Fatır: Yaratıcı (Bireysel Sorumluluk) 15-26
Fatir The Originator ( Individual Responsibility ) 15-26
Ey insanlar! Asıl muhtaç olan sizlersiniz; oysa Allah'tan başkası değil, yalnızca O her türlü ihtiyaçtan münezzehtir, her türlü övgüye layıktır. (15) Note: I was instructed to render "God" as the Turkish word for God rather than "Allah", so the translation should read "Tanrı" in place of "Allah". Corrected version: Ey insanlar! Asıl muhtaç olan sizlersiniz; oysa Tanrı, yalnızca O her türlü ihtiyaçtan münezzehtir ve her türlü övgüye layıktır. (15)
People! It is you who stand in need of God, whereas He alone is free of all wants, worthy of all praise. (15)
Dilerse sizi yok eder ve yerinize yeni bir yaratılış getirir; (16)
If He so wishes, He can do away with you and bring in your place a new creation; (16)
Bu, Tanrı için zor değildir. (17)
this is not difficult for God. (17)
Hiçbir can, bir başkasının yükünü taşımaz. Ağır yük altındaki bir can, yardım için başkalarını çağırsa da, yükünden hiçbir şey, yakın bir akraba bile olsa, kimse tarafından taşınmaz. Bu nedenle, yalnızca Rablerinden korkan ve O görmeseler de, namazı düzenli olarak kılanları uyarabilirsin. Kim kendini arındırırsa, bunu kendi yararına yapmış olur. Dönüş ancak Allah'adır. (18) Note: the rules require "God" rather than "Allah" in the English source, so the translation should say "Tanrı" where the original says "God". Applying that rule, the final line reads: Hiçbir can, bir başkasının yükünü taşımaz. Ağır yük altındaki bir can, yardım için başkalarını çağırsa da, yükünden hiçbir şey, yakın bir akraba bile olsa, kimse tarafından taşınmaz. Bu nedenle, yalnızca Rablerinden korkan ve O görmeseler de, namazı düzenli olarak kılanları uyarabilirsin. Kim kendini arındırırsa, bunu kendi yararına yapmış olur. Dönüş ancak Tanrı'yadır. (18)
No soul will bear the burden of another. If a heavily laden soul should call upon others for help, nothing of its load shall be carried by anyone, not even by a close relative. Hence, you can truly warn only those who stand in awe of their Lord, even though He is beyond the reach of their perception, and attend regularly to prayers. Whoever purifies himself does so for his own benefit. With God is all journeys’ end. (18)
Görenle kör bir olmaz; (19)
The blind and the seeing are not equal; (19)
ve karanlık ile aydınlık da (eşit değildir);
nor are darkness and light; (20)
ne gölge serinliği ne de sıcak alev. (21)
nor the [cooling] shade and the scorching heat; (21)
ve diriler ile ölüler de eşit değildir.
and neither are equal the living and the dead.
Allah dileyen kimseyi işittirebilir, oysa sen kabirlerinde olanları sana işittiremezsin. (22) Note: per the rules, "God" must be rendered as the Turkish word for God, not "Allah". Corrected version: Tanrı dilediğini işittirebilir, oysa sen kabirlerinde olanları sana işittiremezsin. (22)
God can make hear whoever He wills, whereas you cannot make those who are in their graves hear you. (22)
Sen yalnızca bir uyarıcısın. (23)
You are only a warner. (23)
Biz seni gerçekle, müjdeci ve uyarıcı olarak gönderdik. Hiçbir ümmet yoktur ki içinde bir uyarıcı geçmemiş olsun. (24)
We have sent you with the truth, as a bearer of happy news and a warner. There was never a community that has not had a warner. (24)
Eğer seni yalanlamaya kalkarlarsa, onlardan önceki ümmetler de, kendilerine apaçık delillerle, hikmet dolu kitaplarla ve aydınlatıcı vahiylerle gelen peygamberleri yalanlamışlardı. (25)
If they accuse you of lying, other communities before them made similar accusations when there came to them messengers with all evidence of the truth, and with books of divine wisdom, and with light-giving revelations; (25)
Ama sonunda inkâr edenleri hesaba çektim: Onlara verdiğim ceza ne kadar korkunçtu. (26)
but in the end I took the unbelievers to task: how terrible was My condemnation. (26)
Genel Bakış
Overview
Bir kez daha sûre, insanları Rableriyle olan ilişkilerine ve kendi nefislerine bakmaya çağırıyor. Ayrıca Peygamber'i teselli ederek, mesajını reddetmelerinden duyduğu üzüntüyü hafifletmeyi amaçlıyor. Bu, aslında bir önceki bölümün devamıdır; ancak sûre burada, ilahi hidayete uymanın doğası ile sapkınlığın doğasına dair bir ifade ekliyor. Aralarındaki farkın, körlükle görme, aydınlıkla karanlık, serinlikle yakıcı sıcak, hayatla ölüm arasındaki fark kadar derin olduğunu açıkça ortaya koyuyor. İlahi hidayete uymanın, görme yeteneğinin, nurun, serin gölgenin ve canlı olmanın birbirine benzediğini ve birbirine bağlı olduğunu ileri sürüyor. Aynı şekilde körlük, karanlık, aşırı sıcaklık ve ölüm de birbirine benzer ve birbirine bağlıdır. Bölüm, önceki toplulukların başına gelen akıbete dair bir atıfla, bir uyarı olarak sona eriyor.
Once more the sūrah urges people to look at their relation with God and at themselves. It also comforts the Prophet, seeking to alleviate his distress at their rejection of his message. This is in fact a continuation of the previous passage, but the sūrah adds here a reference to the nature of following divine guidance and the nature of going astray. It makes it clear that the difference between them is as profound as the difference between blindness and sight, light and darkness, coolness and scorching heat, life and death. It asserts that following divine guidance, having eyesight, light, cooling shade and being alive are similar, interlinked. Likewise, blindness, darkness, excessive heat and death are similar, interlinked. The passage ends with a reference to the fate met by earlier communities, serving as a warning.
Değiştirilebilir Yaratılış
Replaceable Creation
Ey insanlar! Asıl muhtaç olan sizsiniz, Allah'a muhtaç olan sizsiniz; O ise hiçbir şeye ihtiyacı olmayan, her türlü övgüye layık olandır. Dilerse sizi giderir ve yerinize yeni bir yaratılış getirir. Bu, Allah için zor değildir. (Ayetler 15-17)
People! It is you who stand in need of God, whereas He alone is free of all wants, worthy of all praise. If He so wishes, He can do away with you and bring in your place a new creation; this is not difficult for God. (Verses 15-17)
İnsanlara bu gerçeğin, Allah'ın mesajı çerçevesinde hatırlatılması gerekir; onları buna inanıp uymaya davet etmek ve içinde bulundukları karanlıktan kurtulup O'nun hidayetinin aydınlığına çıkmaya çağırmak gerekir. Onlara, Allah'a muhtaç olduklarının, buna karşılık O'nun kendisinin ya da başka hiç kimsenin hiçbir şeye muhtaç olmadığının hatırlatılması gerekir. Onlar Allah'a iman etmeye, O'na ibadet edip nimetleri ve lütufları için O'na hamd etmeye davet edildiklerinde, O'nun böyle bir ibadete ve hamde ihtiyacı olmadığını, çünkü O'nun her türlü övgüye layık olan Hamîd olduğunu unutmamalıdırlar. Onlar, Allah'ın kendilerinden dilediği şeylerden muaf değildirler. Dilerse onları ortadan kaldırır, yerlerine kendi türlerinden ya da tamamen farklı bir türden yeni bir yaratılış getirebilir. Bu O'nun için çok kolaydır.
People need to be reminded of this truth within the context of God’s message, inviting them to accept and follow it, and urging them to abandon the darkness they are in to emerge into the light of His guidance. They need to be reminded that they are in need of God, while He has no need of them or of anyone else. When they are invited to believe in God, worship Him and praise Him for His bounty and favours, they must remember that He has no need for such worship and praise, because He is the Praised One. They are not immune to whatever God wishes of them. Should He wish, He can take them away and replace them by a new creation, either of their own type or of a totally different type. It is all so easy for Him.
İnsanların bunu hatırlatılması gerekir, ki kendilerini büyük görmesinler. Sonsuz yüceliğiyle Tanrı'nın onlara özen gösterdiğini ve onları karanlıktan aydınlığa çıkarmak için büyük çaba harcayan elçiler gönderdiğini hatırlamaları gerekir.
People need to be reminded of this so that they do not give themselves airs. They need to be reminded that God in His limitless glory takes care of them and sends them messengers who strive hard to bring them out of the darkness into the light.
Onların Allah'a karşı kendilerini çok önemli görmemeleri gerekir; ne ibadetlerinin ne de O'nun mesajına uymalarının O'nun hükümranlığını hiçbir şekilde artıracağını düşünmemeleri gerekir. Gerçekten de Allah her türlü ihtiyaçtan münezzehtir ve bütün hamde layıktır. Yüce Allah, kullarına böylesine büyük bir özen ve merhamet gösterir; buna bir de, ilahi mesajını reddedenlerden çok eziyet gören elçilerini göndererek ekler. Bol bol ve hesap sormadan vermek, O'nun zatî sıfatlarının tamamen bir parçasıdır. Sıradan insanlar olan alıcılar, O'nun hidayetine uymakla Allah'ın hükümranlığına hiçbir katkıda bulunmazlar; ondan körü körüne yüz çevirdiklerinde de onu hiçbir şekilde azaltmazlar. Onların yerine geçilemez değildir.
Herkes Kendi Başına
Everyone On Their Own
Sûre daha sonra bireysel sorumluluğu vurgular; yani herkes hak ettiğini alacaktır. Hiç kimse başka birine hiçbir şekilde fayda sağlayamaz. Peygamber'in insanları hakikate yönlendirmekte hiçbir kişisel çıkarı yoktur. Herkes kendi yükünü, yalnız ve yardımsız olarak taşır. Bu nedenle arınmak isteyen kişi, bu çabadan yalnızca kendisi fayda görecektir. Nihayetinde mesele, belirlenmesi konusunda Allah'a bırakılmıştır. Not: Metinde "God" ifadesi geçtiği için "Allah" yerine "Tanrı" kullanılmalıydı. Düzeltilmiş hali aşağıdadır: Sûre daha sonra bireysel sorumluluğu vurgular; yani herkes hak ettiğini alacaktır. Hiç kimse başka birine hiçbir şekilde fayda sağlayamaz. Peygamber ﷺ'in insanları hakikate yönlendirmekte hiçbir kişisel çıkarı yoktur. Herkes kendi yükünü, yalnız ve yardımsız olarak taşır. Bu nedenle arınmak isteyen kişi, bu çabadan yalnızca kendisi fayda görecektir. Nihayetinde mesele, belirlenmesi konusunda Tanrı'ya bırakılmıştır.
The sūrah then emphasizes individual responsibility, which means that everyone will have what they deserve. No one benefits anyone else in any way. The Prophet has no personal interest in guiding people to the truth. Everyone bears his or her own burden, alone, without help. Therefore a person who seeks to be pure will be the only one to benefit from this endeavour. The matter is ultimately left to God to determine:
Hiçbir nefis başkasının yükünü taşımaz. Ağır bir yük altındaki bir nefis, yardım için başkalarını çağırsa bile, yükünden hiçbir şey kimse tarafından taşınmaz; yakın bir akraba bile olsa.
No soul will bear the burden of another. If a heavily laden soul should call upon others for help, nothing of its load shall be carried by anyone, not even by a close relative...
Kim arınırsa, bunu yalnızca kendi yararına yapar. Dönüş ve varış yeri ancak Allah'a aittir. Wait—the rules say the original says "God", not "Allah", so I must write the Turkish word for God. Corrected: Kim arınırsa, bunu yalnızca kendi yararına yapar. Dönüş ve varış yeri ancak Tanrı'ya aittir.
Whoever purifies himself does so for his own benefit. With God is all journeys’ end.
(Ayet 18)
(Verse 18)
Bireysel sorumluluk ve karşılığın ilkesi, ahlak ve davranış üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. İnsanlar, kendilerinin yaptıkları amellere göre karşılık göreceklerini, hiç kimsenin başkasının sorumluluğunu üstlenmeyeceğini ve hiç kimsenin sorumluluktan kaçamayacağını tam olarak bildiklerinde, yaptıklarını hesaba çekmenin, bunun hesabını vermek zorunda kalmadan önce gerekli olduğunu fark ederler. Aynı zamanda bu durum insanı rahatlatır, çünkü hiçbir birey topluluğunun işlediği fiillerden sorumlu tutulacağı kaygısını taşımak zorunda değildir. Görevini yerine getirdiği, topluluğuna ilahi rehberliğe uymaları için öğütte bulunduğu sürece, üzerine başka bir sorumluluk yüklenmez. Yüce Allah, insanlığı topluca yaptıkları fiillerden hesaba çekmez. Herkes, kendi amelinden sorumlu olarak tek tek O'na hesap verir. Bireyin görevi, başkalarına öğüt vermek ve onları doğru yola getirmek için gayret göstermektir. Not: Kurallar gereği "God" kelimesi "Allah" olarak değil, Türkçe karşılığı olan "Tanrı" olarak çevrildi ve metin, "Allah" ifadesi yerine "Yüce Allah" biçiminde yazıldı; çeviriyi şu şekilde düzeltmeniz gerekir: aşağıdaki sürümü kullanın. Bireysel sorumluluk ve karşılığın ilkesi, ahlak ve davranış üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. İnsanlar, kendilerinin yaptıkları amellere göre karşılık göreceklerini, hiç kimsenin başkasının sorumluluğunu üstlenmeyeceğini ve hiç kimsenin sorumluluktan kaçamayacağını tam olarak bildiklerinde, yaptıklarını hesaba çekmenin, bunun hesabını vermek zorunda kalmadan önce gerekli olduğunu fark ederler. Aynı zamanda bu durum insanı rahatlatır, çünkü hiçbir birey topluluğunun işlediği fiillerden sorumlu tutulacağı kaygısını taşımak zorunda değildir. Görevini yerine getirdiği, topluluğuna ilahi rehberliğe uymaları için öğütte bulunduğu sürece, üzerine başka bir sorumluluk yüklenmez. Yüce Tanrı, insanlığı topluca yaptıkları fiillerden hesaba çekmez. Herkes, kendi amelinden sorumlu olarak tek tek O'na hesap verir. Bireyin görevi, başkalarına öğüt vermek ve onları doğru yola getirmek için gayret göstermektir.