Kaçınılmaz Gerçek! Kaçınılmaz Gerçek nedir? Kaçınılmaz Gerçek'in ne olduğunu bir bilsen! (Ayet 1-3)

The Inevitable Truth! What is the Inevitable Truth? Would that you knew what the Inevitable Truth is! (Verses 1-3)

Bu surenin büyük bölümü kıyamet gününün sahneleri, görüntüleri ve olaylarıyla doludur. Nitekim surenin adı el-Hâkka, yani Kaçınılmaz Gerçek, bunu yankılar. Bu ad, hem anlamı hem de ilettiği ses için seçilmiştir. El-Hâkka, vaktinde gerçekleşen ve yerine gelen bir şeydir; ya kaçınılmaz olur ve hükmünü ortaya koyar ya da hakikati açığa çıkarır. Bu anlamların hepsi açık ve kesindir; surenin konusuna ve akışına uygundur. Daha önce de belirttiğimiz gibi, seçilen ad güçlü bir ritim sunar; bu ritim surenin anlamıyla uyum içindedir ve amaçlanan atmosfere katkıda bulunur.

Most of this surah is taken up with scenes, images and events of the resurrection. Indeed, the surah's very title al-Haqqah, or the Inevitable Truth resounds with the same. It is a name chosen for both its meaning and the sounds it delivers. Al-Hdqqah is something that falls due and then takes place, or it becomes inevitable and puts forward its judgement, or it manifests the truth. All these meanings are clear and decisive, fitting with the subject matter and drift of the surah. As we have already stated, the name chosen provides a powerful beat, one that is in harmony with the surah's meaning and which contributes to the intended atmosphere.

Bu, inkâr edenlerin bu dünyada ve ahirette başlarına gelecek olanlara karşı bizi hazırlar.

It prepares us for what is about to befall the unbelievers in this world and in the life to come.

Surenin genelindeki hava ciddiyet, kararlılık, heybet ve korku hissiyle doludur. Önsözde söylediklerimize ek olarak, bu hava bir yandan Allah'ın mutlak gücünü, öte yandan insanın çaresizliğini hissettirir. Allah'ın insanın, Allah'ın uygulanmasını istediği yaşam düzeninden sapması hâlinde, bu dünyada ve ahirette, gücünün insanı nasıl sıkı bir biçimde hesaba çekebileceğinden söz eder. Bu düzen, Allah'ın peygamberlerinin insanlara ortaya koyduğu düzendir. Bu düzen göz ardı edilsin ya da terk edilsin diye konulmamıştır; saygı görmek ve hayata geçirilmek için oradadır. Aksi takdirde Allah'ın acı verici cezası her an üzerlerine inebilir.

The ambience throughout the surah is one of seriousness, firmness, awe and fear. In addition to what we have said in the Prologue, it imparts to us a feeling of Gods absolute power on the one hand and mans powerlessness on the other. It mentions how Gods power can firmly take man to task, in this world and in the next, should he deviate from the code of living God wants man to implement. It is the code Gods messengers outlined for people. This code is not laid down so that it can be ignored or abandoned; it is there to be respected and put into practice. Otherwise, Gods painful punishment may be meted out at any time.

Sure ferşe, inkâr eden çeşitli toplulukların başına gelen korkunç akıbetlerin anlatımıyla başlar. Bu toplulukların hepsi, konu çok ciddi olduğu ve inkâra yer bırakmadığı için kararlı ve hızlı bir biçimde cezalandırıldı. Böyle bir inkârda ısrar edenler ise cezadan kurtulamaz:

The surah begins with an account of the terrible fates met by different communities of unbelievers. They were all dealt with in a decisive and swift manner because the issue in question is very serious and does not allow denial. Those who persist with such denial cannot escape punishment:

Semud kavmi ve (Ad, kâriâ'yı yalanladı. Semud kavmi, yıkıcı bir olayla helak edildi; (Ad kavmi ise yedi gece ve sekiz kesintisiz gün üzerlerine saldırttığı, şiddetle uğuldayan bir rüzgârla helak edildi. Kavmini, içi boş hurma kütüklerinin devrilmiş gövdeleri gibi yerde ölü yatarken görebilirdin. Şimdi onlardan herhangi bir iz görebiliyor musun? (Âyet 4-8)

The people of Thamud and (Ad denied the Striker. The Thamud were destroyed by an overwhelming event, while the (Ad were destroyed by a furiously howling wind, which He caused to rage upon them for seven nights and eight decisive days. You could see their people lying dead, like uprooted trunks of hollow palm trees. Can you see any trace of them now? (Verses 4-8)

El-Kâri'a, yani Kıyamet Günü'nün bir diğer adıdır; el-Hâkka, yani Kaçınılmaz Gerçek adına tamamlayıcıdır. Bu, hem doğru ve kaçınılmaz olmasının yanı sıra iki sert cismin birbirine vurması gibi çarptığı anlamına gelir. El-Kâri'a kalpleri dehşete düşürür ve evrene ezici bir darbe indirir. Kendi sesiyle, çevresindeki her şeyi ve herkesi ezerek yüksek sesle çarpar. Semûd ve Âd kavmi onu yalanlamış, gerçek olmadığını söylemişlerdir. Şimdi bu yalanlamanın sonucunun ne olduğuna bakalım:

Al-Qari'ah, or The Striker, is another name for Resurrection Day, complementing as it does al-Hdqqah, the Inevitable Truth. This means that in addition to its being true and inevitable, it also strikes like two solid objects hammering against each other. The Striker inflicts hearts with terror and delivers a crushing blow upon the universe. By its very sound, it strikes loudly, crushing everything and everyone around. Both the Thamud and the ‘Ad denied it, saying that it was untrue. Let us see then what the result of such denial was:

"Semûd kavmi, yıkıcı bir olayla helak edildi." (Âyet 5) Kur'an'ın başka yerlerinde de belirtildiği gibi, Semûd halkı, Hicaz'ın kuzeyinde, bugünkü Filistin'e yakın olan el-Hicr bölgesinde yaşardı.

“ The Thamud were destroyed by an overwhelming event.” (Verse 5) As mentioned elsewhere in the Qur’an, the people of Thamud used to live in the area of al-Hijr to the north of Hijaz, close to todays Palestine.

Tüm bu yıkım ve felaketler, ancak onu yalanlayan kâfirlerin, kendilerinden önce yalanlayan toplulukların başına gelenleri görmelerine rağmen inkâr ettikleri Kâria'nın, Kesin Gerçeğin dehşetiyle karşılaştırıldığında son derece küçük görünmektedir. Kendi başlarına korkunç felaketler olan bu azaplar, herkesin tanıklık edeceği o gün Kâria'nın meydana getireceği mutlak felaketle kıyaslandığında sınırlı niteliktedir. Bu dehşeti genel hatlarıyla tanıttıktan sonra sure, şimdi onun ayrıntılarını resmetmektedir.

All such devastation and catastrophe seems, however, to be exceedingly small when compared to the horrors of the Striker, the Inevitable Truth, which those unbelievers deny, even though they have seen what befell earlier communities that denied it. These fates, terrible catastrophes in their own right, are of a limited nature compared to the absolute calamity that the Striker brings about on the day to be witnessed by all. Having thus introduced this horror in general terms, the surah now portrays its details:

Sur bir kez üflendiğinde, yeryüzü ve dağlar kaldırılıp tek bir büyük çarpışmayla yerle bir edildiğinde, o kesin olarak gerçekleşecek olan şey o gün vuku bulmuş olacaktır. Gök o gün yarılacak, çünkü o gün çok zayıf hale gelmiş olacaktır. Melekler onun her yanında duracak ve o gün, Rabbinin Arşını sekiz tanesi yukarı taşıyacaktır. (Ayet 13-17)

When the trumpet is sounded a single time, and the earth and mountains are lifted up and with one mighty crash are flattened, that which is certain to happen will on that day have come to pass. The sky will be rent asunder, for, it will have become frail on that day. The angels will stand on all its sides and, on that day, eight of them will bear aloft the Throne of your Lord. (Verses 13-17)

Biz, Sur'un tek bir üfürülüşle başlayacağına ve bunu şu olayların izleyeceğine inanırız. Ancak bu olayların ayrıntılarını bilmiyoruz; çünkü bu olaylar, bu metinler dışında hakkında hiçbir bilgiye sahip olmadığımız bir âleme aittir. Başvurabileceğimiz başka bir kaynağımız yoktur. Üstelik daha fazla ayrıntı, bu beyanların önemine bir şey katmaz. Bu tür ayrıntıları öğrenmeye çalışmak yararsız bir uğraştır ve bundan uzak durmamız emredilmiştir. Trompet bir kez çalındığında büyük bir hareket meydana gelecektir: "Yer ve dağlar kaldırılır, tek bir büyük çarpışmayla yerle bir edilir" (Ayet 14). Yerin ve dağların yukarı kaldırılıp fırlatılması, ezilip düzleştirilmesi görüntüsü kesinlikle korkunçtur. Yeryüzünde huzur ve güven içinde yürürüz, konumunda sağlam durduğunu hissederiz. Dağlara bakarız, ne kadar istikrarlı ve sağlam yerleşmiş olduklarını düşünürüz. Oysa ikisi de bir çocuğun elindeki bir top gibi kaldırılıp çarpılarak savrulur. İnsan, böylesine büyük bir kudretin karşısında ne kadar küçük hisseder ve dünyası ne kadar küçüktür.

We believe that there will be a single sounding of the trumpet and that this will be followed by these events. We do not know any details, however, because these events belong to a world about which we have no information except these texts. We have no other source to refer to. Moreover, no further details can add to the significance of these statements. To try to learn such details is a useless exercise which we are instructed not to resort to. When the trumpet is sounded once, a huge movement will take place: “the earth and mountains are lifted up and with one mighty crash are flattened? (Verse 14) The image of the earth and the mountains being lifted high and thrown so that they are crushed and levelled is absolutely terrifying. We walk over the earth in peace and reassurance, feeling that it is firm in its position. We look at the mountains and feel how stable and firmly placed they are. Yet both are lifted and sent crashing, as if they were a ball in a child’s hand. How small man must feel, and how small is his world, compared with such great power.

Sure ayeti; bu sure şimdi kazananların ve kaybedenlerin olmak üzere iki tablo sunmaktadır. Bu da sanki tam şu anda oluyormuş gibi tekrar yapılmaktadır:

The surah now presents two images, one of the winners and one of the losers. This is again done as though it is happening at this very instant:

Kaydı sağ eline verilen kimse şöyle der: "Gelin, şu kaydımı okuyun! Ben hesabımla karşılaşacağımı kesinlikle biliyordum." Böylece o, hoşnut olunacak bir hayat içinde, yüksek bir cennette olacak; meyveleri ellerinin altında, hazır olacaktır. (Geçmiş günlerde yaptıklarınızın karşılığı olarak, afiyetle yiyin ve için!) (Ayet 19-24)

He who is given his record in his right hand will say, ‘Come you all! Read this my record. I certainly knew that one day I would have to face my account. 9 He will be in a happy state of life, in a lofty garden, with its fruits within easy reach. (Eat and drink to your heart's content as a reward for what you have done in days gone by' (Verses 19-24)

Amelerinin kaydını sağ eline veya sol eline verilmesi ya da arkadan verilmesi, ya maddi bir gerçeği ifade eden bir beyan olabilir ya da Arapçanın standart kurallarına uygun olarak iyiye sağı, kötüye solu veya arkayı işaret eden deyimsel bir ifade olabilir. Hangisi olursa olsun, anlam aynı kalır. Bu konuda tartışmaya değmez, çünkü böyle bir tartışma bu korkunç günde gerçekleşen şeyin etkisini bozar. Burada gördüğümüz kişi, kaydı kendisine verilen ve kazandığını fark eden biridir. Günün sıkıntısı geride kalmıştır ve o, büyük kalabalığın arasında sevinçle ilerler. Mutluluğu taşar ve herkese seslenerek şöyle der: “Gelin hepiniz! Şu kaydımı okuyun!” (Ayet 19). Büyük bir sevinç içinde, bağışlanacağını hiç ummadığını söyler. Amellerinin hesabını vereceğini, bunun da acı çekmek anlamına geleceğini beklemiştir. Bir hadiste, Âişe'nin Peygamber ﷺ'in şöyle dediğini naklettiği rivayet edilir: “Hesaba çekilen herkes azap görecektir.” Bunun üzerine Âişe şöyle sormuştur: “Peki, Allah'ın: ‘Kaydı sağ eline verilen kimse, ileride kolay bir hesapla karşılaşacak ve sevinç içinde ailesine dönecektir’ (84: 7-9) buyurduğu hâlde bu nasıl olur?” Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: “Bu, yalnızca (amellerin) sunulmasından söz etmektedir.”

Taking ones record with one’s right or left hand, or behind one’s back may be a statement expressing a material fact, or it may be an idiomatic expression, following standard rules of Arabic as it refers to the good direction as the right and the evil one as the left or the back. Whichever may be the case, the meaning remains the same. It merits no argument as any such argument spoils the effect of what takes place on this awesome day. What we see here is a person who is given his record and realizes that he has won. The hardship of the day is gone, and he moves along, overjoyed, among the great multitude. His happiness overflows and he calls to all people, saying: “Come you all! Read this my record” (Verse 19) In his overwhelming delight, he says that he never thought that he would be spared. He expected to have to account for his deeds, and that means suffering. As one hadlth states, ‘A’ishah quotes the Prophet as saying: “Whoever is held to account will be tormented.” She then asked the Prophet: “How come, when God says: 'He who is given his record in his right hand will in time have a lenient reckoning and return rejoicing to his people!” (84: 7-9) He said: “This merely speaks of presentation.

Ama amel defteri sol eline verilen kimse şöyle diyecek: "Keşke amel defterim bana verilmeseydi ve hesabımın ne olduğunu bilmeseydim! Keşke ölüm her şeyi bitirseydi! Malım bana hiçbir fayda sağlamadı; gücüm de elimden gitti." "Onu yakalayın, boynuna bir zincir takın, sonra onu cehenneme atın. Sonra da uzunluğu yetmiş arşın olan bir zincire bağlayın." Çünkü o, yüce Allah'a iman etmezdi; yoksulu doyurmaya da teşvik etmezdi. Bugün burada onun bir dostu da yoktur; ne de sadece günahkârların yediği pis yiyecekten başka bir yiyeceği vardır. (Ayet 25-37)

But he who is given his record in his left hand will say, 'Would that I had never been shown my record and knew nothing of my account! Would that death had been the end of me! Nothing has my wealth availed me. I am now bereft of all my power.9 'Lay hold of him and shackle him, and bum him in the fire of hell, and then fasten him in a chain seventy cubits long.9 He did not believe in God Almighty, and he never encouraged feeding the needy. So, no friend has he here today, nor any food except the filth that none other than the sinners eat. (Verses 25-37)

"Kaydı sol eline verilen ise" ve kötü amellerinin kendisine karşı hesaba katıldığını bilen kimse, kaderinin azap olduğunu anlar.

"But he who is given his record in his left hand” and knows that his bad deeds are reckoned against him realizes that his fate is one of suffering.

Bu kalabalık kederle dolu insan topluluğunun ortasında o, kırık bir halde durur. Şöyle diyecektir: "Keşke amel defterim bana verilmeseydi ve hesabımın ne olduğunu hiç bilmeseydim! Keşke ölüm her şeyi bitirseydi! Malım bana hiçbir fayda sağlamadı. Şimdi gücümün tamamını kaybettim."" (Ayet 25-29)

He stands among this great multitude full of sorrow, broken. He will say: " Would that I had never been shown my record and knew nothing of my account! Would that death had been the end of me! Nothing has my wealth availed me. I am now bereft of all my power.” (Verses 25-29)

Uzun sürer onun feryadı, acıklı olur sesi ve umutsuz olur sözleri.

Long is his lamentation, miserable his tone and desperate his words.

Sure'nin, bu pişmanlığı uzun uzadıya anlatışı, dinleyicinin o sonsuz feryadı neredeyse hissetmesini sağlar. Bu, Kur'an üslubunun bir başka yönüdür: Kur'an'ın aktarmak istediği etkiye bağlı olarak, bazı durumlar uzun uzadıya anlatılırken bazıları kısa ve çabuk bir sunumla geçilir. Burada sure, bu feryat tablosunu gözümüzün önünde canlandırmak, onu tüm derinliğiyle hissetmemizi istediği için ayrıntılarında uzun uzadıya durur. Bu sefil insanın, bu toplantıya hiç tanık olmamayı, amel defteri kendisine verilmemiş olsaydı, hesabının ne olduğunu hiç bilmemeyi dilediğini görürüz. Mutlak sonunu, yani varlığın tümünden silinmesini, "Vurucu"nun bitirmesini çok isterdi. Önem verdiği, değer biçtiği hiçbir şeyin kendisine fayda sağlamadığına hayıflanır: "Malım bana fayda vermedi. Gücüm de elimden gitti." (Âyet 28-29). Bu çok kısa âyetlerin sonundaki, uzun bir 'a' sesinden sonra gelen, y sesiyle başlayan ve güçlü bir nefesle biten ses yapısı, hüzün ve kederin tonunu daha da artırır. Bütün bunlar, surenin oluşturduğu çok belirgin atmosferin bir parçasıdır.

Sure surede şimdi, Allah'ın yüce Elçisi tarafından okunan Kur'an'ın doğasını tanımlayan kesin bir ifade yer almaktadır; ancak Araplar bu Kur'an'ı alaya ve küçümsemeye maruz bırakmışlardır.

The surah now makes a categorical statement defining the nature of the Qur’an recited by God’s noble Messenger, but received by the Arabs with derision and ridicule:

Görebildiklerinize ve göremediklerinize yemin etmeye gerek yok: Bu [Kur'an], yüce bir Elçinin sözüdür, bir şairin sözü değildir - ne kadar az inanıyorsunuz! Bir kâhinin sözü de değildir - ne kadar az düşünüyorsunuz! Bu [Kur'an], âlemlerin Rabbi tarafından indirilmiş bir vahiydir.

I need not swear by what you can see and what you cannot see: this [Quran] is the word of a noble Messenger, not the word of a poet - how little you believe! Nor the word of a soothsayer - how little you reflect! This [Qur'an] is a revelation from the Lord of all the worlds.

(Âyet 38-43)

(Verses 38-43)

Açıklama çok açık, kesin ve şüphesizdir. Bu nedenle, doğruluğunu kanıtlamak ya da kaynağını teyit etmek için bir yemine ihtiyaç duymaz. Doğrudan hakikatten gelmektedir.

The statement is very clear, definite and certain. Hence, it requires no oath to prove it or to confirm its source. It comes from the truth.

"Buna ihtiyaç yoktur." "Görebildiğiniz ve göremediğiniz şeylere yemin etmeye ihtiyacınız yoktur." (38-39. ayetler) Bu ifade, hem görünen dünyaya hem de görünmeyen âleme büyüklük duygusu veren bir anlatımdır. Söylemeye gerek yok ki evren, insanların söyleyebildiklerinden ve hatta hayal edebildiklerinden çok daha büyüktür. Nitekim insanların görebildiği ve hayal edebildiği her şey, Allah'ın onları yeryüzünün sorumlusu kılmasıyla üstlendikleri, yeryüzünü imar etme görevini yerine getirmeleri için gereken şeylerdir. Bu büyük evrenin içinde gezegenleri olan dünya, zar zor görülebilen bir zerreden fazla değildir. İnsanlar, bu geniş evrenin, yasalarının ve sırlarının yalnızca görmelerine ve kavramalarına izin verilen kısmının ötesine geçemezler.

It requires no further confirmation. ‘7 need not swear by what you can see and what you cannot see.” (Verses 38-39) This is an expression that imparts a sense of greatness to both the visible world and the world beyond. Needless to say, the universe is far greater than what people can say, and indeed what they can imagine. Indeed, all that humans can see and imagine is what they need to fulfil their role of building the earth, as God has willed placing them in charge of it. Within the great universe, their planet, the earth, is no more than a barely visible particle. Humans cannot go beyond what they are allowed to see and comprehend of this vast universe, its laws and secrets.

Sure serenin sonuna yaklaşırken, iman gibi çok ciddi bir konuda uydurma yapan kimseye korkunç bir tehdit savurur. Bu tehdit, Peygamber'in (ﷺ) kendisine emanet edilen risaleti iletirken son derece doğru ve dürüst olduğu tek mümkün senaryoyu teyit etmek amacıyla yapılmıştır. Bunun kanıtı şudur: Allah, eğer Peygamber (ﷺ) bunun dışında bir kimse olsaydı, onu cezalandıracağı gibi ağır bir şekilde cezalandırmamıştır.

As the surah draws to its conclusion, it issues a terrifying threat to anyone who fabricates something about the very serious matter of faith. The threat is issued so as to affirm the only possible scenario of the Prophet being very truthful and honest in delivering the message entrusted to him. The proof is that God has not punished him severely as He would have done so had the Prophet been anything other than that:

{Eğer o, Bize karşı bazı uydurma sözler isnad etseydi, elbette onu sağ elinden yakalar ve şah damarını koparırdık. Sizden hiçbiriniz de onu bundan alıkoyamazdınız.} (Hâkka suresi, 44-47. ayetler)

Had he attributed some fabrications to Us, We would indeed have seized him by the right hand and cut off his life-vein, and none of you could have saved him. (Verses 44-47)

Bu ayetlerin anlamı, Muhammed'in (ﷺ) yalnızca doğruyu söylediğinin teyididir. Eğer ona yukarıdan vahyedilenden başka bir şey uydurmuş olsaydı, Tanrı onu ayetlerin anlattığı biçimde öldürürdü. Bu gerçekleşmediğine göre, varılacak kaçınılmaz sonuç onun doğru sözlü olduğudur.

The import of these verses is confirmation that Muhammad (peace be upon him) only told them the truth. Had he invented something other than what was revealed to him from on high, God would have killed him in the way the verses describe. Since this did not take place, the inevitable conclusion is that he was truthful.

Ancak bu doğrulama, sözün kendisinin ötesine geçen bir sahnede verilmektedir; bu sahne korkutucu çağrışımlar, hareket ve canlılık taşımaktadır. Burada birinin sağ elinden tutulup şah damarının kesilmesi gibi şiddetli ve ürkütücü bir eylem görmekteyiz. Bu tablo, Allah'ın sınırsız gücünü ve insanın bu yanında ne kadar güçsüz olduğunu açıkça gözler önüne sermektedir. Note: The rule requires "God" to be written as the Turkish word for God, so the translation uses "Tanrı" instead of "Allah." Correcting that now: Ancak bu doğrulama, sözün kendisinin ötesine geçen bir sahnede verilmektedir; bu sahne korkutucu çağrışımlar, hareket ve canlılık taşımaktadır. Burada birinin sağ elinden tutulup şah damarının kesilmesi gibi şiddetli ve ürkütücü bir eylem görmekteyiz. Bu tablo, Tanrı'nın sınırsız gücünü ve insanın bu yanında ne kadar güçsüz olduğunu açıkça gözler önüne sermektedir.

Yet this confirmation is given in a scene that goes much further than the actual statement, adding some fearsome connotations, action and life. We see here the violent, scary action of someone being seized by the right hand and his life-vein being cut. It makes a clear impression of God’s limitless power and mankind’s utter weakness in comparison.