"Ey insanlar! Rabbinizden korkun. Kıyametin sarsıntısı gerçekten dehşet verici olacaktır. O gün, emzikli her anne emdirdiği çocuğunu unutacak, her gebe kadın yükünü düşürecek ve insanları sarhoş görürsün; oysa sarhoş değillerdir. Fakat Allah'ın azabı gerçekten çok şiddetlidir."

Mankind! Have fear of your Lord. The violent convulsion at the Last Hour will be awesome indeed. On the day when it comes, every suckling mother will utterly forget her nursling, and every woman heavy with child will cast her burden; and it will seem to you that all mankind are drunk, although they are not drunk. But severe indeed will be God’s punishment. (Verses 1-2)

Bu sûrenin başlangıcı, insanın yüreğini titreten heybetli bir açılıştır. Tüm insanlığa hitap eder, Rableri'ne karşı takvâ sahibi olmaya çağırır ve olayların yaşandığı, dehşet verici Kıyamet Günü'nde başlarına gelebilecek şeylere karşı uyarır. Bunda, korkutucu ve sözle ifade edilemeyen bir gizem unsuru açıkça vardır. Böylece bize bir "sarsıntı"dan söz edilir ve bu sarsıntı "gerçekten korkunç" diye nitelendirilir; ancak onun mahiyeti ve özü hakkında net bir işaret yoktur.

This is how the sūrah begins: an awesome opening that makes hearts tremble. It addresses all mankind, calling on them to fear their Lord and warning them against what may happen on the eventful and terrible Day of Judgement. There is a clear element of mystery about it, one that is frightening and cannot be expressed in words. Thus we are told of a ‘violent convulsion’ which is then described as ‘awesome indeed’, but we have no clear indication as to its nature or substance.

Ayrıntılar verildiğinde, bunların bizi daha da korkutucu bulduğunu görürüz. Emziren her annenin, emzirdiği çocuğundan tamamen habersiz olduğunu gösteren bir tablo karşımızdadır: bakar ama görmez, hareket eder ama amaçsızca hareket eder. Her hamile kadın, onu kuşatan büyük dehşet yüzünden düşük yapar. Bütün insanlar sarhoş gibi görünür, oysa sarhoş değillerdir.

When the details are given, we find them even more frightening. We have a picture of every suckling mother completely unaware of the child she is nursing: she looks but does not see, moves but only aimlessly. Every pregnant female miscarries because of the great shock that engulfs her. All people look drunk, but they are not.

Sanki boşluğa bakıyorlar ve her yöne doğru sarhoşçasına yalpalıyorlar. Bu çok hareketli bir sahne; hareketli, devasa bir kalabalık var. Ayetler okunurken neredeyse gözlerimizle görüyormuşuz gibi oluyor ve bunu hayal gücümüzde canlandırıyoruz. Yine de tasvir ettiği dehşet yüzünden tam bir görüntüyü zor kavrayabiliyoruz. Bu dehşet, hacmiyle ya da kapsamıyla ölçülemez; insanlar üzerindeki etkisiyle ölçülür. Onun ölçüsü, emziren annenin kucağındaki çocuğunu unutmasıdır. Bir anne, karşılaştığı dehşet bütün duyularını ve melekelerini ele geçirmedikçe bu kadar unutkan olamaz. Ölçüsü, düşük yapan hamile kadınlar ve içki içmemişken sarhoş gibi davranan insanlarla da belirlenir. Bütün bunların sebebi, Allah'ın azabının gerçekten çok şiddetli olmasıdır.

Bu dehşete rağmen, bazı insanların Tanrı hakkında hiçbir bilgiye sahip olmadan tartıştıklarını ve O'ndan korkmadıklarını bize bildiriliyor: { İnsanlardan kimi, hiçbir bilgiye sahip olmadan Tanrı hakkında tartışır ve her azgın şeytanın ardına takılır. Kendini herhangi bir şeytana teslim eden kimse için şu yazılmıştır: Onu saptıracak ve alevli ateşin azabına götürecektir. } (Ayet 3-4)

Despite this horror, we are told that some people dispute about God, having no fear of Him: “Yet some people argue about God without having any knowledge, and follow every rebellious devil. It is decreed for whoever entrusts himself to any [such devil] that he will lead him astray and guide him towards the suffering of the blazing flame.” (Verses 3-4)

Tanrı'nın varlığı, birliği, kudreti, ilmi ya da sıfatlarından herhangi biri hakkında olsun, bir tartışmanın bu denli tuhaf görünmesi çok açıktır. Herkesin üzerine çöktüğü, ondan kurtuluşun yalnızca takva ve Tanrı'nın rızasını kazanmakla mümkün olduğu o dehşeti kavrayabilen biri, nasıl Tanrı hakkında tartışmaya devam edebilir? Düşünecek bir akla ve hissedecek bir kalbe sahip biri, bizleri hepimizi tehdit eden bu korkunç çalkantıdan kaçınmaya çalışmak dışında nasıl başka bir şeyle uğraşabilir?

Whether the dispute is about God’s existence, oneness, power, knowledge or any of His attributes, it sounds extremely singular. How can anyone realize the extent of the horror that awaits us all, and from which the only escape is through piety and earning God’s pleasure, yet continue to dispute about God? How can anyone with a mind to think and a heart to feel indulge in anything other than trying to avoid this violent convulsion whose horror threatens us all?

Bilgiye dayanan bir tartışma olsaydı, bunun lehine bir şeyler söylenebilirdi; ama bu bilgisiz bir tartışmadır. Kesin delil aramayan bir kibirle ve Şeytan'ın buyruğuna uymanın sonucu olan bir sapkınlıkla iç içedir. Bu tür insanlar Allah hakkında tartışır ve "her asi şeytana uyarlar." Bu şeytan ise hakikatten yüz çevirmekle böbürlenir. Bu yüzden, "kim ona dost edinirse, onu saptıracak ve alevli ateşin azabına yönlendirecektir" hükmü vardır. (Ayet 4) Bu tür şeytanların, izleyicilerini cehenneme düşürmek için onları hakikatten uzaklaştırmaları kaçınılmazdır. Sûre, bunu alaycı bir dille "hidayet" olarak adlandırır; oysa bu, ancak helake ve felakete götüren birinin yönlendirmesi olabilir.

Had it been a dispute based on true knowledge, something might be said for it, but it is a dispute without knowledge. It is immersed in arrogance that seeks no firm evidence, and error that is the result of following Satan’s bidding. Such people dispute about God “and follow every rebellious devil,” who boasts about turning away from the truth. Hence, “it is decreed for whoever entrusts himself to any [such devil] that he will lead him astray and guide him towards the suffering of the blazing flame.” (Verse 4) It is inevitable that such devils will lead their followers away from the truth in order to land them in hell. The sūrah sarcastically calls this ‘guidance’, which can only be the guidance of one who leads to destruction and doom.

Ey insanlar! Eğer diriliş konusunda şüphe içindeyseniz, bilin ki Biz sizi topraktan, sonra bir nutfeden, sonra bir alaka (yapışkan bir kan pıhtısı) den, sonra şekli belli olmuş ya da olmamış bir et parçasından yarattık ki size (kudretimizi) açıklayalım. Dilediğimizi belirli bir süreye kadar rahimlerde yerleşik tutarız, sonra sizi bebek olarak çıkarırız; sonra da güçlü çağınıza ulaşmanız için (büyütürüz).

Mankind! If you are in doubt as to the resurrection, remember that We have created you out of dust, then out of a gamete, then out of a clinging cell mass, then out of an organized and unorganized embryo, so that We might make things clear to you. We cause to rest in the [mothers’] wombs whatever We please for an appointed term, and then We bring you forth as infants, that you may grow up and attain your prime.

Içinizden kimi genç yaşta ölür, kimi de en aşağılık ihtiyarlığa ulaşır; öyle ki bildiği her şeyi artık bilmez olur. Yeryüzünü kuru ve verimsiz görürsün; ama Biz üzerine su indirdiğimizde [birdenbire] kıpırdar, kabarır ve her türden göz alıcı bitki sürer. (Ayet 5)

Some of you die young, and some live on to abject old age when all that they once knew they know no more. You can see the earth dry and barren; and [suddenly,] when We send down water upon it, it stirs and swells and puts forth every kind of radiant bloom. (Verse 5)

Diriliş, daha önce var olmuş bir hayata geri dönüştür. Dolayısıyla insan ölçülerine göre, hayatın ilk kez var edilmesinden daha kolaydır; ancak Allah'ın ölçüsüne göre kolay ya da zor kavramları söz konusu değildir. Ona göre, bir şeyi yoktan var etmek ile sona ermiş bir hayatı geri getirmek aynıdır. Her ikisi de O'nun iradesinin sonucudur: "Bir şeyi dilediği zaman, ona yalnızca 'Ol' der, o da hemen oluverir." (36:82)

Resurrection is a return to a life that has been in existence. Thus, by human standards, it is easier than the origination of life in the first place, although, by God’s standards, the notion of easier or more difficult does not arise. To Him, initiating something out of nothing and restoring a life that had ended are the same. Both are the result of His will: “When He wills a thing to be, He only says to it, ‘Be’– and it is.” (36:

82) Ancak Kur'an, insanlara kendi ölçüleri, akıl yürütme biçimleri ve anlayışları doğrultusunda hitap eder. Onların kalplerini, hayatlarının her anında gerçekleşen olayları düşünmeye yöneltir. Eğer bu olayları dikkatle düşünseler, onların mucizevi olduğunu fark ederlerdi. Ancak bunu öyle takdir edebilmeleri için, olaylara açık bir kalple ve düşünen bir akılla bakmaları gerekir. Ne yazık ki! Çoğu zaman bunu yapmazlar.

Bunun sebebi, yalnızca Allah'ın Mutlak Hakikat olması; yalnızca O'nun ölüleri diriltmesi ve her şeyi dilemeye gücünün yetmesidir. Ayrıca Kıyamet'in şüphesiz gelecek olması ve Tanrı'nın kabirlerde bulunan herkesi mutlaka diriltecek olmasıdır.

That is because God alone is the Ultimate Truth; and He alone brings the dead to life; and He has the power to will anything. And that the Last Hour is certain to come, beyond any doubt; and that God will certainly resurrect all who are in their graves.

(Ayetler 6-7)

(Verses 6-7)

İnsanın kökeni ve topraktan yaratılışı, bir embriyonun geçtiği çeşitli aşamalar, bir çocuğun ve hayatının sonraki döngüsü ve ayrıca kurak ve verimsiz bir topraktan hayatın filizlenmesi hakkında söylenen her şey, Hakk olan Allah'ın... Wait — the rule says write "God", never "Allah". Corrected: İnsanın kökeni ve topraktan yaratılışı, bir embriyonun geçtiği çeşitli aşamalar, bir çocuğun ve hayatının sonraki döngüsü ve ayrıca kurak ve verimsiz bir topraktan hayatın filizlenmesi hakkında söylenenlerin tümü, Mutlak Hakikat olan Tanrı'nın gerçekliğiyle yakından ilgilidir. Tüm bu hususlar, Tanrı tarafından başlatılan ve işletilen sabit yasalardır; bu Hakk olan Tanrı'nın yasaları asla başarısız olmaz. Hayatın bu şekilde, bir aşamadan diğerine ilerleyişi, hareketlerini ve aşamalarını belirleyen büyük iradenin göstergesidir. Tanrı'nın Mutlak Hakikat olması ile bu başarısız olmayan hayat döngüsünün tutarlılığı arasındaki bağlantı açıktır.

All that has been said about the origins of man and his creation out of dust, the various stages an embryo goes through, and the next cycle of a child and his life, and also about life blooming out of a dry and barren earth are closely related to the fact that God is the Ultimate Truth. All these aspects are constant laws initiated and operated by God, the Truth, whose laws will never fail. The progress of life in such a fashion, moving from one stage to another, is indicative of the great will that determines its moves and stages. The link is clear between the fact that God is the Ultimate Truth and this consistency of an unfailing cycle of life.

“Ölüleri diriltecek olan yalnızca O'dur.” (6. ayet) Ölüleri diriltmek, daha önce ölmüş olan şeyde hayatı yeniden başlatmak demektir. İlk kez hayatı yaratan, son aşamada onu geri getiren de O'dur. “Allah, kabirlerde olanların hepsini kesinlikle diriltecektir.” (7. ayet) Onlar, bu ilk hayatta yaptıkları her şeyin karşılığını o zaman alacaklardır. Böyle bir diriliş, yaratılışın amacının gereğidir.

“He alone brings the dead to life.” (Verse 6) Bringing the dead to life is to re-initiate life in what has been dead. The One who originated life in the first instance is the One who brings it back in the final stage. “God will certainly resurrect all who are in their graves.” (Verse 7) They will then be given their reward for whatever they did in this first life. Such resurrection is dictated by the purpose of creation.

Sûre daha sonra başka bir tipte insanın tablosunu çizer. Bu tip, İslam davetinin ilk günlerinde kesinlikle mevcuttu, ama her nesilde de vardır. Bu, imanı, bundan elde edeceği kâr veya zararın ne olabileceğiyle tartan insan tipidir. Dolayısıyla imana yaklaşımı, yaptığı herhangi bir ticari alışverişle aynıdır.

The sūrah then paints a picture of another type of person. Although this type was definitely present in the early days of the Islamic message, it is also present in every generation. It is the type that weighs up faith against what profit or loss he is likely to achieve as a result. Thus, his approach to faith is the same as any business transaction he conducts.

Bazı insanlar Tanrı'ya imanın kenarında kalarak ibadet eder. Başına bir iyilik geldiğinde hoşnut olur; ama bir sınav kendisini sardığında tamamen yüz çevirir. Böylece hem bu dünyayı hem de ahiret hayatını kaybeder. Gerçekten bu, eşi benzeri olmayan bir kayıptır. Tanrı'nın yerine, ne kendisine zarar verebilecek ne de fayda sağlayabilecek bir şeye yalvarır. Sapıklığın en uç noktası budur. Gerçekten de, faydadan çok zarar vermesi daha olası olan birine yalvarır. Ne kötü bir koruyucu, ne kötü bir dosttur o!" (Kur'an-ı Kerim, 11-13. ayetler)

Some people worship God on the border-line [of faith]. If good befalls such a person, he is content; but if a trial assails him, he turns away utterly; thus losing this world and the life to come. This is, indeed, a loss beyond compare. He invokes, instead of God, something that can neither harm nor benefit him. This is the utmost that one can go astray. Indeed he invokes one that is far more likely to cause harm than benefit. Vile indeed is such a patron, and vile the friend. (Verses 11-13)

İman, mü'minin hayatının direğidir. Dünya burada ya da orada sarsılıp sallanabilir, ama mü'min bu direğe dayanarak yerinde durur. Olaylar onu bu ya da şu yöne çekebilir, ama kararlılığında sabit kalır. Etrafındaki destekler çökebilir, ama imanın hiç bozulmayan bir destek sağladığından emindir. İmanın mü'minin hayatındaki değeri işte budur. Bu yüzden insan, doğru imana sahip olduğundan, o imanın bozulmayan desteğine güvendiğinden emin olmalı, hiç tereddüde düşmemeli ve hemen bir karşılık beklememelidir. Gerçekten de iman, mü'minler için bir ödüldür, çünkü ihtiyaç duydukları bütün desteği onlara verir. Bu, imanın nuruna açılan ve hidayet arayan bir kalp için gerçekten bir ödüldür. Bu sebeple Allah, ihtiyaç duydukları bütün güveni sağlamak için onlara iman nasip eder. Mü'min, iman bir ödüldür derken ve değerini kavrarken, etrafındaki insanların amaçsızca, dört bir yana savrulmuş, endişeli, yoldan çıkmış halde hareket ettiğini görür; kendisi ise adımlarından emin, sakin ve Rabbiyle olan sağlam bağıyla huzurludur.

Faith is the mainstay of a believer’s life. The world may be swayed and shaken here or there, but the believer stays his ground supported by this mainstay. Events may pull him in this or that direction, but he remains firm in his resolve. Support may crumble all around him, but he is certain that faith gives him the kind of support that never fails. Such is the value of faith in the life of a believer. Hence, he or she must ensure that they have the right faith, trust to its unfailing support, entertain no hesitation and wait for no immediate reward. Indeed, faith itself is a reward for believers, because it gives them all the support they need. It is indeed a reward for a heart that opens up to the light of faith and seeks guidance. Because of this, God grants them faith to provide them with all the reassurance they need. A believer realizes that faith is a reward and appreciates its value when he sees people all around him moving aimlessly, pulled here and there, worried, thrown off-course, while he himself is certain of his footsteps, calm, reassured by his strong bond with God.

Tevhid inancına gerçekten bağlı olanlar için Allah, bu dünyanın sunabileceği bütün maddi konfor ve faydalardan çok daha üstün olanı hazırlamıştır: "Allah, iman edip salih ameller işleyenleri, altlarından ırmaklar akan cennetlere mutlaka koyar. Allah dilediğini mutlaka yapar." (Ayet 14) Bu nedenle, sıkıntıya veya bir imtihana uğrayan herkes sabırlı olmalı ve azimle direnmelidir. Ayrıca, yalnızca O'nun sıkıntısını giderebileceğine ve sabrının karşılığını verebileceğine inanarak, Tanrı'ya, O'nun rahmetine ve desteğine güvenmeyi sürdürmelidir.

As for those who truly believe in God’s oneness, God prepares for them what is much better than all the material comforts and benefits this life may provide: “God will certainly admit those who believe and do righteous deeds into gardens through which running waters flow. God certainly does whatever He wills.” (Verse 14) Therefore, anyone who endures adversity or a test should remain steadfast and persevere. He must also continue to place his trust in God and His mercy and support, believing that only He can relieve his adversity and reward him for his perseverance.

Bu dünyada ve ahirette Tanrı'nın yardımına olan güvenini yitiren ve kendini ağır bir baskı veya sıkıntı içinde bulduğunda Tanrı'nın lütfundan umudunu kesen kimse, kendi gücü yettiği her şeyi kendisine yapabilir. Ancak yaptığı hiçbir şey durumunu asla değiştirmeyecek ve sorunlarından kurtarmayacaktır: "Kim, Allah'ın onu bu dünyada ve ahirette yardım etmeyeceğini düşünüyorsa, bir ip uzatıp göğe çıksın, sonra kendini kessin; ve baksın, bu tedbiri onu öfkelendiren şeyi giderebilecek mi."(Ayet 15)

A person who loses his trust in God’s help, both in this life and in the life to come, and despairs of God’s grace when he finds himself under severe pressure or adversity, may do with himself whatever he is able to do. But nothing he does will ever change his lot or relieve him of his problems: “If anyone thinks that God will not succour him in this world and in the life to come, let him stretch out a rope to the sky and then cut himself off; and then let him see whether his scheme will remove that which has enraged him.” (Verse 15)

Bu ayet, böyle bir kişinin hissettiği öfkeyi ve bu öfkenin doğurduğu davranışı çarpıcı bir tabloyla resmediyor. Bu durum, insanın tahammül sınırına geldiği anda daha da büyüyor. Söylemeye gerek yok ki, sıkıntı içindeki ve Allah'ın lütfundan ümidini kesen bir insan, aydınlatıcı her kaynağı ve her teselli edici düşünceyi ve umudu yitirir. Kaygısı katbekat artar ve stresi yüreğine ağır bir yük olarak çöker. Böylece sıkıntısı daha da katlanır. Bu nedenle ayet, Allah'ın kendisine yardım etmeyeceğini düşünen herkese, ister bu dünyada ister ahirette olsun, göğe bir ip uzatıp o ipe tutunarak yukarı tırmanmasını, ya da ipi boynuna bağlayıp sonra keserek düşmesini, veya nefesini keserek boğulmasını söyler. Bakalım bu yolla sıkıntısı giderilecek mi, gidermeyecek mi?

Kıyamet Günü'nü tasvir eden bu bölüm, Allah'ın sadık kullarına bahşettiği ikramı ve diğerlerinin yaşadığı rezilliği, sanki şu anda gerçekleşiyormuş gibi gözler önüne sermektedir.

The next passage draws a scene of the Day of Judgement when the honour bestowed by God on His faithful servants and the humiliation suffered by the others are shown as though they are happening here and now.

Bu iki düşman, Rableri hakkında tartışmaya dalmış bulunuyor. İnkâr edenler için ateşten elbiseler biçilecek ve kafalarının üzerine kaynar su dökülecek; bu su, karınlarında ve derilerinde ne varsa hepsini eritecek. Ayrıca onlar için demir kamçılar vardır. Acılarından çıkmak istedikçe oraya geri döndürülecekler ve kendilerine: "Yakıcı ateşin azabını tadın!" denilecek. Allah'a değil, Tanrı'ya... Düzeltiyorum; metinde "God" geçtiği için Türkçe karşılığı olan "Tanrı" kullanılmalıdır. Çeviri şöyledir: Bu iki düşman, Rableri hakkında tartışmaya dalmış bulunuyor. İnkâr edenler için ateşten elbiseler biçilecek ve kafalarının üzerine kaynar su dökülecek; bu su, karınlarında ve derilerinde ne varsa hepsini eritecek. Ayrıca onlar için demir kamçılar vardır. Acılarından çıkmak istedikçe oraya geri döndürülecekler ve kendilerine: "Yakıcı ateşin azabını tadın!" denilecek. Tanrı, iman edip salih ameller işleyenleri, altlarından ırmaklar akan cennetlere koyacaktır. Orada altın bileziklerle ve incilerle süslenecekler ve giysileri ipek olacaktır. (Âyet 19-23)

These two adversaries have become engrossed in contention about their Lord. For the unbelievers garments of fire shall be cut out; and scalding water will be poured over their heads, melting all that is in their bellies and their skin. In addition, there will be grips of iron for them. Whenever, in their anguish, they try to get out, they are returned there, and will be told: ‘Taste the torment of fire.’ God will certainly admit those who believe and do righteous deeds into gardens through which running waters flow, wherein they will be adorned with bracelets of gold and pearls, and where silk will be their raiment. (Verses 19-23)

Bu, yüksek sesler ve telaşlı hareketlerle dolu sert bir sahnedir. Betimleyici üslup, sürekli yenilenen ve hayal gücümüzde canlandırılan bir eylemle uzun bir sürenin hissini verir. Kumaşların kesilip biçildiğini ve insanların başlarına kaynar suyun dökülmekte olduğunu görürüz. Suyun sıcaklığı öylesine yüksektir ki, başlarına değdiği anda karınlarında ne varsa eriyip dökülür, derileri de erir. Ayrıca bu cezaya çarptırılanları kamçılamak için kızgın demirden kırbaçlar da görürüz. Işkence artar ve dayanılmaz hâle gelir. İnkâr edenler bu eziyetten kaçmak için ani bir hamle yaparlar, ancak sert bir şekilde yeniden ona geri döndürülürler. Onlara ağır biçimde azarlanarak şöyle denir: "Yakıcı azabı tadın." Hayal gücümüz, sahnenin ilk hareketinden, inkârcıların kaçmaya çalıştıklarında geri püskürtüldükleri ana kadar bu sahneyi tekrar tekrar canlandırır. Sonra her şey yeniden başlar. Bu kendini tekrarlayan sahneden uzaklaşmanın tek yolu, surede tasvir edilen öteki kaderi görmektir. Başlangıç noktası, Rableri hakkında tartışan iki karşıt taraftır. Az önce, O'na inanmayı reddedenlerin acıklı sonunu gördük. Öte yandan mü'minler, altlarından ırmaklar akan bahçelerdedirler. Giysileri birinci gruptakilerinkine benzemez: ipekten yapılmıştır. Bunların üzerinde altın ve incilerden yapılmış süs ve mücevherler vardır. Allah onları ayrıca en güzel söze ve Övgüye layık olanın yoluna iletir. Böylece ne sözde ne de yönde hiçbir güçlükle karşılaşmazlar.