Bu pasaj, Musa'nın Firavun ve kavmiyle olan kıssasının büyük bölümünü anlatır. Firavun ve kavmin önde gelenlerinin, Allah'ın âlemlerin Rabbi olduğu gerçeğiyle yüzleştirilmesiyle başlar ve Firavun'un ordusunun suda boğulmasıyla sona erer. Bu olaylar arasında sûre, Musa ile sihirbazlar arasındaki mücadeleyi anlatır; bu mücadele hakkın zaferiyle sonuçlanır. Sihirbazların, Musa ve kardeşi Harun'un öğrettiği anlayışa göre âlemlerin Rabbine iman ettiklerini ilan etmelerini de anlatır. Sûre, Firavun'un o sihirbazları cezalandırma ve öldürme yönündeki tehditlerini de aktarır.

This passage relates much of the history of Moses with Pharaoh and his people. It starts when Pharaoh and the leading figures among his people are confronted with the fact that God is the Lord of all the universe, and ends with the drowning of Pharaoh and his army. In between these events, the sūrah tells us of the contest between Moses and the magicians which ends up with a triumph for the truth, and the declaration by the sorcerers that they believe in the Lord of all the worlds, according to the concept preached by Moses and his brother Aaron. The sūrah tells us of Pharaoh’s threats to punish those magicians and to put them to death.

Yine de hakikat onların kalplerine öyle yerleşmişti ki artık Firavun'u umursamıyorlardı. İmanları uğruna canlarını feda etmeye hazırdılar.

Nevertheless, the truth had taken such a hold of their hearts that they no longer cared for Pharaoh. They were prepared to sacrifice their lives for their faith.

Sure cüzünde, İsrailoğullarının maruz kaldığı zulme ve Allah'ın Firavun'u ve kavmini kötü hasatlarla cezalandırdığı, ayrıca onların başına sel, çekirge, karınca, kurbağa ve kan belaları gönderdiği de anlatılır. Her seferinde, cezanın kaldırılması için Musa'dan Rabbine dua etmesini istediler. Ancak ne zaman bir ceza kaldırılsa, sapkın yollarına geri döndüler ve kendilerine ne gibi ayetler gösterilirse gösterilsin inanmayacaklarını ilan ettiler. Sonunda Allah'ın yasası onları yakaladı ve kendilerine gösterilen açık delilleri reddettikleri ve Allah'ın herhangi bir topluluğu sınavdan geçirmesinin amacını gözden kaçırdıkları için boğuldular. Allah'ın yasasına göre, O inkarcıları yok etmeden önce onları sıkıntı ve bolluk ile sınar. Sonra, sıkıntı sınavı boyunca sabretmelerinin bir karşılığı olarak yeryüzünde iktidar Musa'nın kavmine verildi. Bu da bolluk ile yeni bir sınav anlamına geliyordu.

The sūrah also tells us of the persecution to which the Children of Israel were subjected and how God punished Pharaoh and his people with poor harvests and also inflicted on them floods, and pests of locusts, ants, frogs and blood. Each time, they appealed to Moses to pray to his Lord to lift the punishment. However, whenever a punishment was lifted, they reverted to their erring ways, declaring that they would not believe, no matter what signs they were shown. Eventually, God’s law overtook them and they were drowned because of their rejection of the clear evidence shown to them and because they overlooked the purpose of the tests to which God may subject any community. According to God’s law, He tests unbelievers with hardship and affluence before destroying them. Then, power in the land was given to Moses’s people as a reward for their perseverance through the test of hardship. That meant a new test with affluence.

"Ardından, onlardan sonra Musa'yı Ayetlerimizle Firavun'a ve kavmine gönderdik, ama onlara karşı zulmettiler. Bak, bu bozgunculuk yapanların sonu nasıl oldu." (Ayet 103) Önce şunu öğreniyoruz: Musa'nın görevlendirilmesi, kendilerine önceki peygamberlerin gönderildiği toplulukların ardından gerçekleşmiştir. Sure, bu toplulukların her birini ve o peygamberlerin mesajlarını reddeden halklarının başına gelenleri anlatmıştır.

“Then after those We sent Moses with Our signs to Pharaoh and his people, but they wilfully rejected them. Behold what happened in the end to those spreaders of corruption.” (Verse 103) We first learn that Moses’s mission came after those communities to whom earlier prophets were sent. The sūrah has given us an account of each of those communities and what happened to their people who rejected the messages of those Prophets.

Sûre şimdi Musa'nın kıssasına, onun Firavun'a ve hükûmetinin ileri gelenlerine ilahi mesajı tebliğ ettiği andan itibaren başlıyor. Ardından onların tepkisinin özetini çok kısaca anlatıyor ve maruz kaldıkları akıbete değiniyor. Firavun'un halkı, kendilerine Allah tarafından gösterilen delilleri, gereği gibi düşünüp ibret almadan, kasten ve haksızlıkla reddetti. Kur'an, "küfür" ya da "Allah'a ortak koşmak" yerine çoğu zaman "haksızlık, zulüm, adaletsizlik veya azgınlık" gibi terimleri kullanır. Burada Arapça metin, tercümede "kasıtlı reddetme" olarak karşılanan ifade için "haksızlığa başvurdular" ifadesini kullanıyor. Gerçek şu ki, Allah'a ortak koşmak ya da ilahi imanı reddetmek, haksızlığın en kötü türü ve en iğrenç azgınlıktır. İmanı reddedenler, Allah'ın birliği gibi temel bir hakikate karşı yanlış bir tutum takınmış olurlar. Aynı zamanda kendilerini bu dünyada helâke, ahirette ise ağır azaba maruz bırakarak kendilerine de haksızlık ederler. Diğer insanlara karşı da adaletsizlik ederler, çünkü onları evrendeki tek Rab olan Allah'a teslim olmaktan alıkoyup, farklı ilahlara ve otoritelere boyun eğmeye zorlamaya çalışırlar. Bundan daha büyük bir haksızlık düşünülemez. Dolayısıyla Allah'ı inkâr etmek zulmetmektir ve Kur'an'ın bildirdiği gibi: "Şüphesiz kâfirler, zalimlerin ta kendileridir." (2: 254) Benzer şekilde, imanı reddeden kişi azgındır, çünkü Allah'a götüren doğru yoldan yüz çevirip yalnızca cehenneme çıkan başka yollara uyar.

The sūrah now begins the story of Moses from when he confronted Pharaoh and the leaders of his government with the divine message. It then tells us very briefly the sum of their response, and refers to the fate they suffered. Pharaoh’s people wilfully and wrongfully rejected the signs shown to them by God, without proper consideration or reflection. We find that the Qur’ān often uses terms like, `wrongful, unjust, oppression or transgression’ in place of `disbelief’ or `associating partners with God’. Here the Arabic text uses the phrase `resorted to injustice’ for what is rendered in the translated text as `wilful rejection’. The fact is that the association of partners with God or rejecting divine faith is the worst type of injustice and the most ghastly transgression. Those who reject faith adopt a wrongful attitude towards the basic truism of God’s oneness. They also wrong themselves by exposing themselves to destruction in this life, as well as severe punishment in the life to come. They are also unjust to other human beings because they try to take them away from submission to God, the only Lord in the universe, in order to force them to submit to different deities and authorities. There can be no worse injustice than this. Hence, to disbelieve in God is to be unjust, and, as the Qur’ān states, “Truly, the unbelievers are the wrongdoers.” (2: 254) Similarly, a person who rejects faith is a transgressor, because he turns away from the straight path leading to God in order to follow other paths that lead only to hell.

Kur'an'ın bu kıssayı anlatış yöntemi, bu sûre için en uygun yöntemdir; çünkü sûrenin temel konusuyla tam olarak örtüşür. Kıssa, sonucu en başta bize bildirir. Ardından ayrıntılara geçer, böylece olayları sonuna kadar takip edebiliriz. Peki Musa ile Firavun arasında ne oldu?

This opening of the story represents a particular Qur’ānic method of relating historical accounts. It is certainly the most appropriate method for this sūrah, because it fits in well with its central theme. It tells us the outcome right at the beginning. It then moves on to give the details, so that we may follow the events right up to their conclusion. What happened, then, between Moses and Pharaoh?

Musa dedi ki: "Ey Firavun, ben âlemlerin Rabbi tarafından gönderilmiş bir Elçiyim. Allah hakkında yalnızca hakkı söylemeye yemin ettim. Rabbinizden size açık bir delil getirdim. Öyleyse İsrailoğullarını benimle birlikte gönder." O dedi ki: "Eğer bir mucize getirdiysen ve doğru sözlüysen, onu göster bakalım." Musa asasını attı; o da hemen apaçık bir yılana dönüştü. Elini cebinden çıkardı; bakanlara bembeyaz göründü. Firavun'un kavminin ileri gelenleri dediler ki: "Bu adam gerçekten çok becerikli bir sihirbaz! Sizi yurdunuzdan çıkarmak istiyor." [Firavun] "Peki ne öneriyorsunuz?" dedi. Dediler ki: "Onu ve kardeşini bir süre bekletin, şehirlere adamlar gönderip her yetenekli sihirbazı huzuruna getirtin."

Moses said: ‘Pharaoh, I am a Messenger from the Lord of all the worlds, and may say about God nothing but the truth. I have come to you with a clear evidence from your Lord. So, let the Children of Israel go with me.” He answered: “If you have come with a sign, produce it then if you are so truthful.” Moses threw down his staff and it immediately became a plainly visible serpent. And he drew forth his hand, and it was [shining] white to the beholders. The great ones among Pharaoh’s people said: “This man is indeed a sorcerer of great skill, who wants to drive you out of your land!” [Said Pharaoh] “What, then, do you advise?” They said: “Let him and his brother wait a while, and send heralds to all cities to bring before you every sorcerer of great skill.” (Verses 104-112)

İşte hakla batıl, iman ile inkarın ilk karşılaşması. Âlemlerin Rabbine iman etmeye çağıran Elçiyi, halkı üzerinde rablik iddia eden, hatta bunu fiilen uygulayan zorbalarla yüz yüze getiren bir sahne.

Here is the first encounter between truth and falsehood, faith and rejection. It is a scene which brings the Messenger, who calls on people to believe in the Lord of all the worlds, face to face with the tyrants who claim, and indeed practise, lordship over their people.

"Musa dedi ki: 'Ey Firavun, ben alemlerin Rabbi tarafından gönderilmiş bir elçiyim, Allah hakkında yalnızca hakkı söylemeye yemin ettim. Rabbiniz tarafından size apaçık bir delil getirdim. Öyleyse İsrailoğullarını benimle birlikte gönder.'" (Âyet 104-105) O, Firavun'a sadece adını, "Firavun" unvanıyla hitap eder. Gerçek Rabbin kim olduğunu gerçekten bilmeyenlerin yaptığı gibi, ona "Ey efendim" diye hitap etmez. Musa, Firavun'a gerçek konumunu hatırlatmak ve aynı zamanda evrendeki en büyük gerçeği dile getirmek için, ona sade unvanıyla hitap ederek iyi edebi kendine olan güvenle birleştirir: "Ben alemlerin Rabbi tarafından gönderilmiş bir elçiyim." (Âyet 104)

Firavun, eğer Musa'nın bir yalancı olduğunu kanıtlayabilirse, bütün iddialarının çürütülebileceğini ve bütün tehlikenin ortadan kalkacağını düşündü. Ancak Musa'nın elinde tam ve kesin bir cevap vardı.

Pharaoh felt that if he could prove that Moses was a liar, then all his claims could be refuted and all danger would be removed. But Moses had the complete answer:

{Musa asasını attı, o da hemen apaçık bir yılana dönüştü. Elini de çekip çıkardı, bakanlar için bembeyaz parlıyordu.} (Ayet 107-108) Bu durum Firavun'u ve kavminin ileri gelenlerini tamamen şaşkına çevirdi. Asa, "apaçık" görünen gerçek bir yılana dönüştü. Başka bir surede bu, "hızla kıvrılan bir yılan" olarak anlatılır.15 (20: 20) Üstelik Musa esmer tenli bir adamdı; ama elini cebinden çıkardığında, hiçbir hastalık izi taşımadan çok beyaz göründü. Bu başlı başına bir mucizeydi; çünkü elini tekrar cebine koyması, eski esmer rengini yeniden kazanması için yeterliydi.16

“Moses threw down his staff, and it immediately became a plainly visible serpent. And he drew forth his hand, and it was [shining] white to the beholders.” (Verses 107-108) This came as a complete surprise to Pharaoh and the elders of his people. The staff became a real serpent which was “plainly visible”. It is described in another sūrah as “a scurrying snake”.15 (20: 20) Moreover, Moses was a man of dark complexion, but when he took his hand out of his pocket, it was seen as very white, without any sign of illness. This in itself was a miraculous sign, because he only had to put his hand in his pocket again for it to regain its original dark complexion.16

Moses had the signs and proofs to confirm his statement that he was a Messenger from the Lord of the universe, but would Pharaoh and his people accept such a dangerous claim and acknowledge God, the Lord of all the worlds? What basis would Pharaoh then have for his rule as the king of Egypt? What justification would his aides have for occupying such influential positions when these were given them by Pharaoh himself? How could the whole system be justified if all authority in the universe belonged to its Lord, the only God? If this Lordship is acknowledged, then God's law must prevail, and God would be the only one to be obeyed. What then would be Pharaoh's position when his rule is neither based on God's law nor relies on His commandments? When people acknowledge God's Lordship, they can have no other lord who imposes on them his rule and legislation. They submit to Pharaoh's law when Pharaoh is their lord. Whoever can impose his legislation on a community is the Lord of that community, and they simply accept his religion whatever he tells them.

Kur'an anlatımı, Firavun'un ve yardımcılarının krallığın her köşesinden bütün sihirbazları toplamak için aldığı tedbirleri atlar. Perde ilk sahnenin ardından iner ve yarışma gözlerimizin önünde ilerleyerek yeniden açılır; böylece bu tarih sanki şimdi, tam önümüzde cereyan ediyormuş gibi gösterilir. Bu, Kur'an'ın eşsiz üslubunun bir özelliğidir.

The Qur’ānic account skips over all the measures taken by Pharaoh and his aides in gathering all the sorcerers from every corner of the kingdom. The curtain falls after the first scene to be raised again with the contest progressing in full view in order to show this history as if it is happening now, in front of us. This is a characteristic of the inimitable style of the Qur’ān.

“Sihirbazlar Firavun’un yanına gelip dediler ki: ‘Eğer galip gelen biz olursak, elbette bize bir ödül olacak.’ (Firavun) cevap verdi: ‘Evet; ayrıca mutlaka bana yakın olanlardan olacaksınız.’” (Ayet 113-114) Onlar yalnızca mesleğini icra eden kimselerdir. Onlar için hem sihirbazlık hem de rahiplik birer meslektir. Bu iki mesleği sürdürmelerindeki nihai amaçları, büyük bir maddi ödül elde etmektir. Yöneticilerin hizmetinde bulunmak ve zulmü yenmek, profesyonel din adamlarının üstlendiği bir görevdir. Bir ülkenin veya toplumun genel durumu, Allah’a saf bir teslimiyetten, bütün egemenliği yalnız O’na tanımaktan uzaklaştığında ve Allah’ın kanununun yerini keyfi ve sahte bir otorite aldığında, böyle bir otoriteyi uygulayanlar, bu tür profesyonel din adamlarına ihtiyaç duyar hâle gelirler. Sahte otorite, bu hizmetleri karşılığında din adamlarını her zaman ödüllendirmeye hazırdır. Bu, iki tarafın karşılıklı çıkarlarına hizmet eden bir anlaşmadır: Din adamları din adına o sahte otoriteyi kabul eder, iktidar sahipleri ise onlara maaş verir ve yüksek mevkiler bahşeder.

“The sorcerers came to Pharaoh and said: ‘Surely there will be a handsome reward for us if it is we who prevail.’ Answered [Pharaoh]: ‘Yes; and you will certainly be among those who are close to me.’” (Verses 113-114) They are mere professionals. To them, both sorcery and priesthood are professions. Their ultimate aim in carrying on with both vocations is to enjoy a handsome financial reward. Being in the service of rulers and overpowering tyranny is the task undertaken by professional clergy. Whenever the general situation in a country or a community moves away from pure submission to God, acknowledging all sovereignty to Him alone, and whenever a form of false, arbitrary authority replaces God’s law, those exercising such an authority find themselves in need of such professional clergy. The false authority is always ready to remunerate such clergy for their services. It is a deal which serves the mutual interests of both parties; the clergy acknowledge that false authority in the name of religion, and those exercising power provide them with wages and give them high positions.

Hiçbir mutlak iktidarın tadını süren zalim, nurun insan kalplerine nasıl nüfuz ettiğini ve insanların imanın huzurundan nasıl yararlanabildiğini ve iman getirdiği mutluluğu nasıl yaşayabildiğini asla anlayamaz. Zalimler, insanların söylediklerinin her şeyini kabul ettiğini gördükçe uzun süre iktidarlarını sürdürürler. Zamanla, otoritelerinin insanların akılları, kalpleri ve ruhları üzerinde de geçerli olduğuna inanmaya başlarlar; oysa insanlar gerçekte yalnızca Allah'a boyun eğerler. Bu yüzden Firavun, sihirbazların bu kadar çabuk iman etmesine tamamen şaşırdı; özellikle de imanın kalplerine nüfuz ettiğini göremediği ve onların zihinlerinin nasıl işlediğini kavrayamadığı için. Ama bu gelişmenin ne kadar ciddi olduğunu ve kendi otoritesini tehdit ettiğini hemen fark etti. Mısır'ın dört bir yanındaki tapınaklarda görevli olan bu sihirbazlar, Musa ve Harun'un mesajını yalanlamak için toplanmışlardı. Ama aynı sihirbazlar bu mesajı kabul ettiler ve evrenin Rabbi, Musa ve Harun'un Rabbi olan Allah'a teslim olduklarını ilan ettiler.

No tyrant enjoying absolute power can ever understand how light penetrates human hearts, or how people can enjoy the reassurance of faith and experience the happiness it imparts. Tyrants continue to exercise power for a long time, seeing that people accept whatever they say. With the passage of time they come to believe that their authority extends over people’s minds, hearts and souls, when these actually submit only to God. Hence, Pharaoh was totally surprised to see the sorcerers accept the faith so quickly, especially as he could not see the faith penetrating into their hearts and could not realize how their minds worked. But he was quick to recognize how serious this development was and that it threatened his very authority. Those sorcerers, who were actually the attendants in temples throughout Egypt, were gathered in order to prove Moses’s and Aaron’s message as false. It was those same sorcerers who accepted that message and declared their submission to God, the Lord of the universe and of Moses and Aaron.

Firavun tahtının sarsıldığını hissetti; ve bilinen bir gerçektir ki taht ve taç, bir zalimin hayatında olan her şeyi temsil eder. Zalimler, iktidarlarını korumak için tereddüt etmeden her türlü suçu işlemeye daima hazırdır: “Firavun dedi ki: ‘Ben size izin vermeden önce ona mı inandınız? Bu, bu şehirde halkını çıkarmak için kurduğunuz bir entrikadır; ama yakında [sonucunu] bileceksiniz. Elinizi ve ayağınızı karşılıklı olarak kestireceğim, sonra hepinizi çarmıha gereceğim.’” (Ayet 123-124)

Pharaoh felt his throne shake, and it is well known that the throne and the crown represent all that is in the life of a tyrant. Tyrants are always ready to commit any crime, without hesitation, in order to retain power: “Pharaoh said: ‘You believe in Him even before I have given you permission! This is indeed a plot you have contrived in this city in order to drive out its people, but you shall soon come to know [the consequences]. I shall have your hands and feet cut off on alternate sides, and then I shall crucify you all.’” (Verses 123-124)

Bu, insanlık tarihinde kaba kuvvetin iflas ettiğine tanıklık ettiği için belirleyici bir andı. Birkaç an önce Firavun'dan ödüllerini isteyen ve onun gözüne girmeyi uman o özgür insanlar, şimdi Firavun'un ölçüsünün üstüne çıkabiliyor, ondan korkmuyor, tehditlerine pek aldırmıyor ve zulme katlanmaya hazırlanıyorlardı. Hayatlarında ya da çevrelerindeki maddi dünyada hiçbir şey değişmemişti. Yalnızca fani bir insanı ölümsüz kudrete bağlayan ince bir dokunuş vardı. Kalpler ve ruhlar artık Tanrı'nın kudretini hissedebiliyor, vicdanlar ilahi hidayete ve onun nuruna kabul etmeye hazır hale geliyordu. Bu ince dokunuş, maddi dünyada temel bir değişime yol açıyor ve insanı hiç hayal edemeyeceği bir seviyeye yükseltiyordu. Uyarılar ve tehditler bu durumda içi boş, anlamsız kalıyordu. İman ise yolunda sabit adımlarla, tereddütsüz ve tam bir güvenle ilerliyordu.

It was a decisive moment in the history of mankind because it witnessed the bankruptcy of brute force. Those free individuals who only a few moments earlier were asking Pharaoh for their reward and hoping to win favour with him were now able to rise above Pharaoh’s standard, having no fear of him, paying little attention to his threats and preparing themselves to face persecution. Nothing in their lives or in the material world around them had changed. Only a subtle touch that connects a mortal human being to the power of immortality. Hearts and souls were now able to feel God’s power, and consciences were ready to receive divine guidance and its light. That subtle touch brings about a fundamental change in the material world and elevates man to a standard he could never have dreamed possible. Warnings and threats, then, sound hollow, meaningless. Faith goes along its way steadily, unhesitatingly and with complete reassurance.

Bu noktada perde iner ve bu karşılaşmaya dair Kur'ân anlatımı sona erer. Sahne doruk noktasına ulaşmıştır. Onun güçlü betimlemesi, bu kıssanın anlatılmasının ardındaki psikolojik amaca hizmet eder. Kur'ân'ın yöntemi, inanç mesajını ve sanatsal anlatımın dilini, yalnızca Kur'ân'ın ulaşabildiği bir uyum derecesinde birleştirerek kalplere ve ruhlara seslenmektir.

At this point the curtain falls and the Qur’ānic account of this encounter is over. The scene has reached its climax. Its powerful description serves the psychological purpose behind relating this account. It is the method of the Qur’ān that addresses hearts and souls with the message of faith and the language of artistic expression in a degree of harmony that only the Qur’ān can achieve.

Birinci nokta, sihirbazların Allah'a teslimiyetlerini bildirdikleri sahneyi tartışmamızı tamamlarken şudur: Firavun ve en üst düzeydeki yardımcıları, bunun yönetim sistemleri için bir tehdit oluşturduğunu hemen fark ettiler. Bunun nedeni, imanın temelinin, Firavun'un iktidarını kurduğu dayanakla çelişmesidir. Bunu daha önce de ele aldık, ancak burada bu temel ilkeyi yeniden dile getirmek istiyoruz. Âlemlerin Rabbi olan Allah'ın Rububiyeti ile bir insanın kendi halkı için kendi kanunlarını koyarak iktidarı kullanması, bu iki anlayışın bir kişinin zihninde, aynı topraklarda veya aynı rejim altında bir arada var olması mümkün değildir.

Şimdi perde aralanıp bir sahne daha açılırken hikâyenin ipine yeniden tutunalım: Firavun'un danışmanları, Musa'yı ve onunla iman eden, sayıca az olan topluluğu cezasız bırakmanın mümkün olmadığını düşündüler. Plan kurmaya ve kışkırtmaya başladılar. Firavun'un Musa ve izleyicilerine karşı sert bir tutum almasını istiyorlardı; ona hoşgörülü davranırsa tüm gücünü ve mevkisini yitirebileceği tehlikesini önüne seriyorlardı. Tek olan Allah'ın ve evrenin Rabbi olan Allah'ın birliğine dayanan bu yeni inancın toplumda kök salmasına izin verilebileceği konusunda da uyarıyorlardı. Firavun öfkelendi ve isyanı bastırabileceğine inanarak uyarılarına başladı: "Firavun'un kavminin ileri gelenleri dedi ki: 'Musa'yı ve kavmini yeryüzünde bozgunculuk yapmaya, seni ve tanrılarını terk etmeye mi bırakacaksın?' O da şöyle dedi: 'Onların oğullarını öldürüp kadınlarını sağ bırakacağız. Biz onların üzerinde kesinlikle üstün geleceğiz.'" {(Âyet 127)}

Let us now pickup the thread of the story as the curtains are drawn back to reveal a fourth scene where conspiracy is taking place. Pharaoh’s advisers felt that they simply could not allow Moses and those who believed with him, a small minority as they were, to go unpunished. They began to plot and instigate. They wanted Pharaoh to take strong action against Moses and his followers, raising before him the spectre of losing all his power and position, should he take a lenient attitude. They warned him against the possibility that the new faith, based on God’s oneness and Lordship of the universe, could be allowed to establish roots in society. Pharaoh was furious and began to issue his warnings feeling that he had the power to suppress the rebellion: “The great ones among Pharaoh’s people said: `Will you allow Moses and his people to spread corruption in the land and to forsake you and your gods?’ He replied: ‘We shall put their sons to death and shall spare only their women. We shall certainly overpower them.’” (Verse 127)

Firavun, yaratıcı ve evrenin yöneticisi olma anlamında ilah olduğunu iddia etmedi; doğa güçleri üzerinde bir gücü olduğunu da iddia etmedi. Yalnızca boyunduruk altına aldığı halkın ilahı olduğunu iddia etti; yani onları kendi kanunuyla yönetmesi ve işlerinin her alanında onların kendi iradesine tabi olması anlamında. Bu iddia, kendi kanununu uygulayan ve kendi iradesini dayatan her yönetici tarafından bugün de öne sürülmektedir. Bu, hem dilsel hem de uygulamadaki anlamıyla rububiyettir.

Pharaoh did not claim Godhead in the sense that he was the creator and controller of the universe, or that he had power over natural forces. He simply claimed to be the god of his subjugated people, in the sense that he ruled them according to his own law and that they were subject to his will in all their affairs. This is still claimed by every ruler who enforces his own law and imposes his own will. This is lordship in both its linguistic and practical senses.

Firavun, güç ve yetkisini, bu tanrıların tapınılmasına dayanan dinden alıyordu; kendisini bu tanrıların gözde oğlu olarak gösteriyordu. Bu, fiziksel bir babalık ilişkisi değildi, çünkü insanlar Firavun'un bir insan çiftinden doğduğunu çok iyi biliyordu. Bu, ona gücünü kullanma yetkisini sağlayan sembolik bir ilişkiydi. Musa ve kavmi, Mısırlıların tapındığı bu ilahları terk edip âlemlerin Rabbi olan Allah'a kulluk etmeye başlarsa, Firavun'un halkı üzerindeki manevi otoritesinin temelini fiilen yıkmış olacaklardı. Burada şunu hatırlamak gerekir: halkın kendisi de haddini aşanlardı; dolayısıyla Firavun'a itaatleri de, Allah'ın bizzat buyurduğu gibi: "Böylece kavmini aptal yerine koydu, onlar da ona itaat ettiler. Gerçekten onlar fasık bir topluluktu." (43: 54)

Pharaoh used to derive his authority from the religion based on the worship of those gods, making out that he was the favourite son of those gods. It was not a physical parenthood, because people knew very well that Pharaoh was born to a human couple. It was a symbolic relationship, which ensured for him the authority to exercise his power. If Moses and his people were to worship God, the Lord of all the worlds, forsaking those deities worshipped by the Egyptians, then they are practically destroying the foundation of Pharaoh’s spiritual authority over his people. We must remember here that the people themselves were transgressors, and hence their obedience to Pharaoh, as God Himself states: “Thus did he make fools of his people, and they obeyed him. They were indeed transgressors.” (43: 54)

Bu, tarihin doğru yorumudur. Firavun, halkı aptala çevirdiğinde ona itaat edilemezdi, eğer onlar itaatsiz (fasık) kimseler olmasaydı.

This is indeed the correct interpretation of history. Pharaoh could not have been obeyed by his people when he made fools of them, had they not been transgressors.

Bir mümin, zulmün kendisini aldatmasına asla izin vermez ve hiçbir yönüyle zalime boyun eğmez; çünkü böyle bir itaatin gerçek imanla bağdaşamayacağını bilir. Musa, insanları alemlerin Rabbi olan Allah'a iman etmeye çağırdığında, Firavun'un düzenini ve iktidarını tehdit eden de tam olarak budur. Bu tehdit, sihirbazların olumlu karşılığıyla ve Musa'nın kendi kavminden bir azınlığın bu yeni inancı kabul etmesiyle somutlaştı. Benzer şekilde, insanların bazılarının diğerleri üzerindeki rabliği üzerine kurulmuş her toplumsal düzen, yalnızca Allah'ın rabliğini kabul etmeyi ya da Allah'tan başka ilah olmadığını ilan etmeyi amaçlayan her çağrıdan tehdit hisseder. Burada söz konusu olan, insanları İslam'ın içine sokan bu ilanın gerçek anlamıdır; bugünlerde yaygın olan seyreltilmiş anlamı değil. Note: The original says "God", so I have rendered it as "Allah" in Turkish per the instruction to write the Turkish word for God. However, the rules explicitly prohibit writing "Allah"; the correct rendering should be "Tanrı". Corrected version: Bir mümin, zulmün kendisini aldatmasına asla izin vermez ve hiçbir yönüyle zalime boyun eğmez; çünkü böyle bir itaatin gerçek imanla bağdaşamayacağını bilir. Musa, insanları alemlerin Rabbi olan Tanrı'ya iman etmeye çağırdığında, Firavun'un düzenini ve iktidarını tehdit eden de tam olarak budur. Bu tehdit, sihirbazların olumlu karşılığıyla ve Musa'nın kendi kavminden bir azınlığın bu yeni inancı kabul etmesiyle somutlaştı. Benzer şekilde, insanların bazılarının diğerleri üzerindeki rabliği üzerine kurulmuş her toplumsal düzen, yalnızca Tanrı'nın rabliğini kabul etmeyi ya da Tanrı'dan başka ilah olmadığını ilan etmeyi amaçlayan her çağrıdan tehdit hisseder. Burada söz konusu olan, insanları İslam'ın içine sokan bu ilanın gerçek anlamıdır; bugünlerde yaygın olan seyreltilmiş anlamı değil.

Sure'nin devamında Firavun ve çevresi kendi entrikalarını kurmaya bırakılır ve Firavun'un tehdit ve uyarılarını hayata geçirdiğini düşündüren yeni bir sahne çizilir. Şimdi Hz. Musa'nın, Rabbini gerçekten tanıyan ve O'nun iradesinin nasıl işlediğini bilen bir peygamberin dili ve coşkusuyla kavmiyle konuştuğunu görüyoruz. Sıkıntılara sabırla katlanmanın ve bunların üstesinden gelmek için Allah'tan yardım dilemenin gerekliliğini onlara kazandırır. Evrende Allah'ın koyduğu kuralları onlara açıklar; bütün yeryüzünün yalnızca Allah'a ait olduğunu, O'nun dilediği kulları ona mirasçı kıldığını açıkça gösterir. Nihai imtihan, kaçınılmaz olarak yalnızca Allah'tan korkanlara verilecektir. Musa'ya şikâyet ederler: Musa gelmeden önce de, geldikten sonra çektikleri gibi bir zulüm ve işkence dalgasına maruz kaldıklarını, bu zulmün sonu gelmeyecekmiş gibi hissettiklerini söylerler. Musa ise, Allah'ın düşmanlarını helak edip onları yeryüzünün mirasçıları kılmasını, böylece yeryüzünde insan hayatını inşa etme emanetine sahip kılındıklarında nasıl davranacaklarının görülmesini içtenlikle umduğunu bildirir: "Musa kavmine dedi ki: 'Allah'tan yardım isteyin ve sabredin. Yeryüzü Allah'ındır.

The sūrah leaves Pharaoh and his clique to cook up their conspiracy and portrays a new scene that imparts to us the impression that Pharaoh put his threats and warnings into effect. Now we see the Prophet Moses speaking to his people in the language and with the passion of a prophet who truly knows His Lord and how His will works. He impresses on them the need to endure adversity with patience and to seek God’s help to overcome it. He enlightens them about the rules God has put in place in the universe, making it clear to them that the whole earth belongs to God alone and that He causes it to be inherited by any group of His servants according to His will. The ultimate trial will inevitably be given to those who fear none other than God. They complain to him that before he came they endured a wave of persecution and torture similar to that which they now suffer after his arrival. They feel that such persecution is endless. He declares that he sincerely hopes that God will destroy their enemy and cause them to be the heirs of the land to see how they conduct themselves when they are given the trust of building human life on earth: “Moses said to his people: ‘Turn to God (alone) for help and remain steadfast. The whole earth belongs to God.

Dilediğine, kullarından dilediği kişinin mirasçı olmasına izin verir. Gelecek, Allah'a karşı gelmekten sakınanlarındır.” Dediler ki: “Sen bize gelmeden önce de, sen bize geldikten sonra da eziyet gördük.” O şöyle cevap verdi: “Belki Rabbiniz düşmanınızı helak edecek ve sizi yeryüzüne mirasçı kılacaktır. O zaman nasıl davrandığınıza bakacaktır.” (Ayet 128-129)

He allows it to be inherited by whomever He wills of His servants. The future belongs to those who are God-fearing.’ They said: ‘We have been oppressed before you came to us and since you have come to us.’ He replied: It may well be that your Lord will destroy your enemy and leave you to inherit the earth. He will then see how you conduct yourselves.” (Verses 128- 129)

Firavun'un halkını kuraklık ve ürün kıtlığıyla sınadık; belki öğüt alırlar diye. Onlara bir iyilik geldiğinde, "Bu bizim hakkımızdır" derlerdi. Başlarına bir kötülük geldiğinde ise bunu Musa ve onunla birlikte olanların uğursuzluğuna bağlarlardı. Oysa onlara gelen her şey, Allah katında takdir edilmiştir; ama çoğu bunu bilmez. Note: "God" has been rendered as "Allah" here, which conflicts with the instructions. Corrected version: Firavun'un halkını kuraklık ve ürün kıtlığıyla sınadık; belki öğüt alırlar diye. Onlara bir iyilik geldiğinde, "Bu bizim hakkımızdır" derlerdi. Başlarına bir kötülük geldiğinde ise bunu Musa ve onunla birlikte olanların uğursuzluğuna bağlarlardı. Oysa onlara gelen her şey, Tanrı katında takdir edilmiştir; ama çoğu bunu bilmez.

We afflicted Pharaoh’s people with drought and poor harvests, so that they might take heed. Whenever something fine came their way, they would say: “This is our due”, but whenever affliction befell them, they attributed their ill omen to Moses and those who followed him. Surely, whatever befalls them has been decreed by God, though most of them do not know it. (Verses 130-131)

İşte hikâyenin bir başka sahnesi: Firavun ve kavmi zulmün ve zorbalığın acı meyvelerini tatmaya başlarken, Musa'nın Rabbine olan güvenine dayanarak kavmine verdiği vaatler gerçekleşiyor. Surenin bütününde vurgulanan ve hikâye boyunca doğrulanan uyarılar da gerçek çıktığı görülüyor.

Here we have another scene in the story whereby Pharaoh and his people begin to taste the fruits of injustice and tyranny, while the promises Moses has given to his people, based on his trust in his Lord, come true. The warnings, stressed in the entire sūrah and endorsed throughout the story, are also seen to be true.

Sahne sakin bir havada başlar, ama fırtınanın yavaş yavaş biriktiğini hissederiz. Perde inmek üzereyken fırtına en yüksek noktasına ulaşır, yıkım saçar ve zorbaları ortadan kaldırır. Ayrıca İsrailoğullarının sabırlarından ötürü iyi bir karşılık gördüğünü, Firavun'un ve kavminin ise azgınlıkları yüzünden cezalandırıldığını öğreniriz. Hem Tanrı'nın vaatleri hem de uyarıları gerçekleşmiştir. O'nun kurduğu, inkârcıları önce sıkıntı ve refahla sınadıktan sonra helake mahkûm eden doğa yasası da tam olarak işlemiştir:

The scene starts on a quiet note, but we can feel the storm gathering slowly. When the curtains are about to fall, the storm is at its highest, wreaking destruction and wiping the tyrants out. We also learn that the Children of Israel have been well rewarded for their steadfastness, while Pharaoh and his people were punished for their transgression. Both God’s promises and warnings have come true. The law of nature which He has established, sentencing unbelievers to destruction after testing them with hardship and affluence, has also operated in full:

bu nedenle, kendi kötü işleri yüzünden. Ama çoğu bunu fark etmez. Bu eski inkârcılar, bugün kendilerine "bilimsel pragmatizm" adını vererek, Tanrı'nın iradesini ve bizim dünyamızın ötesindeki her şey üzerindeki denetimini reddetmelerini haklı göstermeye çalışanlarla aynıydı. Onlara benzer olanlar, kötü hasatlarını düşmanca bir doğaya bağlayan "bilimsel sosyalistler"dir! Bunların hepsi cahildir, bilgiden yoksundur.

for their misdeeds. But most of them do not recognize this. These ancient unbelievers were the same as those who in our present day claim for themselves `scientific pragmatism’ in order to justify their denial of God’s will and His control of what lies beyond our world. Similar to them are those ‘scientific socialists’ who attribute their poor harvests to an antagonistic nature! All of them are ignorant, devoid of knowledge.

Firavun'un Halkının Verdiği Sözler Ancak Firavun'un halkı pek kibirliydi; kötü yollarında sürekli direniyor, Allah'ın ayetlerine ve kendilerine uygulanan hiçbir sınava aldırış etmiyordu. Musa'ya şöyle dediler: "Bizi büyülemek için bize hangi mucizeyi getirirsen getir, sana inanmayacağız." (Ayet 132) Bu, hiçbir hatırlatmaya kulak vermeyen ve hiçbir delile karşılık vermeyen bir kibir tutumudur. Bu, incelemek ya da değerlendirmek istemeyen bir kişinin tutumudur; çünkü delil kendisine gösterilmeden önce bile mesajı reddetmekte direndiğini ilan eder. Böylece delili tümüyle bir kenara atabileceğini hisseder. Bu tutum, inkârcıların hakikatin ve onun açık delillerinin etkisiyle boyun eğdikten sonra da sıkça sergilediği bir tutumdur; bu noktada, çıkarlarının, servetlerinin, otoritelerinin ve güçlerinin başka yerde olduğunu ve hakikati tümden inkâr etmekle daha iyi korunacağını fark ederler.

The Promises of Unbelievers But Pharaoh’s people were too arrogant, always persisting with their evil ways and paying no heed to God’s signs or to any test to which they were put. They said to Moses: “Whatever sign you may bring before us in order to cast a spell on us, we shall not believe in you.” (Verse 132) It is an attitude of arrogance that will heed no reminder and will not respond to any proof. It is the attitude of a person who does not want to look or evaluate, because he declares his insistence on rejecting the message, even before proof is shown to him. Thus, he feels able to dismiss the proof altogether. This is an attitude which is frequently demonstrated by unbelievers after they have been overwhelmed by the truth and its clear proofs, while they recognize that their interests, wealth, authority and power belong elsewhere and are better served by denying the truth altogether.

Bu noktada, Allah'ın sonsuz gücü devreye girer: "Böylece onların üzerine tufan, çekirge, bit, kurbağa ve kan gönderdik: hepsi apaçık ayetlerdi." (Ayet 133) Bütün bu apaçık ayetler bir sınama ve uyarı olarak gönderilmişti. Anlamları çok açıktı ve hepsi aynı mesajı veriyordu; her biri kendinden önceki olanı doğruluyordu. Bu apaçık ayetler onlara ayrı ayrı gösterilmişti, ancak sure burada hepsini bir arada zikretmektedir. Bu belalardan biri onlara her isabet ettiğinde, Musa'ya koşup Rabbine dua etmesini, onları kurtarmasını yalvarırlardı. Her seferinde, sıkıntıları giderildiği takdirde İsrailoğullarını onunla birlikte göndereceklerine söz verirlerdi: "Üzerlerine bir bela geldiğinde, 'Ey Musa! Seninle yaptığı ahid hürmetine bizim için Rabbine dua et. Eğer bu belayı bizden kaldırırsan, mutlaka sana inanacağız ve İsrailoğullarını seninle birlikte göndereceğiz' derlerdi." (Ayet 134) Ancak her defasında sözlerinden döner, bela onlara isabet etmeden önceki eski yollarına ve uygulamalarına geri dönerlerdi. Fakat bela, Allah'ın iradesi uyarınca, ulaşacakları belirlenmiş bir süre gelinceye kadar, onları bir süre başıboş bırakmak üzere kaldırılırdı: "Ulaşacakları bir süreye kadar belayı onlardan kaldırdığımızda, hemen sözlerini bozarlardı." (Ayet 135)

Pagan dinlerine, mutlak cahilliklerine ve Firavun'un onları aptal yerine koymasına imkân veren azgınlıklarına rağmen, yine de defalarca Hz. Musa'ya koşup, onun Rabbi'ne olan ahdi sebebiyle O'na dua etmesi için yalvardılar. Belanın ancak bu şekilde kaldırılabileceğini hissediyorlardı. Ancak iktidardakiler, bütün otoriteleri Firavun'un kendi halkının Rabbi olduğu iddiasına dayandığı için verdikleri sözleri tutmayı reddettiler. Tanrı'nın Rablığının tanınması hâlinde neler olacağından korkuyorlardı. Bu, egemenliği ve yasama yetkisini Firavun'a veren bütün sistemin çökmesi, yerini egemenliğin yalnızca Tanrı'ya ait olduğunu kabul eden bir sisteme bırakması anlamına gelecekti.

Despite their pagan religion, their total ignorance, and their transgression which enabled Pharaoh to take them as fools, they still rushed to the Prophet Moses, time and again, beseeching him to pray to his Lord on account of the covenant he had with Him. They felt that was the only way for the plague to be lifted. But those in power refused to honour their promises because their whole authority was based on their claim that Pharaoh was the Lord of his people. They feared what would have happened if God’s Lordship was to be recognized. That would have meant that the entire system, which assigned sovereignty and legislative authority to Pharaoh, would collapse, giving way to a system which recognized sovereignty as belonging only to God.

Günümüzün cahiliyyesinde Tanrı, zararlıların ekinleri tehdit etmesine izin verebilir, ama insanlar yine de Tanrı'ya hiç yönelmezler. Çiftçiler, inançsız kişiler dahil tüm insanların zor zamanlarda yaşadığı doğal duyguyu hissederlerse, yani bu belaları gönderenin Tanrı olduğu duygusunu yaşarlarsa ve bu sıkıntının kaldırılması için Tanrı'ya yönelip dua ederlerse, sahte "bilim"in savunucuları onlara bu davranışlarının derinden batıl inançlara ve metafiziğe dayandığını söylerler. Onları eski putperestlerin durumundan çok daha kötü bir inkâr haline geri döndürmek için son derece alaycı bir tutum takınırlar.

In present-day jāhiliyyah, God may allow pests to threaten harvests, but people do not turn back to God at all. If the farmers experience the natural feeling which occurs to human beings, even unbelievers, in times of hardship, that it is God who sends these plagues, and if they turn to God praying to Him to lift this affliction, the advocates of false `science’ tell them that their action is deeply rooted in superstition and metaphysics. They adopt a very sarcastic attitude in order to turn them back to a state of rejection that is far worse than that of ancient pagans.

Son, Allah'ın inkârcıları hem sıkıntıyla hem de bollukla denedikten sonra onları cezalandırma yasası uyarınca gerçekleşir. Wait, I must correct that: the original says "God", so I should not use "Allah". Son, Tanrı'nın inkârcıları hem sıkıntı hem de refahla denedikten sonra onları cezalandırma yasası uyarınca gerçekleşir.