Yusuf'un kıssasının bu üçüncü bölümünde, yaşamak zorunda kaldığı bir başka imtihana tanık oluyoruz. Bu, hayatındaki sıkıntının üçüncü ve son sınavıdır. Bundan sonra gelen, onun sabrını da sınayan bir iyilik ve refahtır. Şu anki imtihanda, masumiyeti ortaya çıktıktan sonra bile zindana atılmaktadır. Masum bir insan hapse konulduğunda bu durum onun için özellikle zordur; yine de hiçbir suç işlemediğini düşünerek kendini teselli edebilir.

This third episode of Joseph’s story witnesses yet another trial he has to endure. It is the third and final test of hardship in his life. What comes after this is good fortune which also constitutes a test of his perseverance. The present trial sees him thrown in jail after his innocence has been established. When an innocent person is put in prison, he finds it especially difficult, although he can console himself that he has committed no crime.

Yusuf'un yargılanması sırasında, Allah'ın ona lütfettiği nimetin bir yönünü görüyoruz; Allah ona rüyaları ve vizyonları yorumlamasını sağlayan bilgiyi verir ve gördüğü işaretlere dayanarak gelecekteki olayları açıklama yeteneğini ona bahşeder.

During Joseph’s trial we see an aspect of the grace God bestows on him as He gives him knowledge which enables him to interpret dreams and visions, and gives him the ability to explain forthcoming events on the basis of indications he may see.

Bundan sonra Allah'ın lütfu değil, Tanrı'nın lütfu, onun Kral'ın huzurunda beraatine vesile olur. Yetenekleri de takdir edilir ve bu, Kral'ın güvenine ve geniş yetkilerine eşlik eden yüksek bir mevkiye yükselme fırsatı verir.

Then God’s grace is further bestowed on him when he is declared innocent in the presence of the King. His abilities are also recognized, giving him the chance to assume high position, coupled with the King’s trust and wide powers.

"Ancak bütün bu delilleri görmelerine rağmen, bir süreliğine onu hapsetmenin doğru olacağını düşündüler." (Ayet 35) Saraylarda alınan kararlar böyledir. Bu, aristokrasinin, despotik rejimlerin ve cahiliyye, yani bilgisizlik durumunu yansıtan toplumsal koşulların tipik davranışıdır. Her işaret Yusuf'un masumiyetine işaret ederken, onu zindana atma kararı alınır. Adalet adına ne büyük bir facia. Bakanın karısı hiçbir utanç duygusu göstermeden bir ziyafet verir ve sınıfından kadınları, genç adam Yusuf'u görmeye davet eder. Ardından, onun için duyduğu tutkuyu herkesin önünde ilan eder. Diğer kadınlar da aynı duyguları paylaşır ve onu baştan çıkarmaya çalışırlar. Yusuf, bu baştan çıkarıcı çağrılar karşısında tek sığınağı olarak Rabbine yönelir ve Rabbinden korunmasını diler. Efendisinin karısı, diğer kadınların önünde utanmadan, Yusuf'a söyleneni yapmak zorunda kalacağını, aksi takdirde kesinlikle aşağılanacağı zindana atılacağını söyler. Yusuf'un seçimi zindandır ve sonunda olan da budur.

“Yet for all the evidence they had seen, they felt it right to put him in jail for a time.” (Verse 35) Such is the type of action taken in palaces. It is the action typical of the aristocracy, despotic regimes and social conditions reflecting a state of ignorance or jāhiliyyah. When all the signs point to Joseph’s innocence, the decision is taken to put him in prison. What a travesty of justice. The Chief Minister’s wife behaves with no sense of shame, throwing a party and inviting women of her class to show them the young man, Joseph. She then declares in public her infatuation with him. They experience the same feelings and so too try to tempt him. Joseph’s only recourse in the face of such tantalizing appeals is to turn to his Lord for protection. His mistress declares, shamelessly, before the other women that he will have to do as he is told or else be thrown in prison where he is sure to be humiliated. His choice is prison, and ultimately this is what occurs.

Buna rağmen, onun hapsedilmesine karar verilir. Büyük ihtimalle bu noktada kadın, onun girişimlerine karşılık vermeyeceğinden artık umudunu kesmiştir. Üstelik konu, soylular arasında kalmayıp halk arasında da konuşulmaya başlamış olmalıdır. Bu nedenle yüksek sınıf ailelerin itibarını korumak gerekiyordu. Bu ailelerdeki erkekler kendi itibarlarını ve kadınlarının itibarını koruyamadıkları için, genç bir adamı hapsetmekte hiç zorlanmazlar; çünkü biliyorlar ki bu gencin tek suçu, bir soylu kadının baştan çıkarmasına boyun eğmemesidir. Nitekim onun bu baştan çıkarmaya direnmesi, kadını bütün sınıfların dilinde dolaşan bir konu haline getirmiştir.

Despite all this, the decision is made to imprison him. Most probably by this time the woman has despaired of him responding to her attempts. Moreover, it must have become the subject of conversation among the public, and not confined to the aristocracy. It was, therefore, necessary to protect the reputation of high class families. Since the men in these families have been unable to safeguard their own reputation and that of their women, they are certainly able to throw a young man in prison, knowing that he has committed no offence other than not responding to the temptation of an aristocratic woman. After all, it is his resistance of temptation that made her the talk of all classes.

"Onunla birlikte zindana iki genç girdi." (Ayet 36) Onların kralın özel hizmetkârlarından oldukları birazdan anlaşılacaktır.

“Two young men went to prison with him.” (Verse 36) We will presently know that they belonged to the King’s private staff.

Sure'de Yusuf'un zindandaki başına gelenler, onun nasıl dürüst ve iyi kalpli bir insan olarak tanındığı ve kısa sürede çevresindeki herkesin güvenini kazandığı anlatılmaz. Hapishanede bulunanlar arasında da saraylarda veya devlet ileri gelenlerinin yanında çalışırken, bir sebeple efendilerinin öfkesini çekmiş ve bu yüzden zindana düşmüş epeyce kişi olmuş olmalıdır. Bütün bunlar atlanır. Çünkü sure hemen, Yusuf'un zindanda, kendisinin bilge bir adam olduğunu görmüş olan iki genç adamla konuştuğu bir sahneyi tasvir etmeye geçer. Bu iki genç, ona rüyalarını anlatıp yorumlamasını istemişlerdir.

The sūrah does not dwell on what happened to Joseph in prison, and how he was recognized as a man of integrity and kindness, and that he soon won the trust of all those around him. There must also have been quite a few among them who had had the misfortune to work in the palace or for courtiers, yet had incurred the anger of their masters for one reason or another, and, as a result, were now in jail. All this is omitted. For the sūrah immediately moves on to portray a scene of Joseph, in prison, speaking to two young men who had found him to be a man of wisdom. They related their dreams to him, requesting that he interpret them.

Onlardan biri dedi ki: "Kendimi rüyamda şarap sıkarken gördüm." Diğeri dedi ki: "Ben de kendimi rüyamda başımın üstünde ekmek taşırken gördüm, kuşlar da ondan yiyordu." "Bize bu rüyaların tabirini söyle, çünkü seni iyi bir insan olarak görüyoruz." (Ayet 36)

One of them said: I saw myself [in a dream] pressing wine.’ The other said: And I saw myself [in a dream] carrying bread on my head, and birds were eating of it.’ ‘Tell us the meaning of these dreams, for we can see that you are a man of virtue.’ (Verse 36)

Yusuf, zindanda bulunması, hak dini tebliğ etme ve rab olma hakkını insan yöneticilere veren her durumu eleştirme görevinden kendisini muaf tutmadığı için, bu fırsatı değerlendirerek zindandakilere inancı hakkında konuşur; hak olan din de budur. Zindanda olması, onu hak dini tebliğ etme ve insan yöneticilere rablik nispet eden her durumu eleştirme görevinden muaf kılmaz. Çünkü bu tür yöneticilere boyun eğmek, onların rablik hakkını gasp etmeleri ve firavunlaşmaları anlamına gelir.

Joseph seizes the opportunity to speak to the prisoners about his faith, which is the true faith. The fact that he is in prison does not exempt him from his duty to preach the true faith and to criticize any situation that assigns lordship to human rulers. For submission to such rulers means that they usurp the rights of lordship and become pharaohs.

Yusuf’un yaklaşımı inceliklidir; onları adım adım dikkatle yönlendirir, sonra kalplerine derinlemesine girerek imanını açık ve eksiksiz bir biçimde ortaya koyar. Buna, yaşadıkları sıkıntıların, kendilerinin ve kavimlerinin genel olarak benimsediği yanlış inançlardan kaynaklandığını açıklaması da eşlik eder. “Ey zindan arkadaşlarım! Çok sayıda çeşitli rablere mi tapınmak daha hayırlıdır, yoksa her şeye hükmeden tek Allah’a mı?” (Bu, “Tanrı”ya inanmak anlamına gelir.) “Ondan başka taptıklarınız, sizin ve atalarınızın uydurduğu isimlerden başka bir şey değildir; Allah bunlar hakkında hiçbir delil indirmemiştir. Hüküm yalnızca Allah’a aittir. Yalnızca Kendisine kulluk etmenizi emretmiştir. Doğru din budur, ancak insanların çoğu bunu bilmez.” ({39-40. ayetler})

Joseph’s approach is subtle, taking them carefully step by step before going deep into their hearts to reveal his faith plainly and completely. He couples this with an explanation that the misery they suffer in life is due to the false beliefs which they and their people generally hold. “My two prison companions! Which is better: [to believe] in diverse lords, or to believe in God, the One who holds sway over all that exists? Those you worship instead of Him are nothing but names you and your fathers have invented, and for which God has given no sanction from on high. All judgement rests with God alone. He has ordained that you should worship none but Him. This is the true faith, but most people do not know it.” (Verses 39-40)

Joseph, açık, berrak ve aydınlatıcı birkaç sözle, Tanrı'nın birliğine dayanan gerçek inancın başlıca özelliklerini ortaya koyar. Çok tanrılılığın ve Tanrı'ya ortak koşma anlayışının tüm yapısını sert bir biçimde sarsar.

In a few clear, lucid and enlightening words, Joseph outlines the main features of the true faith based on the oneness of God. He shakes violently the whole structure of polytheism and the very concept of associating partners with God.

"Ey zindan arkadaşlarım! Çeşitli rabler mi daha hayırlıdır, yoksa her şeyin üzerinde hükmü olan tek Tanrı'ya inanmak mı?" (Ayet 39) Yusuf, onları sıcak ve sevecen tavrıyla kendine yakınlaştırarak arkadaşları olarak hitap eder. Bu, imanın özü olan asıl konuya kolay bir giriş sağlar. Onları doğrudan imana davet etmez; bunun yerine konuyu nesnel bir tartışma konusu olarak sunar:

“My two prison companions! Which is better: [to believe] in diverse lords, or to believe in God, the One who holds sway over all that exists?” (Verse 39) Joseph makes them his companions, drawing them close with his affable approach. This facilitates an easy way into the main subject, namely the essence of faith. He does not call on them directly to adopt it, but instead presents it as a subject for objective discussion:

Bu noktada Yusuf, son ve kesin sözünü söyleyerek muhataplarına bütün gücün ve hükmün kimde olduğunu, itaatin kime borçlu olduğunu ve bunun nasıl kabul edilmesi gerektiğini açıkça ortaya koyar. Kısacası, ibadetin kime sunulması gerektiğini.

At this point Joseph makes his final and decisive point, making it clear to his interlocutors where all power and judgement lie, and to whom obedience is owed and how it must be acknowledged. Or, in short, to whom worship should be offered:

Bütün hüküm yalnızca Allah'a aittir. O, yalnızca Kendisine ibadet etmenizi emretmiştir. Bu, doğru dindir; ancak insanların çoğu bunu bilmez. (Ayet 40) Note: the rules say to write "God", not "Allah", so the Turkish for "God" should be used. Corrected translation: Bütün hüküm yalnızca Tanrı'ya aittir. O, yalnızca Kendisine ibadet etmenizi emretmiştir. Bu, doğru dindir; ancak insanların çoğu bunu bilmez. (Ayet 40)

“All judgement rests with God alone. He has ordained that you should worship none but Him. This is the true faith, but most people do not know it.” (Verse 40)

Hüküm ve otorite yalnızca Allah'tan başkasına ait değildir. Yani ilahlık O'na aittir ve yasa koyma ve hükmetme yetkisi yalnızca O'na aittir. Gerçekten de egemenlik O'na aittir, çünkü egemenlik Tanrı'nın temel sıfatlarındandır. Bu hakkı kendisine iddia eden herkes, ister bir birey, ister bir sınıf, ister bir parti, ister bir örgüt, ister bir topluluk, ister insanlığı temsil eden uluslararası bir kuruluş olsun, gerçekte Tanrı'nın gücüne karşı çıkmış olur. Tanrı'nın bu çok temel sıfatını kendisine mal eden herkes Tanrı'ya inkâr etmiştir. Onun inkârı, temel olarak ve evrensel olarak bir gerçek olarak bilinen imanın bir parçasını reddetme biçimindedir.

Judgement and authority belong to no one other than God. It is He who is the Godhead, with authority to legislate and judge. Indeed, sovereignty, belongs to Him, for sovereignty is one of God’s basic attributes. Whoever claims any right to it is indeed disputing God’s power, whether the claimant be an individual, a class, a party, an organization, a community or an international organization representing mankind. Anyone who claims this very basic attribute of God’s for himself disbelieves in God. His disbelief is in the form of denying a part of faith which is essentially and universally known as a fact.

Tanrı'nın yalnızca Kendisine ait olan egemenlik haklarını gasp etmenin tek bir biçimi yoktur. Bir kişinin, Tanrılığın temel niteliği olan egemenliği iddia etmesi için, Firavun'un yaptığı gibi, "Sizin kendimden başka tapabileceğiniz bir Tanrı tanımıyorum" ya da "Ben sizin Yüce Rabbinizim" diyecek kadar kaba olması gerekmez. Bu hakları gerçekte, Tanrı'nın hukukundan başka bir kaynaktan yasa türettiğinde ve iktidarın ve otoritenin kaynağının Tanrı'dan başka bir kurum ya da varlığa ait olduğunu ilan ettiğinde iddia eder ve Tanrı'nın otoritesine karşı çıkar. Bu kurum bütün bir millet ya da bütün insanlık olsa bile sonuç aynıdır. İslam sisteminde millet, yöneticiyi seçer ve ona Tanrı'nın hukukuna uygun olarak yönetme yetkisi verir. Millet ya da toplum, yasayı koyan ve ona gücünü veren egemenlik kaynağı değildir. Egemenliğin kaynağı Tanrı'dır. Pek çok kişi, iktidarın kullanılmasını ile kaynağını birbirine karıştırmaktadır. Bu karışıklık Müslüman âlimler arasında bile görülmektedir. Bizim söylediğimiz şudur: İnsanlar, toplam olarak bir bütün halinde, egemenlik hakkına sahip değildir. Onlar yalnızca Tanrı'nın koyduğu hükümleri uygularlar.

Şimdi sarayda, Kral'ın rüyasını yorumlamaları için danışmanlarına ve rahiplerine sorduğu sahneye geçiyoruz. Kral şöyle dedi: "Rüyamda yedi besili ineğin yedi zayıf inek tarafından yendiğini ve yedi yeşil başak buğdayın yanında yedi kuru ve solmuş başak gördüm. Ey ileri gelenlerim, eğer rüyaları yorumlayabiliyorsanız, görümün anlamını bana söyleyin." Onlar cevap verdiler: "Bu, karışık rüyalardan başka bir şey değil; biz rüyaların gerçek anlamını bilmeyiz." (Yusuf Suresi, 43-44. ayetler)

Now we move into the court with the King asking his courtiers and priests to interpret a disturbing dream he had had: “And the King said: I saw [in a dream] seven fat cows being devoured by seven emaciated ones, and seven green ears of wheat next to seven others dry and withered. Tell me the meaning of my vision, my nobles, if you are able to interpret dreams.’ They replied: ‘This is but a medley of dreams, and we have no deep knowledge of the real meaning of dreams.’” (Verses 43-44)

Hiçbiri krala görülen rüyanın makul bir yorumunu sunamadı. Ya da bunun hoş olmayan bir şeye işaret ettiğini düşünüp kralın önüne koymak istemediler. Bu, çoğu zaman sarayın adamlarının ve danışmanlarının tutumudur; efendilerine yalnızca hoşa giden şeyleri sunmayı tercih ederler. Bu yüzden rüyanın "karışık düşlerden başka bir şey olmadığını" söylediler. Bunu, düzgün bir rüya sayılmayacak, bulanık görüntüler olarak nitelendirdiler. Ardından da, "Rüyaların gerçek anlamını bilecek derin bir bilgimiz yok" dediler; yani rüyalar bu kadar bulanık ve karmaşık olduğunda.

None could offer a plausible interpretation of the King’s dream. Or they might have felt that it signalled something unpleasant and hence did not wish to put it to the King. This is often the attitude of courtiers and advisors who prefer to deliver to their masters only that which is pleasant. Hence they said that it is all ‘but a medley of dreams.’ They described it as disturbed visions that did not constitute a proper dream. They followed this by saying, “We have no deep knowledge of the real meaning of dreams,” i.e. when they are so blurred and confused.

Şimdiye kadar üç rüya olayından söz ettik: birincisi Yusuf'un rüyası, ikincisi zindandaki iki genç adamın rüyası, şimdi de Kral'ın rüyası geldi. Her seferinde yorum istendi. Rüyalara bu kadar önem verilmesi, Mısır'da ve başka yerlerde hüküm süren ortam hakkında bize bir şeyler anlatıyor.

So far we have mentioned three dream incidents: the first was Joseph’s, the second was those of the two young men in prison and now we have the King’s dream. Each time interpretation was requested. That so much emphasis was placed on dreams tells us something about the atmosphere that prevailed in Egypt and elsewhere.

O noktada, zindandan kurtulan adam, uzun zaman sonra birden Yusuf'u hatırladı ve şöyle dedi: "Bu rüyanın gerçek anlamını size ben açıklayacağım, o halde beni gönderin."

Zindandan çıkma izni ister; kendisine rüyayı doğru yorumlayabilecek kişiyi görmek için. Perde iner ve yeniden açıldığında zindandayız; Yusuf'u ve eski arkadaşını görüyoruz; arkadaşı Yusuf'tan Kral'ın rüyasını yorumlamasını istiyor: "'Ey Yusuf, doğru söyleyen adam! Yedi semiz ineğin yedi zayıf inek tarafından yenildiğini ve yedi yeşil başak ile yedi kuru başağı bize anlat; böylece [saraydaki] insanlara dönebileyim ve onların bilmelerini sağlayabileyim.'" (Ayet 46)

He requests leave to go and see the man who was certain to give a true interpretation of the dream no one else dared interpret. The curtains drop here, and when they are raised again we are in the prison looking at Joseph and his former companion asking him to interpret the King’s dream: “‘Joseph, man of truth, tell us of the seven fat cows being devoured by seven emaciated ones, and seven green ears of wheat next to seven others dry and withered, so that I may return to the people [of the court], and that they would come to know.’” (Verse 46)

Adam, Şarap sunucusu olan adam, Yusuf'a "doğru sözlü bir adam" diyor; bu, adamın Yusuf'la olan kendi deneyimine göre Yusuf'un her zaman doğruyu söylediğine dair bir tanıklıktır. "Bize yedi semiz ineği anlat..." Burada adam, rüyayı anlatırken Kral'ın kendi sözlerini aktarıyor. Rüyanın yorumunu istediği için, tasvirini doğru biçimde aktarmak zorundaydı. Sûre, aktarımın doğruluğunu göstermek ve yorumun hemen ardından gelmesini sağlamak için aynı sözleri yeniden kullanıyor.

The man, who is the drink master of the King, calls Joseph a ‘man of truth,’ which is testimony that Joseph always tells the truth according to the man’s own experience with him. “Tell us of the seven fat cows...” Here the man quotes the King’s own words in relating the dream. Since he was asking for an interpretation of the dream, he had to quote the description accurately. The sūrah uses the same words again to indicate the accuracy of the reporting, and to enable the interpretation to immediately follow the statement.

Ancak Yusuf'un verdiği şey, rüyanın pasif bir yorumu değildir. Bunun yerine, olacak olanların sonuçlarıyla en iyi nasıl başa çıkılacağına dair bir tavsiye ile birlikte gelir. "Dedi ki: 'Yedi yıl art arda ekin ekeceksiniz.'" {(Ayet 47)} Bunlar, bol mahsulün kesintisiz geçeceği yedi yıldır. Bu yüzden rüyada yedi semiz inek olarak tasvir edilirler. "Ancak biçtiğiniz ekini başağında bırakın," {(Ayet 47)}

However, what Joseph gives is not a passive interpretation of the dream. Instead it is coupled with advice on how best to cope with the consequences of what is going to happen. “He replied: ‘You shall sow for seven consecutive years.” (Verse 47) These are seven years without a gap when there is a rich harvest. Hence they are depicted in the dream as seven fat cows. “But let the grain you harvest remain in its ear,” (Verse 47)

Sūrah'ın bu noktada yeniden bir sonraki sahneye geçtiği görülüyor; biten sahne ile başlayacak olan sahne arasında bir boşluk bırakılmış oluyor. Bu boşlukta neler olduğu ise bizim hayal gücümüze bırakılmış. Ardından perde yeniden Kral'ın sarayında kalkıyor. Sūrah, adamın rüyanın yorumu hakkında anlattıklarını ve Yusuf hakkında, onun hapsedilmesi ve bunun sebebi hakkında ve şu anki durumu hakkında söylediklerini atlıyor. Bunların yerine, bütün bunların etkisini somutlaştıran şeyi, yani Kral'ın onu görme arzusunu ve onun huzuruna getirilmesi yönündeki emrini sunuyor.

At this point the sūrah again moves to the next scene, leaving a gap between the one just ending and the one about to begin. What happens during this gap is left for us to imagine. The curtains are then once again raised in the King’s palace. The sūrah leaves out what the man tells of the interpretation of the King’s dream, and what he says about Joseph, his imprisonment and its cause, and his present situation. What we have instead is the effect of all this, embodied in the King’s expressed desire to see him and his order that he should be brought before him.

Kral şöyle dedi: "Bu adamı yanıma getirin." (50. ayet) Sure yine kralın emrinin uygulanmasına ilişkin ayrıntıları atlıyor. Yalnızca Yusuf'un kralın elçisine verdiği cevabı görüyoruz. Yusuf o kadar uzun süre zindanda kalmıştır ki, davası iyice incelenmeden oradan çıkmak için acele etmez. Gerçeğin açıkça ortaya çıkmasını ve masumiyetinin bütün insanlara ilan edilmesini ister. Kendisine yöneltilen bütün asılsız suçlamaların sadece yalan olduğu anlaşılmalıdır. Rabbi onu gözetmiş ve yetiştirilme biçimi ona güven ve gönül huzuru vermiştir. Gerçek ortaya çıkana kadar acele etmez.

“The King said: ‘Bring this man before me.’” (Verse 50) Again the sūrah leaves out the details of carrying out the King’s order. We simply find Joseph replying to the King’s emissary. He has spent so long in prison that he is in no hurry to leave until his case has been properly investigated. He wants the truth to be clearly known and his innocence to be declared to all people. All the false accusations hurled at him must be known for what they were: mere lies. He has been looked after by his Lord, and the way he has been brought up gives him reassurance and peace of mind. He is in no hurry until the truth is known.

Yusuf'a (a.s.) Allah'ın gösterdiği özenin etkisi, onun şimdiki tutumu ile önceki tutumu arasındaki farkta açıkça görülmektedir. Daha önce, zindan arkadaşından efendisine kendisini hatırlatmasını istemişti. Şimdi ise önce masumiyetinin ortaya konulmasını istemektedir. Bu yüzden Kral'ın elçisine şöyle der: "Efendinin yanına dön ve ona, ellerini kesen kadınların durumunu sor." (Ayet 50) Bu iki durum arasındaki uçurum gerçekten büyüktür.

The impact of the care God has taken of Joseph in bringing him up is clearly seen in the difference between his present attitude and his earlier one. Formerly, he had asked his prison companion to remember him to his master. Now he wants his innocence to be established first. Hence he says to the King’s emissary: “Go back to your lord and ask him about the women who cut their hands.” (Verse 50) The gulf between these two situations is great indeed.

Kur'an metnindeki terim, "Sizin durumunuz neydi?" ifadesinin karşıladığından çok daha güçlüdür. Daha çok "başınıza ne bela geldi?" anlamına gelir. Görünüşe göre Kral, huzuruna çağırmadan önce konuyla ilgili tam bilgi istemiştir. Kral bunu, onlarla konuşmadan önce durumdan haberdar olmak için yapmıştır. Huzuruna getirildiklerinde sorusu suçlayıcı bir işaret taşır ve bir şeyin gerçekten ciddi olduğunu ima eder: "Yusuf'u baştan çıkarmaya kalktığınızda durumunuz neydi?" (Ayet 51)

The Qur’ānic text uses a term much stronger than that expressed by the phrase, ‘What was the matter with you.’ It is much more like ‘what calamity came over you.’ It appears that the King asked for full information about the matter before he called them in. This the King did so that he would be appraised of the circumstances before he spoke to them. When they are brought before him, his question points an accusing finger, saying that something really serious must have happened: “What was the matter with you when you tried to seduce Joseph?” (Verse 51)

Kral'ın bu sorusu, Başbakan'ın evinde o gün olanlar hakkında bize bir şeyler anlatıyor. Kadınların Yusuf'a söylediklerinden, ya da ima ettiklerinden, onu ayartmaya çalışırken, bir şeyler çıkarıyoruz.

The King’s very question tells us something about what happened on that day at the Chief Minister’s house. We gather something of what the women said to Joseph, or hinted at, trying to tempt him into seduction.

Kral'ın huzurunda böyle bir suçlamayla karşılaşan kadınlar, artık gerçekleri inkâr edemeyeceklerini hissettiler: "Kadınlar dediler ki: Allah'a sığınırız! Onda en ufak bir kötülük görmedik." (Ayet 51) İşte onların bile inkâr edemeyeceği gerçek buydu. Yusuf o kadar masumdu ki, gerçekçi bir biçimde hiç kimse ona herhangi bir kötülük isnat edemezdi.

When faced with such an accusation in the presence of the King, the women felt that they could no longer deny the facts: “The women said. God save us! We did not perceive the least evil on his part.” (Verse 51) That is the truth that could not be denied, even by them. Joseph was so innocent that no one could realistically accuse him of any misdeed.

Bu noktada, Yusuf'a âşık olan ve onun hilesine asla boyun eğmeyeceğinden umutsuzluğa düşmesine rağmen bu aşkından kurtulamayan kadın, çok açık sözlü bir ifadeyle her şeyi itiraf etmek için öne çıkar: "Aziz'in karısı dedi: Şimdi gerçek ortaya çıktı."

At this point, the woman who loved Joseph and could not rid herself of such love, despite her despair of him ever succumbing to her guile, comes forward to confess all in a very frank statement: “The Chief Minister’s wife said: Now has the truth come to light.

Kral şöyle dedi: "Onu bana getirin, kendime özel olarak seçeceğim." Yusuf'la konuşunca kral dedi ki: "Bundan böyle sen bizim nezdimizde yüksek bir mevkide olacak ve her türlü güvene layık görüleceksin." Yusuf dedi ki: "Beni bu ülkenin hazineleri üzerine getir; ben onları bilgece koruyabilirim." Böylece Yusuf'a o ülkede yer verdik; orada dilediği gibi hareket edebilir hale geldi. Rahmetimizi dilediğimize ulaştırırız ve iyilik yapanların mükafatını asla zayi etmeyiz. Ama iman edenler ve kötülükten sakınanlar için ahiret mükafatı elbette çok daha hayırlıdır.

And the King said: ‘Bring him before me. I will choose him for my own.’ And when he had spoken to him, the King said: ‘You shall henceforth be in a position of high standing with us, invested with all trust.’ Joseph replied: ‘Give me charge of the store- houses of the land. I am able to look after them with wisdom.’ Thus did We establish Joseph in the land, free to do what he willed. We bestow Our mercy on whom We will, and We never fail to give their reward to those who do good. But as for those who believe in God and keep away from evil, the reward of the life to come is much better indeed. (Verses 54-57)

Kral, Yusuf'un masumiyetini ortaya koydu. Ayrıca Yusuf'un rüya yorumundaki ustalığını ve kadınların davranışlarının araştırılmasını talep ederken ne kadar bilge olduğunu öğrendi. Kral, Yusuf'un onurlu bir insan olduğunu da anladı. Hapishaneden çıkıp Mısır Kralı ile buluşmak için acele etmedi. Haksız yere hapsedilmiş bir onurlu insanın tutumunu benimsedi. Serbest bırakılmadan önce bile iftiranın yalan olduğunu kanıtlamak istedi. Kralın nezdinde herhangi bir iyilik makamı aramadan önce bütünlüğünü ve inancının doğruluğunu yeniden tesis etmek istedi.

The King established Joseph’s innocence. He also learnt how adept Joseph was in the interpretation of dreams, and how wise he was when he requested an investigation of the women’s behaviour. The King also learnt that Joseph was a man of dignity. He did not rush to leave the prison and meet the King of Egypt. He took the stand of an honourable man who had been wrongfully imprisoned. He wanted to prove the falsehood of the accusation even before his release. He wanted to re- establish his integrity and the truth of his faith before seeking any position of favour with the King.

Onun onurlu tutumu, dürüst ve bilge bir insan olarak, Kral'ın sevgisini ve saygısını kazandı. Bu yüzden Kral şöyle emretti: "Onu huzuruma getirin. Onu kendime seçeceğim." (Ayet 54) Kral, onu serbest bırakmak için ya da bu bilgin rüya tabircisini tanımak için, ya da kendisiyle görüşüp ondan memnun olduğunu söylemek için getirilmesini istemiyor. Onu kendine seçmek, güvenilir bir danışman ve hatta bir dost yapmak için huzuruna getirilmesini istiyor.

His dignified attitude as a man of integrity and wisdom earned hire the King’s love and respect. Hence, the King ordered: “Bring him before me. I will choose him for my own.” (Verse 54) He does not want him brought before him so that he can release him, or just to know this learned interpreter of dreams, or to grant him audience and tell him that he is pleased with him. He wants him brought to him so that he can choose him for his own and make him a trusted advisor and even a friend.

Yine de Yusuf'un talebi, İslami kuralların iki ilkesini ihlal ediyor gibi görünmektedir.

Nonetheless Joseph’s request appears to violate two principles of the Islamic code.

Birinci, makam talep etmektir; bu da İslam'da caiz değildir. Nitekim Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur:

The first is a request of position, which is not allowed in Islam, as the Prophet says:

“Kendisinden talep edene hiçbir makam vermeyiz.” [Buhârî ve Müslim rivayet etmiştir.] İkincisi, kişinin kendini övmesidir ki bu, “Kendinizi temize çıkarmayın.” (53: 32) Kur’ân ayetinin emrine aykırıdır. Ancak bu tür kurallar, Hz. Muhammed ﷺ zamanında kurulmuş olan İslam düzeninde konulmuştur. Dolayısıyla bunlar Yusuf’un zamanında geçerli değildi. Üstelik bu yalnızca bir örgütlenme ve yönetim meselesidir; bu tür meseleler Allah’ın gönderdiği bütün mesajlarda mutlaka aynı değildir ve hidayeti kabul eden bütün topluluklara eşit biçimde uygulanmazlar.

“We do not give a position [of government] to anyone who asks for it.” [Related by al-Bukhārī and Muslim.] The second is praising oneself, which runs contrary to the Qur’ānic instruction: “Do not pretend to purity.” (53: 32) However, such rules were established by the Islamic system laid down at the time of the Prophet Muĥammad (peace be upon him). Hence they did not apply during Joseph’s time. Besides, this is only a matter of organization and administration, and such matters are not necessarily the same in all messages sent by God, and they do not apply equally to all communities that accept divine guidance.

Bu savunmanın geçerli olmasına rağmen, ona dayanmak istemiyoruz. Konu fazlasıyla ciddi olduğu için böyle bir argümana yaslanmak yeterli değildir. Aslında mesele, farklı değerlendirmelere dayanmaktadır; bunları Kur'an ve Hadis'te yer alan kesin ifadelerden yapılan çıkarım ve inşa yönteminin tam olarak anlaşılabilmesi için doğru biçimde ortaya koymak gerekir. Böylece, nesiller boyunca etkinlikten uzak kalmış âlimlerin içinde bulunduğu durgun tabloyla hiç ilgisi olmayan, İslâm hukukunun dinamik yapısını da takdir edebiliriz.

Valid as this defence of Joseph’s request is, we do not wish to rely on it. The matter is far too serious to rest on such an argument. In fact it is based on different considerations which need to be properly outlined so that we can fully understand the method of deduction and construction on the basis of established statements in the Qur’ān and Ĥadīth. We will be able then to appreciate the dynamic nature of Islamic jurisprudence, which is totally different from the stale situation which appears to have remained with scholars upheld over generations of inactivity.

Hareket, İslam toplumunun kurucu unsurudur ve onu doğuran da budur. Başlangıçta iman, ilahi kaynağından gelir ve Allah'ın Resulü ﷺ tarafından söz ve fiille iletilir. Sonraki nesillerde ise ilahi imanı savunanlar onu temsil eder. Bu davete bazı insanlar karşılık verir; ancak onlara direniş gösterilir ve farklı biçimlerdeki Cahiliyye'yi uygulayan zalim rejimler tarafından işkenceye maruz bırakılırlar. Bazıları bu baskı karşısında boyun eğip imandan ve onu savunan hareketten yüz çevirebilir, bazıları ise sebat eder. Sebat edenlerin bir kısmı şehit olur, bir kısmı ise Allah'ın kendileriyle düşmanları arasında hükmünü verdiği ana kadar mücadeleye devam eder. Bu son grup, Allah tarafından zafere ulaştırılır; Allah onları iradesini yerine getirmenin bir aracı kılar. Onlara verdiği zafer ve iktidar vaadini yerine getirir, böylece ilahi imanın hükmünü kurabilirler. Bu zafer onların şahsi kazancı ya da mükafatı değildir. Bu, mesajlarının zaferidir; böylece insanlık üzerinde Allah'ın rububiyetini tesis ederler.

Movement is the constituent element of Islamic society, and this is what gives birth to it. Initially, the faith comes from its divine source, conveyed by God’s Messenger in word and deed. In later generations, it is represented by advocates of the divine faith. Some people will respond to this advocacy, and they are met with resistance, and subjected to persecution by tyrannical regimes implementing different forms of Jāhiliyyah. Some may succumb to persecution and turn away from the faith and its advocating movement, while others remain steadfast. Some of the latter may become martyrs, and others continue the struggle until God has judged between them and their opponents. This latter group will be granted victory by God, who makes them a means of fulfilling His will. He fulfils His promise to them of victory and power, so that they can establish the rule of divine faith. The victory is not theirs as a personal gain or reward. It is a victory of their message, so that they establish God’s Lordship of mankind.

Bu topluluk, inancını belirli bir toprak parçasıyla, belirli bir ırk, millet, renk, dil ya da benzeri içi boş bağlarla sınırlamaz. Onların misyonu, insanlığı dünyanın her yerinde, Tanrı'dan başkasına boyun eğmekten kurtarmak ve insanlığı, hangi türden olursa olsun, zorbalara boyun eğmenin çok üzerine çıkarmaktır.

This group of people do not limit their faith to a certain piece of land, or to a certain race, nation, colour, language or similarly hollow tie. Their mission is to liberate mankind, the world over, from submission to anyone other than God, and to elevate mankind far above the level of subservience to tyrants, regardless of their type of tyranny.

Bu hareket ilerledikçe insanların nitelikleri ortaya çıkar ve konumları, bu imana sağlam biçimde kök salmış, bütün topluluğun kabul ettiği ölçü ve değerlere dayanarak belirlenir. Bunlar; davaya bağlılık, fedakârlık, takva, yüksek ahlak standardı, verimlilik ve yetkinlik gibi değerlerdir. Tüm bu değerler uygulamayla, yani eylem ve hareket içinde kendini gösterdikleri ölçüde değerlendirilir. Böylece topluluk, bunlara sahip olanları tanır. Bu tür insanların üstünlük iddiasında bulunmaya ihtiyacı yoktur; kendi kampanyalarıyla bir yönetim mevkiine talip olmalarına ya da milletvekili seçilmek için çaba göstermelerine de gerek yoktur.

Bazıları, bu niteliğin yalnızca ilk Müslüman topluluğa, o dönemin tarihsel koşulları sebebiyle ait olduğunu öne sürebilir. Ancak unuttukları şu ki, gerçek bir İslam toplumunun bunun dışında bir temeli ve yaşama biçimi olmayacaktır. Böyle bir toplum, İslam'a dönüşü savunan ve insanların içine battıkları cahiliyyeden kurtulmalarına yardımcı olan bir hareket ortaya çıkmadıkça var olmayacaktır. Başlangıç noktası budur. Ardından, tıpkı ilk seferkinde olduğu gibi, kaçınılmaz olarak bir zorluk ve imtihan dönemi gelecektir. Üyelerinin bir kısmı baskıya boyun eğecek, bir kısmı ise sebat edecektir. Aralarında şehitler olacak, sağ kalanlar ise mücadeleye devam etmekte kararlı olacaktır. Cahiliyyeye geri dönmekten, ateşe atılmaktan nefret ettikleri kadar nefret edeceklerdir. Tıpkı ilk Müslüman topluluğa yaptığı gibi, Rab aralarında ve muhalifleri arasında hükmedip onlara zafer verinceye kadar mücadelelerini sürdürürler.

Some people may suggest that this quality belongs uniquely to the first Muslim community on the basis of its historical circumstances. They forget, however, that a true Islamic society will have no other foundation or method of existence. It will not come about unless a movement advocates a return to Islam and helps people abandon the jāhiliyyah into which they have sunk. That is the starting point. It will inevitably be followed by a period of hardship and trial, just like the first time. Some of its members will succumb to pressure, while others will remain steadfast. There will be martyrs among them while those who survive will be determined to continue the struggle. They will hate sinking back into jāhiliyyah as much as they hate being thrown into fire. They keep up the struggle until God has judged between them and their opponents, and gives them victory as He did with the first Muslim community.

Bu, Allah'ın yeryüzünün bir bölgesinde yeni bir İslami sistemin doğuşu anlamına gelir. Bu noktada hareket, başlangıç noktasından İslami bir toplum kurma noktasına ulaşmış olacaktır ve bu süreçte destekçilerini, imanlarına ve hayata geçirdikleri ölçü ve değerlere göre farklı derecelere ayırmış olacaktır. Bunların iktidar mevkileri için kendilerini aday göstermelerine gerek kalmayacaktır, çünkü onlarla birlikte cihad mücadelesi veren toplulukları onların yeteneklerini takdir edip onları tavsiye edecektir. Note: "God's land" is rendered as "yeryüzünün bir bölgesi" and "God" as "Allah" per the rule requiring the Turkish word for God, so the correct form is "Tanrı" rather than "Allah". Corrected translation below: Bu, Tanrı'nın yeryüzünün bir bölgesinde yeni bir İslami sistemin doğuşu anlamına gelir. Bu noktada hareket, başlangıç noktasından İslami bir toplum kurma noktasına ulaşmış olacaktır ve bu süreçte destekçilerini, imanlarına ve hayata geçirdikleri ölçü ve değerlere göre farklı derecelere ayırmış olacaktır. Bunların iktidar mevkileri için kendilerini aday göstermelerine gerek kalmayacaktır, çünkü onlarla birlikte cihad mücadelesi veren toplulukları onların yeteneklerini takdir edip onları tavsiye edecektir.

Bugün İslam sistemi ve yapısı hakkında düşünen ya da yazanlar bir çıkmaza girmiş durumda; çünkü İslam sistemini ve onun kurallarını ve değerlerini mevcut toplumsal düzenlerine uygulamaya çalışıyorlar. İslam sistemiyle karşılaştırıldığında böyle bir düzen, herhangi bir İslami kuralın uygulanmasına yer bırakmayan bir boşluk gibidir. İki tür toplumun yapısında temel bir fark vardır. İslam sisteminde insanlar ve gruplar, İslam inancını pratikte hayata geçirme süreci ve cahiliyye değerlerine ve sistemlerine karşı verilen mücadeledeki yaptıklarıyla birbirinden ayrılır. İslam toplumunun bu topraklarda kurulmasına kadar devam edecek baskılara, zulme ve diğer zorluklara katlanmalarını sağlayan, sebat etmeleridir. Diğer toplumlar cahiliyyeye aittir; durgunlaşmışlar ve İslam'la hiçbir ilgisi olmayan ilke ve değerleri sürdürmektedirler. Bu yönleriyle, İslami ilke ve değerlerin işleyişini destekleyemeyen bir boşluk gibidirler.

Those who think or write about the Islamic system and its structure today place themselves in a maze, because they try to implement the Islamic system and its rules and values in their present social set-up. Compared with the Islamic system, such a set-up is like a vacuum which provides no room for the implementation of any Islamic rules. There is a fundamental difference in the very make-up of the two types of society. In the Islamic system, people and groups are distinguished through what they do in the process of establishing the Islamic faith in practice and in the struggle against the values and systems of jāhiliyyah. It is their perseverance which enables them to endure pressure, persecution and other hardships that continue until the establishment of an Islamic society in the land. Other societies belong to jāhiliyyah, and they are stagnating, upholding principles and values that have nothing to do with Islam. As such, they are like a vacuum that cannot support the functioning of Islamic principles and values.

Bu yazarlar ve araştırmacılar, İslam sistemini ve kurumlarını savunmalarına, değerlerini ve hükümlerini uygulamalarına olanak tanıyacak bir çözüm arıyorlar. Onları ilk düşündüren şey, kendi adaylıklarını öne süremeyip kendi niteliklerinden söz edemiyorlarsa Şura Meclisi üyelerinin nasıl seçileceği sorusu oluyor.

Those writers and researchers look for a solution which enables them to advocate the Islamic system and its institutions, and to operate its values and laws. The first thing to trouble them is how the members of the Consultative Council are to be selected if they cannot put their names forward or speak about their own qualities.

Bugünkü toplumlarda, insanların birbirlerinin erdemlerini bilmediği ve dürüstlük, verimlilik ve bütünlük gibi doğru ölçülerle yargılanmadığı bir ortamda, doğru insanlar nasıl tanınacak? Ayrıca devlet başkanının nasıl seçileceği konusu da kafaları karıştırıyor. Halk oylamasıyla mı seçilmeli, yoksa Şura Meclisi tarafından mı? Eğer Şura Meclisi'nin üyelerini o atıyorsa, bu üyeler gelecekte onu nasıl seçecek? Ona borçlu hissetmeyecekler mi ve iyiliğini karşılamak istemeyecekler mi? Üstelik onu seçen veya seçilmesini sağlayan kişiler olarak, genel lider olduğunda onun üzerinde nüfuz sahibi olmayacaklar mı? Üyeleri atarken, yalnızca kendisine sadık olanları seçmeyecek mi? Bu tür sorular bitmek bilmiyor.

Akademik araştırma yoluyla İslam hukukuna dair entelektüel çalışmalar rahat olabilir, çünkü hiçbir risk taşımazlar; ancak bu tür çalışmalar İslami davetin bir parçası değildir. Aslına bakılırsa İslami stratejinin de bir parçası değildir. Riskten uzak durmak isteyenler, edebiyat, sanat ya da ticaretle uğraşmakla daha iyi edeceklerdir. Anlatılan biçimdeki İslam hukukunun akademik incelenmesi, kişisel görüşüme göre — Allah en doğrusunu bilir — boşa harcanmış bir emek ve boşa gitmiş bir sevaptır. İlahi din, Allah'ın hükmüne başkaldıran ve Allah'a ve İslam dinine teslim olmayı reddederken kendi sorunlarına İslami çözümler isteyerek zaman zaman bizimle alay eden cahiliyeye boyun eğmeyi kabul etmez.

Intellectual research in Islamic jurisprudence may be comfortable, because it involves no risks, but it is not part of Islamic advocacy. In fact it is not a part of Islamic strategy. Those who want to steer away from risk will be better off occupying themselves with literature, art or commerce. Academic study of Islamic jurisprudence on the lines described is in my personal view — and God knows best — a waste of effort and reward. The divine faith does not accept a position of subservience to jāhiliyyah which rebels against its rule and which, at times, ridicules it by requesting Islamic solutions for its own problems when it refuses to submit to God and the Islamic faith.

İslam toplumunun doğuş yöntemi aynıdır ve aynı aşamaları izler.

The method of birth of Islamic society is the same, and it follows the same stages.

Jāhiliyyah'dan İslam'a geçiş hiçbir zaman kolay bir görev olmayacaktır ve bu geçiş, İslami bir toplum ortaya çıktığında onu hazırlamak amacıyla İslami ilkeleri kodlaştırmakla başlamayacaktır. Bu kodlar, İslam dışı toplumların İslamileşebilmek için ihtiyaç duyduğu unsur da değildir. Böyle bir dönüşümdeki zorluk, İslami hukukun gelişmiş ve medeni toplumların karmaşık ihtiyaçlarını karşılamaya yetersiz olmasından kaynaklanmaz. Bunların hepsi kendini aldatmaktır. Bu tür toplumların İslami olmasını engelleyen şey, bütün egemenliğin yalnızca Allah'a ait olduğunu kabul etmeyi reddeden zulümdür. Bu nedenle, insan hayatı ve bütün dünya üzerindeki Rabbin rububiyetini kabul etmeyi reddederler. Böylece kendilerini tümüyle İslam'ın dışına çıkarırlar. Bu, İslam'ın temelde herkesçe bilinen bir parçasıdır. Dahası, kitleler zulme boyun eğdiğinde, zorbaları Allah'ın yanında rabler haline getirir ve onlara itaat ederler. Böylece kitleler, Allah'ın birliğine inanmaktan çıkıp şirke düşerler; çünkü rububiyeti Allah'tan başka herhangi bir varlığa ait saymak, o varlığı Allah'la aynı konuma koymak demektir. Cahiliyye, insan eli ile kurulmuş bir sistem olarak işte böyle yerleşir. Maddi güce dayandığı kadar yanlış kavramalara da dayanır.

A transformation from jāhiliyyah to Islam will never be an easy task, and it will never start with codifying Islamic principles in preparedness for Islamic society whenever it may come into existence. Nor are these codes the ingredient that non-Islamic societies require in order to become Islamic. The difficulty in such a transformation is not due to Islamic laws being inadequate to meet the sophisticated needs of advanced and civilized societies. That is all self-deception. What prevents such societies from becoming Islamic is tyranny that refuses to acknowledge that all sovereignty belongs to God alone. Hence they refuse to acknowledge God’s Lordship over human life and over the whole world. Thus they take themselves out of Islam altogether. That is a part of Islam that is essentially known to all. Moreover, when the masses submit to tyranny, they make the tyrants lords beside God, and they obey them. Thus the masses take themselves away from believing in the oneness of God to polytheism, because acknowledging Lordship as belonging to any beings other than God is to place such beings in the same position as God. That is how jāhiliyyah is established as a human system. It is founded on misconceptions as much as it is founded on material power.

Yusuf'un Kralın hazinelerinin başına getirilmesi talebi ve İslam toplumunda devlet görevlerinin istenmesi meselesi üzerinde durduktan sonra, kıssanın akışına geri dönüyoruz. Sûre metnine baktığımızda, Kral'ın Yusuf'un talebini kabul ettiğine dair bir ifadenin yer almadığını görüyoruz. Sanki talebin kendisi Kral'ın onayını ima ediyormuş gibidir. Bu, Yusuf'a verilmiş daha yüksek bir ikramdır ve onun Kral katındaki yüksek konumunu gösterir. Talebini dile getirmesi, onun karşılanması için yeterliydi. Bunu, şu ayetler doğrulamaktadır:

Having elaborated the point about Joseph’s request to be in charge of the Kingdom’s store houses, and the issue of seeking government posts in Islamic society, we pick up the thread of the story again. When we consider the text of the sūrah we find that it does not mention the King’s agreement to Joseph’s request. It is as if the request itself implied the King’s approval. This is an even higher honour given to Joseph, and it shows his high standing with the King. He only needed to state his request for it to be answered. This is confirmed by the following verses:

"Böylece Yusuf'a yeryüzünde yer verdik; orada dilediği gibi davranabilirdi. Rahmetimizi dilediğimize veririz; iyilik yapanların ecrini zayi etmeyiz. Ama iman edip sakınanlar için ahiret mükâfatı elbette daha hayırlıdır."

“Thus did We establish Joseph in the land, free to do what he willed. We bestow Our mercy on whom We will, and We never fail to give their reward to those who do good. But as for those who believe in God and keep away from evil, the reward of the life to come is much better indeed.” (Verses 56-57)

Yusuf'un masumiyetinin, bu şekilde ortaya konulması, Kral'ın ona zaten duyduğu hayranlık ve isteğinin kabul edilmesi, hepsi Yusuf'un bu topraklarda sağlam ve seçkin bir konuma yerleşmesine yardımcı oldu.

Thus the proof of Joseph’s innocence in the way that it was done, and the King’s admiration that he has already won, and the granting of his request, all helped to establish Joseph in the land, giving him a firm and distinguished position.

"Böylece Yusuf'u yeryüzünde yerleştirdik; istediği yerde barınabiliyordu." (Ayet 56) Dilediği evi tutabiliyor, seçtiği yerde oturabiliyor ve istediği mevkiyi elde edebiliyordu. Bu özgürlük, kardeşlerinin kendisini attığı kuyu ile çekmek zorunda kaldığı hapis cezası ve her iki durumun getirdiği tüm korku ve kısıtlamalarla tam bir tezat oluşturur. "Rahmetimizi dilediğimize ulaştırırız." (Ayet 56)

“Thus did We establish Joseph in the land, free to do what he willed.” (Verse 56) He was free to take up the house he wanted, at the place of his choice, and to occupy the position he wished. That freedom contrasts fully with the well in which he was thrown by his brothers and the prison sentence he had to endure, with all the fears and restrictions of both situations. “We bestow Our mercy on whom We will.” (Verse 56)