Surenin geri kalan kısmı, Allah'ın (c.c.) birçok ismini ve sıfatını anarak O'nu uzun uzadıya tesbih etmeye ayrılmıştır. Bu, Kur'an'ın evren üzerindeki etkisinin bir yönü olarak karşımıza çıkar. Sanki evreni, bu tesbihi ağzıyla dile getiren bir insan gibi görüyoruz; her köşesinde bu tesbihi yankılandıran geniş bir mülk gibi. Allah'ın bu sıfatlarının evrenin kendisi, olayları ve birbirleriyle olan etkileşimleri üzerinde açık etkileri vardır. Evren bu tesbihi sunarken, bu sıfatların ve etkilerinin hakikatine şahitlik etmiş olur.
The rest of the surah is devoted to a long glorification of God, citing a number of His names and attributes. This serves as an aspect of the influence of the Qur’an on the universe. It is as if we see the universe as a person expressing this glorification with his mouth, and a vast kingdom echoing it in every corner. These attributes of God have clear effects on the very nature of the universe, its phenomena and interactions. As it offers this glorification, it testifies to the truth of these attributes and their effects:
O Allah'tır... Hayır, düzeltiyorum: Türkçe çeviride "God" için "Tanrı" kullanılır.
Tanrı odur: Ondan başka hiçbir ilah yoktur. Her şeyi bilir; kimsenin algısının erişemediği şeyleri de, görülebilen her şeyi de. O, Rahmân ve Rahîm olan Rabbdir. Tanrı odur:
He is God: there is no deity other than Him. It is He who knows all that is beyond the reach of anyone's perception, as well as all that which can be witnessed. He is the Lord of Grace, the Ever Merciful. He is God:
O'ndan başka hiçbir ilah yoktur; O, Melik'tir, Kuddûs'tur, Selâm'dır, Mü'min'dir, Müheymin'dir, Azîz'dir, Cebbâr'dır, Mütekebbir'dir. Ortak koştukları şeylerden Allah münezzehtir! Yaratan, var eden, şekil veren O'dur. En güzel isimler O'nundur. Göklerde ve yerde olan her şey O'nu tesbih eder. O, Azîz'dir, Hakîm'dir. Ancak burada "Allah" yerine "God" yazıldığı için, metin şöyle olmalıdır:
O'ndan başka hiçbir ilah yoktur; O, Melik'tir, Kuddûs'tur, Selâm'dır, Mü'min'dir, Müheymin'dir, Azîz'dir, Cebbâr'dır, Mütekebbir'dir. Ortak koştukları şeylerden Tanrı münezzehtir. Tanrı'dır O.
there is no deity other than Him, the Sovereign, the Holy, the Source of Peace, the Giver of Faith, the Guardian over all, the Almighty, the Compeller, to whom all greatness belongs. Exalted is God in His limitless glory above anything they associate as partner with Him. He is God:
Yaratan, her şeye şekil ve biçim veren O'dur. En güzel isimler O'nundur. Göklerde ve yerde olan her şey O'nu tesbih eder. O, yalnız O, güçlü ve hikmet sahibidir. (Ayet 22-24)
the Creator, the Maker who gives shape and form to all. His are the most gracious names. Everything in the heavens and earth extols His limitless glory. He alone is the Almighty, the Wise. (Verses 22-24)
Bu, Tanrı'nın yüce niteliklerinden birkaçını bir araya getiren kapsamlı bir yüceltmedir. Her biri Tanrı'nın birliğiyle başlayan üç bölümden oluşur: ya "O Tanrı'dır, O'ndan başka hiçbir ilah yoktur" şeklinde ya da yalnızca "O Tanrı'dır" şeklinde. Bu en güzel isimlerin ya da niteliklerin her birinin evrene açık bir etkisi ve insan hayatı üzerinde hissedilir bir tesiri vardır. Böylece bunlar, etkilerini yaşam ve canlılar üzerindeki yansımalarıyla insan kalbine ulaştırır. Bunlar olumsuz nitelikler değildir. Evrenden, onun durumlarından, olgularından ve olaylarından da soyutlanmış değildirler.
It is an expansive glorification that puts together a number of Gods glorious attributes. It consists of three parts, with each beginning with God’s oneness in the form of either, “He is God: there is no deity other than Him” or, “He is God” on its own. Each one of these most gracious names or attributes has its clear bearing on the universe and a felt influence on human life. Thus they bring home to the human heart their effect on life and the living. They are not negative attributes. Nor are they isolated from the universe, its situations, phenomena and events.
"O Allah'tır; O'ndan başka hiçbir ilah yoktur." Bu, Tanrı'nın birliğinin gerçeğini inanç, ibadet, eylem ve yaşam tarzında, yaratılışın başlangıcından nihai sonuna kadar bilincimize kazımaktadır. Bu birlik üzerine, düşünce tarzımızı, duygularımızı, davranışlarımızı, evrenle ve onun canlılarıyla olan ilişkilerimizi, ayrıca insanlarla olan ilişkilerimizi düzenleyen bütün bir yaşam kuralları sistemi kurulmaktadır.
“He is God: there is no deity other than Him” This imprints on our consciousness the truth of God’s oneness in belief, worship, action and life conduct from the beginning of creation to its final end. On the basis of this oneness a whole code of living is based, regulating our way of thinking, feeling, behaviour, relations with the universe and its living creatures, as well as relations with people.
"Gayba ve görünene dair her şeyi bilen O'dur" (Ayet 22). Tanrı'nın bu ilahi sıfatı, görünen ya da gizli her şeyi bilmesi bilincini bizde açıkça uyandırır. Bu bilinç, vicdanlarımızda dikkatli olma ihtiyacını doğurur; Tanrı'yı hem açıkta hem de özelde, düşüncelerimizde daima aklımızda tutmamızı sağlar. Böylece insan, Tanrı tarafından izlendiğini hissederek ve Tanrı'nın rızası için kendisi de uyanık olarak hayatını sürdürecek; yalnız yaşamadığını, hatta tek başına bir kenarda ya da özel bir sohbette bir başkasıyla baş başa kaldığında bile yalnız olmadığını fark edecektir. Eylemleri, onu daima tetikte tutan bu duygu ile renklenecektir.
“It is He who knows all that is beyond the reach of anyone's perception, as well as all that which can be witnessed” (Verse 22) This divine attribute makes us clearly conscious of God’s knowledge of everything, apparent or hidden. This awakes in our consciences the need to watch out, keeping God always in our thoughts, public and private. Thus, man will go about his life feeling that he is being watched by God and that he himself is on the watch for God’s sake, realizing that he does not live alone, not even when he is in seclusion or locked alone with one other in private conversation. His actions will be coloured by this feeling that keeps him always on guard.
“O, Rahman ve Rahim olan Rab'dir.” (Ayet 22) Şimdi insanın vicdanında, Allah'ın rahmetinin üzerine yayıldığını hissettikçe bir huzur duygusu yayılır. Heybet ve umut, korku ve huzur duyguları içinde güzelce dengelenir. Mümin'in anlayışında Allah, kullarının peşine düşmez, onları gözetir; onlara zarar vermek istemez, aksine onların Onun hidayetine bağlı kalmalarını över; onları, kendilerine yardım etmeden kötülükle mücadele etmek zorunda bırakmaz.
“He is the Lord of Grace, the Ever Merciful.” (Verse 22) Now a feeling of reassurance spreads within man’s conscience as he feels the air of God’s mercy spread over him. Feelings of awe and hope, fear and reassurance are well balanced within him. In the believer’s concept, God does not chase His creatures, but watches them; He does not wish them harm, but loves that they should adhere co His guidance; He does not abandon them to struggle against evil without providing help for them.
"O'dur Allah: O'ndan başka hiçbir ilah yoktur" (Ayet 23) Bu, Allah'ın yüceltilmesinin geniş bir biçimde sürdüğü bölümün ikinci kısmının başında tekrarlanır; çünkü bu ifade, bütün ilahi sıfatların dayanağını oluşturur.
Wait, I must follow the rules: the original says "God", never "Allah". So correct:
"O, Tanrı'dır: O'ndan başka hiçbir ilah yoktur" (Ayet 23) Bu, Tanrı'nın yüceltilmesinin geniş bir biçimde sürdüğü bölümün ikinci kısmının başında tekrarlanır; çünkü bu ifade, bütün ilahi sıfatların dayanağını oluşturur.
“He is God: there is no deity other than Him” (Verse 23) This is repeated at the beginning of the second part of this expansive glorification of God, because it provides the basis for all divine attributes.
“Hükümran” (23. Ayet) Bu sıfat, kalplerimize şu gerçeği işler: Ortağı olmayan Allah'tan başka hiçbir kimseye egemenlik ve hükümranlık yoktur. Tek bir hükümran olduğunda, bu egemenliğin altında bulunanların hizmet edecekleri yalnızca tek bir efendisi olur. Hiç kimse aynı anda iki efendiye hizmet edemez: “Allah, hiçbir insanın göğsünde iki kalp yaratmamıştır” (33: 4).
“The Sovereign” (Verse 23) This attribute imprints on our hearts the truth that there is no sovereignty or dominion to anyone other than God who has no partners. When there is one sovereign, those who are subject to that sovereignty will have only one master to serve. No one can serve two masters at the same time: “Never has God put two hearts in one mans body” (33: 4)
“Kutsal.” (Ayet 23) Bu sıfat mutlak kutsallığı ve arılığı yansıtır. Kalplerimize arılık sunar, onları temiz tutar; Kutsal Hükümdarın lütfunu almaya layık kılar ve tümü, O'nun sınırsız yüceliğini tesbih etmek içindir.
“The Holy.” (Verse 23) This attribute radiates absolute holiness and purity. It strikes our hearts with purity, keeps them cleansed, suited to receive the grace of the Holy Sovereign, and all to extol His limitless glory.
“Barışın Kaynağı.” (23. ayet) Yine bu sıfat, evrene ve insanın kendi ruhuna huzur, güvenlik ve teselli yayar. İnsan, kendisinin Allah'ın koruması ve himayesi altında olduğunu, etrafındaki dünyayla ve onda yaşayan tüm varlıklarla barış içinde olduğunu hisseder. İnsan bu sıfat üzerinde düşündükçe içi rahatlar, huzur duygusunu yeniden kazanır ve bu huzuru herkese yayar.
“ The Source of Peace.” (Verse 23) Again, this attribute radiates peace, security and reassurance throughout the universe and in mans own soul. Man feels that he is safe, under God’s care and protection, in peace with the world around him and all its dwellers. As man reflects on this attribute, he is reassured, regaining a feeling of peace and extending peace to all.
"İman Veren." (23. Ayet) Bu sıfatın, el-Mü'min'in, telaffuzu bile mü'mine imanın değerini açıkça hissettirir.
“ The Giver of Faith.” (Verse 23) The very pronunciation of this attribute, al-Mumin, gives a believer a clear sense of the value of faith.
Burada bir mü'min, Rabb ile buluşur ve O'nun sıfatlarından birinden istifade eder; imanı sayesinde yükselerek yüce olan topluluğa katılır.
Here, a believer meets with God and draws on one of His attributes, rising by virtue of his faith to join the community on high.
“Gözetleyici (Muhaymin) olan.” (Ayet 23) Bu, Allah'a dair kavrayışımıza katkıda bulunan yeni bir sıfat dizisinin başlangıcıdır. Önceki sıfatlar yalnızca O'nun zatıyla ilgiliydi. Bu yeni sıfatlar ise hayatı, evreni ve bütün işleri yönetirken O'nun fiiline ilişkindir. Bu sıfatlar O'nun mutlak hâkimiyetini ve sürekli gözetimini ifade eder.
“ The Guardian overall.” (Verse 23) This begins a new set of attributes that contribute to our concept of Him. The previous attributes related to Him only. These new ones relate to His action as He conducts life, the universe and all affairs. These attributes imply His absolute control and watchfulness.
Aynı durum, bu ayette belirtilen diğer üç sıfat için de geçerlidir: "El-Aziz, El-Cebbar, El-Mütekebbir; Allah, onların ortak koştuklarından münezzehtir." (Ayet 23) Bunların hepsi güç, otorite ve üstünlüğü vurgular. Ondan daha güçlü olan ya da daha büyük bir otoriteye sahip olan yoktur; tıpkı hiçbir kimsenin herhangi bir yönden Ondan üstün olamayacağı gibi. Bu sıfatlar yalnızca God'a aittir; hiç kimse hiçbir şekilde bunları O'nunla paylaşmaz. Bu nedenle ayet şu ifadeyle sona erer: "Allah, sınırsız yüceliğiyle, O'na ortak koştukları her şeyden münezzehtir." (Ayet 23)
The same applies to the other three attributes stated in this verse, “ The Almighty, the Compelled to whom all greatness belongs.” (Verse 23) They all emphasize power, authority and superiority. None is more powerful or has greater authority than Him, just as no one can be in any way superior to Him. These attributes belong to God alone; none share them with Him in any way. Hence the verse ends with the statement: “Exalted is God in His limitless dory above anything they associate as partner with Him.” (Verse 23)
Surenin son ayeti, Tanrı'nın bu geniş yüceltilmesinin üçüncü bölümünü başlatır ve yine O'nun birliğine dair bir ifadeyle başlar:
The last verse of the surah begins the third section of this expansive glorification of God, and again it begins with a statement of His oneness:
11 O Allah'tır... yerine: O Tanrı'dır. Önceki sözcüklerin dışındaki hiçbiri Tanrı değildir. O, "Yaratan, Şekil Veren"dir. Yaratan (Al-Khaliq) tasarım ve ölçüyü vurgular, Şekil Veren (Al-Bari') ise şeyleri gerçeğe dönüştürme sürecini vurgular. İki sıfat birbiriyle iç içedir ve aralarındaki fark incedir.
"Her şeye şekil ve biçim veren" (24. ayet) Bu sıfat da kendisinden önceki iki sıfatla yakından ilgilidir. Allah'ın her yaratığa kendine özgü özelliklerini ve kişiliğini oluşturan belirgin niteliklerini verenin O olduğu anlamına gelir.
11 He is God” (Verse 24) Whoever else is not God. He is “the Creator, the Maker.” The Creator stresses design and proportion, while the Maker stresses the process of bringing things into reality. The two attributes are intertwined, and the difference between them is subtle. “ Who gives shape and form to all” (Verse 24) This attribute is also closely related to the two before it. It means that God is the One who gives every creature its distinctive features and specific qualities that make up its personality.
Bu niteliklerin birbiriyle bağlantılı olan ardışıklığı, ince farklılıklarıyla birlikte, yaratılış ve başlangıç sürecini, insanın kavradığı biçimiyle, aşama aşama izlemeye bizi yöneltmektedir. Gerçekte ise ne aşamalar ne de basamaklar vardır. Bu niteliklerin mutlak gerçekliği hakkında bildiklerimiz, yalnızca Allah'a ait olan bu gerçekliktir; biz yalnızca bunların ortaya çıkardığı bazı etkileri biliriz, çünkü anlayışımızın sınırı budur.
The succession of these interlinked qualities, with their subtle differences, prompts us to follow the process of creation and initiation, stage by stage, as we humans conceive of it. In actual fact, there are no stages or steps. What we know of these attributes is not their absolute reality, because this is known only to God. We only know some of the effects they produce, as this is the limit of our understanding.
"Onun isimleri en güzel isimlerdir." (Ayet 24) O'nun isimleri, kendi başlarına en güzel olanlardır. Yaratılmışlar tarafından övülmelerine veya beğenilmelerine ihtiyaç duymazlar. Burada "en güzel" diye çevrilen Arapça "el-hüsnâ" sıfatı, "güzel, çekici" gibi anlamlara da gelir. Bunlar, mümin kişinin anlamlarını düşünerek kendini ve hayatını bu anlamlara uygun biçimde şekillendirmek için üzerinde durduğu sıfatlardır. O da bilir ki, Allah'ın bu sıfatlara uygun yaşamaya çalışmasını sevdiğini; böylece Allah'ın rızasını arayarak kendini yükseltebilir.
“His are the most gracious names.” (Verse 24) His names are, in themselves, most gracious. They need not be praised or admired by creatures. The Arabic adjective al-husnd, translated here as 'the most gracious", also means ‘beautiful, attractive, etc.’ They are the attributes a believer reflects upon in order to mould himself and his life in accordance with their meaning. He knows that God loves that he should try to live up to them so that he can elevate himself as He seeks God’s acceptance.
Tanrı'yı bu kadar uzun ve geniş biçimde yüceltmenin, O'nun en lütufkâr sıfatlarını anarak ve bunların ilham verici etkilerini ortaya koyarak sürdürülmesinin ardından, surenin sonunda Tanrı'nın yüceltilmesinin evrendeki her yaratığın katılımıyla yankılandığı tasvir edilir: "Göklerde ve yerde bulunan her şey O'nu tesbih eder. O, üstündür, hikmet sahibidir." (Haşr, 24) Tanrı'nın bütün sıfatları anıldıktan sonra akla gelecek en uygun ve beklenen tasvir budur. Böylece insan kalbi, bütün yaratıklar ve canlılarla birlikte, surenin başlangıcı ile sonunu kusursuz bir uyum içinde buluşturan bir yüceltmeye katılmış olur.
This long and expansive glorification of God, citing many of His most gracious attributes, with all their inspiring effects, is brought to a close with the image that God’s glorification is echoed throughout the universe, with every creature joining in: “Everything in the heavens and earth extols His limitless glory. He alone is the Almighty, the Wise.” verse 24) This is the most suitable and expected of images after the mentioning of all God’s attributes. Thus the human heart joins in with all creatures and living things in a glorification that brings the opening of the surah and its ending into perfect harmony.