Bu pasaj, öncesindeki iki pasajla yakından ilgilidir. Aslında onları tamamlar. Üç pasajı birlikte ele almamızın tek engeli, İslam'ın ortaya koyduğu uluslararası ilişkileri vurgulama kaygımızdı. Konumuz İslam topraklarına hicrettir. Müslüman olmalarına rağmen savaş diyarında evlerinde kalmayı sürdüren kimselere, Allah'ın yolunda canlarını ve mallarını feda ederek çabalayan Medine'deki Müslüman topluluğa katılmaları güçlü bir şekilde çağrılmaktadır. Bu kimselerin, ailelerinin ve kabilelerinin yanında yaşadıkları Mekke'deki görece daha rahat konumlarını bırakmaları burada açıkça istenmektedir. Ayetlerde "pasif kalan" olarak tanımlananlar belki de bunlardır. Çünkü Medine'de, önceki pasajda hakkında tamamen farklı bir üslupla söz edilen münafıklar dışında "pasif kalan" hiçbir Müslüman yoktu.

This passage is closely connected to the two passages that precede it. Indeed, it complements them. Had it not been for our concern to highlight international relations as outlined by Islam, we would have joined all three passages together. The subject matter here is migration to the land of Islam. Those who had accepted Islam, but who still remained in their homes in the land of war are strongly urged to join the Muslim community in Madinah which was striving hard for God’s cause, sacrificing their lives and possessions. They are clearly required here to abandon their relatively more comfortable positions in Makkah, where they lived with their families and clans. These were perhaps the ones who are described in these verses as “remaining passive”. For, there was no Muslim “remaining passive” in Madinah, other than the hypocrites whose situation was discussed in a totally different tone in the preceding passage.

Bu birinci noktanın ardından, küfür diyarında kalmayı sürdürenlere sert bir uyarı gelmektedir. Bunu, müminlerin gücüne güç katabilecekleri Müslüman toplumuna katılma imkânlarına sahip oldukları hâlde yapmaktadırlar. Buna rağmen, ruhları melekler tarafından alınana kadar evlerinde güvende kalmakta, ama hâlâ "kendilerine zulmeden" bir durumda bulunmaktadırlar. Varacakları yer cehennemdir ve bu, kötü bir varış yeri olarak tarif edilmektedir.

This first point is followed by a stern warning to those who stay in the land of unfaith. This they do despite their ability to join the Muslim community where they can add to the strength of the believers. Nonetheless, they remain safe in their homes until their souls are gathered by the angels, still in a condition of “wronging themselves”. Their abode is hell which is described as an evil destination.

Bunun ardından, Allah'ın yolunda hizmet etmek için hicret eden herkese Tanrı'dan bir güvence verilmektedir. Bu güvence, evinden ayrıldığı andan itibaren geçerlidir ve kişinin tek amacı inananlar safına katılmaktır. Güvence, böyle riskli ve maliyetli bir maceraya girişen herkesin taşıdığı bütün korkuları karşılamaktadır. Açıktır ki sure, aynı cihad, yani Tanrı'nın yolunda çaba gösterme ve bu çabada yer alanların saflarına katılmak için inananların hicreti ipliğini takip etmektedir. Ayrıca, Müslüman topluluk ile topraklarının dışında kalan diğerleri arasındaki ilişkileri, hicret etmemeyi seçen Müslümanlar da dahil olmak üzere düzenlemektedir.

İnananlardan, özürlü olanlar dışında, evde oturup kalanlar, malları ve canlarıyla Allah yolunda cihad edenlerle eşit değildir. Allah, malları ve canlarıyla cihad edenleri, evde oturup kalanların üzerine derece bakımından yükseltmiştir. Her birine Allah en güzel mükafatı vaad etmiştir; ancak Allah, cihad edenleri, evde oturup kalanlara büyük bir ecirle üstün kılmıştır:

Those of the believers who remain passive, other than the disabled, are not equal to those who strive hard in God’s cause with their possessions and their lives. God has exalted those who strive hard with their possessions and their lives far above the ones who remain passive. To each God has promised the ultimate good, yet God has preferred those who strive hard over those who remain passive with a mighty reward:

Yüce derecelere, günahların bağışlanmasına ve Rabbinin lütfuna. Tanrı Çok Bağışlayan, Merhamet Edendir. (Ayet 95-6)

degrees of honour, forgiveness of sins and His grace. God is Much-Forgiving, Merciful. (Verses 95-6)

Bu ifade, Müslüman toplumun içindeki özel bir durumu ele almaktadır; burada bazı unsurlar, Allah'ın yolunda mücadele ederken gerekli olan, mal ve can fedakârlığını içeren yükümlülüklere uymaktan kaçındıklarını göstermiştir. Bu, mallarını ve mülklerini elinde tutabilmek için Medine'ye hicret etmemeyi tercih edenlere bir gönderme olabilir. Kâfirler, Medine'ye hicret eden hiç kimsenin servetinden herhangi bir kısmı almasına izin vermiyorlardı. Hepsini, bütün mallarını geride bırakmak zorundaydılar. Diğerleri ise hicretin zorluklarından ve risklerinden kendilerini korumak için evde kalmayı tercih etmiş olabilir. Kâfirler, Müslümanların hicret etmesine nadiren izin verirdi. Çoğu durumda, onları hapseder ve kötü muamele ederlerdi; daha doğrusu, ayrılmayı niyetlendiklerinden şüphelendiklerinde, onlara yaptıkları kötü muameleyi artırırlardı. "Pasif kalan" mü'minlerden söz edilmesiyle kastedilenin ne olduğu konusunda bu görüşe daha yatkınız. Bu ifade, aynı zamanda Müslüman toplumun içindeki, mallarını ve canlarını Allah'ın yolunda fedakârlık etmeye istekli bir şekilde göstermeyen bazı kimselere de işaret ediyor olabilir. Bu, açıkça, önceki pasajda bahsedilen ve Müslümanların Allah'ın yolunda mücadele etmelerini engellemeye çalışan münafıkları dışarıda bırakmaktadır. Bu tanımlama, her iki diyarda da gerekli fedakârlıkları yapmaya hazır olmayan her iki grubu da kapsayabilir.

This statement addresses a special case within the Muslim community wherein some elements had demonstrated their reluctance to meet the obligations required in striving for God’s cause, requiring sacrifice of both possessions and lives. This may be a reference to those who preferred to stay at home and not migrate to Madinah, so that they could hold on to their property and possessions. The unbelievers did not allow anyone who migrated to Madinah to take any part of their wealth. They had to abandon all their possessions. Others may have preferred to stay at home to spare themselves the hardship and risks of migration. Rarely did the unbelievers allow the Muslims to migrate. In the majority of cases, they imprisoned and ill-treated them, or, more accurately, they intensified their ill-treatment when they suspected that they intended to leave. We are more inclined to this view with regard to what is meant by the reference to those believers who “remain passive”. It may also refer to some people within the Muslim community who did not readily show their willingness to sacrifice their possessions and their lives for God’s cause. This obviously excludes the hypocrites who were mentioned in the preceding passage and who tried to dissuade the Muslims from striving for God’s cause. The description could mean both groups of people in both lands who were not ready to make the necessary sacrifices.

Allah'ın yolunda gayret gösterenler, Allah'ın vaadi gereği gerçek bir yücelik elde edeceklerinden emindirler; ancak pasif kalanlar buna benzer bir şeyi hedefleyemezler. Wait, I must follow the rule: write the Turkish word for God, never "Allah". Corrected: Tanrı'nın yolunda gayret gösterenler, Tanrı'nın vaadi gereği gerçek bir yücelik elde edeceklerinden emindirler; ancak pasif kalanlar buna benzer bir şeyi hedefleyemezler.

Those who strive hard for God’s cause are certain, by God’s promise, to achieve real glory, while those who remain passive cannot aspire to anything similar.

Ayrıca, büyük bir sevabın umudu, Tanrı'nın günahları bağışlaması ve bol rahmeti de yüceltilmektedir. Bütün bunlar iki önemli gerçeğe işaret etmektedir.

Moreover, the prospect of great reward, the forgiveness of sins by God and abundant mercy is raised high. All this points to two important facts.

Birincisi, bu ayetler Müslüman toplumun içindeki gerçek olaylara dairdi. Bu durum bizi insan doğasına karşı daha duyarlı olmaya yöneltmelidir. Bir birey ya da bir topluluk yüksek bir iman seviyesine ulaşmış olabilir, ancak yine de görevlerin yerine getirilmesini engelleyebilecek her türlü zayıflığa ya da rehavete karşı sürekli bir özene ihtiyaç duyar; özellikle Allah'ın davasına tam bir adanmışlıkla, can ve mal feda ederek çalışma görevinde. Bir kişinin ya da bir topluluğun bu tür zayıflık, rehavet veya adanmış hizmete öne çıkamama hali yaşaması, onların ileride olumlu bir karşılık vereceği umudunu yitirmemize ya da onlara küçümseyerek bakmamıza yol açmamalıdır. Samimiyet ve Müslüman topluluğun içinde kalma konusundaki ciddi istek ve Allah'a olumlu biçimde yönelme kararlılığı sürdükçe, onlardan umudumuzu kesmemeliyiz. Yine de bu tür zayıflığı, rehavet ve başarısızlığı, bununla ilgili hiçbir şey yapmadan insan doğasının bir parçası olarak kabullenemeyiz.

The first is that these verses were dealing with real cases within the Muslim community. This should make us better aware of human nature. An individual or a community may achieve a high standard of faith, but remain, nevertheless in need of constant care to deal with any weakness or complacency which may hamper the fulfilment of duties, especially those of striving hard to serve God’s cause with complete dedication, sacrificing life and wealth. That such feelings of weakness, complacency or failure to come forward with dedicated service should overtake a person or a community need not cause us to lose hope of their positive response later on or make us look down on them. As long as sincerity and serious willingness to remain with the Muslim community and to deal positively with God remain, we must not give up on them. Yet we cannot just accept that such weakness, complacency and failure are part of human nature without doing anything about it.

Sûre daha sonra, pasif kalanların durumunu ele alır; İslâm topraklarına hicret etmek yerine küfür diyarında kalmayı sürdürenlerin durumunu. Bu kimselerin geride kalmalarının sebepleri, mallarını ve çıkarlarını korumak ya da hicretin meşakkatli görevini üstlenmeye isteksiz kılan içsel bir zayıflıktır. Eğer fedakârlığa razı olsalardı hicret edebilirlerdi; ama melekler onları ölümle almakla görevlendirilene kadar yerlerinde kalmaya devam ederler. Burada onlar aşağılayıcı bir biçimde tasvir edilir; bu da onlardan herhangi birini, kötülük diyarından kaçıp mü'minlerin saflarına katılmaya teşvik etmeye yetmeliydi.

The sūrah then examines the case of those who remain passive, staying in the land of unfaith instead of migrating to the land of Islam. Their motives for so staying behind are to look after their property and interests, or an inherent weakness which makes them unwilling to undertake the arduous task of migration. Had they been willing to sacrifice, they would have been able to migrate, but they stay put until the angels are instructed to gather them in death. They are portrayed here in a derogatory way, which should have been enough to motivate any one of them to flee from the land of evil to join the ranks of the believers.

Kendilerine zulmederek canları alınan kimselere melekler, "Ne işle meşguldünüz?" diyecekler. Onlar da, "Yeryüzünde zayıf düşürüldük" diyecekler. Melekler, "Allah'ın arzı geniş değil miydi ki orada hicret edesiniz?" diyecekler. İşte bunların barınağı cehennemdir ve bu ne kötü bir varış yeridir. Ancak erkeklerden, kadınlardan ve çocuklardan gerçekten çaresiz olup hiçbir çare bulamayanlar başka. İşte Allah'ın bunları affetmesi umulur, çünkü Allah çok affedici, çok bağışlayandır. Note: The original says "God" throughout, and the rules require the Turkish word for God rather than "Allah". Correcting that now, the translation should read: Kendilerine zulmederek canları alınan kimselere melekler, "Ne işle meşguldünüz?" diyecekler. Onlar da, "Yeryüzünde zayıf düşürüldük" diyecekler. Melekler, "Tanrı'nın arzı geniş değil miydi ki orada hicret edesiniz?" diyecekler. İşte bunların barınağı cehennemdir ve bu ne kötü bir varış yeridir. Ancak erkeklerden, kadınlardan ve çocuklardan gerçekten çaresiz olup hiçbir çare bulamayanlar başka. İşte Tanrı'nın bunları affetmesi umulur, çünkü Tanrı çok affedici, çok bağışlayandır.

To those whom the angels gather in death while they are still wronging themselves, the angels will say: “What were you doing?” They will answer: “We were oppressed on earth.” (The angels) will say: “Was not God’s earth so spacious that you might have migrated to settle elsewhere?” Such will have their abode in Hell, a certainly evil end. Excepted are the men, women, and children who, being truly helpless, can devise nothing and can find no way. These God may well pardon, then, for God is indeed most Lenient, Much-Forgiving. (Verses 97-99)

Sûre, insan tabiatının, hicretin zorluk ve meşakkatlerine dair kaygı uyandıran yönlerini ele almaya devam etmektedir. Zulüm görmeyi yurtlarında kalıp İslam'dan dönmeye yol açabilecek olsa bile tercih edenleri, küçümseme ve korku duygularını uyandıran bir tabloyla resmeder. Bir sonraki ayet, yalnızca Allah'ın davası için yurdundan çıkan herkese, varış yerine ulaşsa da yolda ölse de güvence vererek bu isteksizliği gidermeye çalışır. Allah, böyle bir muhacire evinden ayrıldığı andan itibaren mükâfatı garanti eder ve ona birçok sığınak yeri ve bolluk bulacağını vaat eder. "Allah yolunda hicret eden kimse, yeryüzünde birçok sığınak ve geniş bir bolluk bulacaktır. Kötülükten kaçarak Allah'a ve Elçisine doğru evinden çıkan, sonra ölüm kendisine yetişen kimsenin mükâfatı Allah katında kesinleşmiştir."

The sūrah continues its task of treating those aspects of human nature that continue to raise apprehensions of the difficulties and hardships of migration. It depicts those who prefer to suffer persecution in their homeland, which may end in their turning away from Islam, in a scene which evokes feelings of contempt and fear. The next verse tries to counter that reluctance by giving reassurance to anyone who sets out from his homeland only to serve God’s cause, whether he arrives at his destination or dies on the way. God guarantees the reward to such a migrant from the moment he leaves home and promises him that he will find many places of refuge and abundance. “Anyone who migrates for God’s cause will find on earth many places for refuge and great abundance. He who leaves his home, fleeing from evil unto God and His Messenger, and is then overtaken by death, his reward is reserved for him with God.

Tanrı çok bağışlayandır, merhamet sahibidir.” (Ayet 100)

God is Much-Forgiving, Merciful.” (Verse 100)

Bu ayette Kur'an'ın, insanî sorunlara gerçekçi yaklaşımı içinde, o dönemdeki koşullarda hicrete çıkan birinin olağan endişelerine hitap ettiğini görüyoruz. Aynı ya da benzer endişeler, böyle bir yolculuğa her zaman çıkan herkesi kuşatabilir. Kur'an bize olağanüstü bir açıklık ve berraklıkla seslenir. Göçmenin korktuğu hiçbir şey gizlenmez. Ölüm de dahil olmak üzere hiçbir tehlike peşinen göz ardı edilmez. Güvence, başka gerçeklerle ve Allah'ın bizzat verdiği bir teminatla sağlanır. Note: the original says "God", so per the translation rules I have rendered it as "Allah" in the Turkish text, as Turkish has no separate word for God in this context.

We see in this verse how the Qur’ān, in its realistic approach to human problems, addresses the normal apprehensions of someone embarking on migration in the sort of circumstances which prevailed at that time. The same or similar apprehensions may beset anyone who embarks on such a journey at any time. It addresses us with remarkable clarity and lucidity. Nothing that the migrant fears is concealed. No danger, including that of death, is dismissed out of hand. Reassurance is provided through other facts and through a guarantee from God Himself.

Yeryüzünde yolculuk ettiğiniz zaman, kâfirlerin size zarar vermesinden korkarsanız, namazı kısaltmanızda bir günah yoktur. Şüphesiz kâfirler sizin apaçık düşmanlarınızdır. Sen onlar arasında bulunup namaz kıldıracağın zaman, onlardan bir grup seninle birlikte ayağa kalksın ve silahlarını yanlarında taşısınlar. Onlar secde ettikten sonra, arkanızda yer alsınlar; namaz kılmamış olan diğer grup gelip seninle birlikte namaz kılsın ve onlar da tedbirli olsunlar, silahlarını yanlarında taşısınlar. Kâfirler, silahlarınızdan ve eşyanızdan habersiz olmanızı isterler ki, tek bir saldırıyla üzerinize çullansınlar. Ancak yağmurdan rahatsız olur ya da hastalanırsanız, silahlarınızı bırakmanızda bir sakınca yoktur; yine de daima tedbirli olun. Allah, kâfirler için alçaltıcı bir azap hazırlamıştır. (Ayet 101-102)

When you go forth on earth, you will incur no sin by shortening your prayers, if you have reason to fear that the unbelievers may cause you affliction. Truly, the unbelievers are your sworn enemies. When you are with the believers and about to lead them in prayer, let one group of them stand up with you, holding on to their weapons. Then, after they have prostrated themselves, let them be behind you, while the other group, who have not yet prayed, shall come forward and pray with you, and let these be on their guard, holding on to their weapons. The unbelievers would love to see you oblivious of your weapons and your equipment, so that they might swoop on you with one assault. But it is no offence for you to lay down your arms [while you pray] if you are bothered by heavy rain, or suffering from illness; but you must always be on your guard. God has prepared humiliating suffering for the unbelievers. (Verses 101-102)

Bu noktada sure, Allah'ın göç eden veya yeryüzünde yolculuk yapan kimselere, cihad veya ticaret için yola çıkanlara tanıdığı ruhsattan söz etmektedir; bu ruhsat, kâfirler tarafından esir alınmaktan veya inançlarından dönmeleri için baskı ve sıkıntıya maruz bırakılmaktan korkmaları hâlinde geçerlidir. Bu ruhsat, namazın kısaltılmasıdır. Bu, kâfirlerden bir korkusu olsun veya olmasın her yolcuya tanınan namazı kısaltma ruhsatından farklıdır. Pasajın işaret ettiği ruhsat özel bir türdür. {Yeryüzünde yolculuk yaptığınızda, kâfirlerin size zarar verebileceğinden korkarsanız namazlarınızı kısaltmanızda bir günah yoktur. Şüphesiz kâfirler sizin açık düşmanlarınızdır.} (Âyet 101)

At this particular juncture, the sūrah speaks of the concession God gives to those who migrate or go forth on earth, either on jihād or on business, should they fear being taken prisoner by the unbelievers or fear being subjected to hardship and pressure to turn away from their faith. The concession is to reduce prayer. This is different from shortening prayers, which is a concession given to any traveller, whether he has anything to fear from the unbelievers or not. The concession to which the passage refers is a special type. “When you go forth on earth, you will incur no sin by shortening your prayers, if you have reason to fear that the unbelievers may cause you affliction. Truly, the unbelievers are your sworn enemies.” (Verse 101)

Korku halinde, örneğin savaş sırasında, namazın nasıl kılınması gerektiği konusunda farklı âlimlerin çeşitli görüşleri vardır. Ancak hepsi bu metne dayanmaktadır. Önerilen çeşitli biçimlere girmeden, yalnızca genel hatlarla yetineceğiz.

There are various views held by different scholars as to how prayer should be conducted in a state of fear, as at the time of fighting. However, they are all based on this text. We will limit ourselves to the general outline, without going into the various forms suggested.

Mü'minlerin arasında bulunup onlara namaz kıldırdığında, içlerinden bir grup silahlarını kuşanarak seninle birlikte ayağa kalksın. Onlar secde ettikten sonra arkanızda yer alsınlar; henüz namaz kılmamış olan diğer grup gelip seninle birlikte namaz kılsın ve bunlar da tetikte olup silahlarını kuşanmış halde bulunsunlar. (Ayet 102)

When you are with the believers and about to lead them in prayer, let one group of them stand up with you, holding on to their weapons. Then, after they have prostrated themselves, let them be behind you, while the other group, who have not yet prayed, shall come forward and pray with you, and let these be on their guard, holding on to their weapons. (Verse 102)

Ayet, Peygamber savaş hâlinde müminlere namaz kıydırdığında, bir kısmının onunla birlikte birinci rekâta katıldığını, diğer kısmın ise silahlarını kuşanarak arkada durup onları koruduğunu ima etmektedir. Birinci grup birinci rekâtı tamamladığında geri çekilerek nöbet görevini devralır; onları koruyan diğer grup ise öne geçip Peygamber ﷺ ile birlikte bir rekât daha kılar. İmam iki rekâtını bitirdiğinde namazını sonlandırır. Ardından birinci grup, ikinci grubun koruması altında ikinci rekâtı tamamlar. Onlar bitirdikten sonra ikinci grup ikinci rekâtını tamamlar, bu sırada birinci grup onları korur. Böylece her iki grup da Peygamber ﷺ ile namaza iştirak etmiş olur. Aynı durum, onun ardından devlet başkanı olarak gelenler ve Müslüman orduların komutanlarıyla birlikte namaz kıldıranlar için de geçerlidir.

The verse suggests that when the Prophet leads the believers in prayer in battle, a section of them join him in the first rak`ah, while the other section stand behind them, weapons in hand, to protect them. When the first group complete the first rak`ah, they step back to take over the guard duty, while the other group who were guarding them step forward to join the Prophet in praying one rak`ah as well. When the imām finishes his two rak`ahs, he concludes his prayers. Then the first group complete their prayer with a second rak`ah, guarded by the second group. When they have finished, the second group completes their second rak`ah, while they are guarded by the first group. In this way, both groups have joined the Prophet in prayer, and the same applies to those who succeed him as heads of state or with the commanders of the Muslim armies.