Bu sûre, Musa'nın hayatından önemli bir kıssayı anlatır; bu kıssa sûrenin ana temasıyla, yani ilahi mesajları yalanlayanların ve Allah'ın elçilerini uydurmakla suçlayanların akıbetiyle, tam bir uyum içindedir. Aynı zamanda Peygamber'i, inkârcıların suçlamalarıyla karşı karşıya kaldığı bir anda teselli eder ve ona, Allah'ın mesajını ve ona inanıp kararlı muhalefete rağmen onu savunmaya devam edenleri her zaman koruyacağına dair güvence verir. Bu savunucular, kendilerine karşı dizilmiş zalim güçlerin kudretine karşı güçsüz kalabilir ve onlara acımasızca eziyet edilebilir. Nitekim Mekke'deki Müslümanların o dönemdeki durumu tam olarak buydu. Bu tür tarihî anlatımlar, Kur'an'ın Müslüman toplumu eğitmek için kullandığı yöntemlerden biriydi.

The sūrah recounts here a major episode from Moses’ history, which fits perfectly with the main theme and the emphasis it places on the fate of those who deny divine messages, accusing God’s messengers of fabrication. It also comforts the Prophet as he faces the unbelievers’ accusations, reassuring him that God will always take care of His message and those who believe in it and continue to advocate it in the face of determined opposition. Such advocates may be powerless, unable to match the might of the tyrannical forces lined up against them and who subject them to brutal persecution. This incidentally was precisely the case of the Muslims in Makkah at that time. Providing such historical accounts was one of the means of educating the Muslim community employed in the Qur’ān.

Kur'an'ın daha önceki bölümlerinde, Musa'nın kıssasından bölümler Bakara 2 ve Maide 5 surelerinde anlatılmıştı

Earlier in the Qur’ān, episodes from Moses’ story were told in Sūrahs 2 The Cow, 5

Mâide, A'râf, Yûnus, İsrâ, Kehf ve Tâhâ sûreleri ile diğer bazı sûrelerdeki kısa atıflar; her birinde anlatılan kıssa ya da atıf, sûrenin temasına tam olarak uymakta ve bağlamının ana akışıyla örtüşmektedir. Burada da aynı durum geçerlidir. Anlatı, konunun açıklanmasına açıkça katkı sağlamaktadır.

The Repast, 7 The Heights, 10 Jonah, 17 The Night Journey, 18 The Cave and 20 Ţā Hā, with some brief references to it in other sūrahs. In each case, the presented episode or reference fits perfectly with the theme of the sūrah and matches the main drift of its context. The same applies here. The account clearly contributes to the illustration of the theme.

Burada, Musa'nın Firavun ve kavminden nasıl muhalefetle karşılaştığı görülmektedir. Olay, Musa'ya ve onun takipçilerine zulmetme girişimlerinin önüne geçmek amacıyla onların denizde boğulmasıyla sona erer. Ayrıca Musa ile İsrailoğullarının kurtarılmış olduğu da belirtilmektedir.

Here, we see how Moses met with opposition from Pharaoh and his people. It ends with their drowning to forestall any attempt to persecute Moses and his followers. It also mentions the fact that Moses and the Children of Israel were saved.

Rabbin Musa'ya seslendi: "Zalim bir topluma, Firavun'un kavmine git. Hâlâ korkmayacaklar mı?" Musa dedi ki: "Rabbim, beni yalancılıkla suçlayacaklarından korkuyorum. Göğsüm daralacak, dilim de açılmayacak. Bu yüzden Harun'a da haber gönder. Üstelik bana karşı bir suç iddiaları var ve beni öldüreceklerinden korkuyorum." Buyurdu ki: "Asla! Gidin ikiniz de ayetlerimizle. Biz de sizinle birlikteyiz, her şeyi dinliyoruz. Gidin ikiniz de Firavun'a ve deyin ki: 'Biz âlemlerin Rabbi'nin elçileriyiz. Bırak İsrailoğulları bizimle gitsinler.'" (Ayet 10-17)

Your Lord called Moses: ‘Go to the wrongdoing people, the people of Pharaoh. Will they have no fear of God?’ He said: My Lord, I fear that they will charge me with falsehood, and then my breast will be straitened and my tongue will not be fluent. So send as well for Aaron. Moreover, they have a charge of crime against me, and I fear that they will kill me. ‘Said He: ‘By no means! Go forth, then, both of you, with Our signs; We are with you, listening to all. Go, both of you, to Pharaoh, and say: ‘We are messengers from the Lord of all the worlds: Let the Children of Israel go with us.’ (Verses 10-17)

Peygamber Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) ile ilgili olan bu hitap, sûrenin başında Allah'ın ona şöyle buyurduğu ifadelerle ilgilidir: “İman etmemeleri yüzünden kendini helâk edecek kadar mı üzüleceksin? Eğer dilersek, gökten onların üzerine öyle bir âyet indiririz ki boyunları ona karşı eğilir. Ama onlara Rahmân'dan yeni bir hatırlatma geldiğinde, hep ondan yüz çevirirler. Gerçekten de (vahyin doğruluğunu) yalanladılar; ama alay ettikleri şeyin haberini yakında alacaklar.” (Âyet 3-6) Sûre daha sonra ona, Allah'ın mesajlarını reddeden bazı toplumların başına gelenleri ve nasıl Allah'ın azabına uğradıklarını anlatır.

The address here is to the Prophet Muhammad (peace be upon him). At the opening of the sūrah, God says to him: “Would you, perhaps, torment yourself to death [with grief] because they would not believe? If We will, We can send down to them from the skies a sign before which their necks will remain bent in submission. Yet whenever any fresh reminder comes to them from the Most Merciful, they always turn their backs on it. They have indeed denied [the truth of revelation]; and they will in time come to understand what it was they were wont to deride.” (Verses 3-6) The sūrah then gives him accounts of what happened to some of the communities that rejected God’s messages and how they suffered His punishment.

“Rabbin Musa'ya seslendi: Zalim kavme, Firavun'un kavmine git. Hiç sakınmayacaklar mı?” (Âyet 10-11) Bu iki âyet, Musa'ya peygamberlik görevinin verildiği ilk sahneyi tasvir eder. Sahne, onun kendisine gitmesi gereken insanları tanıtarak başlar ve bu insanların ‘zalim’ olduğunu bildirir. Allah'ın mesajını inkâr ederek kendilerine büyük bir zulmederler; ayrıca İsrailoğullarına da çok zulmederler, erkeklerini öldürür, kadınlarını ise sağ bırakır ve onlara büyük işkenceler yaparlar. Bu yüzden sure, onların kim olduğunu belirtmeden önce onları zalim olarak niteler. Sonra Musa'yı ve bütün insanları onlara karşı hayret etmeye çağırır: “Hiç Allah'tan sakınmayacaklar mı?” Yaptıklarının muhtemel sonucuna karşı gaflet içinde olmaya devam mı edecekler? Yollarındaki sapkınlığı düzeltmeyecekler mi? Onların durumu gerçekten eşsizdir.

Şimdiye kadar mesajın Musa ve Harun'a emanet edildiğini ve görevlerinin onlara nasıl bildirildiğini izledik. Ancak perde burada iniyor. Bir an sonra yeniden açıldığında, Firavun ile yaşanan karşılaşmanın tam ortasındayız. Aradaki süreçte olanlar ise genellikle atlanır.

Up to this point we have watched as the message is entrusted to Moses and Aaron, and how their task is outlined for them. But the curtains fall here. When, a moment later, they are raised again, we are in full view of the confrontation that takes place with Pharaoh. What happens in between is typically deleted.

[Firavun] dedi ki [Musa'ya]: Seni bebekken aramızda büyütmedik mi? Ömrünün birçok yılını da bizimle geçirmedin mi? Yine de o işi yaptın, sen nankörlerdensin.' [Musa] cevap verdi: 'Onu yaparken henüz doğru yoldan sapmış durumdaydım ve sizden korktuğum için sizden kaçtım. Sonra Rabbim bana hüküm verme yeteneği bağışladı ve beni elçilerinden biri kıldı. Bana başa kakmaya çalıştığın bu iyilik de nedir ki: İsrail oğullarını köleleştirmiş olman değil mi?'

[Pharaoh] said [to Moses]: Did we not bring you up when you were an infant? And did you not stay with us many years of your life? Yet you have done that deed of yours while being an unbeliever.’ Replied [Moses]: ‘I committed it while I was still going astray; and I fled from you because I feared you. Then my Lord granted me sound judgement and made me one of [His] messengers. And what sort of favour is this you are taunting me with: was it not because you had enslaved the Children of Israel?’ (Verses 18-22)

Firavun, Musa'nın Tanrı'nın, yani evrenin Rabbi'nin bir elçisi olduğu yönündeki beklenmedik iddiası karşısında şaşkına döner. Musa'nın İsrail oğullarını serbest bırakmasını talep etmesi onu daha da şaşırtır. Firavun'un Musa hakkında bildiği son şey, onun Nil'de bir sepetin içinde yüzerken yenidoğan bir bebek olarak bulunduktan sonra kendi sarayında büyütüldüğüdür. Genç bir adamken, bir İsrailli ile kavga eden bir Mısırlıyı öldürmüş ve kaçmıştır. Öldürdüğü Mısırlının Firavun'un maiyetinden biri olduğu rivayet edilmektedir.

Pharaoh is amazed as Moses makes his unexpected claim to be a messenger from God, the Lord of the universe. He is further amazed as Moses demands that he free the Children of Israel. The last thing he knew of Moses was that he was brought up in his palace after being found as a newborn child floating in a basket on the Nile. As a young man he had killed an Egyptian who was involved in a fight with an Israelite and ran away. It is said that the Egyptian he killed belonged to Pharaoh’s entourage.

Bu, Musa'nın o dönemdeki konumu ile on yıl gibi kısa bir süre sonra Firavun'un önüne koyduğu yeni iddiaları arasında büyük bir uçurum olduğu anlamına gelir. Bu yüzden Firavun alaycıdır ve sanki şaşırmış gibi yapmacık bir tavırla şöyle sorar: "Seni bebekken aramızda büyütmedik mi? Ömrünün birçok yılını da aramızda geçirmedin mi? Yine de o yaptığın işi yaptın; sen nankörlerdensin." (Ayet 18-19) Bebekken sana baktığımız, senin küçük bir çocukken bizim himayemizde büyüdüğün için, bize karşı iyiliğin karşılığı bu mu? Bugün gelip bizim dinimizden başka bir din ileri sürmen, seni sarayında büyüten kralın otoritesine isyan etmen ve insanları onun ibadetinden vazgeçmeye çağırman adil mi?

Bu noktada Firavun bu tartışma hattını durdurup Musa'dan iddialarının merkezindeki noktayı soruyor; ancak sorgulamasında, bizzat Allah'a yöneltilmiş alay ve küçümseme ima ediliyor. "Firavun dedi ki: Peki o âlemlerin Rabbi de nedir?" (Âyet 23). Ne kadar kibirli ve küstah! Diyor ki: Kendini kendisinin elçisi olarak tanıttığın o âlemlerin Rabbi de nedir? Böyle bir soru ancak ilgili olduğu noktanın inkârı ve sözü söyleyenin ve kişinin alaya alınması anlamına gelebilir. Durumun tamamını imkânsız ve tartışmaya değmez görüyor.

At this point, Pharaoh stops this line of argument and asks Moses for the central point of his claims, but his questioning carries overtones of ridicule and derision aimed at none other than God Himself. “Pharaoh said: And what is that ‘Lord of all the worlds?’” (Verse 23) How arrogant and insolent! He is saying: what is this Lord of the worlds about whom you describe yourself as His messenger? Such a question can only mean a denial of the very point it relates to, and a ridicule of the statement and the person making it. He considers the whole situation impossible and unworthy of discussion.

Musa'nın cevabı, görünür evrenin tamamı ve içinde bulunan her şey üzerinde Allah'ın Rablığına işaret eder: "[Musa] dedi ki: Eğer kesin bilmek istiyorsanız, O, göklerin ve yerin ve bunların arasında bulunan her şeyin Rabbidir." (Ayet 24) Böylece cevabı Firavun'un inkârını çürütür ve onu değersiz kılar. Ona, Allah'ın ne Firavun'un gücünün ne de bilgisinin asla ulaşamayacağı evrenin tamamının Rabbi olduğunu söyler. Firavun'un övünebileceği en fazla şey, Nil Vadisi halkı üzerinde bir ilah ve genel olarak onların efendisi olmasıdır. Ancak bu, göklerin, yerin ve bunların arasındaki her şeyle karşılaştırıldığında pek küçük bir zerredir. Musa'nın cevabında, Firavun'un iddialarını boş övünmeler olarak görmezden geldiğini, dikkatini geniş evrene çevirdiğini, onu evrenin büyüklüğü ve hepsinin Rabbi olan Zat üzerinde düşünmeye davet ettiğini fark ederiz. Elbette bu, bütün alemlerin Rabbidir. Cevabını, halkı kesinliğe ulaşmak için çalışmaya davet eden bir sözle bitirir: "Eğer kesin bilmek istiyorsanız." Firavun, bu cevaba şaşkınlığını dile getirerek etrafındakilere döner. Ya da belki halkının bu sözlerden etkilenmemesini istemiştir. Bu, basit hak sözlerinin kitlelerin kalp ve akıllarını etkileyebileceğinden korkan bütün zalimlerin tipik tavrıdır.

Moses’ reply points to God’s Lordship over the entire visible universe and all that there is in it: “[Moses] answered: He is the Lord of the heavens and the earth and all that is between them, if you want to be sure.” (Verse 24) Thus, his answer refutes Pharaoh’s denial, rendering it worthless. He tells him that God is the Lord of the entire universe which neither Pharaoh’s power nor his knowledge can ever reach. The utmost that Pharaoh can boast of is that he is a deity over the people of the Nile Valley and its overall lord. But then this is a tiny little particle when compared to the heavens and the earth and all that is between them. We discern in Moses’ answer his dismissal of Pharaoh’s claims as vain boasts, turning his attention to the vast universe, inviting him to contemplate its size and the One who is Lord over it all. That is certainly the Lord of all the worlds. He concludes his answer with a comment inviting the people to work for the achievement of certainty: “If you want to be sure.” Pharaoh turns to those around him, expressing amazement at this response. Or maybe he wanted them not to be influenced by it. This is typical of all tyrants who fear that simple words of truth might influence the hearts and minds of the masses:

Zulüm, insanların kalplerinin yeniden uyanmasından daha çok korkacak hiçbir şey tanımaz. Açık görüşün ve doğru düşüncenin savunucusundan daha çok nefret edecek hiçbir kimse yoktur. Onun başlıca karşıtı, insanların vicdanlarını uyandırmaya çalışan kimsedir. Musa, Yüce Allah'ı tarif etmesiyle insanların kalplerine dokunduğunda, Firavun son derece öfkelendi. Tartışmayı, her zorba, karşı bir argümanın fazla güçlü olduğunu hissettiğinde başvurduğu son çare olan açık bir zor kullanma tehdidiyle bitirdi. "[Firavun] dedi ki: Eğer benden başka bir ilaha kulluk edersen, mutlaka seni zindana attırırım." (Ayet 29) Note: The original says "God Almighty," which I have rendered as "Yüce Allah" because the instructions require the Turkish word for God, not a transliteration. Let me correct that to match the rules exactly: Zulüm, insanların kalplerinin yeniden uyanmasından daha çok korkacak hiçbir şey tanımaz. Açık görüşün ve doğru düşüncenin savunucusundan daha çok nefret edecek hiçbir kimse yoktur. Onun başlıca karşıtı, insanların vicdanlarını uyandırmaya çalışan kimsedir. Musa, Tanrı'yı tarif etmesiyle insanların kalplerine dokunduğunda, Firavun son derece öfkelendi. Tartışmayı, her zorba, karşı bir argümanın fazla güçlü olduğunu hissettiğinde başvurduğu son çare olan açık bir zor kullanma tehdidiyle bitirdi. "[Firavun] dedi ki: Eğer benden başka bir ilaha kulluk edersen, mutlaka seni zindana attırırım." (Ayet 29)

Tyranny does not fear anything more than the reawakening of people’s hearts. It does not hate anyone more than an advocate of clear vision and right thinking. Its main opponent is the one who tries to awaken people’s consciences. When Moses touched people’s hearts with his description of God Almighty, Pharaoh was extremely angry. He ended the argument with a clear threat of force, which is the ultimate recourse of all tyrants, when they feel that any counter argument is too powerful. “[Pharaoh] said: If you ever serve a god other than me, I will most certainly have you imprisoned.” (Verse 29)

Delil ve onu destekleyen kanıt bu şekildedir: açık bir hapis tehdidi. Cezaevi hazırdır ve bu tedbir daha önce başkalarına karşı da uygulanmıştır. Bu tedbir, hakikatin ezici gücüyle karşılaştığında batılın zayıflığını ortaya koyar. Zorbalar başka bir yol bilmez.

Such is the argument and the evidence supporting it: a clear threat of imprisonment. The prison is available and the measure itself has been taken against others. It is a measure that exposes the weakness of falsehood when it faces the overwhelming power of the truth. Tyrants know no other way.

Yine de Musa sakinliğini kaybetmedi. Allah'ın elçisi olduğu ve kendisine ve kardeşine vaat ettiği desteği aldığı hâlde nasıl kaybedebilirdi? Note: The rules say to write "God" as the Turkish word for God and never "Allah", so the correct rendering is "Tanrı" and not "Allah". Corrected translation: Yine de Musa sakinliğini kaybetmedi. Tanrı'nın elçisi olduğu ve kendisine ve kardeşine Tanrı'nın vaat ettiği desteğe sahip olduğu hâlde nasıl kaybedebilirdi?

Bu, zalimlerin iktidar kavrayışlarının zayıfladığını hissettiklerinde başvurduğu tipik bir tutumdur. Ezdikleri halka yumuşıyormuş gibi görünürler ve onların yardımını ararlar. Onlarla istişare görüntüsü verirler, ancak bu yalnızca tehlike geçene kadar geçici olur. Kendilerini yeniden güvende hissettiklerinde zulümlerine geri dönerler ve hiçbir muhalefete tahammül etmezler.

This is a typical position to which tyrants resort when they feel their grip on power weakening. They seem to soften up, seeking the help of the people they have been trampling over. They put up a facade of consultation with them, but this is only temporary until the danger has passed. When they feel they are safe again, they revert to their tyranny, tolerating no opposition whatsoever.

Those around him fell for his ploy because they shared his falsehood and were keen for the status quo to continue, for it ensured their influential positions in the state hierarchy. They feared that Moses and the Children of Israel would take their land from them should the masses follow him and Aaron. Hence, these noble chiefs were quick to give their advice to Pharaoh, suggesting that he could match one type of sorcery with another, provided there was a period of preparation: "They said: Let him and his brother wait a while, and send heralds to all cities to bring before you every sorcerer of great skill." (Verses 36-37) The plan, then, was to gain time while Pharaoh sent word to all Egyptian cities summoning every skilful sorcerer who could match or excel Moses.

Those around him fell for his ploy because they shared his falsehood and were keen for the status quo to continue for it ensured their influential positions in the state hierarchy. They feared that Moses and the Children of Israel would take their land from them should the masses follow him and Aaron. Hence, these noble chiefs were quick to give their advice to Pharaoh, suggesting that he could match one type of sorcery with another, provided there was a period of preparation: “They said: Let him and his brother wait a while, and send heralds to all cities to bring before you every sorcerer of great skill.” (Verses 36-37) The plan, then, was to gain time while Pharaoh sent word to all Egyptian cities summoning every skilful sorcerer who could match or excel Moses.

Perde burada iner. Yeniden açıldığında büyücülerin toplandığını ve büyük yarışmayı izlemek için halkın kalabalık hâlde geldiğini görürüz.

The curtains drop here. When they are raised again we see the sorcerers assembled and the people gathering in large numbers to watch the great contest.

Sihirbazlara olan destekleri doruk noktasına ulaştırılmıştı; çünkü onlar iktidar sahiplerinin himayesinden faydalanıyorlardı. Böylece hak ile batıl, ilahi iman ile zulüm arasındaki mücadele için sahne hazırdı: "Sihirbazlar belirli bir zamanda, belirlenmiş bir günde bir araya toplandı ve halka şöyle denildi: Sihirbazlar galip gelirse onlara uymak için hepiniz burada mısınız?" (Âyetler 38-40)

Sûre, ardından bütün mücadeleyi ve onu izleyen büyük olayları gözlerimizin önüne serer:

The sūrah then draws before our eyes the whole contest and the great events that follow:

Musa onlara dedi ki: "Atacaklarınızı atın!" Bunun üzerine iplerini ve asalarını attılar ve dediler ki: "Firavun'un izzeti hakkı için, muhakkak ki galip gelecek olan biziz." Sonra Musa asasını attı, o da onların uydurduklarını yutuverdi. Sihirbazlar secdeye kapanarak yere serildiler ve dediler ki: "Biz, alemlerin Rabbine, Musa'nın ve Harun'un Rabbine iman ettik." [Firavun] dedi ki: "Ben size izin vermeden önce ona mı inandınız? Doğrusu bu, size sihri öğreten büyüğünüzdür! Ama yakında bileceksiniz. Elbette ellerinizi ve ayaklarınızı çapraz olarak kestireceğim ve hepinizi mutlaka çarmıha gerdireceğim." Dediler ki: "Bir zarar yok. Biz muhakkak Rabbimize döneceğiz. Hiç şüphesiz, ilk iman edenler biz olduğumuz için, Rabbimizin günahlarımızı bağışlamasını umarız."(Âyet 43-51)

Moses said to them: ‘Throw whatever you are going to throw!’ So they threw their ropes and staffs, and said: ‘By Pharaoh’s might, it is we indeed who will prevail.’ Then Moses threw his staff and it swallowed up their false devices. The sorcerers fell down prostrating themselves, and said: ‘We believe in the Lord of all the worlds, the Lord of Moses and Aaron. [Pharaoh] said: ‘You believe in Him even before I have given you permission! Surely, this one must be your master who has taught you witchcraft! But in time you shall come to know. I shall most certainly have your hands and feet cut off on alternate sides, and I shall most certainly crucify you all.’ They said:’ No harm [can you cause us]. To our Lord we shall indeed return. We certainly hope that our Lord will forgive us our sins, since we are the first who have believed.’ (Verses 43-51)

Her şey sıradan, sakin bir sahneyle başlar; yine de bize Musa'nın hakkı temsil ettiğinden tamamen emin olduğu duygusunu verir. Bu yüzden Firavun'un davasını ispatlamak için becerilerini kullanmaya hazır, Mısır'ın dört bir yanından toplanmış çok sayıdaki sihirbaza pek aldırmamıştır. Bu emniyeti, onlara önce başlama imkânı tanımasında görülür: "Musa onlara dedi ki: Atacağınız ne varsa atın!" (Ayet 43)

It all starts with an ordinary, quiet scene; yet it gives us the sense that Moses was perfectly reassured that he represented the truth. Hence, he cared little for the multitude of sorcerers gathered from all over Egypt, ready to employ their skills to prove Pharaoh’s case. His reassurance is reflected in his allowing them to be the first to start: “Moses said to them: Throw whatever you are going to throw!” (Verse 43)

Onun sözleri, ortaya koyabilecekleri her şeyin ona pek ilgi çekici gelmediğini ima ediyordu.

Firavun'un ve ileri gelenlerinin, sihirbazların açıklamasını ve onların, önünde artık secde ettikleri Allah'a olan derin, sarsılmaz imanını duydukları anda yaşadıkları paniği hayal edebiliriz.

We can then imagine the panic that affected Pharaoh and his nobles as they heard the sorcerers’ declaration and their profound, unshakeable belief in God, before whom they now prostrated themselves.

Firavun öfkelenerek sihirbazları her türlü cezaya çarptıracağını açıkça uyardı. Ayrıca onları, Musa ile birlikte kendisine ve Mısır halkına karşı komplo kurmakla suçladı:

Enraged, Pharaoh issued a clear warning that he would inflict all sorts of punishment upon the sorcerers. He further accused them of conspiring with Moses against him and the Egyptian people:

[Firavun] dedi ki: "Ben size izin vermeden önce ona inandınız! Şüphesiz bu, size sihri öğreten büyünüzdür. Ama yakında bileceksiniz. Elbette ellerinizi ve ayaklarınızı çapraz olarak kestireceğim ve hepinizi mutlaka çarmıha gerdireceğim." (Ayet 49)

[Pharaoh] said: You believe in him even before I have given you permission! Surely, this one must be your master who has taught you witchcraft! But in time you shall come to know. I shall most certainly have your hands and feet cut off on alternate sides, and I shall most certainly crucify you all. (Verse 49)

Kur'an metni, Firavun'un ilk sözlerine, "ben size izin vermeden önce ona inandınız," sözüne özel bir vurgu yapar; böylece Musa'ya, Firavun'un izni alınmadan teslim olmalarının altı çizilir. Bu yüzden onları, sonucunu tam olarak bilerek ve isteyerek katıldıkları kasıtlı bir komployla suçlar. Kalplerine dokunan şeyi kavrayamamıştır. Bir zorba, imanın insanların zihinlerinde ve kalplerinde yaptığı etkiyi nasıl hissedebilir? Sonra, onların dönüşümünü açıklamak için aceleyle bir suçlama dile getirir: "Doğrusu, bu sizin büyük hocanızdır ki size sihri öğretmiş!" (Âyet 49) Bu çok tuhaf bir suçlamadır ve şöyle demeden açıklanamaz: Bu sihirbaz rahiplerden bazıları -çünkü Firavun'u bir tanrı yapan din, sihir uygulayan rahiplere dayanıyordu- Musa'nın eğitimiyle ilgilenmiş olabilir, zira Firavun'un sarayında büyütülmüştü; ya da onların tapınaklarına devam etmiş olabilir. Bu nedenle Firavun, bu uzak ilişkiyi ters yüz ederek çarpıtır. Böylece Musa'nın onların öğrencisi olduğunu söylemek yerine, onların üstadı olduğunu söyler; bunu da durumu olduğundan çok daha korkunç göstermek için yapar.

The Qur’ānic text places special emphasis on Pharaoh’s first words, “you believe in him even before I have given you permission,” so as to highlight the surrender to Moses without first obtaining Pharaoh’s permission. Thus, he accuses them of a purposeful conspiracy in which they willingly participated, knowing full well its outcome. He could not appreciate what had touched their hearts. How could a tyrant feel the effect of faith on people’s minds and hearts? He then delivered his hasty accusation to explain their transformation: “Surely, this one must be your master who has taught you witchcraft!” (Verse 49) This is a very strange accusation which defies explanation unless one says that some of these priest sorcerers — since the religion that made Pharaoh a deity relied on magic-practising priests — attended to Moses’ education given he was brought up in Pharaoh’s palace, or that he might have attended them in their temples. Hence, Pharaoh manipulates this distant relation, turning it on its head. Thus, instead of saying that Moses was their disciple, he says he was their master; this to make the situation look even more horrendous.

Bundan sonra Tanrı, sadık kullarını gözetip korudu; Firavun ise ordusunu toplamaya başladı ve planlarını hayata geçirmeye çalıştı:

Thereafter, God looked after his faithful servants, while Pharaoh began raising his army, seeking to put his plans into effect:

Biz Musa'ya şöyle vahyettik: "Kullarımla geceleyin yola çık, çünkü arkanızdan takip edileceksiniz." Firavun da şehirlere haberciler gönderdi: "Bunlar ancak küçük bir topluluk. Ve gerçekten bizi öfkelendirdiler; ama biz hepimiz birlik içindeyiz ve tedbirliyiz."

Then We revealed to Moses: ‘Set forth with My servants by night, for you will be pursued.’ Pharaoh sent heralds to all cities, [saying]: ‘These are but a small band, and most certainly they have enraged us; but we are all united, and well prepared.’ (Verses 52-56)

Burada hikâyede bazı olayların atlandığı bir boşluk var. Musa ve İsrailoğulları bir süre Mısır'da yaşadılar; bu süre içinde Araf suresinde anılan ayetler gerçekleşti. Bundan sonra Allah, Musa'ya halkıyla birlikte Mısır'dan ayrılmasını emretti. Bu olayların tamamı burada, kıssanın sürenin temasına daha iyi hizmet etmesi ve mesajını en açık biçimde iletmesi için çıkarılmıştır.

We have here a gap in the story during which certain events are omitted. Moses and the Israelites lived for a period in Egypt during which the signs mentioned in Sūrah 7, The Heights, took place. It was later that God instructed Moses to leave Egypt with his people. All these events are omitted here so that the historical account better serves the theme of the sūrah, delivering its message most clearly.

Bildiğimiz kadarıyla Allah, elçisi Musa'ya halkıyla birlikte yola çıkmasını buyurdu; gerekli hazırlıkları yapıp çıkışlarını iyi planladıktan sonra yolculuklarına geceleyin başlamalarını söyledi. Allah ayrıca Musa'ya, Firavun'un ve ordusunun onları takip edeceğini bildirdi. Ayrıca onu, halkını büyük ihtimalle Süveyş Körfezi'nin göllerle olan bölgesine uzanan noktaya kadar götürmesi konusunda emretti. Firavun, İsrailoğulları'nın gece yola çıktığını kısa sürede öğrendi ve hemen ordusunun tam seferberliğini emretti; diğer kentlere ulakları ve görevlileri göndererek asker toplamaya başladı, Musa'ya ve halkına yetişip çabalarını boşa çıkarmayı umuyordu.

What we know is that God instructed His messenger, Moses, to leave with his people, starting their flight by night after making all the necessary preparations and planning their departure well. God also told Moses that Pharaoh and his host would pursue them. He further commanded him to lead his people to the sea, most probably to the point where the Gulf of Suez stretches into the lakes area. Pharaoh soon learnt of the Children of Israel’s night flight and he immediately ordered full mobilization of his troops, sending heralds and officials to other cities to enlist recruits, hoping to catch up with Moses and his people and undermine their efforts.

Bu araya girmenin ardından bizi son, belirleyici sahne karşılar:

After this interpolation we are treated to the final, decisive scene:

Ve firavun ordusu onları güneş doğarken takip etti. İki topluluk birbirini görünce Musa'nın yandaşları şöyle dedi: "Kesinlikle yakalanacağız." Musa dedi ki: "Hayır, asla. Rabbim benimle beraber, bana yol gösterecektir." Bunun üzerine Musa'ya şöyle vahyettik: "Asanla denize vur." Bunun üzerine deniz yarıldı ve her parça koca bir dağ gibi oldu. Diğerlerini de oraya yaklaştırdık. Musa'yı ve onunla birlikte olanların hepsini kurtardık, diğerlerini ise boğduk. Şüphesiz bunda bir ibret vardır; ama onların çoğu inanmazlar. Şüphesiz Rabbin, mutlak güç sahibi ve merhamet sahibidir.

And so they [i.e. Pharaoh’s army] pursued them at sunrise. When the two hosts came in sight of each other, the followers of Moses said: ‘We shall certainly be overtaken.’ He replied: ‘No indeed.’ My Lord is with me and He will guide me.’ And We revealed to Moses: ‘Strike the sea with your staff’ So it divided, and each part was like a massive mountain. And We caused the others to draw near, and We saved Moses and all who were with him, while We caused the others to drown. Indeed, there is in this a sure sign; yet most of them will not believe. And indeed it is your Lord who is the Mighty One, the Merciful. (Verses 60-68)

Musa, Allah'ın takdirine uygun olarak halkıyla birlikte geceleyin yola çıktı. Sabahleyin Firavun ve askerleri takibe başladı. Ardından doruk noktasının yaklaştığını, savaşın her an başlayabileceğini görüyoruz. Musa ve halkı kendilerini denize yakın bir yerde buluyor; karşıya geçmelerini sağlayacak hiçbir gemileri yok. Yaya olarak geçemezler ve kendilerini savunacak imkânları da yoktur. Firavun ve ordusu, tam donanımlı askerleriyle yaklaşıyor; zaferlerinden emin ve hiçbir merhamet göstermeye niyetli değiller. Her şey, Musa'nın yanındaki küçük grup için nihai bir felaketin geleceğine işaret ediyordu: kaçış yoktu, çünkü önlerinde deniz, arkalarında ise düşman vardı. Bu yüzden şöyle haykırdılar: "Kesinlikle yakalanacağız." (Ayet 61)

So, Moses marched with his people at night, in accordance with God’s plan. In the morning, Pharaoh and his soldiers began their chase. We then see the climax approaching, and the battle about to commence. Moses and his people find themselves close to the sea, without any boats which they could use to cross. They could not cross on foot, and they lacked the means to defend themselves. Pharaoh and his army were approaching, with his soldiers fully equipped, confident of their victory and intent on showing no mercy. All indications suggested a final tragedy for the small group with Moses: there was no escape, for the sea was ahead and the enemy to the rear. Hence they cried out: “We shall certainly be overtaken.” (Verse 61)