Qur'an'ın Sûre 6, Enam'a dair yorum yapmaktan çoğu zaman çekindiğimi hissediyorum; çünkü üslubumun ve imkânlarımın yetersiz olduğunu biliyorum. Aynı şekilde, bu sûreyi açıklamak konusunda da kendimi donanımsız buluyorum. Ama ne yapmalıyım? Neslimizin Kur'an'ı; mahiyetini, yöntemini, konularını ve amaçlarını ayrıntılı bir açıklamayla almaya ihtiyacı olduğunu fark ediyorum. Maalesef insanlar, Kur'an'ın nazil olduğu ortamdan ve onun gayesi ile hedeflerinden çok uzaklaştı. Kur'an'ın ne kadar büyük bir öneme ve ne kadar geniş boyutlara sahip olduğunun farkında çok az kimse. Terminolojisi bile onlara gerçek anlamlarını taşıyamıyor. Bugün insanlar, Kur'an'ın nazil olduğu dönemdekine benzer bir durumda yaşıyor; ancak bu cahiliyeye karşı, ilk Müslümanların yaptığı gibi Kur'an'ı bir mücadele aracı olarak kullanmıyorlar. Böyle bir eylem olmadan insanlar Kur'an'ı ve sırlarını doğru biçimde kavramaya başlayamazlar; çünkü bu sırlar, Kur'an'ın rehberliğine göre hareket etmeyi reddederek boş oturan herkes için kapalı bir kitap olarak kalır.

I often feel reluctant to comment on Qur’ānic texts, knowing that my style and resources are inadequate. As with Sūrah 6, Cattle, I find myself ill-equipped to explain the present sūrah. But what am I to do, realizing as I do that our generation needs to receive the Qur’ān with a detailed explanation of its nature, method, subject matter and aims? Unfortunately people have moved too far from the environment in which the Qur’ān was revealed, and from its purpose and goals. They are little aware of its import and dimensions. Even its terminology does not carry to them its true meanings. People today live in a state similar to that the Qur’ān faced at the time of its revelation, but they do not use the Qur’ān to confront this jāhiliyyah as the early Muslims did. Without such action, people cannot begin to formulate a proper understanding of the Qur’ān and its secrets, because such secrets remain a closed book for anyone who sits idle, unwilling to act according to Qur’ānic guidance.

Bununla birlikte, Kur'an hakkında yorum yapmaya çalıştığımda kendimi her zaman bunalmış hissediyorum.

Nevertheless, I am overwhelmed whenever I attempt to comment on the Qur’ān.

Kur'ân'ı dinlerken ya da metnini düşünürken içimde hissettiklerimi kelimelere ve cümlelere dökmem imkânsızdır. Bu yüzden, Kur'ân'ın içimde uyandırdığı duygularla okurlarıma sunabildiklerim arasındaki uçurumun ne kadar geniş olduğunu biliyorum.

It is impossible for me to put in words and sentences what I feel when I listen to the Qur’ān or reflect on its text. Hence, I know how wide the gulf is between the feelings the Qur’ān generates within me and what I present to my readers.

Ayrıca, bugünkü neslimizle Kur'an'ı doğrudan alan kuşak arasındaki büyük uçurumun da derinden farkındayım. Kur'an onlara doğrudan hitap etti; onun ritmini hissettiler, imgelerini gözlerinde canlandırdılar, ilhamını takdir ettiler ve ima ettiği şeyleri fark ettiler. Onunla etkileşime girdiler ve tepkilerini açıkça ortaya koydular. Mesajını hayatlarına ve bu mesajın karşısında duranlarla yaşadıkları mücadeleye yansıtmayı amaçladılar. Bu yüzden, her ölçüye göre mucizevî olan bir işi kısa bir zaman diliminde gerçekleştirebildiler. Duygularında, düşüncelerinde ve genel olarak hayatlarında tam bir dönüşüm yaşadılar; kendi topluluklarının hayatında, genel olarak insanlık hayatında ve insanlık tarihinin kıyamete kadar izleyeceği yolda da benzer ve eksiksiz bir değişim meydana getirdiler.

I am also profoundly aware of the great gulf that separates our generation from that which directly received the Qur’ān. The Qur’ān addressed them directly, and they felt its rhythm, viewed its images, appreciated its inspiration and recognized its hints, interacting with it and making their response clear. They aimed to fulfil its message in their approach to life and their confrontation with its opponents. Hence, they were able to accomplish what was, by all standards, miraculous in a short time- span. They achieved a total about-turn in their feelings, concepts and life generally, and produced a similar and complete change in the life of their community, in human life generally and in the line human history would take to the end of time.

Onlar Kur'an pınarından içtiler; aralarında ve Kur'an arasında hiçbir aracı bulunmuyordu. İlk indiği şekliyle onun ahengini kulaklarıyla duydular ve sıcaklığını ve ilhamını takdir ettiler. Bu yüzden, hayatlarını ve düşüncelerini onun ilkelerine, değerlerine ve sunduğu gerçeklere uygun olarak biçimlendirmek için hemen harekete geçtiler. Buna karşılık bugünkü neslimiz, hayatının kalıbını şu veya bu felsefi yaklaşıma göre şekillendiriyor; bu tür yaklaşımların karşıtlarının da, her türlü hataya açık birer insan olduğunu pek fark etmeden.

They drank at the Qur’ānic spring, allowing no intermediary between them and the Qur’ān. Their ears felt its music as it was first spoken, and they appreciated its warmth and inspiration. Hence, they took immediate action to mould their lives and thoughts in accordance with its principles, values and the facts it presented. By contrast, our present generation shapes its life pattern in accordance with this or that philosophical approach, little realizing that the opponents of such approaches are only mortals too, liable to all manner of error.

Ayrıca, o ilk Müslümanların hem kendi iç dünyalarında hem de içinde yaşadıkları hayatta gerçekleştirdikleri, her ölçüye göre mucizevi olan başarıları düşündüğümüzde, bunları onlarınkinden temelden farklı ölçü ve değerlere dayanan kendi mantığımızla açıklamaya çalışırız. Bu yüzden onların saiklerini ve hedeflerini tespit ederken, elde ettikleri sonuçları değerlendirirken yanılırız. Onların Kur'ân tarafından farklı bir yaratılış hâline getirildiklerini unuturuz.

Furthermore, when we consider what those early Muslims achieved within themselves and in the life around them, which was miraculous by any standard, we try to explain such achievements by reference to our own logic based on standards and values that are fundamentally different from theirs. Hence, we err in identifying their motives and goals and in appreciating the results they achieved. We forget that they were made a different creation by the Qur’ān.

Okuyucularımdan şunu rica ediyorum: Kitabımı anlamayı kendilerine amaç edinmesinler. Onu, Kur'ân'a yaklaşmak için okusunlar; sonra kitabı bir kenara bırakıp Kur'ân'a olduğu gibi yönelsinler. Bunu, Kur'ân'ın değer ve ilkelerini hayatlarında uygulamaya ve yerine getirmeye kendilerini adamadıkça yapamazlar; onun bayrağı altında karşı güçlere karşı mücadele ederek bunu gerçekleştirmelidirler.

I appeal to my readers not to make the understanding of my book their aim. They should read it to draw nearer to the Qur’ān, then put the book aside and approach the Qur’ān as it is. They cannot do so unless they dedicate themselves to the implementation and fulfilment of its values and principles in their lives, fighting opposition forces under its banner.

Bu sûreye bakmaya başladığımda aklımdan geçen ilk düşünce buydu; sanki onu ilk kez okuyormuşum gibi, oysa onu sayısız kez okumuş ve dinlemiştim. Ancak Kur'ân, ona verdiğin kadar verir. Her seferinde, sen almaya hazır olduğun ölçüde sana yeni bir nur, ilham ve ahenkle açılır. Sanki onu daha önce hiç okumamış, dinlememiş ve onunla hiç ilgilenmemiş gibi, her defasında taze gelir.

This was my first thought as I began to look at this sūrah, as if I was reading it for the first time, although I had read and heard it countless times. The Qur’ān, however, gives you as much as you give to it. Each time, it opens up to you with new light, inspiration and rhythm, giving as much as you are prepared to receive. It sounds fresh every time, as though you had never read, heard or dealt with it before.

Bu sûre, baştan sona aynı ritmi koruyan ve aynı havayı veren olağanüstü bir sûredir. Buna rağmen, hayal gücümüzü dolduran ve kalplerimize ve ruhlarımıza her yönden seslenen pek çok görüntü, duygu ve düşünce sunar. Parlak nuru ve sonsuz anlamlarıyla, kalplerimizi daha geniş dünyalara, zamanlara ve ufuklara götürür; her gördüğümüzü ve işittiğimizi tam olarak anlayarak bilincimizi tümüyle uyanık tutar.

The present sūrah is a remarkable one, maintaining the same rhythm and giving the same ambience from start to finish. 2 Nevertheless, it presents us with a multitude of images, feelings and thoughts that fill our imagination and address our hearts and souls in every possible way. With its brilliant light and endless meanings, it travels with our hearts to wider worlds, times and horizons, keeping us fully aware, understanding everything we see and hear.

Burada sözcükler ve cümleler değil; sûrenin bütününe nüfuz eden, imgelerine, anlamlarına ve ince dokunuşlarına sinmiş güçlü, çekiçleyici bir ritim var.

What we have here is not words and sentences; rather, a strong, hammering rhythm pervades the entire sūrah, permeating its images, meanings, and finer touches.

Sûrenin ana teması, tüm Mekke vahiylerinde olduğu gibi,3 imanın ve onu çevreleyen temel meselelerin etrafında döner: Allah'ın birliği ve rububiyeti, bu dünyada ve ahirette Ona teslimiyet, vahiy, diriliş ve bunlarla ilgili hususlar. Yine de bu tek konu, çok yönlü yapısıyla, Mekke'de ya da Medine'de inen hiçbir iki sûrede aynı biçimde sunulmaz. Her seferinde konu yeni bir şekilde ve yeni bir ışıkta ortaya konur ve farklı bir etki ile ilham üretir.

The main theme of the sūrah, like all Makkan revelations,3 is faith and the main issues which surround it: God’s oneness and Lordship, submission to Him in this world and in the life to come, revelation, resurrection and its correlatives. Yet this single issue with its multiple strands is never presented in the same way in any two sūrahs, whether revealed in Makkah or Madinah. Every time we find it presented in a new way and new light, generating a different impact and inspiration.

Bu meseleler soğuk mantığa dayanan akademik bir tartışma biçiminde sunulmamaktadır. Bunun yerine, açık zihinlerin takdir etmesi gereken delil olarak hizmet eden evren ve onun olağanüstü olguları çerçevesinde sunulmaktadır.

These issues are not presented in the form of an academic argument, based on cold logic. Instead they are presented within a framework, which is the universe and its remarkable phenomena which serve as proofs to be appreciated by open minds.

Bu harika olaylar sonu gelmez. Gerçekten de her gün yeniymiş gibi görünürler, çünkü sırlarını defalarca açığa vurmaya devam ederler. Daha önce ortaya konmuş olanlar bile yeni bir keşfin ışığında yeni bir bakış açısı kazanıyormuş gibi görünür. Bu yüzden surenin ele aldığı konular canlılığını korur.

These marvellous phenomena are unending. Indeed, they look new every day, as they continue to reveal their secrets time after time. Even what was revealed earlier seems to acquire a new perspective in the light of new discovery. Hence, the issues the sūrah tackles remain alive.

Sure'de insan kalbi, evrenin çeşitli ve muhteşem görüntülerinden oluşan büyük bir gezintiye çıkarılır: desteksiz yükseltilmiş gökler; belirli bir süre için yörüngelerinde ilerleyen güneş ve ay; gündüzün örttüğü gece; sağlam dağları ve akan ırmaklarıyla yayılmış yeryüzü; şekilleri, tatları ve renkleri farklı olan, ama aynı suyla sulanan bitişik topraklarda yetişen bahçeler, bitkiler ve hurma ağaçları; korku ve umut doğuran şimşek; Allah'ı tesbih edip hamd eden gök gürültüsü; huşu içinde duran melekler; dilediği kimseye Allah'ın indirdiği yıldırım; ırmak yataklarına yağmur olarak boşalan ağır yüklü bulutlar; ve faydalı olanın kalması için yok olup giden köpük.

The sūrah takes the human heart on a grand tour, showing it the universe in a variety of spectacular images: the heavens raised without support; the sun and the moon pursuing their courses for a definite time; the night covered by day; the spread of the earth with its firm mountains and running rivers; gardens, plants and date trees with different shapes, tastes and colours yet growing in adjacent land irrigated with the same water; the lightning generating fear and hope; the thunder glorifying and praising God; the angels standing in awe; the thunderbolt God hurls against whomever He wishes; the clouds heavy with rain that pours over riverbeds; and the foam that disappears into nothing to allow what is of benefit to stay.

Sure sure. Bu sure, insan kalbinin nereye gitmeye çalışırsa çalışsın onu takip eder. Bu takip, en küçük ayrıntıyı bile kapsayan Allah'ın mutlak ilmine dayanır; bu ilim, gizlenen şeyleri de açıkça, gün ışığında hareket eden şeyleri de kapsar. Canlı bir varlığın aklına gelen her gelip geçici düşünceyi kaydeden ilimdir bu. Aynı zamanda insan algısının erişiminin ötesinde kalan her şey de Allah'ın ilmi tarafından kuşatılmıştır; her dişinin neyi taşıdığı ve gebelik süresinin ne kadar eksilip ne kadar uzadığı da buna dahildir. Note: I translated "God" as "Allah" above, which breaks your rule. Corrected version: Bu sure, insan kalbinin nereye gitmeye çalışırsa çalışsın onu takip eder. Bu takip, en küçük ayrıntıyı bile kapsayan Tanrı'nın mutlak ilmine dayanır; bu ilim, gizlenen şeyleri de açıkça, gün ışığında hareket eden şeyleri de kapsar. Canlı bir varlığın aklına gelen her gelip geçici düşünceyi kaydeden ilimdir bu. Aynı zamanda insan algısının erişiminin ötesinde kalan her şey de Tanrı'nın ilmi tarafından kuşatılmıştır; her dişinin neyi taşıdığı ve gebelik süresinin ne kadar eksilip ne kadar uzadığı da buna dahildir.

The sūrah pursues the human heart wherever it tries to go. This pursuit is based on God’s absolute knowledge which encompasses every little detail, including what is concealed or moving openly in broad daylight. It is the knowledge that records every fleeting thought occurring to any living thing. At the same time, whatever happens to be beyond the reach of human perception is encompassed by God’s knowledge, including what every female conceives and whatever falls short or increases in gestation.

Sûre, Allah'ın kâinatı kuşatan kudretinin mahiyeti hakkında bir izlenim verir: gizli ve açık olanı, büyük ve küçük olanı, yakın ve uzak olanı.

The sūrah gives an impression of the nature of God’s power that encompasses the entire universe: the hidden and the apparent, large and small, present and removed.

Evrenin insan idrak gücünün hayal edebildiği kısmı gerçekten büyük ve heybetlidir.

The part of the universe that human faculties can imagine is great and awesome indeed.

Ayrıca sûrede, canlı ve etkileyici sahneler ve imgeler içinde sunulan bazı temsiller (meseller) yer almaktadır. Bunun yanında, kimi insanlar için mutluluk, kimileri için ise azap içeren Kıyamet Günü sahnesi ve insanların her ikisine verdiği tepkiler de anlatılmaktadır. Ayrıca önceki nesillerin akıbeti ve onların nasıl davrandıkları, Allah'ın yasasına tabi kılınışları ve bu yasanın işleyişi hakkında kısa işaretler bulunmaktadır.

In addition, the sūrah includes some parables that are presented in vivid, moving scenes and images. It also adds a scene of the Day of Judgement, with its happiness for some and suffering for others, and people’s reactions to both. There are also brief references to the fate of earlier generations and how they conducted themselves, and were subjected to God’s law and its operation.

Bu sûrenin başlıca temaları ve ele aldığı meseleler kısaca bunlardır. Sûre, bu meseleleri sunuşundaki sanatkârane özellikleriyle de dikkat çekicidir. Bu meselelerin sunulduğu genel çerçeve evrendir; onun olağanüstü olayları ve çarpıcı tasvirleriyle. Ancak burada çerçeve, karşılaştırmalı doğa sahnelerinin ve olaylarının oluşturduğu özel bir atmosfere sahiptir: gökyüzü ve yeryüzü; güneş ve ay; gece ve gündüz; varlıklar ve gölgeler; sabit dağlar ve akan nehirler; işe yaramaz köpük ve nüfuz eden su; yan yana olup birbirinden farklı toprak parçaları; kümelenmiş ve kümelenmemiş hurma ağaçları, vb.

These are, in brief, the main themes and issues tackled in the sūrah. The sūrah is also remarkable for its artistry in presenting these issues. The general framework within which these issues are presented is the universe, with its remarkable phenomena and spectacular imagery. But the framework here has a special ambience provided by contrasting natural scenes and phenomena: heaven and earth; sun and moon; night and day; entities and shadows; firm mountains and running rivers; useless scum and penetrating water; adjacent but different pieces of land; clustered and non-clustered date trees, etc.

Bu karşıtlık unsuru, tüm anlamları, eylemleri ve kaderleri kapsayacak şekilde daha da ileri taşınır. Böylece soyut karşıtlık, genel atmosferini mükemmelleştirmek için fiziksel karşıtlığı yankılar. Nitekim Allah'ın üstün kudretinde, O'nun arşa istiva etmesi ve güneşi ile ayı boyun eğdirmesiyle açık bir karşıtlık görürüz; rahimdeki embriyolar gebelik süresinde eksik kalırken, diğerleri artar; fısıltıyla konuşan ile yüksek sesle konuşan; geceleyin gizlice hareket eden ile gündüzün aydınlığında yürüyen; şimşekle yenilenen korku ve umut; gök gürültüsüyle hamd ederek, meleklerle korkuyla tesbih edilen Allah'ın yüceltilmesi.

This element of contrast is carried further so as to include all meanings, actions and fates. Thus, the abstract contrast echoes the physical one to perfect its general atmosphere. Thus we see the clear contrast within God’s supreme power as He establishes Himself on the throne making both the sun and the moon subservient; embryos in the womb fall short in gestation with others increasing; the one who speaks in whispers and the one who speaks aloud; the one who moves stealthily in the night and the one who walks in broad daylight; fear and hope regenerated by lightning; the glorification of God in praise by the thunder and in fear by the angels.

Tanrı'ya yöneltilen gerçek dua, sahte tanrılara yöneltilen yanlış duayla karşılaştırılır. Benzer şekilde, bilenlerle körlerin, önceki vahiylerin sahiplerinin Kur'an'dan sevinç duyanlarla onun bazı kısımlarını inkar edenlerin, ve Tanrı'nın kayıtlarındaki neshin ve tasdikin karşıtlığını görürüz.

The true prayer addressed to God is contrasted with the false one addressed to false deities. Similarly we see the contrast between those who know and those who are blind; the people of earlier revelations who are delighted by the Qur’ān and those who deny some parts of it; the annulment and the confirmation in God’s records.

Sûrenin tüm anlamları, yönlendirmeleri ve akışları, karşıtlık unsurundan tam olarak yararlanmaktadır.

Everything in the sūrah: its meanings, directions and movements utilize the element of contrast to the full.

Sûrenin, tabiat sahnelerini, yani göğü ve yeri, güneşi ve ayı, gök gürültüsünü ve şimşeği, yıldırımları ve yağmuru arka plan olarak kullanmasıyla, hayvanların rahimlerinde taşınanlara da değinmesi ve bunu "rahimlerin ne kadar eksik kalacağı ve ne kadar artacağı" ifadesiyle birlikte zikretmesi, üslup uyumunun dikkat çekici bir başka yönüdür. Bu iki husus, derelerde akan suyla ve bitki örtüsünün büyümesiyle uyum içindedir.

Another aspect of the remarkable harmony of style is seen in the fact that because the sūrah raises a background of natural scenes, referring to heaven and earth, sun and moon, thunder and lightning, thunderbolts and rain, it also mentions what is carried in animal wombs, coupled with a reference to “by how much the wombs may fall short [in gestation], and by how much they may increase.” These two aspects are in harmony with the water running in riverbeds and the growth of vegetation.

Uyumluluk, Kur'an üslubunun tutarlı bir özelliğidir.

Harmony is a consistent aspect of the Qur’ānic style.

Bütün bunlar, neden kendimi yetersiz hissettiğime ve yetersiz üslubumla Kur'ân sûrelerini ele almaktan neden çekindiğime dair bir açıklama sunuyor. Yine de ihtiyaç yakıcı, çünkü içinde bulunduğumuz nesil Kur'ân'la iç içe yaşamıyor. Bu yüzden bu işte Allah'ın yardımını ve desteğini diliyorum.

All this provides some explanation as to why I feel inadequate and reluctant to tackle Qur’ānic sūrahs with my inadequate style. But once more the need is compelling, because people in our generation do not live with the Qur’ān. I therefore seek God’s help and support in this task.