İslam'ın ilk yıllarında Müslüman kişilik, olaylar içinde şekillenmişti. Her yeni gün ve her yeni durumla birlikte bu kişilik olgunluğa yaklaşıyor ve kendine özgü özelliklerini ortaya koyuyordu. Bunun yanında, üyelerinin kişiliklerinin toplamını yansıtan bu Müslüman topluluk, diğer tüm topluluklardan ayrılan kendine özgü niteliklere ve değerlere de sahipti. Bazen Müslüman topluluğun karşılaştığı zorluklar, üyelerine hakikiyi sahtesinden ayıran ve herkesin gerçek değerini ortaya çıkaran bir sınav niteliği taşıyordu.

In the early days of Islam, it was in the midst of events that the Muslim personality was moulded. With every new day and every new situation, this personality came closer to maturity, presenting its distinctive features. Furthermore this Muslim community, reflecting the total sum of its members’ personalities, also had its own unique qualities and values that distinguished it from all other communities. At times, the predicaments the Muslim community faced presented its members with an acid test that separated the true from the false and which also proved everyone’s true mettle.

Kur'an'ın vahiyleri, belirli bir imtihanın öncesinde ya da sonrasında indi; olayları anlatıyor ve yaşanan güçlüklere ışık tutuyordu. Bu da olay gelişirken takınılan tavırları, bu tavırların ve duyguların arkasındaki niyetleri ve saikleri gözler önüne seriyordu. Kur'an, ışığa açık, hiçbir perde ile örtülmemiş kalpleri muhatap alıyor, doğru tepkinin verilmesini sağlayacak tam yerinden dokunuyordu. Bu, olayları ve tecrübeleri kullanan, gün be gün, birbiri ardınca süren kesintisiz bir eğitim faaliyetiydi.

Qur’ānic revelations were given either before or after a particular test, describing events and throwing light on the difficulties involved. This brought into focus the attitudes taken as the event unfolded, and what intentions and motives were behind these attitudes and feelings. The Qur’ān then addressed people’s hearts as they lay open to the light, with no screen to cover them. It touched them at precisely the right spot so as to ensure the right response. This was a continuous educational exercise making use of events and experiences, one after the other, day after day.

Müslümanlara Kur'an'ın tamamı tek seferde verilmedi ki onu incelesinler, emirlerini anlasınlar, yasaklarına uysunlar ve buyruklarını yerine getirsinler.

The Muslims were not given the Qur’ān in its totality in one go so that they could study it, understand its directives, observe its prohibitions and fulfil its commands.

Bunun yerine Allah onları çeşitli imtihanlara tabi tuttu; çünkü insanın ancak uygulamalı tecrübe yoluyla tam olgunluğa eriştiğini ve derslerin ancak bu sayede içselleştiğini ve karakterin ancak bu yolla şekillendiğini tam olarak bilmektedir. Kur’ân daha sonra insanlara yaşananların gerçeğini ve bunun anlamını anlatır. Böylece yönergelerini ancak insanlar bu sınavdan geçtikten sonra verir.

Bu bölüm, İslam toplumunun tarihindeki büyük olaylardan birini, hatta en zorlu sınavlarından birini ele almaktadır. Bu olay, Hicret'in dördüncü ya da beşinci yılında gerçekleşen, müttefik güçlerin Medine'ye düzenlediği saldırıdır. 1 Bu bölümü dikkatle okuyup olayları nasıl anlattığını ve yorumladığını, belirli sahneleri öne çıkarıp bazı Müslümanların yaşadığı bazı düşünce ve duyguları ortaya koyduğunu incelediğimizde, Allah'ın İslam toplumunun kişiliğini hem olayların kendisi hem de Kur'an aracılığıyla nasıl şekillendirdiğini anlayabiliriz. Bunu anlamak için, önce Peygamber'in hayatını ve tarihini konu alan kitaplarda verilen olayları kısaca aktardıktan sonra Kur'an metnini açıklayacağız. Bu, Allah'ın tarihi olayları nasıl ele aldığı ile insanın bunlara dair verdiği anlatı arasındaki büyük farkı gözler önüne serecektir.

The present passage analyses one of the great events in the history of the Muslim community, indeed, one of its hardest tests. The event was the attack launched by confederate forces on Madinah, which took place in the fourth or fifth year of the Prophet’s migration. 1 A thorough reading of this passage and the way it portrays the events and comments on them, highlighting certain scenes and bringing out certain thoughts and feelings experienced by some Muslims, will enable us to understand how God shaped the personality of the Muslim community through both the events themselves and the Qur’ān. In order to understand this we will explain the Qur’ānic text after we have briefly related the events as given in books on the Prophet’s life and history. This will demonstrate the great difference between how God relates historical events and the narrative man gives of them.

Muhammed ibn İshak rivayet eder: "Hendek Savaşı'na giden olaylar, Nadir kabilesinden olan Sallâm ibn Ebî Huykaik ibn Ahtab, Kinâne ibn Ebî el-Huykaik, Vâil kabilesinden Hüveyse ibn Kays ve Ebû Ammâr da dahil olmak üzere, bir grup Yahudinin Mekke'ye giderek Kureyş'le konuşmasıyla başladı; her iki Yahudi kabilesinden başkaları da bu yolculuğa katıldı. Allah'ın Elçisi'ne karşı ittifakı kuran da bu Yahudilerdi. Kureyş'in ileri gelenleriyle buluştuklarında, onları Peygamber'le savaşmak için kendileriyle birlik olmaya çağırdılar ve şöyle dediler: 'Onu ve takipçilerini yok edinceye kadar sizinle birlikte hareket edeceğiz.' Kureyş onlara şu soruyu yöneltti: 'Siz Yahudiler, ilk ilahi kitabın takipçileri ve Muhammed'le aramızdaki ayrılık konularını biliyorsunuz: Dinimiz mi yoksa onunki mi daha iyi?' Yahudi ileri gelenleri şu cevabı verdi: 'Sizin dininiz onunkinden daha iyi ve siz ondan daha çok hakikate yakınsınız.' Allah, Kur'an'da bu insanlar hakkında şunu indirdi:"

Muĥammad ibn Isĥāq relates: “The beginning of events leading to the Encounter of the Moat started when a number of Jews, including Sallām ibn Abī Ĥuqayq ibn Akhţab and Kinānah ibn Abī al-Ĥuqayq, all of the al-Nađīr tribe, and Ĥūwathah ibn Qays and Abū `Ammār of Wā’il, as well as others of both Jewish tribes travelled to Makkah and spoke with the Quraysh. It was these Jews who worked hard to forge the alliance against God’s Messenger. When they met the Quraysh elders they called on them to join them in fighting the Prophet. They said to them: ‘We will join forces with you until we have exterminated him and his followers.’ The Quraysh put the following question to them: ‘You, the Jews, are the people who follow the first divine book, and you know the issues over which we differ with Muĥammad: which is better, our religion or his?’ Those Jewish elders answered: ‘Your religion is better than his, and you are closer to the truth than him.’ It is concerning these people that God revealed in the Qur’ān:

Bilmez misin, kendilerine kitaptan bir pay verilmiş olanları? Onlar putlara ve tağuta inanıyorlar ve inkârcılar için, inananlardan daha doğru yolda oldukları diyorlar. İşte bunlar, Allah'ın lanetlediği kimselerdir. Allah'ın lanetlediğine ise asla bir yardımcı bulamazsın. Yoksa onların mülkte bir payı mı var? Olsaydı, insanlara hurma çekirdeğinin üzerindeki oyuk kadar bile bir şey vermezlerdi. Yoksa Allah'ın lütfundan insanlara verdiklerini kıskanıyorlar mı? Oysa biz İbrahim ailesine kitap ve hikmet verdik ve onlara büyük bir mülk bahşettik.

Are you not aware of those who, having been granted a share of Divine revelations, now believe in falsehood and arrogant deviation [from Divine faith], and they say to the unbelievers that they are better guided than the believers. These are the ones whom God has rejected; anyone whom God rejects shall find none to succour him. Have they, perchance, a share in (God’s) dominion? If so, they would not give other people so much as [would fill) the groove of a date- stone. Do they, perchance, envy other people for what God has given them out of His bounty? We have indeed given revelation and wisdom to the House of Abraham, and We did bestow on them a mighty dominion.

Sûrenin olayları anlatışında, bunlar hakkındaki yorumlarında ve Müslüman topluma verdiği yönergelerde, kişileri isimleriyle anmaz ve konumlarını belirtmez; bunun yerine insan türlerini ve karakter kalıplarını tasvir eder. Ayrıntıya çok az yer verir, ancak sabit değerleri ve sonuçları öne çıkarır. Olaylar sona erip aktörleri sahneden çekildikten sonra geriye kalan unsurlara odaklanır. Bu şekilde odak noktası, gelecek nesiller ve farklı topluluklar için ders çıkarılmasına hizmet eder. Kur'ân metni ayrıca olayları, hem olayı hem de olaya katılanları yöneten Allah'ın iradesiyle ilişkilendirir. Allah'ın iradesinin, istediği sonuca ulaşmak için nasıl yumuşak ve pürüzsüz biçimde işlediğini gösterir. Sûre, hikâyenin her aşamasının ardından da durur; bir yönerge verir ya da dinleyicileri temel gerçeği hatırlatan yorumlarda bulunur.

In its reporting of the events and its comments on them and the directives it gives to the Muslim community, the sūrah neither mentions people by name nor specifies positions; rather it describes types of people and patterns of character. It gives few details but highlights constant values and consequences. It focuses on the elements that remain after the events are over and their actors have departed. In this way, its focus serves to draw lessons for future generations and different communities. The Qur’ānic text also relates events to God’s will that controls both the event and those who participate in it. It shows how God’s will operates gently and smoothly to bring about the end He wants. The sūrah also pauses after each stage in the story to give a directive or to make comments reminding the listeners of the essential truth.

Bu sure, kıssayı ilk olarak bu olaya katılan kişilere anlatmakla birlikte, onlara yalnızca olay hakkında daha fazla bilgi vermekle kalmaz; aynı zamanda bilmedikleri bazı yönleri de önlerine serer. Böylece insanların iç düşüncelerini, duygularını, niyetlerini ve kalplerinde gizli olanı açığa çıkarır.

Although the sūrah relates the story to the people who took part in it in the first place, it does not only give them more information about it, but also lays before them certain aspects which they were unaware of. In this way, it brings to light people’s inner thoughts, feelings, intentions and what was hidden within their hearts.

Buna ek olarak, çizilen imgelerin ince üslubu, canlılığı ve tazeliği.

Added to all this is the fine style, vividness and freshness of the images drawn.

Ayrıca bu sûre, münafıkların korkaklığını yakıcı bir alayla resmeder ve onların eğri yapılarını da anlatır. Bu, çizilen derin ilham verici iman tablosu ile mü'minlere kazandırdığı nitelikler arasında bir karşıtlık oluşturur.

Furthermore, the sūrah paints the hypocrites’ cowardice with acid derision as also describes their twisted nature. This contrasts with the profoundly inspiring picture of faith that is drawn and the qualities it imparts to believers.

Sûre, düşmanın birleşik güçleriyle karşılaşmanın anlatımına, Allah'ın kendilerini yok etmek isteyen orduları püskürtmesiyle onlara bahşettiği nimetleri inananlara hatırlatarak başlar. Pasajdaki ilk ayet, olayın başlangıcını ve sonucunu, ayrıntılar verilmeden ya da tutumlar açıklanmadan önce özetler. Böylece Allah'ın lütfu öne çıkarılır ki Müslümanlar onu daima hatırlasın. Ayrıca, Allah'ın inananlara kendi vahiylerine uymalarını, yalnızca Ona tevekkül etmelerini ve kâfirlere ya da münafıklara boyun eğmemelerini emrettiği gibi, O'nun insan hayatı için mesajını ve düzenini savunanları saldırganlığa karşı koruduğunu da açıkça ortaya koyar: "Ey iman edenler! Üzerinize ordular geldiğinde Allah'ın size verdiği nimeti hatırlayın. Onların üzerine bir fırtına ve sizin göremediğiniz ordular gönderdik. Allah yaptıklarınızı görmektedir." (Ahzâb, 9)

The sūrah begins its discussion of the encounter with the confederate forces by reminding the believers of God’s favours when He repelled the armies that were intent on exterminating them. The first verse in the passage sums up the nature of the event, its beginning and end, before giving any details or explaining any attitudes. Thus, God’s favour is brought into focus so that the Muslims will always remember it. It also makes it clear that as God commands the believers to follow His revelations, place their trust in Him and not yield to the unbelievers or the hypocrites, it is also He who protects those advocating His message and code for human life against aggression: “Believers! Remember the blessings God bestowed on you when hosts came down upon you. We let loose against them a windstorm and hosts that you could not see. Yet God sees all that you do.” (Verse 9)

Bu kısa açılış ayetinde savaşın başlangıcını ve sonunu, sonucunu belirleyen başlıca etkenlerin bir arada nasıl işlediğini gösteren bir tablo vardır: düşman kuvvetlerinin gelişi; Allah'ın gönderdiği şiddetli rüzgârlar ve mü'minlerin göremediği diğer ordular; ve tutumlarına ve eylemlerine bağlı olan yardımı, çünkü Allah onların yaptığı her şeyden tamamen haberdardır.

In this short opening verse we have a picture of the beginning and end of the battle, along with the decisive factors that combine to produce its result: the arrival of the enemy forces; God’s sending strong winds and other troops unseen by the believers; and His support which is dependent on their attitude and action as God is fully aware of all that they do.

Sûre ardından durumun ayrıntılarını verir:

The sūrah then gives details of the situation:

Onlar yukarıdan ve aşağıdan üzerinize geldiler. Gözleriniz dönmüş, yürekleriniz gırtlaklarınıza kadar yükselmişti ve Allah hakkında akla gelmeyecek düşünceler zihinlerinizden geçiyordu. Bu, müminlerin ağır bir imtihandan geçirildiği ve şiddetle sarsıldığı bir durumdu. Münafıklar ve kalbinde hastalık olanlar şöyle diyordu: "Allah ve Elçisi bize sadece aldatmacadan başka bir şey vaat etmedi." Aralarından bazıları da şöyle dedi: "Ey Yesrib halkı! Burada duramazsınız, geri dönün." Onlardan bir grup ise, "Evlerimiz açıkta kalmış durumda," diyerek Peygamber ﷺ'den ayrılmak için izin istedi; oysa evleri açıkta değildi. Onlar yalnızca kaçmak istiyorlardı. (Ayet 10-13)

Sûre, bu noktada, o münafıkları, imanlarının ne kadar boş olduğunu ve en küçük bir bahane yüzünden bile saflarını bozmaya nasıl hazır olduklarını zihinlerinde canlandırmak için kısa bir ara veriyor. Kendi zayıflıklarını gizlemeye bile çalışmıyorlardı: “Şehirleri her taraftan istila edilse ve onlardan imanlarını inkâr etmeleri istense, hiç gecikmeden bunu yapıverirlerdi.” (Ayet 14) Önceki ayetlerde anlatılan tutum, düşmanlar henüz Medîne'nin dışındayken, şehre girememişken benimsedikleri tutumdu. Durum ne kadar zor ve stresli olursa olsun, potansiyel bir tehlike gerçek bir tehlikeden çok daha hafiftir. En kötü korkuları gerçekleşip Medîne her taraftan istila edilse ve kendilerinden İslâm'ı terk etmeleri istense, az bir tereddütle bunu yapıverirlerdi; ya da birkaçı bir süre tereddüt edip sonra yeniden küfre dönerdi. Özetle, iddia ettikleri iman sağlam köklerden yoksundu, korkaklıkları ise direnmelerine engel oluyordu.

The sūrah pauses a little here in order to draw a mental picture for those hypocrites as to how hollow their faith was and how they were always ready to break ranks, even for the slightest reason. They would not even try to cover their weaknesses: “Had their city been stormed from all sides, and had they been asked to renounce their faith they would have done so without much delay.” (Verse 14) The attitude described in the previous verses was the one they adopted when the enemy were still outside Madinah, unable to storm it. No matter how hard and stressful a situation is, a potential danger is far less than a real one. Should their worst fears come true and Madinah be stormed from all sides, and should they be asked to renounce Islam, they would do so with little hesitation, or a few would hesitate for a while before then reverting to disbelief. In essence, their claimed faith lacked firm roots while their cowardice made them unable to resist.

Böylece Kur'an onların gerçek yüzünü ortaya koydu ve kendilerini, gerçekte olduklarını görebilmeleri için bir ayna önüne çıplak olarak koydu. Ardından, daha önce yine Allah'a değil, hiç kimseye değil, yalnızca Allah'a verdikleri açık ahitleri bozmakla onları suçladı. Ama onlar verdikleri söz ve ahitlere aldırmadılar: "Daha önce Allah huzurunda, asla sırt çevirip kaçmayacaklarına dair ahitte bulunmuşlardı. Allah'a verilen ahit mutlaka hesaba çekilir." (Ayet 15)

Thus the Qur’ān exposed their reality and put them naked before the mirror to see themselves as they truly were. It then accused them of breaking their clear pledges which they had earlier given to none other than God. Yet they were heedless of their promises and pledges: “They had previously vowed before God that they would never turn their backs in flight. A vow made to God must surely be answered for.” (Verse 15)

İbn Hişâm rivayet eder: "Bu, Uhud Savaşı öncesinde Müslüman ordugâhını terk etmek üzere olan Hârise oymağına ve onlarla birlikte Selime oymağına bir atıftır."

Sure'nin devamında, Allah'ın (CC), yalnızca Cihad zamanlarında geri kalanların değil, aynı zamanda başkalarını savaşa katılmaktan caydırmaya çalışanların iç düşüncelerini de bildiği açıkça belirtilir. Bu sure, bu tür insanların zihniyetini çok gerçekçi bir biçimde resmeder; ancak bu kişiler her toplumda karşılaşılan kimselerdir ve onlara gülünç ve alaycı bir bakışla yaklaşılır. Bu, zorluk zamanlarında korku ve panik, kolaylık zamanlarında kibir ve küstahlık, her hayırlı şeye karşı kıskançlık, hayırlı herhangi bir işe katılmaktan isteksizlik, ancak tehlike uzaktan göründüğünde tam bir dehşet ve histeri hâline gelen bir korkaklık tablosudur. Kur'an, bu tabloyu, ne yerine konabilecek ne de değiştirilebilecek bazı büyüleyici dokunuşlarla çizer:

The sūrah then clearly states that God knows the inner thoughts of those who not only stay behind at times of Jihād, but who also try to dissuade others from joining the battle. It draws a very truthful picture of their mentality, yet it provokes laughter and derision at such people who are encountered in all communities. It is a picture of cowardice composed of lines of fright and panic in times of hardship, arrogance and presumptuousness in times of ease, a begrudging nature of every good thing, a reluctance to participate in anything good, yet a state of utter terror and hysteria when danger looms from afar. The Qur’ān paints this picture with some fascinating touches that can neither be substituted nor replaced:

Allah'ın bilgisi dahilinde olan, içinizden başkalarını geri çevirenleri ve kardeşlerine, "Bize gelin," diyen, savaşa ise neredeyse hiç katılmayan ve size hiçbir yardımda bulunmayı esirgeyenleri Tanrı elbette bilir. Ama tehlike yaklaşınca, ölüm tarafından gölgelenmiş gibi gözleri dönerek size baktıklarını görürsün.

God is indeed aware of those of you who hold others back; and those who say to their brethren: ‘Come and join us,’ while they themselves hardly ever take part in the fighting, begrudging you all help. But then, when danger threatens, you see them looking to you for help, their eyes rolling as though they were overshadowed by death.

Tehlike geçtikten sonra ise, sizi [müminleri] keskin dillerle incitirler ve sizin sahip olduğunuz her iyiliği kıskanırlar. Bu insanlar iman tadını tatmamışlardır. Allah, amellerini boşa çıkaracaktır. Bu, Allah için pek kolaydır. Onlar, Hazeb ordularının geri çekilmediğini sanıyorlar. Hazeb ordusu geri dönecek olursa, keşke çöllerde, Bedevilerin arasında olup sizin haberlerinizi sormayı arzu ederlerdi. Yanınızda olsalar bile savaşa pek az katılırlardı.

Yet when the danger has passed, they will assail you [believers] with sharp tongues, begrudging you all that is good. Such people have not experienced faith. God will bring their deeds to nothing. That is all too easy for God. They think that the Confederates have not withdrawn. Should the Confederates return, they would wish they were in the desert, among the Bedouins, asking for news about you. Even if they were with you, they would take but little part in the fighting. (Verses 18-20)

Böylesine sınav dolu zamanlar, herkesi bu kadar çirkin bir biçimde etrafına bakmaya itmedi. Gerçekte bambaşka bir tablo vardı: tüm bu karanlığın içinde ışık saçan, zorluğa rağmen sarsılmaz kalan, Allah'a güvenen, O'nun takdirini kabul eden, yardımının geleceğine inanarak huzur bulan ve tüm korkuya ve karmaşaya rağmen dimdik duran bir duruş. Kur'an, bu hoş tabloyu Peygamber ﷺ'in örnekliğine işaret ederek çizmeye başlar: "Allah'ın Resulü'nde, Allah'a ve ahiret gününe ümit bağlayan ve Allah'ı çokça anan herkes için güzel bir örnek vardır." (Ayet 21)

Such severely testing times did not make all people look about in such an ugly way. Indeed, there was a totally different scenario going on, one casting light within all this darkness, one that remained stable despite the hardship, one that trusted to God, accepted His will, was reassured that His help would be forthcoming, and one that remained unshaken despite all the fear and confusion. The Qur’ān begins drawing this delightful image by citing the example given by the Prophet: “In God’s Messenger you have a good model for everyone who looks with hope to God and the Last Day, and always remembers God.” (Verse 21)

Tüm endişe, stres ve korkunun ortasında Peygamber, Müslümanlara sığınak oldu; onların umudu, güveni ve teselli kaynağı oldu ﷺ. Bu dönemde yaşanan olaylar karşısındaki tutumunu incelemek, bugün Müslüman toplulukların ve diriliş (ihya) hareketlerinin liderlerinin ileriye giden yolu çizebilmeleri için gereklidir.

In the midst of all the worry, stress and fear, the Prophet provided shelter for the Muslims: he was the source of their hope, confidence and reassurance. Studying his attitude during the unfolding events of this period is necessary for leaders of Muslim communities and revivalist organizations today so that they can chart the way ahead.

Onun tutumu, Kıyamet Günü Allah'ın rızasını kazanmayı umanlar ve daima Allah'ı anan kimseler için güzel bir örnek teşkil eder. Bu yorumda bunun uzun uzadıya tartışılamayacağını bilsek de, örnek olması açısından tutumunun bazı yönlerine bakmak belki de yerinde olacaktır.

His attitude provides a good example for those who hope to earn God’s pleasure on the Day of Judgement, and for those who always remember God. We should perhaps look at some aspects of his attitude, by way of example, though we cannot discuss this at any great length in this commentary.

Peygamber, Müslümanlarla birlikte hendek kazmak için dışarı çıktı; baltayla çalışıyor, toprağı kaldırıyor ve toz toprağı bir sepetle taşıyordu. Sahabiler çalışırken, o anda uydurdukları ve olup biten şeylerden esinlenerek yarattıkları birtakım kafiyeli dizeler söylüyorlardı. Peygamber ﷺ, dizelerin sonunda kafiye olan kelimeleri tekrar ediyordu. Örneğin, sahabilerinden biri Cu'ayl adında biriydi; ancak Peygamber ﷺ bu ismi hoş görmedi, çünkü isim "küçük bir gübreböceği" anlamına geliyordu, bu yüzden onun adını Amr olarak değiştirdi. Bunun üzerine etraftakiler, insana daha güzel bir isim verilmesi konusunda tam da bu konuda bir kafiyeli beyit uydurdular. Peygamber ﷺ, iki kafiye kelimesini onlarla birlikte tekrar etti. Peygamber ﷺ'in katılımının onlara verdiği ortamı ve bunun onları nasıl bir güven ve coşkuyla doldurabileceğini hayal edebiliriz.

Sure enough, the sūrah then presents a picture of sound faith and of believers facing real danger, a danger great enough to make even the hearts of believers tremble. Yet the believers turned this trembling into something that gave them hope and reassurance: "When the believers saw the Confederate forces, they said: 'This is what God and His Messenger promised us! Truly spoke God and His Messenger.' This only served to strengthen their faith and their submission to God." (Verse 22) Turkish translation: Sûre daha sonra, sağlam bir imanın ve müminlerin gerçek bir tehlikeyle yüz yüze gelmesinin tablosunu çizer; bu tehlike öyle büyüktür ki müminlerin kalplerini bile titretir. Yine de müminler bu titremeyi onlara umut ve güven veren bir şeye dönüştürdüler: "Müminler Ahzâb birliklerini gördüklerinde şöyle dediler: 'İşte bu, Allah'ın ve Elçisinin bize vaat ettiği şeydir! Allah da Elçisi de doğru söyledi.' Bu durum yalnızca imanlarını ve Allah'a teslimiyetlerini artırdı." (Ahzâb, 22)

The sūrah then depicts an image of firm faith and believers confronting real danger, one which is great enough to make even believers’ hearts tremble. Yet the believers transform this trembling into something that gives them hope and reassurance: “When the believers saw the Confederate forces they said: ‘This is what God and His Messenger have promised us! Truly spoke God and His Messenger.’ This only served to strengthen their faith and their submission to God.” (Verse 22)

Müslümanların bu olay sırasında içinde bulundukları durum o kadar zorlayıcı ve stresli idi ki, bunu bizzat Allah değil, Yüce Tanrı şöyle tarif etmiştir: "İşte o zaman mü'minler sınanmış ve şiddetle sarsılmışlardı." (Ayet 11) Onlar sıradan insanlardı ve insanların yetenekleri sınırlıdır. Tanrı, onlara duyabilecekleri yükten fazlasını yüklemez.

The situation the Muslims faced on this occasion was so testing and stressful that it is described as such by none other than God: “That was a situation when the believers were sorely tested and severely shaken.” (Verse 11) They were ordinary people, and people have limited ability. God does not charge them with more than they can hear.

Allah'ın nihai desteği konusunda güvence verilmelerine ve Peygamber'in onlara verdiği müjdeye rağmen (ki bu müjde, yaşadıkları anlık sorunların ötesine geçerek İslam'ın yakında Yemen ve Suriye'ye, hatta daha doğuya ve batıya kadar yayılacağını haber veriyordu), tehlike gözlerinin önündeydi ve neredeyse taşıyamayacakları kadar büyük bir stres altındaydılar.

Despite being assured of God’s eventual support and the good news the Prophet gave them, going beyond their immediate problems to tell them of where Islam would soon expand to, spreading into Yemen and Syria and even further east and west, danger was staring them in the eye, giving them almost too much stress to cope with.

Yalnızca Kureyş ve Gatafan'ın ağır bir yenilgiye uğraması değildi.

It was not only the Quraysh and the Ghaţafān that suffered a miserable defeat.

Onların müttefikleri olan Kureyza Yahudileri de aynı sonla karşılaştı: "Onları, kendilerine yardım etmiş olan Kitap ehlini kalelerinden indirdi ve kalplerine korku saldı. Bir kısmını öldürüyorsunuz, bir kısmını da esir alıyorsunuz. Onların topraklarını, evlerini ve mallarını, daha önce ayak basmadığınız bir toprağı da size miras bıraktı. Allah her şeye kadirdir." (Ahzab, 26-27) Ancak bu ayetleri ele almadan önce, Medine'deki Yahudilerin İslam'a karşı takındıkları tutumu biraz aydınlatmamız gerekir.

Their allies, the Jews of Qurayżah also shared the same outcome: “He brought down from their strongholds those of the people of earlier revelations who aided them, casting terror in their hearts: some you slew, and some you took captive. And He passed on to you their land, their houses and their goods, as well as a land on which you had never yet set foot. God has power over all things.” (Verses 26-27) However, before we discuss these verses we need to throw some light on the attitude the Jews in Madinah adopted towards Islam.

İslam Medine'ye ulaştığında, oradaki Yahudiler İslam ile barışçıl ilişkilerini yalnızca kısa bir süre sürdürdüler. Peygamber ﷺ, Medine'ye gelişinden kısa süre sonra onlarla bir anlaşma imzaladı; bu anlaşmada dış düşmanlara karşı karşılıklı destek yükümlülükleri ile, anlaşmalarını asla bozmayacakları, herhangi bir düşmana yardım etmeyecekleri ve Müslümanlara karşı hiçbir düşmanca eylemde bulunmayacakları yönünde açık koşullar yer alıyordu.

When Islam arrived in Madinah, the Jews there maintained peaceful relations with it for only a short period. Shortly after his arrival in Madinah, the Prophet signed a treaty with them with mutual obligations of support against outside enemies and clear conditions that they would never be in breach of their commitments, or aid any enemy, or take any hostile action against the Muslims.

Yahudiler ise İslam'ın kendi geleneksel konumlarına, yani ilahi dinin takipçileri olarak sahip oldukları mevkiye bir tehdit oluşturduğunu kısa sürede hissettiler. Nitekim bu gerçek nedeniyle Medine halkı nezdinde büyük saygı görüyorlardı. Ayrıca, İslam'ın Medine'de Peygamber ﷺ'in liderliğinde kurduğu yeni toplumsal düzenin de kendi konumlarına bir tehdit oluşturduğunu düşündüler. Daha önce Medine'deki iki büyük Arap kabilesi olan Evs ve Hazrec arasındaki çekişmeyi çok becerikli bir şekilde kullanarak üstünlüğü kendi ellerinde tutmuşlardı. Peygamber ﷺ iki kabileyi yeni bir toplumsal düzen içinde birleştirdi; bu düzen, Yahudilerin aralarına nifak sokma fırsatını elinden aldı.

Bu, Medine'deki üçüncü büyük Yahudi kabilesi olan Kurayza'yı geriye bırakmıştı. Bildiğimiz üzere, onlar da Müslümanlara karşı müttefik kabilelerin safında yer almışlardı; bunu da en-Nadîr ileri gelenleri, özellikle Huyey bin Ahtab'ın kışkırtmasıyla yapmışlardı. Kurayza'nın, Peygamber ﷺ ile yaptıkları antlaşmayı bozarak giriştiği bu ihanet, Müslümanların karşılaştığı dış saldırıdan çok daha zorlu bir imtihan oldu.

This left only the Qurayżah, the third major Jewish tribe in Madinah. As we now know, they too had sided with the confederate tribes against the Muslims, this at the instigation of the al-Nađīr chiefs, particularly Ĥuyay ibn Akhţab. This treachery by the Qurayżah, in violation of their treaty with the Prophet, was a much harder test for the Muslims than the external attack they faced from the confederates.

Bu yeni durumdan tam olarak emin olmak için Peygamber ﷺ, Evs'in reisi Sa'd ibn Mu'âz, Hazrec'in reisi Sa'd ibn Ubâde, Abdullah ibn Revâha ve Havvât ibn Cübeyr olmak üzere dört sahabisini Kureyza'ya gönderdi ve durumlarını anlamalarını istedi: "Bize ulaşan haberin doğru olduğunu öğrenirseniz, bana anlayacağım bir işaret verin. Müslümanların moralini bozmamaya çalışın."

To be absolutely sure of this new situation, the Prophet sent four of his Companions — Sa`d ibn Mu`ādh, the chief of the Aws, Sa`d ibn `Ubādah, the chief of the Khazraj, `Abdullah ibn Rawāĥah and Khawāt ibn Jubayr — to the Qurayżah to ascertain their position: “If you find out that the intelligence we have received is true, give me a hint which I will understand. Try to avoid affecting the Muslims’ morale.

"Ancak, Kurayza'nın bizimle olan antlaşmasına sadık kaldığını görürseniz, bu haberi herkese duyurun." Bu sözler, ihanet haberinin bütün Müslüman topluluğu ne kadar ciddi biçimde etkilemesini beklediğini göstermektedir.

If, on the other hand, you find that the Qurayżah remain faithful to their treaty with us, make the news known to everyone.” This shows how seriously he expected the news of treachery to affect the Muslim community as a whole.

Heyet Kurayza'ya gitti, oradaki insanlarla görüştü; onları barışçıl ilişkilerini sürdürmeye ve Peygamber ﷺ ile olan ittifaklarını teyit etmeye çağırdılar.

The delegation went to the Qurayżah and met the people there, calling on them to maintain their peaceful relations and to confirm their alliance with the Prophet.

Ancak onların Kurayza'nın durumunu, duydukları şeyden daha kötü bir konumda buldular. Meydan okurcasına şöyle dediler: "Şimdi, Nadir'in gidişiyle zayıflamışken, bizden antlaşmayı yenilememizi istiyorsunuz. Allah'ın Elçisi de kim? Biz onu tanımıyoruz. Muhammed ile bizim herhangi bir antlaşmamız ya da anlaşmamız yok." Müslüman heyeti bunun üzerine Kurayza'dan ayrıldı ve Peygamber'e Yahudilerin artık onunla olan barış antlaşmasını tanımadıklarına dair kötü haberi getirmek üzere geri döndü. Vardıklarında Peygamber ﷺ'i Ashabından bir grupla birlikte buldular. Onun tavsiyesine uyarak, bu gerçeği alenen açıklamak yerine Kurayza'nın ihanetine dair açık bir ipucu verdiler. Peygamber ﷺ bundan rahatsız olmadı. Aksine şöyle dedi: "Allah en büyüktür."