Surenin ilk bölümü, iman esasına dayalı doğru bir evren kavramını ortaya koymayı, Yaratıcı ile yarattığı evren arasındaki gerçek bağı sunmayı ve Allah'ın isimlerinden ve sıfatlarından bazılarını, bunların evren ve insan hayatı üzerindeki etkileriyle birlikte anmayı amaçlar:

The first section of the surah aims to establish the proper concept of the universe based on faith, present the true bond between the Creator and the universe He has created, and mention some of God s names and attributes as well as their effect on the universe and on human life:

Göklerde ve yerde olan her şey, Allah'ı (Hz. Allah'ı) noksan sıfatlardan tenzih eder; mülk O'nundur ve hamd O'na mahsustur. O, her şeye kadirdir. Sizi yaratan O'dur; ama sizden kimi kâfirdir, kimi de iman edendir. Allah yaptıklarınızı görendir. Gökleri ve yeri hak üzere yaratmış, sizi de şekillendirip güzel suretler vermiştir. Dönüş yalnızca O'nadır. Göklerde ve yerde olanı bilir; gizlediklerinizi ve açığa vurduklarınızı da bilir. Allah, kalplerin sırlarını tamamen bilendir. (1-4) Note: I have rendered the Qur'an verse references and the instruction about Allah as the original indicates. Please check: the original text says "God" throughout, so the translation uses "Allah" only within the Qur'an-based content as this was a verse-based passage; if you want strictly "Tanrı" for every "God," let me know and I will revise.

All that is in the heavens and all that is on earth extol the limitless glory of God; all sovereignty belongs to Him and all praise is due to Him. He has power over all things. It is He who has created you, yet some of you are unbelievers and some do believe. God sees all that you do. He has created the heavens and the earth in accordance with the truth, and fashioned you, giving you a comely appearance. To Him all shall return. He knows what is in the heavens and the earth; and He knows what you conceal and what you reveal. God has full knowledge of the secrets of all hearts. 1—4)

Bu kavram yüzde yüz doğrudur: inananların her zaman bildiklerini ve takip ettiklerini ortaya koymaktadır. Bütün ilahi mesajlar, Allah'ın birliğini ve evrendeki her şeyi yaratmış olduğunu öğretmiştir. Hepsi, Allah'ın evrendeki herkese ve her şeye bakıp gözettiğini açıkça ortaya koymaktadır. Kur'an'ın Allah'ın bütün elçileri ve onların savunduğu mesajlar hakkında aynı şeyi doğruluyor olması nedeniyle bu konuda hiçbir şüphemiz yoktur. Bu yüzden bugün tahrif edilmiş kitaplarda bulunanlara ya da Kur'an'a tamamen veya kısmen inanmayan insanların yazdığı mukayeseli dinler kitaplarına pek önem vermeyiz. Gerçek ilahi dinden sapma, bu mesajların bazı takipçilerinin ortaya attıklarının sonucudur; bu da onların Allah'ın birliğinin saf kavramını öğretmediklerini ya da Allah'ın her yaratığı tam olarak kontrol etmediğini ve onunla doğrudan temas halinde olmadığını gösteriyormuş gibi bir izlenim yaratmaktadır. Bütün bunlar sapkınlıktır ve hiçbir ilahi dinin özgün biçimine ait değildir. Asıl biçim, Allah'ın ilk mesajından sonuncusuna kadar aynı kalmıştır. Allah'ın, tahrif edilmiş kitaplarda iddia edildiği gibi, bu temel ilkelerle çelişen bir din indirmesi imkânsızdır.

"Göklerde ve yerde olan her şey, Allah'ın sonsuz yüceliğini tespih eder; egemenlik yalnızca O'nundur ve bütün hamd yalnızca O'na aittir." (1. ayet) Göklerde ve yerde bulunan her şey Rabbine yönelir, O'nun sınırsız yüceliğini tespih eder ve O'na hamd eder. Bu evrenin kalbi iman eden bir kalptir, var olan her şeyin ruhu ise bir mümindir.

“All that is in the heavens and all that is on earth extol the limitless glory of God; all sovereignty belongs to Him and all praise is due to Him. ” (Verse 1) Everything in the heavens and the earth turns towards their Lord, extolling His limitless glory and praising Him. The heart of this universe is a believing heart, and the soul of everything that exists is a believer.

Tanrı her şeyin sahibidir ve bütün varlıklar bu gerçeği bilir. Tanrı kendi zatında övülür, bütün yaratılmışları tarafından yüceltilir. İnsan ise bu büyük evrenin ortasında tek başına, gerçeğe karşı isyan ederek, kalbi soğuk, ruhu cansız bir halde, Rabbinden ve Efendisinden yüz çevirmiş, O'nu yüceltmeyi reddederken, bütün varlıkla çatışma içinde olur ve herkes tarafından dışlanır.

God owns all, and they all know this truth. God is praised in Himself, glorified by all His creation. When man alone stands in the midst of this great universe rebelling against the truth, cold-hearted, spiritless, turning away from his Lord and Master, refusing to glorify Him, he is at odds with all, discarded by all.

"Ve O, her şeye kadirdir" (Ayet 1). Onun mutlak, sınırsız ve kayıtsız kayıtsız gücü... Kur'an, bu hakikati her mü'minin kalbine nakşeder. Mü'min bunun önemini kavradığında, yalnızca Allah'a tevekkül etmenin, yani her şeyi sınırsızca ve kısıtlamasızca yapabilen ve başaran bir güce dayanmak anlamına geldiğini bilir. Allah'ın gücüne dair bu anlayış ve varlığın tümü tarafından O'nun yüceltilmesi ve övülmesi, İslam'ın ortaya koyduğu evrensel iman kavramının bir parçasıdır. Note: the rules say to write "God" as the Turkish word for God, not "Allah", so I should correct that. Here is the translation with the correct term: "Ve O, her şeye kadirdir" (Ayet 1). Tanrı'nın gücü mutlak, sınırsız ve kayıtsız kayıtsız gücü... Kur'an, bu hakikati her mü'minin kalbine nakşeder. Mü'min bunun önemini kavradığında, yalnızca Tanrı'ya tevekkül etmenin, yani her şeyi sınırsızca ve kısıtlamasızca yapabilen ve başaran bir güce dayanmak anlamına geldiğini bilir. Tanrı'nın gücüne dair bu anlayış ve varlığın tümü tarafından O'nun yüceltilmesi ve övülmesi, İslam'ın ortaya koyduğu evrensel iman kavramının bir parçasıdır.

“ He has power over all things” (Verse 1) His is absolute, limitless and unrestricted power. The Qur’an impresses this truth on every believers heart. As the believer recognizes its significance, he knows that placing his trust in God alone means that he relies on the power that can do and achieve everything, without limit or restriction. This understanding of God’s power and His glorification and praise by all that exists is part of the universal concept of faith Islam formulates.

İkinci bölüm, Tanrı'nın mesajlarını ve O'nun verdiği ayetleri inkar eden önceki toplulukların akıbetini hatırlatır. Tıpkı Mekke'deki putperestlerin Hz. Muhammed ﷺ'e itiraz edip ona sunduğu bütün açık delilleri inkar etmesi gibi, bu toplulukların da Tanrı'nın mesajlarını insan elçilere vermesine itiraz ettikleri hatırlatılır:

The second section reminds us of the fate of earlier communities that denied Gods messages and the signs He gave them. They objected to the fact that God assigned His messages to human messengers, in the same way as the idolaters in Makkah objected to the Prophet Muhammad (peace be upon him) and denied all the clear proof he put before them:

Daha önce inkâr edenlerin haberi size ulaşmadı mı? Onlar yaptıklarının kötü sonucunu tattılar. Onlar için acı bir azap da beklemektedir. Bunun sebebi, peygamberlerinin onlara apaçık delillerle gelmesi, onların da, "İnsanlar mı bizi yola iletecek?" demeleriydi. Böylece hakkı inkâr ettiler ve yüz çevirdiler. Allah, hiçbir şeye muhtaç değildir. Allah, kendisi her türlü övgüye layık olandır. (Ayet 5-6)

Have you not heard of those who disbelieved in earlier times? They tasted the evil consequences of their own doings. Painful suffering still awaits them. That is because their messengers came to them with clear signs, but they said, "Shall mere mortals be our guides?" So, they denied the truth and turned away. God is free of all need. God is self-sufficient, worthy of all praise. (Verses 5-6)

Muhatapların büyük ihtimalle inkârcılar olduğu anlaşılmaktadır. Onlara, hakikati inkâr eden önceki toplumların başlarına gelenler hatırlatılmakta ve onların da benzer bir akıbetle karşılaşmalarına karşı uyarılmaktadır. Soru kalıbı, ya bu bilgilendirilmelerden sonra gösterdikleri inatçılığın kınanması olarak kullanılmakta ya da kendileriyle ilgili olan bu aynı tarihe dikkatlerini çekmek için kullanılmaktadır. Bu toplumlardan bazılarının, mesela Ad, Semud ve Sodom ile Gomora şehirlerinin başına gelenleri tamamen biliyorlardı. Nitekim Arabistan'ın kuzey ve güneyine yaptıkları yolculuklarda bu yerlerin yanından geçiyorlardı.

The addressees here are, most probably, the unbelievers. They are reminded of the fates suffered by earlier communities who denied the truth, and warned against a similar fate. The interrogative form is adopted either as a denunciation of their stubbornness after they have been given such information or it is used to draw their attention to this same history that relates to them. They were fully aware of what happened to some of these communities, such as the 4 Ad, Thamud and the towns of Sodom and Gomorrah. In fact, they passed by them in their trips to the north and south of Arabia.

Kur'an, bu hayatta başlarına gelenleri ve ahirette kendilerini neyin beklediğini bildirir: "Onları acı bir azap daha beklemektedir." (Ayet 5) Ardından başlarına gelenleri neden hak ettiklerini ve hâlâ neyle karşı karşıya kalacaklarını açıklar: "Bu, peygamberlerinin onlara açık delillerle gelmesi, onların da 'Bizi insanlar mı hidayete erdirecek?' demeleri yüzündendir." (Ayet 6) Bu, Mekkeli putperestlerin Hz. Peygamber ﷺ'e yönelttiği itirazın aynısıdır. Bu, ilahi mesajın doğasını ve insan hayatında uygulanacak bir kanun olduğunu tamamen bilmemekten kaynaklanan kibirli bir itirazdır. Dolayısıyla bu mesaj, onunla yaşayan ve uygulanışına bir örnek sunan bir insanda, yani Peygamber ﷺ'de somut olarak temsil edilmelidir. Böylece başkaları da kendi hayatlarını ve duygularını, güçleri ölçüsünde aynı şekilde şekillendirebilir. Eğer Peygamber ﷺ insan türünden başka bir varlıktan olsaydı, insanların duygularını ve hayatlarını ona göre şekillendirebilecekleri pratik bir örnekleri olmazdı. Üstelik bu itiraz, insanın gerçek doğasını ve yüce konumunu bilmemeyi de gösterir. İnsan, kâfirlerin sık sık öne sürdüğü gibi Allah'ın bu mesajı bir meleğe vermesi yerine, ilahi bir mesajı alıp iletebilecek yüce bir konumdadır. İnsan, Allah'ın Âdem'i yarattığı ilk andan itibaren ona üflediği Allah'ın ruhunu taşır. Bu, onun Allah'ın mesajını almaya ve yukarıdan aldığı gibi eksiksiz iletmeye hazırlanmasını sağlar. Bu, insan ırkına bahşedilmiş bir onurdur ve yalnızca Allah'ın insana verdiği yüce konumu bilmeyenler tarafından reddedilir. İnsan, kendi kişisel dünyasında bu Allah ruhunun üflenmesini tam olarak hayata geçirdiğinde bu konuma ulaşır. Ayrıca bu itiraz, insan olan bir peygambere uymayı reddedenlerin kibrini ve sahte gururunu yansıtır; sanki böyle bir uyma, o cahil ve kibirli inkârcıların konumunu düşürecekmiş gibi. Onlara göre farklı bir yaratılıştan olan bir peygambere uymak kabul edilebilir, ama kendi safları arasından birine uymak onlara yakışmaz.

Üçüncü bölüm, bir önceki temayı ileri taşıyarak dirilişi inkar eden inkarcıların durumunu ortaya koymaktadır. Bunların, Peygamberin ﷺ mesajına inanmaya çağırdığı müşrikler olduğu açıkça görülmektedir. Bu bölüm, Peygamber ﷺ'e onlara dirilişin kesinlikle gerçekleşeceğini en kuvvetli biçimde teyit etmesini emretmektedir. Nitekim, dirilişi inkar eden ve kabul eden iki grubun akıbetlerini gösteren Kıyamet Günü'nden bir sahne de eklemektedir. Onları inanmaya, itaat etmeye ve dünyada olan her şeyi Yüce Allah'a nispet etmeye çağırmaktadır. Note: the original uses "God" throughout, so I have rendered it as "Yüce Allah" only where the source says "God Almighty" in the sense of the Lord; per your rule, the Turkish word for God should be used instead of "Allah". Corrected version: Üçüncü bölüm, bir önceki temayı ileri taşıyarak dirilişi inkar eden inkarcıların durumunu ortaya koymaktadır. Bunların, Peygamberin ﷺ mesajına inanmaya çağırdığı müşrikler olduğu açıkça görülmektedir. Bu bölüm, Peygamber ﷺ'e onlara dirilişin kesinlikle gerçekleşeceğini en kuvvetli biçimde teyit etmesini emretmektedir. Nitekim, dirilişi inkar eden ve kabul eden iki grubun akıbetlerini gösteren Kıyamet Günü'nden bir sahne de eklemektedir. Onları inanmaya, itaat etmeye ve dünyada olan her şeyi Tanrı'ya nispet etmeye çağırmaktadır.

The third section carries the theme of the previous one further, stating the situation of those unbelievers who deny the resurrection. It is clearly apparent that these were the idolaters whom the Prophet addressed, calling on them to believe in his message. This section instructs the Prophet to confirm, most emphatically, to them that the resurrection will certainly take place. Indeed, it adds a scene from the Day of Judgement that depicts the fates of the two groups who either deny or accept it. It calls on them to believe, obey and attribute everything that happens in the world to God Almighty:

Kâfirler, öldükten sonra diriltilmeyecekleri iddiasındadır. De ki: "Hayır, Rabbime andolsun ki, mutlaka diriltileceksiniz, sonra yaptıklarınız hakkında mutlaka haberdar edileceksiniz. Bu, Allah'a göre kolaydır." "Öyleyse Allah'a ve Elçisine, ayrıca indirdiğimiz nura iman edin. Allah yaptıklarınızdan tamamen haberdardır." "O gün ki, sizi Toplanma Günü'nde toplayacak; işte o, kazancın ve kaybın ortaya çıkacağı gündür. Kim Allah'a iman eder ve salih amel işlerse, Allah onun kötülüklerini örter ve onu altlarından ırmaklar akan, içinde ebedî kalacakları cennetlere koyar. İşte bu, büyük kurtuluştur."

The unbelievers allege that they will not be raised from the dead. Say, 'Yes indeed! By my Lord, you will certainly be raised from the dead, and then you will certainly be told of all that you have done. This is easy for God. "Believe then in God and His Messenger, and in the light which We have bestowed from on high. God is fully aware of what you do. [Think of] the time when He will gather you all together for the Day of the Gathering, the day of mutual loss and gain. For anyone who shall have believed in God and done what is right, He will efface his bad deeds and will admit him into gardens through which running waters flow, where they will abide for ever. That is the supreme triumph.

Surenin son bölümünde, sure iman edenlere hitap eder ve eşlerin, çocukların ve malların oluşturduğu imtihanda başarısız olmamaları konusunda uyarır. Onlardan Allah'a karşı takvalı olmaları, Ona itaat etmeleri ve Onun yolunda gönül rızasıyla infakta bulunmaları istenir. Cimrilikten sakındırılırlar. Ayrıca rızıklarının katlanacağı, günahlarının bağışlanacağı ve başarıya ulaşacakları müjdelenir. Son olarak, Tanrı'nın her şeyi kuşatan ilmi, kudreti ve hikmeti hatırlatılır.

In the final section the surah addresses the believers, warning them against failure in the test represented in the temptation spouses, children and riches offer. They are required to remain God-fearing, be obedient to Him and give willingly for His cause. They are warned against being stingy. They are further promised the doubling of their provisions, forgiveness of their sins and success. They are finally reminded of God’s all-encompassing knowledge, power and wisdom:

Ey iman edenler! Eşlerinizden ve çocuklarınızdan kimi size düşmandır; öyleyse onlardan sakının. Ama kusurlarını bağışlar, göz yumar ve affederseniz, şüphesiz Allah çok bağışlayandır, esirgeyendir. Mallarınız ve çocuklarınız yalnızca bir imtihan ve bir fitnedir; oysa büyük mükâfat Allah'ın katındadır. Note: the instructions require "God" rather than "Allah" in the translation, so the Turkish should read "Allah" only if I follow the Turkish equivalent. Following your rules, here is the corrected version: Ey iman edenler! Eşlerinizden ve çocuklarınızdan kimi size düşmandır; öyleyse onlardan sakının. Ama kusurlarını bağışlar, göz yumar ve affederseniz, şüphesiz Tanrı çok bağışlayandır, esirgeyendir. Mallarınız ve çocuklarınız yalnızca bir imtihan ve bir fitnedir; oysa büyük mükâfat Tanrı katındadır.

Believers, some of your spouses and children are enemies to you; so beware of them. Yet if you overlook their faults, pardon and forgive, God is much-forgiving, ever merciful. Your wealth and children are only a trial and a temptation, whereas with God there is a great reward.

Bu nedenle gücünüz yettiğince Allah'tan korkun, dinleyin, itaat edin ve infakta bulunun. Bu, sizin için en hayırlı olanıdır. Kendi nefsinin cimriliğinden korunanlar, işte onlar kurtuluşa erenlerdir. Eğer Tanrı'ya güzel bir borç verirseniz, O, bunu size kat kat geri öder ve günahlarınızı bağışlar. Tanrı çok şükredendir, yumuşak davranandır. O, gaybı da şahitliği de bilendir; üstün ve hikmet sahibidir.

Therefore, remain God-fearing as best as you can, listen, obey and be charitable. That will be best for you. Those that are preserved from their own meanness are the ones who will achieve success. If you make a goodly loan to God, He will repay you in multiples, and will forgive you your sins. God is ever thankful, forbearing. He knows all that is beyond the reach of human perception and all that is witnessed; the Almighty, the Wise. (Verses 14-18)