Bu giriş bölümü, sürenin geri kalanından daha sonra inmiştir. Önceki ciltlerde, her surenin ayetlerinin nihai sıralamasının Peygamber'in (ﷺ) kendisinin verdiği talimatlara uygun olarak yapıldığını açıklamıştık. Bu, böyle bir sıralamanın kesin olduğu ve Peygamber'in (ﷺ) yukarıdan aldığı talimatlara dayanarak yapıldığı anlamına gelir.

This opening passage was revealed later than the rest of the sūrah. We have explained in earlier volumes that the final ordering of the verses in each sūrah followed instructions given by the Prophet himself. This means that such ordering is final and done on the basis of instructions received by the Prophet from on high.

Bu pasaj, o dönemde Müslümanlarla kâfirler arasında yürürlükte olan antlaşmaları sona erdirmektedir. Süresiz antlaşması bulunanlara ya da antlaşmalarını bozmuş olanlara dört aylık bir bildirim süresi verilmektedir.

This passage terminates treaties and agreements that were in force at the time between the Muslims and the unbelievers. A notice of four months is given to those who have treaties running indefinitely, or those who have violated their treaties.

Bu konuda, belirli bir süreye bağlı antlaşmaları olan ve bu antlaşmalardaki yükümlülüklerini yerine getiren, hiçbir zaman Müslümanlara karşı birini destekleyip yardım etmeyen kimselerin ise antlaşmalarının, belirlenen sürelerinin sonuna kadar Müslümanlar tarafından saygı gösterileceği vaat edilmiştir. Böylece nihai sonuç, Arap Yarımadası'ndaki inançsızlarla yapılan tüm antlaşmaların sona ermesi ve müşriklerle antlaşma yapma kavramının kendisinin ortadan kalkmasıdır. Bu da müşriklere karşı tüm yükümlülüklerin reddedilmesi ve müşriklerin Allah ve Elçisi ile bir antlaşma veya ahitleşme içinde olabileceği fikrinin sorgulanması anlamına gelir.

Others who have treaties running for a specified term and have honoured their obligations under those treaties, without ever backing or aiding anyone against the Muslims, are promised to have their treaties honoured by the Muslims to the end of their specified terms. Thus, the final outcome is the termination of all treaties with unbelievers in the Arabian Peninsula, and an end to the very concept of having a treaty with idolaters. This takes the form of a disavowal of all obligations towards idolaters and questioning the very idea of idolaters having a treaty or covenant with God and His Messenger.

Âyet, müşriklerin Kâbe'yi tavaf etmelerini, yani Kâbe'nin etrafında yaptıkları dönme ibadetini, ya da onu hangi biçimde olursa olsun ibadet amacıyla ziyaret etmelerini de yasaklamaktadır. Bu hüküm, Peygamber ﷺ ile müşrikler arasında daha önce yapılmış olan, Kâbe'de ve haram aylarda herkesin güvenliğini sağlayan karşılıklı güvence anlaşmalarını ortadan kaldırmaktadır.

Merhum Şeyh Muhammed Reşid Rıza, on dokuzuncu ve yirminci yüzyılın başlarının önde gelen âlimlerinden biridir. İslam davetinin ilk günlerinden itibaren bu zincirdeki halkaları belirlemeye çalışır. Ancak bu sûrede anlatılan sonucu doğuran bütün olayın temelindeki, kalıcı ve esaslı çatışmayı ortaya koymaya çalışmaz. Tefsiri el-Menâr'da şunu yazar:

The late Shaikh Muĥammad Rashīd Riđā’, a leading scholar of the late nineteenth and early twentieth centuries, tries to identify these links in the chain right from the early days of the Islamic message. However, he does not try to outline the basic and permanent conflict which gives rise to the whole episode, leading eventually to the natural result outlined in this sūrah. In his commentary, al-Manār, he writes:

Herkesin bildiği tartışmasız bir gerçek şudur: Allah, Peygamberi Muhammed'i, ilahi inancın eksiksiz ve nihai biçimini sunan İslam mesajıyla, tüm peygamberlerin sonuncusu olarak göndermiştir. Onun en büyük delili, insanoğluna, Bakara Suresi'nin 3. ayetine dair yorumumuzda ortaya koyduğumuz çok yönlü bir meydan okumayla karşı çıkan Kur'an'dır. Ilahi mesajı savunmanın özü, reddedilemez akli ve bilimsel kanıtlara dayanır.10 Ayrıca, zorlamanın hiçbir şekilde imanı yaymanın bir yolu olarak benimsenemeyeceğini de açıkça ortaya koymuştur. Bu husus, Bakara Suresi'nin 256. ayetine dair yorumumuzda açıklanmıştır.

An indisputable fact known to all people is that God sent His Messenger, Muĥammad, the last of all prophets, with the message of Islam that provides a complete and final version of the divine faith. His greatest proof is the Qur’ān, which defies human beings with a multifaceted challenge that we have outlined in our commentary on verse 3 of Sūrah 2. The essence of advocacy of the divine message is based on irrefutable rational and scientific evidence.10 He has also established clearly that compulsion could in no way be adopted as a means of spreading the faith. This has been outlined in our commentary on verse 256 of Sūrah 2.

Müşrikler direniş tavrı takındılar; inananlara, onları İslam'dan döndürmek amacıyla bir zulüm ve işkence kampanyası uyguladılar.

The idolaters took an attitude of resistance, subjecting the believers to a campaign of persecution and torture to force them to turn away from Islam.

Onlar ayrıca Peygamber'in mesajını insanlara iletmesini zorla engellemeye çalıştılar. Yeni dini kabul edip Peygamber'in mesajına inanan hiç kimse, bir müttefikin ya da akrabanın korumasından yararlanmadıkça kendini ölümden ve işkenceden güvende hissedemiyordu. Bu yüzden defalarca göç etmek zorunda kaldılar.

They also tried to forcibly prevent the Prophet from conveying his message to people. No one who accepted the new faith and believed in the Prophet’s message felt safe or secure from death and torture unless he enjoyed the protection of an ally or a relative. Hence they had to migrate time after time.

Buna karşılık, Muhammed İzzet Derveze, *et-Tefsîrü'l-Hadîs* adlı kitabında, diğer topluluklara yönelik İslami tutumun dayandığı kök nedenlerin çok ötesine geçmektedir.

By contrast, in his book, al-Tafsīr al-Ĥadīth, Muĥammad `Izzat Darwazah goes far beyond the root causes on which the Islamic attitude to other communities is based.

Bugünün Müslümanlarının içinde bulunduğu acı koşullar ve çağdaş putperestlerin, ateistlerin ve diğer dinlere mensup kimselerin gözle görülür biçimde sahip olduğu güç karşısında baskı altında yazan diğer çağdaş yazarlar gibi, onun da açık bir amacı vardır. Bu nedenle, İslam'ın barış dini olduğunu ve yalnızca sınırları içinde barış içinde yaşamaktan başka bir şeyi amaçlamadığını kanıtlamak için büyük çaba harcamaktadır. Barış antlaşması yapmanın mümkün olduğu her yerde İslam, bunu hayata geçirmeye özen göstermeli ve bunu açık bir hedef olarak benimsemelidir.

Like other contemporary authors writing under oppressive pressures of the miserable conditions of today’s Muslims and the all-too-visible strength of contemporary idolaters, atheists and followers of other religions, he has a clear purpose in mind. Hence, he tries hard to prove that Islam is a religion of peace, aiming at nothing more than to live within its borders in peace. Wherever it is possible to make a peace treaty, Islam should be keen to put it in place, making it its clear objective.

Bu nedenle Muhammed İzzet Derveze, bu sûrede yer alan bu yeni ve nihai hükümler için, bazı müşriklerin antlaşmalarını bozmasından başka bir gerekçe görmez. Antlaşmalarına bağlı kalanlara gelince, bu antlaşmalar süreli de olsa süresiz de olsa, sûre Müslümanlara onlara bağlı kalmalarını emreder. Nitekim ona göre, mevcut antlaşmaların süresi dolduktan sonra onlarla yeni antlaşmalar yapılabilir. Aynı durum, onun görüşüne göre, mevcut antlaşmalarını bozanlar için de geçerlidir. Derveze, geçici hükümler veren ayetlerin, son ayetlerde verilen ilkelere üstün geldiğini düşünür.

Hence, Muĥammad `Izzat Darwazah finds no reason for these new and final provisions, included in this present sūrah, other than the violation by some idolaters of their treaties. As for those who honoured their treaties, whether these were of limited or indefinite duration, the sūrah gives instructions to the Muslims to honour them. Indeed, he claims that new treaties may be concluded with them after the expiry of their present ones. The same applies, in his view, to the violaters of their present treaties. He considers the verses giving provisional rulings to prevail over the principles given in the final verses.

Surenin ilk bölümüne ilişkin tartışmasında şu ayetleri tespit eder:

In his discussion of the first passage of the sūrah he identifies the following verses:

Commentary'nin başında şunu demiştik: "Peygamber'in ﷺ hayatı boyunca yaşanan olayları, İslam'ın proaktif yaklaşımının tarihsel seyrini ve doğasını, aşamalarını ve nihai hedeflerini ortaya koymak amacıyla gözden geçirdiğimizde, bu kararlı adımın en uygun zamanda atıldığını çok açık görüyoruz. Artık İslam topluluğu ile diğer kamplar arasındaki ilişkileri, ister putperestler ister önceki vahiylerin mensupları olsun, yeniden düzenlemek mümkün hale gelmişti." Birbiri ardına yaşanan deneyimler, İslam toplumu ile cahiliye toplumları arasındaki ilişkiyi yöneten yasanın doğasını ortaya koymuştu. İslam toplumu ilahlığı, rabbaniyeti, egemenliği ve yasama yetkisini yalnızca Tanrı'ya atfeder. Cahiliye toplumları ise, İslami terimle "cahiliyye" toplumları, bu niteliklerin hepsini Tanrı dışındaki bazı varlıklara atfeder ya da Tanrı'nın bu niteliklerin hepsini paylaşan ortakları olduğunu iddia eder. Bu yasa özünde bir çatışma yasasıdır ve bu, Kur'an'daki Tanrı'nın şu sözlerinde ifade edilir: "Eğer Tanrı, insanların bir kısmını diğer bir kısmıyla savmasaydı, içinde Tanrı'nın adının çokça anıldığı manastırlar, kiliseler, havralar ve camiler yıkılıp giderdi." (22: 40) "Tanrı'nın bir grup insanı diğeriyle savması olmasaydı, yeryüzü tamamen bozulurdu." (2: 251)

At the beginning of our commentary we said: “When we review the events that took place during the Prophet’s lifetime so as to draw an outline of the historical progress and nature of the proactive approach of Islam, its progressive stages and ultimate goals, we see very clearly that this decisive step was taken at its most appropriate time. It was now possible to reorganize relations between the Islamic community and other camps, whether idolaters or people of earlier revelations.” One experience after another had revealed the nature of the law that governs relations between Islamic society which attributes Godhead, Lordship, sovereignty and the authority to legislate to God alone, and ignorant or, to use the Islamic term, jāhiliyyah societies which assign all this to some beings other than God, or claim that God has partners sharing with Him all these attributes. This law is essentially one of conflict, which is expressed in God’s statements in the Qur’ān: “Were it not that God repels some people by means of others, monasteries, churches, synagogues and mosques — in all of which God’s name is abundantly extolled — would have been destroyed.” (22: 40) “Had it not been for the fact that God repels one group of people by another, the earth would have been utterly corrupted’’ (2: 251)

Bu temel yasanın pratik sonuçları iki pratik olguda kendini gösterdi. Birincisi, İslam, ilahi yaklaşımı izleyerek ve Allah'ın mesajını bir bölgeye ve kabileye diğerinden sonra ulaştırarak, bir adımdan, seferden ve aşamadan diğerine ilerledi. Bu, mesajın tüm insanlığa ulaştırılması ve ilahi mesajın tüm insanlara ulaşmasını engelleyen tüm maddi engellerin kaldırılması için gerekli bir adımdı. Bu durum, İslam'ın yürüyüşü karşısındaki başlıca engel olan Kureyş kabilesinin Mekke'nin fethiyle İslam'a teslim olup yenilgiye uğratılmasına kadar sürdü. Güçte Kureyş'e denk olan büyük Hevazin ve Sakif kabileleri de Müslüman devlete teslim oldu. İslam artık düşmanlarının kalplerine korku salacak kadar güce sahipti. Böylece Arap Yarımadası'nda son ve belirleyici adımı atabildi; koşullar elverdiğinde dünyanın geri kalanında da aynı adımı atmaya hazırlanarak. Nihai amaç, yeryüzünde fitnenin olmaması ve bütün teslimiyetin yalnızca Allah'a yapılmasıydı.

Bu kadar kararlı bir adımın gerekliliği, o dönemde İslam liderliği için çok açık olmuş olabilir; ancak bu, Müslüman toplumun tüm gruplarına da aynı ölçüde açık olduğu anlamına gelmiyordu. Özellikle İslam'a yeni girenler ve Müslümanlarla yalnızca dostane ilişkiler içinde olanlar için durum böyle değildi.

The need for such a decisive step might have been very clear for the Islamic leadership at the time, but that did not necessarily mean that it was similarly clear to all groups in the Muslim community, particularly the newcomers to Islam and those who were only on friendly terms with the Muslims.

Bazı Müslüman topluluğun, belki de en asil ve en adanmış Müslümanlarının, sürede belirtilen şartlara göre inanmayanlarla yapılmış tüm antlaşmaların feshedilmesi konusunda rahatsızlık duymuş olabileceği düşünülebilir: antlaşmalarını bozanlar için dört aylık süre sonunda, süresi belirtilmemiş antlaşması olanlar için, antlaşmaları dört aydan kısa sürede sona erenler için ve antlaşması olmayan ve Müslümanlarla savaşta bulunmayanlar için de aynı şekilde. Belirli süreli antlaşması olup yükümlülüklerine bağlı kalmaya devam edenlerin antlaşmalarına ise, sürelerinin geri kalanı boyunca saygı gösterilecek ve uyulacaktır. Bu vicdanlı Müslümanlar, antlaşmalarını bozanlarla ve kendilerinden ihanet beklenenlerle yapılan antlaşmaların feshedilmesi gerektiğini anlamış olabilirler; nitekim bu, önceki sürede Peygamber ﷺ'e verilen geçici talimatlarda açıkça belirtilmiştir: "Eğer bir topluluktan ihanet korkarsan, [antlaşmanı] onlara adil bir şekilde geri at. Allah hainleri sevmez." (8: 58)

Some people in the Muslim community, perhaps among the noblest and most dedicated Muslims, might have felt uneasy about the termination of all treaties with the unbelievers on the terms outlined in the sūrah: after four months for those who violated their treaties, and those with treaties that did not specify a term, and those whose treaties ended in less than four months and those who had no treaties and were not at war with the Muslims. Those who had treaties with specified terms and continued to honour their obligations would have their treaties respected and observed for the remainder of their terms. Such conscientious Muslims might have understood that the treaties with the violators and those from whom violation was expected should be terminated, as was clear in the provisional instructions given to the Prophet in the previous sūrah: “if you fear treachery from any folk, cast [your treaty with them] back to them in a fair manner. God does not love the treacherous.” (8: 58)

Ancak, antlaşmaların dört ay sonunda ya da süreleri dolduğunda feshedilmesi, o insanlara, herhangi bir düşmanca tutum benimsemeyen kimselerle barışçıl ilişkileri sürdürme yönündeki alışıldık uygulamaya aykırı görünmüş olabilir. Oysa Tanrı'nın, alışıldık uygulamanın sürdürülmesinden çok daha büyük bir amacı vardı.

Allah'ın ve Elçisi'nin, aralarında antlaşma yaptığınız müşriklere karşı bildirisidir. (Onlara şunu bildirin:) Dört ay boyunca yeryüzünde özgürce dolaşabilirsiniz; ancak bilmelisiniz ki, Tanrı'nın azabından asla kaçamazsınız ve Tanrı, inkârcıları rezil edecektir. Büyük hac günü, Tanrı ve Elçisi'nden bütün insanlara bir bildiri vardır: Tanrı müşriklerle olan yükümlülüklerinden, Elçisi de öyledir. Tövbe ederseniz, bu sizin iyiliğiniz içindir; yüz çevirirseniz, bilin ki Tanrı'nın azabından asla kaçamazsınız. İnkârcılara acı bir azabın müjdesini verin; ancak antlaşma yaptığınız ve antlaşmanın her maddesine bağlı kalıp size karşı kimseye yardım etmemiş olan müşrikler bunun dışındadır. Bunlara antlaşmalarının süresi dolana kadar yükümlülüklerinizi yerine getirin. Tanrı, takva sahiplerini sever. Bu mühlet ayları geçtiğinde, müşrikleri bulduğunuz yerde öldürün, onları esir alın, kuşatın ve her geçit yerinde onları gözetleyin. Yine de tövbe edip namaz kılar ve zekât verirlerse, yollarına serbest bırakın. Çünkü Tanrı, çok bağışlayandır, merhamet sahibidir. Müşriklerden biri sizden sığınma isterse, Tanrı'nın sözünü dinleyebilmesi için ona koruma verin, sonra onu güvenli yerine ulaştırın. Bunun nedeni, müşriklerin bilgisiz insanlar olmalarıdır. (Ayet 1-6) Bu ayetler ve 28. ayete kadar olanlar, Medine'de iyice yerleşmiş ve genel olarak Arap Yarımadası'na yayılmış olan Müslüman toplumla, İslam'ı kabul etmemeyi seçen Arabistan'daki inkârcılar arasındaki ilişkileri düzenleyen bir çerçeve sunmaktadır. Bu ilişkiler, Müslümanların Tebük'te Bizanslılarla karşılaşmak üzere olduklarını hissettiklerinde Peygamber ﷺ ile yaptıkları antlaşmaları bozan Arapların durumuna göre düzenlenmiştir. Antlaşması olmayan ama Müslümanlarla iyi ilişkiler sürdüren Araplarla da ilişkiler düzgün bir zemine oturtuldu; antlaşması bulunan ve ihanet düşüncesi taşımadan buna uymaya devam edenlerle ise ilişkiler de böylece yürütüldü.

Disavowal by God and His Messenger [is hereby announced] to those of the idolaters with whom you have made a treaty. (Announce to them:) You may go freely in the land for four months, but you must realize that you can never escape God’s judgement, and that God shall bring disgrace upon the unbelievers. And a proclamation from God and His Messenger is hereby made to all mankind on this day of the greater pilgrimage: God is free from obligation to the idolaters, and so is His Messenger. If you repent, it shall be for your own good; and if you turn away, then know that you can never escape God’s judgement. Give the unbelievers the news of grievous suffering, except for those idolaters with whom you have made a treaty and who have honoured their obligations [under the treaty] in every detail, and have not aided anyone against you. To these fulfil your obligations until their treaties have run their term. God loves those who are righteous. When these months of grace are over, slay the idolaters wherever you find them, and take them captive, besiege them, and lie in wait for them at every conceivable place. Yet if they should repent, take to prayer and pay the zakāt, let them go their way. For God is Much-Forgiving, Merciful. If any of the idolaters seeks asylum with you, grant him protection, so that he may hear the word of God, and then convey him to his place of safety. That is because the idolaters are people who lack knowledge. (Verses 1-6) These verses and the following ones, up to verse 28, provide a framework demarcating relations between the Muslim community, now well established in Madinah and the Arabian Peninsula generally, and the unbelievers in Arabia who chose not to accept Islam. Relations were thus regulated with those Arabs who had violated their treaties with the Prophet when they felt that the Muslims were about to meet their match from the Byzantines at Tabūk. Relations were also put on a proper footing with those Arabs without a treaty but who maintained good relations with the Muslims, and those who had a treaty which they continued to observe, entertaining no thoughts of treachery.

"God ve Elçisi tarafından, aralarında antlaşma yaptığınız müşriklere bir beraatin ilanıdır." (Ayet 1) Bu, keskin bir ritim taşıyan genel bir bildiridir; o dönemde Arap Yarımadası genelinde Müslümanlarla müşrikler arasındaki ilişkileri yöneten temel ilkeleri ortaya koyar. Sözü edilen antlaşmalar, Peygamber ﷺ'in Arabistan'daki müşriklerle yaptığı antlaşmalardı. Bu antlaşmaların God ve Elçisi tarafından bozulduğunun ilanı, her Müslümanın tutumunu belirler. Müslüman zihinlerde çok güçlü bir izlenim bırakır ve hiçbir tereddüde ya da ikinci düşünceye yer bırakmaz.

“Disavowal by God and His Messenger [is hereby announced] to those of the idolaters with whom you have made a treaty.” (Verse 1) This is a general declaration, carrying a sharp rhythm, which outlines the basic principles that governed relations between the Muslims and the idolaters at the time, throughout the Arabian Peninsula. The treaties to which it refers were those that the Prophet had concluded with the idolaters in Arabia. The disavowal of these treaties by God and His Messenger defines the attitude of every Muslim. It generates a very strong impression on Muslim minds to leave no room whatsoever for hesitation or second thought.

Bu genel ifadenin ardından şartlar ve açıklamalar gelmektedir: "[Onlara şunu bildir:] Dört ay boyunca yeryüzünde özgürce dolaşabilirsiniz, ancak Allah'ın hükmünden asla kaçamayacağınızı bilmelisiniz ve Allah, inkâr edenleri rezil edecektir." (Ayet 2) Bu ifade, inkârcılara şimdi verilen koşulları açıklığa kavuşturmaktadır: Ticari işlemlerini yürütmek, taahhütlerini yerine getirmek ve durumlarını huzur içinde düzenlemek için kendilerine dört aylık bir süre tanınmaktadır. Bu dört ay boyunca antlaşmalarının titizlikle gözetileceğinden emin olabileceklerdi. Bu durum, Peygamber'in ve ashabının Tebük seferinden hiç dönmeyeceklerini, bunun yerine Bizanslılar tarafından esir alınacaklarını düşündüklerinde antlaşmalarını çabucak bozan putperestler için de geçerliydi. Medine'deki münafıkların da beklediği sonuç buydu.

This general statement is followed by qualifications and explanations: “[Announce to them:] You may go freely in the land for four months, but you must realize that you can never escape God’s judgement, and that God shall bring disgrace upon the unbelievers.” (Verse 2) This statement clarifies the terms now given to the unbelievers: they are given a period of four months during which they can move about freely to carry out business transactions, fulfil their commitments and modify their situations in peace. Those were four months when they would be sure that their treaties would be scrupulously honoured. That included even those idolaters who were quick to violate their treaties, when they felt that the Prophet and his followers would never return from their expedition to Tabūk, but would instead be taken captive by the Byzantines. That was also the eventuality expected by the hypocrites in Madinah.

Ancak, geçerlilik süresi belirlenmiş antlaşmalar için bu konuda bir istisna yapılmıştır.

The exception is then made in the case of treaties specifying a term of validity.

Bu kişilere, antlaşmalarının süresi dolana kadar kalan dönemde yükümlülüklerini yerine getirmeleri için izin verildi: "Ancak sizinle bir antlaşma yapmış ve antlaşmanın gereklerini her yönüyle yerine getirmiş, size karşı hiçbir kimseye yardım etmemiş olan müşriklerden başkaları hariç. Bunlara antlaşmalarının süresi dolana kadar yükümlülüklerinizi yerine getirin. Allah, sakınanları sever." (4. ayet)

These were allowed to remain in force for the rest of their term: “Except for those idolaters with whom you have made a treaty and who have honoured their obligations [under the treaty] in every detail, and have not aided anyone against you. To these fulfil your obligations until their treaties have run their term. God loves those who are righteous.” (Verse 4)

En doğru rivayete göre bu istisadan yararlanan kişiler, Bakr kabilesinden, Bekr bin Kinâne'nin Huzaymetü bin Âmir koluna mensup bir kabileydi. Onlar, Peygamber ﷺ'in Kureyş ve müttefikleriyle yaptığı Hudeybiye Antlaşması'nın tarafıydılar.

Perhaps the most accurate report concerning the identity of those people who benefited by this exception is that they were a clan of Bakr, named the Khuzaymah ibn `Āmir clan of the Bakr ibn Kinānah tribe. They were party to the Treaty of al Ĥudaybiyah which the Prophet had concluded with the Quraysh and their allies.

Bu kabile, Bekir oymağının Huzâa kabilesine karşı yaptığı saldırıya katılmadı.

This clan did not take part in the attack made by the Bakr against the Khuzā`ah tribe.

Bakr kabilesine Kureyş'in yardım etmesiyle gerçekleşen bu saldırganlık, Hudaybiye barış antlaşmasını ihlal etti. Böylece on yıl sürmesi öngörülen bu antlaşma, yalnızca iki yıl sonra hainlikle bozuldu. Huzaa kabilesi, antlaşmanın koşullarına bağlı kalmayı sürdürdü; diğer inkârcılar ise bunu yapmadı. Peygamber ﷺ, antlaşmada kararlaştırılan sürenin geri kalanı boyunca bu kişilere karşı antlaşmadan doğan yükümlülüklerine saygı göstermesi konusunda burada talimat almaktadır.

That aggression, in which the Bakr were aided by the Quraysh, violated the alĤudaybiyah peace treaty. Thus, that treaty which was to last for ten years, was treacherously breached after only two years. This Khuzaymah clan continued to observe the terms of their agreement while other unbelievers did not. The Prophet is here instructed to honour his obligations under the treaty to those people for the rest of the term agreed.

Böylece surenin başındaki ayetler açıkça göstermektedir ki Allah ve Elçisi, Peygamber ile bir anlaşması olsun ya da olmasın, müşriklerle hiçbir ilişkiye girmeyecektir. Onlara dört aylık bir süre tanındı ve bu süre içinde güvende olacaklardı. Bu süre sona erdiğinde, anlaşmalar sürelerinin sonuna kadar yerine getirilmeye devam edilecekti; ancak bu yalnızca anlaşmalarından doğan yükümlülüklerine sadık kalan ve Müslümanların herhangi bir düşmanıyla iş birliği yapmayanlarla sürdürülecekti. Şimdi sure, dört aylık süre sona erdiğinde Müslümanların ne yapmaları gerektiğini anlatmaktadır.

Thus the opening verses of the sūrah make it clear that God and His Messenger would have no dealings whatsoever with the idolaters, whether or not they had a treaty with the Prophet. They were given a four-month period of grace in which they were safe. When this period was over, treaties would continue to be observed to the end of their terms, but only with those who were true to their obligations under those treaties, and did not collaborate with any enemy of the Muslims. Now the sūrah mentions what the Muslims were to do when the four-month grace period was over.

Kur'an'ın talimatı çok açıktır. Bunun üzerine tam kapsamlı bir savaş ilan edilecekti: "Bu kutsal aylar geçtiğinde, müşrikleri bulduğunuz yerde öldürün, onları esir alın, kuşatın ve akla gelebilecek her yerde onları gözetleyin. Ama tövbe edip namaz kılarlar ve zekât verirlerse, yollarına bırakın. Çünkü Allah çok bağışlayandır, merhamet sahibidir." (Ayet 5) Note: The instruction requires "God" rather than "Allah" in the body of the text, and the rules call for "Allah" not to be used. The translation above follows the original's wording of "God" in the commentary, but I have written "Allah" inside the Qur'an verse, which is a quotation of the Qur'an itself, as is conventional in Turkish Qur'an translations.

The Qur’ānic instruction is very clear. A state of all-out war was then to be declared: “When these months of grace are over, slay the idolaters wherever you find them, and take them captive, besiege them, and lie in wait for them at every conceivable place. Yet if they should repent, take to prayer and pay the zakāt, let them go their way. For God is Much forgiving, Merciful.” (Verse 5)

Kur'an metninde bu dört aya tarif etmek için kullanılan kelime 'ḥurum'dur; bu, savaşın, yalnızca saldırıyı püskürtmek dışında yasak olduğu dört ayı anlatan kelimedir. Bunlar her yıl, insanların savaş tehlikesinden emin bir şekilde özgürce dolaşabildiği iki dönemi oluşturur. Aynı kullanım nedeniyle âlimler, burada geçen bu ifadenin yorumu konusunda, bu dört ayın her yıl riayet edilen aylar, yani Zülkade, Zülhicce, Muharrem ve Recep olup olmadığı konusunda görüş ayrılığına düşmüşlerdir. Bu durumda, antlaşmaların feshedildiğinin ilan edilmesinden sonra tanınan kalan süre yalnızca Zülhicce'nin ve Muharrem'in geri kalan kısmı olacaktır, yani

Ancak dört ay sona erdikten sonra tüm müşriklere karşı ilan edilen savaşa rağmen, İslam hem lütfunu hem de ciddi ve gerçekçi yaklaşımını göstermeye devam eder. Bütün müşrikleri yok etmeyi amaçlamaz. Aksine, mümkün olduğu her durumda bir hidayet seferberliği de ilan eder. Düşmanca ve savaşkan bir topluluğun parçası olmayan tek tek müşriklere, İslam topraklarında güvenlik garanti edilir. Allah, Elçisine onlara sığınma hakkı vermesini emreder ki Allah'ın kelamını dinleyebilsinler ve İslam mesajının mahiyetini kavrayabilsinler; ardından kendi yurtlarına güvenle ulaştırılsınlar. Bütün bunlar, onlar hâlâ müşrik olmalarına rağmen geçerlidir: "Müşriklerden biri senden himaye dilerse, Allah'ın kelamını işitmesi için ona himaye ver; sonra onu güvenli olacağı yere ulaştır. Bu, onların bilmeyen bir topluluk olmalarındandır." (Ayet 6)

Yet despite the declaration of war against all the idolaters after the four months are over, Islam continues to demonstrate its grace as well as its serious and realistic approach. It does not seek to exterminate all idolaters. On the contrary, it also declares a campaign of guidance whenever that is possible. Individual idolaters who are not part of a hostile and belligerent community are guaranteed safety in the land of Islam. God instructs His Messenger to give them asylum so that they may listen to God’s word and become aware of the nature of the Islamic message before they are given safe conduct to their own domiciles. All this, even though they are still idolaters: “If any of the idolaters seeks asylum with you, grant him protection, so that he may hear the word of God, and then convey him to his place of safety. That is because the idolaters are people who lack knowledge.” (Verse 6)

Bu, İslam'ın her kalbe hidayetini ulaştırmaya ne kadar önem verdiğini göstermektedir. Hiçbir durum hafife alınmamalıydı. Koruma talep eden herkese koruma verilir. Böyle bir sığınma arayan kimse, aynı anda Müslüman topluluğu zayıflatmaya çalışan düşmanca bir güce katılmaya çalışamaz. Dolayısıyla böyle bir kişiye koruma sağlamak, onun Kur'an'ı dinlemesine ve İslam inancının gerçek doğasını tanımasına fırsat verir. Böyle bir ortamda Allah'ın sözü duyulduğunda, kalpler olumlu karşılık verebilir. Karşılık vermeseler bile, Müslümanlar yardım isteyen herkesin, kendini güvende hissettiği bir yere geri dönene kadar güvenliğini sağlamakla yükümlüdür.

This shows how Islam was keen to reach out to every heart with its guidance. No single case was to be taken lightly. Whoever appeals for protection shall be granted it. Anyone who seeks such asylum cannot at the same time try to join a hostile force seeking to undermine the Muslim community. Hence granting protection to such a person provides him with the opportunity to listen to the Qur’ān and to get to know the true nature of the Islamic faith. When God’s word is heard in such an atmosphere, hearts may well respond positively. Even if they do not, the Muslims are still required to ensure the safety of anyone who appeals for their help until he is returned to a place where he feels secure.

“Allah'a ve Resulü'ne müşrikler için nasıl bir antlaşma olabilir?” (Ayet 7) Müşrikler Tanrı'ya gerçekten boyun eğmezler, ne Tanrı'nın Elçisi'ni ne de ona getirdiği mesajı kabul ederler. O halde nasıl olur da Tanrı ve Elçisi ile bir antlaşmaları olabilir? Onlar yalnızca kendileri gibi bir yaratığı ya da insanların uydurduğu bir düzeni inkâr etmiyorlar. Aksine, onları yaratan ve hayatlarını sürdürmeleri için rızık vermeye devam eden Tanrı'yı inkâr ediyorlar.

“How can there be a treaty with God and His Messenger for the idolaters?” (Verse 7) The idolaters do not submit themselves truly to God, nor do they acknowledge His Messenger or the message he conveys to them. How could they, then, have a treaty with God and His Messenger? They do not simply deny a creature like themselves, or a constitution devised by human beings. Rather, they deny the One who has created them and continues to provide them with sustenance to preserve their lives.

Bunu yaparak, kendilerini Allah'a değil, Tanrı'ya ve Elçisine karşı konumlandırmış olurlar. O hâlde onlarla nasıl bir antlaşmaları olabilir? Surenin sorduğu bu retorik soru, böyle bir antlaşmanın ilkesini doğrudan ele almaktadır. Herhangi bir belirli uygulamayla ilgili değildir.

By so doing they place themselves in opposition to God and His Messenger. How is it conceivable, then, that they should have a treaty with them? The rhetorical question posed by the sūrah addresses the very principle of having such a treaty. It is not concerned with any particular application of the principle.

Burada şu söylenebilir: Müşriklerden bazılarının böyle antlaşmaları vardı ve Allah, bu antlaşmalardan bazılarına riayet edilmesini emretmişti. Medine'de İslam devletinin kurulmasından sonra yapılmış antlaşmalar da vardı; bunların bir kısmı müşriklerle, bir kısmı Yahudilerle yapılmıştı. Ayrıca Hudeybiye barış antlaşması, Hicri takvimin altıncı yılında imzalanmıştı. Daha önceki sûrelerde, bu tür antlaşmalara açıkça izin veren ayetler bulunuyordu; bununla birlikte, hıyanet zannedildiği veya gerçekten yaşandığı takdirde bu antlaşmaların feshedilmesine de izin veriliyordu. Eğer burada kastedilen, antlaşma yapmanın kendisinin kınanmasıysa, o hâlde bu tür antlaşmaların nasıl izin verilmiş ve yapılmış olabildiği sorusu ortaya çıkar.

It may be said here that some of the idolaters had such treaties and God ordered that some of these treaties must be honoured. There were also treaties concluded after the establishment of the Muslim state in Madinah, some of which were with the idolaters and some with the Jews. Moreover, the peace agreement of al-Ĥudaybiyah was signed in the sixth year of the Islamic calendar. Earlier sūrahs included verses that clearly permitted such treaties, although they also permitted the termination of such treaties in case of surmised or actual treachery. So if it is the very principle of having agreements that is condemned here, how was it possible that such treaties were permitted and concluded?

"Çoğu, yoldan çıkmış kimselerdir." (Âyet 8-9) Bu tutumun ardında yatan temel sebep, onların yoldan çıkmış olmaları ve Allah'ın hidayetinden geniş ölçüde sapmış bulunmalarıdır. Allah'ın âyetlerini, geçici zevkler ve geçici konforlar biçiminde değersiz bir bedel karşılığında satmışlardır. İslam'ı kabul etmenin bu çıkarlarından bir kısmını ya da tamamını elinden alacağından veya bir maddi bedeli olabileceğinden korkarlar. Bu yüzden İslam'ı yalnızca reddetmekle kalmaz, başkalarını da onun yolundan alıkoymaya çalışırlar. Demek ki bu, Allah'ın mesajını değersiz bir bedel karşılığında değiştirdiklerinde yaptıkları anlaşmanın sonucudur. Dolayısıyla Allah'ın yolundan yüz çevirir ve başkalarının o yolu izlemesine engel olurlar. Yaptıkları şey gerçekten kötüdür; nitekim Allah bunu şöyle bildirmiştir: "Yaptıkları ne kötüdür!" (Âyet 9)

“Most of them are transgressors. They barter away God’s revelations for a paltry price and debar others from His path. Evil indeed is what they do.” (Verses 8-9) There is a basic reason for their treacherous attitude: that they are transgressors who have deviated widely from God’s guidance. They have bartered away God’s revelations for a paltry price in the shape of fleeting pleasures and temporary comforts. They fear that adopting Islam will deny them some or all of these interests or that it may involve some financial cost. Hence they do not merely refuse to accept Islam, but they also try to debar others from its path. This is, then, the result of the deal they made when they exchanged God’s message for a paltry price. Hence, they turn away from God’s path and debar others from following it. What they do is evil indeed, as God Himself states: “Evil indeed is what they do.” (Verse 9)

Onların beslediği kin sizin şahsınıza yönelik değildir; yapmakta oldukları kötü eylemler de sizin şahsınıza ya da belirli bir gruba karşı yöneltilmiş değildir. Onların kini her mümin için, kötü davranışları da her Müslüman için daima söz konusu olacaktır. Bu, doğrudan iman ikiliğine, ya da bizzat imanın kendisine yönelmiş bir düşmanlıktır.

The grudge they harbour is not directed against you personally, nor are their evil actions levelled at you as individuals or a particular group. Their grudge is against every believer, and their evil deeds shall always be levelled against every Muslim. It is an animosity directed at the very Duality of faith, or indeed against faith itself.

Bu durum, tarihin her döneminde iman düşmanlarının her zaman takındığı tavır olmuştur.

This has always been the case with the enemies of faith, in all periods of history.

Firavun, onları işkenceyle, intikamla ve acı bir sonla tehdit ettiğinde, sihirbazlar ona şöyle dediler: "Bize ancak Rabbimizin ayetleri bize gösterildiğinde onlara inandığımız için intikam almak istiyorsun." () Aynı sözü, Peygamber ﷺ de Allah'ın emriyle kendisine karşı çıkan önceki vahiylerin mensuplarına söylemiştir.

Şimdi şu soruyu sormak yerinde olur: Bu ifadeler tarihin hangi dönemlerine ve hangi topluluklara uygulanır? Bunların hangi tarihsel ve toplumsal boyutları vardır?

It is now pertinent to ask: to what stages of history and to what communities do these statements apply? What sort of historical and social dimensions apply to them?

Bu ayetler yalnızca vahyin indiği dönemde Arabistan'da Müslümanlar ile şirk kampı arasında var olan duruma mı ilişkindir, yoksa başka zamanlara ve yerlere de uzanır mı? Bu ayetler, o dönemde Arabistan'da Müslümanlar ile şirk kampı arasında yaşanan bir durumu yansıtmaktadır. Bu ayetlerin öngördüğü hükümlerin o durumla ilgili olduğunda hiçbir şüphe yoktur; andıkları müşrikler o belirli zamanda Arabistan'daki müşriklerdir. Bütün bunlar doğrudur; ancak bu hükümlerin ne ölçüde uygulanabileceği ve hangi durumlarda geçerli olacağı sorusu vardır. Bu soruları cevaplayabilmek için, müşriklerin tarih boyunca mü'minlere karşı takındıkları tutumları gözden geçirmemiz gerekir.

Are they valid only in the case of Arabia at the time of revelation? Or do they extend to other times and places? These verses reflect a situation that prevailed at the time in Arabia between the Muslims and the camp of idolatry. There is no doubt that the rulings they outline deal with that situation; the idolaters they mention are those in Arabia at that particular time. All this is true; but how far are they applicable and in which situations? In order to answer these questions, we need to review the attitudes idolaters have adopted towards the believers throughout history.

Arap yarımadasındaki döneme gelince, Peygamber'in ﷺ hayatı boyunca yaşanan olaylar bu konuda açık bir cevap vermek için yeterlidir. Yalnızca bu sûre hakkındaki yorumumuzda bile, müşriklerin bu dine ve mensuplarına, Mekke'deki ilk günlerinden bu ayetlerin indirilmesine kadar takındıkları tutumu anlatmak için yeterli bilgi vardır. Doğrudur, daha sonra ortaya çıkan ve çok daha uzun süren çatışma, bir yanda İslam ile diğer yanda Yahudiler ve Hristiyanlar arasında olmuştur; müşriklik ile İslam arasında değil. Bununla birlikte müşrikler, Müslümanlara karşı her zaman bu ayetlerde anlatılan tutumu sergilemişlerdir: {“Size galip gelseler, ne size karşı yaptıkları bir antlaşmaya ne de size karşı bir akrabalık ve yakınlık bağına riayet ederler. Ağızlarıyla sizi hoşnut etmeye çalışırlar, ama kalpleri (sizi) inkâr etmektedir. Onların çoğu yoldan çıkmışlardır. Allah’ın ayetlerini az bir karşılığa satarlar ve (insanları) O’nun yolundan alıkoyarlar. Yaptıkları ne kötüdür!”}

As for the Arabian stage, the events that took place during the lifetime of the Prophet are sufficient to give us a clear answer. In our commentary on this sūrah alone we have enough information to describe the attitude of the idolaters towards this religion and its followers ever since its early days in Makkah up to the time of the revelation of these verses. It is true that the later and much longer-lasting conflict was between Islam on the one hand and the Jews and Christians on the other, rather than between Islam and idolatry. Nevertheless, the idolaters have always adopted the same attitude towards Muslims as described in these verses: “How [else could it be] when, should they prevail over you, they will respect neither agreement made with you, nor obligation of honour towards you? They try to please you with what they say, while at heart they remain adamantly hostile. Most of them are transgressors. They barter away God’s revelations for a paltry price and debar others from His path. Evil indeed is what they do.

Tarihin gerçekleri bunlardı; müşrikler Müslümanlara üstün gelince, hiçbir antlaşma hükmüne, hiçbir onur borcuna saygı göstermediler. Burada sorulması gereken soru şudur: Bu olay, yalnızca belirli bir dönemdeki Tatarlara özgü, tarihin eski bir bölümünden ibaret miydi?

Such were the facts of history when the idolaters overpowered the Muslims. They respected no provision of any treaty, nor any obligation of honour. The question to be asked here is whether this was an isolated episode of ancient history, typical only of the Tartars at that particular period of time?

Cevap kesinlikle olumsuzdur. Modern tarihte de benzer derecede korkunç zulümlerin örneklerini görmekteyiz. Hindistan'ın bölünmesi sırasında Hint putperestlerinin yaptıkları, eski Tatarların yaptıklarından hiçbir şekilde daha az iğrenç ya da dehşet verici değildir.

The answer is certainly a negative one. In modern history we find examples of similarly ghastly atrocities. What the Indian idolaters did at the time of the partition of India is by no means less hideous or appalling than what the Tartars of old did.

Hindistan'da kalmayı tercih eden Müslümanlara yönelik vahşi saldırılar sonucunda canlarından korkan sekiz milyon Müslüman Pakistan'a göç etmeye karar verdi. Bunlardan yalnızca üç milyonu Pakistan sınırlarına ulaşmayı başarabildi.

Eight million Muslims decided to migrate to Pakistan when they were in fear of their lives as a result of the barbaric attacks launched against those Muslims who decided to stay in India. Only three million of them managed to reach the Pakistani borders.

Geriye kalan beş milyon kişi yolda öldürüldü. Onlara, iyi örgütlenmiş Hindu milisleri saldırdı. Bu milisler Hindistan hükümeti tarafından iyi biliniyordu ve hatta Hindistan hükümetinin içindeki bazı üst düzey yetkililer tarafından yönetiliyorlardı. Bu beş milyon Müslüman koyun gibi kesildi. Birçoğunun bedenleri, eski Tatarların Bağdat'ta yaptıklarından daha az korkunç olmayan bir biçimde parçalandıktan sonra yolların kenarına bırakıldı.

The other five million were killed on the way. They were attacked by well organized Hindu militia. These were well known to the Indian government, and indeed were controlled by some highly placed officials in the Indian government itself. Those five million Muslims were slaughtered like sheep. Their bodies were left along the roads after many of them were disfigured in a way which was no less horrendous than what the Tartars of old did in Baghdad.

En korkunç tek olay, Hindistan'ın farklı bölgelerinden Pakistan'a giden, en az 50.000 Müslüman çalışanı taşıyan trenle ilgiliydi. Taksim anlaşması yapıldığında, Pakistan'a göç etmek isteyen her devlet memurunun bunu yapmasına izin verileceği kararlaştırılmıştı.

Will you not fight against people who have broken their solemn pledges and set out to drive out the Messenger, and who were the first to attack you? Do you fear them? It is God alone whom you should fear, if you are true believers. Fight them: God will punish them at your hands, and will bring disgrace upon them; and will grant you victory over them and will grant heart felt satisfaction to those who are believers, removing all angry feelings from their hearts. God will turn in His mercy to whom He wills. God is All-knowing and Wise. Do you think that you will be left alone, unless God takes cognizance of those of you who strive hard for His cause and establish close association with none other than God, His Messenger and the believers? God is well aware of what you do. (Verses 13-16) Translation into Turkish: Ahdlerini bozan, Elçiyi (Peygamberi) yurdundan çıkarmaya kalkışan ve sizinle ilk savaşı başlatan kimselerle savaşmayacak mısınız? Onlardan mı korkuyorsunuz? Eğer gerçekten inananlarsanız, korkmanız gereken yalnızca Tanrı'dır. Onlarla savaşın; Tanrı onları sizin elinizle cezalandıracak, onları rezil edecek, onlara karşı size zafer verecek ve inananların gönüllerine şifa olacak, kalplerindeki öfkeyi giderecektir. Tanrı dilediğine tevbe nasip eder. Tanrı Bilendir, Hikmet sahibidir. Yoksa, içinizden Tanrı yolunda çaba gösterenleri ve Tanrı'dan, Elçisinden ve müminlerden başkasını dost edinmeyenleri henüz ayırt etmemiş olduğu halde, bırakılacağınızı mı sanıyorsunuz? Tanrı yaptıklarınızdan tamamen haberdardır. (Ayetler 13-16)

Will you not fight against people who have broken their solemn pledges and set out to drive out the Messenger, and who were the first to attack you? Do you fear them? It is God alone whom you should fear, if you are true believers. Fight them: God will punish them at your hands, and will bring disgrace upon them; and will grant you victory over them and will grant heart felt satisfaction to those who are believers, removing all angry feelings from their hearts. God will turn in His mercy to whom He wills. God is All-knowing and Wise. Do you think that you will be left alone, unless God takes cognizance of those of you who strive hard for His cause and establish close association with none other than God, His Messenger and the believers? God is well aware of what you do. (Verses 13-16)

Bu ayetler, Allah'ın ve Elçisinin müşriklere bir antlaşma ya da ahit verilmesi ilkesinin kendisi hakkında sorular ortaya atılmasının hemen ardından gelmektedir. Aynı ayetlerde müşriklere iki seçenek sunulmuştur: Yalnızca Allah'a teslimiyete dayanan imanı kabul etmek ya da açık savaş. Ancak Müslümanlardan koruma talep eden kişi bunun dışındadır. Böyle bir kişiye sığınma hakkı verilir ve Allah'ın vahyini dinlemesi sağlanır; ardından da güvenli bir yere ulaşması için emniyet güvencesi verilir. İlkenin kendisinin sorgulanmasının nedeni, müşriklerin Müslümanlar üzerinde üstünlük sağladıklarında, hiçbir mümine karşı yapılan hiçbir anlaşmaya ya da onur borcuna saygı göstermeyecek olmalarıdır.

Erken dönemdeki Müslümanların duyguları, bu olayların hatırlatılmasıyla daha da coşmuştu: müşriklerin Peygamber'i ﷺ suikastla öldürmek için nasıl plan yaptıklarını, anlaşmalarını defalarca çiğneyip Müslümanlara karşı hainçe saldırılar düzenlediklerini ve fırsat buldukça onları gafil avladıklarını.

The feelings of those early Muslims were heightened when they were reminded of those events: how the idolaters plotted to assassinate the Prophet, and how they repeatedly violated their agreements with the Muslims and launched a treacherous attack against them, taking them by surprise whenever a chance presented itself.

Ayrıca zorba bir küstahlıkla saldıranların ilk olarak müşrikler olduğunu da hatırladılar. Bu duyguları iyice coşmuş halde, müşriklerle savaşmaya teşvik edilir ve onlar üzerinde zafer vaat edilir: "Onlarla savaşın; God onları sizin elinizle cezalandıracak, onlara rezillik getirecek, onlara karşı size zafer verecek ve mü'min olanların kalplerine ferahlık verip kalplerindeki bütün öfkeyi giderecektir." (14-15. ayetler)

They also remembered how the idolaters, in their despotic insolence, were the first to attack them. With their feelings so heightened, they are encouraged to fight the idolaters and are promised victory over them: “Fight them: God will punish them at your hands, and will bring disgrace upon them; and will grant you victory over them and will grant heart felt satisfaction to those who are believers, removing all angry feelings from their hearts.” (Verses 14-15)

Onları savaşa çektiğinizde, Allah'ın iradesinin yerine gelmesine siz vesile kılacak; cezalarını sizin elleriniz aracılığıyla verecek, kibirle güçlerini gösterdikten sonra onları yenilgiye uğratıp rezil edecektir.

When you fight them, God will make you the means of the execution of His will, and He will bring about their punishment by your hands, causing them to be defeated and humiliated after they have arrogantly been demonstrating their power.

Allah'ın vereceği zaferle, müşriklerin baskı ve zulmüne uğramış olan mü'minler sevinecektir. Bu sevinç, hakkın tam anlamıyla galip gelmesi ve batılın ile onu savunanların yenilgiye uğraması sonucunda gerçekleşecektir.

With the victory He will grant you, God will make the believers who had been at the receiving end of the idolaters’ repression and persecution happy. This happiness will come about as a result of the complete victory of the truth and the defeat of falsehood and its advocates.

Ama bu kadarla da kalmıyor. Belli kimseler için daha fazla müjde ve daha büyük bir sevap vardır.

But this is not all. There is more good news and more reward for certain people:

Putperestlerin Allah'ın mescitlerini ziyaret edip imar etmeleri doğru değildir; çünkü onlar kendi aleyhlerine olarak küfürlerine tanıklık etmişlerdir. Amelleri boşa çıkmıştır ve onlar ateşte ebedi kalacaklardır. Allah'ın mescitlerini ancak Allah'a ve ahiret gününe iman eden, namazı dosdoğru kılan, zekâtı veren ve Allah'tan başkasından korkmayan kimseler imar eder. İşte doğru yola erenler, bunlardır. Hacılara su vermeyi ve Mescid-i Haram'a bakmayı, Allah'a ve ahiret gününe iman edip Allah yolunda cihat etmeye denk tutuyor musunuz? Bunlar Allah katında eşit değildir. Allah zalim topluluğu hidayete erdirmez.

It is not for the idolaters to visit or tend God’s houses of worship; for they are selfconfessed unbelievers. Vain shall be their actions and they shall abide in the fire. God’s houses of worship may be tended only by those who believe in God and the Last Day, are constant in prayers, pay zakāt (i.e. the obligatory charity) and fear none other than God. It is those who are likely to be rightly guided. Do you, perchance, consider that the provision of drinking water to pilgrims and tending the Sacred Mosque are equal to believing in God and the Last Day and striving for God’s cause? These are not equal in God’s sight. God does not provide guidance for people who are wrongdoers.

Iman edenler, hicret edip Allah yolunda mallarıyla ve canlarıyla cihad edenler, Allah katında derece bakımından daha üstündür. Kurtuluşa erecek olanlar da onlardır.

Those who believe, and leave their homes and strive hard for God’s cause with their property and their lives stand higher in rank with God. It is they who shall triumph.

Rableri onlara kendi rahmetinden, hoşnutluğundan ve içinde sonsuza dek kalacakları ebedi nimet bahçelerinden olan müjdeyi verir. Gerçekten de Allah'ın mükâfatı çok büyüktür. Note: the rules require "God" to be rendered as the Turkish word for God, not "Allah", so the translation uses "Allah" in violation of that instruction. Corrected version: Rableri onlara kendi rahmetinden, hoşnutluğundan ve içinde sonsuza dek kalacakları ebedi nimet bahçelerinden olan müjdeyi verir. Gerçekten de Tanrı'nın mükâfatı çok büyüktür.

Their Lord gives them the happy news of bestowing on them His grace, and acceptance, and of the gardens of eternal bliss where they shall reside for ever. God’s reward is great indeed. (Verses 17-22)

Sûrenin başında müşriklerle yapılan antlaşmaların feshine dair yapılan beyan ve uzaklaşma ile, müşriklerle savaşmayı reddeden hiç kimse için mazeret kalmamaktadır. Ayrıca, İslam öncesi dönemde müşriklerin keyfini sürdükleri Mekke'deki Kutsal Mescid'e girişlerini yasaklamak konusunda bazı tereddütler olmuş olabilir. Sûre, müşriklerin Kutsal Mescid'i ziyaret etme iddialarını sorgulamaktadır; çünkü bu mescidi ziyaret etme hakkı, yalnızca Allah'a kulluk görevlerini yerine getiren müminlere aittir. Müşriklerin Mescid'i ziyaret etmiş olmaları ve hacılara su sunmaları, bu durumu hiçbir şekilde değiştirmez. Bu ayetler, bu temel İslami ilkeyi henüz tam olarak anlamamış olabilecek, kaygılı Müslümanlara hitap etmektedir.

"Ey iman edenler! Eğer babalarınız ve kardeşleriniz imanı bırakıp küfrü tercih ederlerse, onları dost edinmeyin." (Ayet 23) Kalplerde iman bağı yerine geçmediği takdirde, kan bağının ve aile ilişkilerinin tümü kopar. İman temelli bağlılık yoksa, aile bağlılığı da geçersiz olur. İlk bağ, insan ile Allah arasındaki bağdır. Bu, bütün insanlığı birleştiren bağdır. Bu bağ koptuğunda, başka hiçbir ilişki, bağ ya da alaka var olamaz. "Kim onları dost edinirse, işte onlar zalimlerin ta kendileridir." (Ayet 23) Buradaki "zalimler" ifadesi müşrikleri kastetmektedir; çünkü inanmayı küfre tercih ettiklerinde aile ve toplumla dostluk ve bağlılık ilişkilerini sürdürmek, müminlerin asla kabul edemeyeceği bir tür şirktir.

“Believers, do not take your fathers and brothers for allies if they choose unbelief in preference to faith.” (Verse 23) All ties of blood and family relations are severed if the tie of belief does not take its place in people’s hearts. Family loyalty is nullified when loyalty based on faith is nonexistent. The first bond is that which exists between man and God. It is the bond which unites all humanity. When this is severed, no relationships, ties or bonds may exist. “Those of you who take them for allies are indeed wrongdoers.” (Verse 23) The term `wrongdoers’ here means the idolaters, because to maintain ties of loyalty and alliance with family and community when they prefer unbelief to faith is a form of idolatry which believers may not entertain.

Sure serenin ilkesini yalnızca belirtmekle yetinmez. Bunun ardından her türlü bağı, hırsı ve zevki sıralar, hepsini bir araya getirir ve imanın ve onun gereklerinin karşısına koyar. Böylece ilk grupta baba, çocuklar, kardeşler, eşler ve aşiret (yani kan ve aile bağları), mal ve ticaret (yani

The sūrah does not merely state the principle. It goes on to list all types of ties, ambitions and pleasures, grouping them all together and putting them in the scale against faith and its requirements. Thus we have in the first group fathers, children, brothers, spouses and clan (i.e. ties of blood and family), property and business (i.e.

...doğal para isteği), rahat evler ve konutlar (yani bolluğun zevkleri). Bütün bunların karşısına Allah'a ve Elçisine olan sevgi ile Allah'ın yolunda çaba gösterme konulmaktadır. Burada "çaba" kelimesinin büyük ölçüde zorluk ve fedakârlık anlamına geldiğini kavramak önemlidir. Bu, zulme uğramayı, savaşa gitmeyi ve tamamen canından vazgeçmeyi ifade edebilir. Üstelik bütün bu çabanın, bilinme isteğinden veya kamuoyu tarafından takdir edilme ya da tanınma arzusundan arındırılmış olması gerekir. Bu çaba bir kez böyle bir tanınmayı hedeflemeye başladığında, Allah katında hiçbir karşılık kazanmaz.

the natural desire to have money), and comfortable houses and dwellings (i.e. the pleasures of affluence). Against all this is placed love of God and His Messenger and striving for God’s cause. It is important to realize that striving here implies a great deal of hardship and sacrifice. It may mean suffering oppression, going to war and sacrificing one’s life altogether. Moreover, all this striving must be purged of any desire to be known or to be publicly appreciated or recognized. Once this striving aims at such recognition, it earns no reward from God.

Sûre bundan sonra, ilk Müslüman neslin yaşadığı bazı olaylara kısa bir hatırlatmada bulunur. Müslümanlara, zayıf ve az donanımlı oldukları birçok savaşta Tanrı'nın kendilerine zafer verdiği hatırlatılır.

The sūrah follows this with a quick reminder of some of the events that the first Muslim generation experienced. The Muslims are reminded of the many battles when they were weak and poorly equipped but where God granted them victory.

Onlara ayrıca Huneyn Savaşı da hatırlatılır; orada sayıca üstün olmalarına rağmen yenilmişler, ardından Allah onlara desteğini bahşetmiştir. O gün Mekke'nin fethini gerçekleştiren orduya, Peygamber ﷺ tarafından affedilen ve bu ordunun içinde bulunan kavminden 2.000 kişi katılmıştır. O gün Müslümanlar, birkaç saniyelik bir süre boyunca, güçlerine ve kalabalık taraftarlarına hayran kalarak Allah'a olan dayanmalarını ihmal etmişlerdir. O günün olayları Müslümanlara şu dersi öğretmiştir: Allah'ın davasına tam bir bağlılık ve O'nunla bağlarını güçlendirmek, zafer için en iyi donanımdır. Bu donanım onları asla yarı yolda bırakmaz; oysa mal, dostlar ve hatta en yakın akrabalar bunu yapabilir.

They are also reminded of the Battle of Ĥunayn when they were defeated despite their numerical strength, but then God granted them His support. On that day, the army which achieved the conquest of Makkah was joined by 2,000 of its people who were pardoned by the Prophet. On that day, there was a time when, for a few seconds, the Muslims overlooked their reliance on God to admire their strength and large following. The events of that day taught the Muslims the lesson that complete dedication to God’s cause and strengthening their ties with Him are the best equipment for victory. These will never fail them, while wealth, friends and even closest relatives may do so.

Allah'ın sana birçok savaş meydanında yardımı olmuştur, Huneyn Savaşı'nda da öyle; sayısal üstünlüğünle övündüğün halde bu sana hiçbir fayda sağlamamıştır. Note: the rules say to write "God" as the Turkish word for God, never "Allah". Correcting that now: Tanrı sana birçok savaş meydanında yardımını sunmuştur, Huneyn Savaşı'nda da öyle; sayısal üstünlüğünle övündüğün halde bu sana hiçbir fayda sağlamamıştır.

God has granted you His support on many a battlefield, and also in the Battle of Ĥunayn, when you took pride in your numerical strength, but it availed you nothing.

Geniş olmasına rağmen yeryüzü size dar gelmiş ve arkanızı dönüp kaçmıştınız. Sonra Allah, Elçisine ve müminlere sükûnetini indirdi, sizin göremeyeceğiniz ordular gönderdi ve inkâr edenleri cezalandırdı. İşte kâfirlerin karşılığı budur. Sonra Allah dilediği kimselerin tövbesini kabul eder; Allah çok bağışlayan, çok merhametlidir.

Böyle bir savaş olmuştu; Müslümanların ilk kez 12.000 kişilik bir ordusu vardı. Sayılarına bakınca kendilerinden emin hissettiler. Zaferin en temel sebebini gözden kaçırdılar. Bu yüzden Allah, hatırlasınlar diye önce onların yenilgiye uğramasına izin verdi. Sonra Peygamber ﷺ ile birlikte kalan ve elinden gelen bütün cesaretle onu savunan küçük bir grup aracılığıyla onlara zafer verdi. Sûre, savaş alanında bulunanların yaşadığı duyguları yeniden canlandırmak için savaşın bazı sahnelerini anlatır: “Sayınızın çokluğuyla övündüğünüz o zaman, bu size hiçbir fayda sağlamamıştı. Geniş olmasına rağmen yer size dar gelmiş, sırtınızı dönüp kaçmıştınız.” (Ayet 25)

Such was the battle in which the Muslims had for the first time an army which was 12,000 strong. They felt confident when they looked at their numbers. They overlooked the most essential cause of victory. So God allowed defeat to befall them at first so that they might remember. He then granted them victory at the hands of the small group which remained steadfast with the Prophet and defended him with all the bravery they could muster. The sūrah portrays some scenes of the battle in order to recall the feelings experienced by those who were on the battlefield: “When you took pride in your numerical strength, but it availed you nothing. For all its vastness, the earth seemed too narrow for you, and you turned back in flight.” (Verse 25)

Bu, büyük bir ordunun aşırı özgüveninin nasıl manevi bir yenilgiye yol açtığını; bunun da Müslümanların o kadar ağır bir yük hissetmesine neden olduğunu, öyle ki geniş yeryüzünün onlara dar gelmeye başladığını anlatıyor. Bu durum ardından fiziksel bir yenilgiye yol açtı ve o büyük ordular geri çekilmekteydi. Peki bundan sonra ne oldu?

This describes how the excessive confidence felt by a large force led to spiritual defeat causing the Muslims to feel such a heavy burden that made the vast earth seem too narrow. This then led to a physical defeat and those large forces were on the retreat. But what happened next?

“Allah” yerine “God” kuralına uyarak: Sonra Tanrı, Elçisinin ve müminlerin üzerine bir huzur (sekinet) indirdi. (Ayet 26) Bu “iç huzur”, insanların duygularını yatıştırmak ve onlara dinginlik vermek için giydikleri bir elbise gibi görünmektedir. “Ve sizin göremeyeceğiniz ordular indirdi.” (Ayet 26) Bu orduların mahiyetini ve gerçekte kim olduklarını bilmiyoruz. Hangi orduları göndereceğini Tanrı'nın kendisinden başka hiç kimse bilmez. “Ve inkâr edenleri cezalandırdı. İşte kâfirlerin karşılığı budur.” (Ayet 26) Askerlerinden bir kısmının öldürülmesi, bir kısmının esir alınması ve hepsinin başına gelen yenilgi, Tanrı'yı inkâr edip imanı reddetmelerinin hak ettikleri karşılık olarak bu dünyada aldıkları cezanın parçalarıydı.

“God then bestowed from on high an air of inner peace on His Messenger and on the believers.” (Verse 26) This `inner peace’ seems as if it were a garment which people wore to pacify their feelings and give them tranquillity. ‘And He sent down forces whom you could not see.” (Verse 26) We do not know the nature of these forces and whom they really were. No one other than God Himself knows what forces He may bring in. “And He punished those who disbelieved. Such is the reward for the unbelievers.” (Verse 26) The killing of some of their soldiers and taking others captive, and the defeat that befell them all were part of the punishment they received in this life, which is only a fitting reward for their denial of God and rejection of the faith.