Bu sûre Mekkî bir vahiydir; her ne kadar Kur'ân'ın bazı nüshalarında 12, 17 ve 114. âyetlerin Medine'de indiği söylense de. Bu âyetlere sûrenin bağlamı içinde bakıldığında, onların tam yerlerinde durdukları görülür. Sûrenin başlangıçtan itibaren bu âyetlerden yoksun olduğunu ya da bunların sonradan eklendiğini düşünmek zordur. Üstelik bu âyetler, temelde Mekkî vahiylerin ele aldığı konulara, yani imana ve Kureyş'in ona karşı tutumuna, bu tutumun Peygamber'i ve onun küçük ashâb topluluğunu nasıl etkilediğine ve Kur'ân'ın bu etkileri nasıl giderdiğine dair konulara değinmektedir.

This sūrah is a Makkan revelation, despite that in some copies of the Qur’ān it is said that verses 12, 17 and 114 were revealed in Madinah. A glance at these verses within the context of the sūrah shows that they occur in their perfect settings. It is difficult to imagine that the sūrah was without these verses from the outset, or that they were added later on. Besides, these verses speak about subjects that are essentially part of what Makkan revelations address, namely faith and the Quraysh’s attitude to it, how their attitude affected the Prophet and his small band of followers, and how the Qur’ān dispelled these effects.

Sûrenin bütünü, İsrâ Sûresi'nden (17. sûre, Gece Yolculuğu) sonra gelen Yûnus Sûresi'nin (10. sûre) ardından indirilmiştir. Bu durum, sûrenin inişinin zamanını açık biçimde ortaya koymaktadır: İslam tarihinin erken döneminin çok zor bir evresinin ortasında. Bu sûreden önce, Peygamber'in her türlü zarardan inkârcılara karşı koruyan amcası Ebû Tâlib ile Peygamber'e teselli verici etkisiyle büyük yardımcı olan eşi Hatice'nin vefatları yaşanmıştı. Bu iki vefat, inkârcıların muhalefetlerinde daha cüretkâr ve sert olmalarına imkân vermiştir; özellikle de Peygamber'in Kudüs'e yaptığı ve oradan göğe yükseldikten sonra aynı gece Mekke'ye döndüğü Gece Yolculuğu'ndan sonra.

The sūrah as a whole followed the revelation of Sūrah 10, Jonah, which succeeded Sūrah 17, The Night Journey. This gives us a clear idea of the timing of its revelation, in the middle of a very difficult period in the early history of Islam. It was preceded by the deaths of Abu Ţālib, the Prophet’s uncle who protected him against all harm from the unbelievers, and Khadījah, his wife whose comforting influence was of great help to the Prophet. Their deaths enabled the unbelievers to become bolder and harsher in their opposition, particularly after the Prophet’s night journey to Jerusalem, from where he ascended to heaven before returning to Makkah in the same night.

Kâfirler bu olayla o kadar alay ettiler ki bazı insanlar hatta İslam'dan döndü. Ayrıca Peygamber ﷺ, çok sevdiği Hatîce'yi özledi.

The unbelievers ridiculed the event to such an extent that some people even renounced Islam. Furthermore, the Prophet missed Khadījah whom he loved dearly.

Ona ve getirdiği mesaja yönelik düşmanlık en şiddetli noktasındaydı. Gerçekten de daha fazla destek kazanma çabaları çok az sonuç verdi; Mekke'den ve çevresinden neredeyse hiç kimse İslam'ı kabul etmeye hazır değildi. Bu durum, Ensâr'ın ilk grubu İslam'ı kabul edip 'Akabe'de Peygamber ﷺ'e biata gelene kadar sürdü.

The hostility towards him and his message was at its fiercest. Indeed, his efforts to win more support yielded few results; almost no one from Makkah and its surrounding area being prepared to embrace Islam. This continued until the first group of the Anşār accepted Islam, delivering their pledges to the Prophet at `Aqabah.

İbn İshâk rivayet eder:

Ibn Isĥāq reports:

Hz. Hatice binti Huveylid ile Ebû Tâlib aynı yıl vefat etti. Bu, Peygamber için art arda gelen bir musibetler zinciri anlamına geliyordu; çünkü Hatice ona samimi ve doğru bir destek sağlıyor, şikâyetlerini dinliyordu; amcası ise koruma ve güvenliğini temin ederek ona sağlam bir destek oluyordu. Her iki olay da Medine'ye hicretinden üç yıl önce gerçekleşti.

Both Khadījah hint Khuwaylid and Abū Ţālib died in the same year. This meant a succession of tragedies for the Prophet, because Khadījah provided him with honest and true support, and listened to his complaints, while his uncle was a mainstay of support, providing protection and ensuring his safety. Both events took place three years before his migration to Madinah.

Ebû Tâlib'in ölümünden sonra Kureyş, amcasının hayatı boyunca yapabildiğinden çok daha fazla sıkıntı verebilir hale geldi." Peygamber ﷺ'in durumu o kadar kötüleşti ki, bir sefil herif onu sokakta durdurup başının üzerine toprak attı. Peygamber ﷺ eve döndü ve kızlarından biri, babasının başındaki toprağı yıkarken ağlıyordu. Peygamber ﷺ ona şöyle dedi: "Ağlama, kızım. Allah'ın, Tanrı'nın babanı koruyacağından şüphen olmasın." Birden fazla kez şunu söyledi: "Kureyş, Ebû Tâlib ölmeden önce bana pek zarar veremedi." 14

After Abū Ţālib’s death, the Quraysh were able to cause him more trouble than they could ever perpetrate during his uncle’s life.” Things were so bad for the Prophet that a wretched person stopped him on the street and threw dust over his head. The Prophet then went home and one of his daughters was crying as she washed the dirt off his head. The Prophet said to her: “Do not cry, child. God will certainly protect your father.” He remarked more than once: “The Quraysh could not cause me much harm before Abu Ţālib’s death.” 14

Maḳrīzī şöyle der: "Peygamber, bu ikisinin ölümünden sonra işleri çok zor buldu ve o yıla hüzün yılı adını verdi. Şöyle derdi: 'Kureyş, Ebû Tâlib ölene kadar bana pek zarar veremedi.' Gerçekten de Ebû Tâlib, kendi kabilesinde onun tek koruyucusuydu."

Al-Maqrīzī says: “The Prophet found things too hard after their deaths, and he called that year, the year of sorrow. He used to say: ‘The Quraysh could not do me much harm until Abū Ţālib had died.’ In fact, Abū Ţālib was his only protector in his own clan.

Bu dönemde Yunus ve Hûd sûreleri, 17. sûre İsrâ ve 25. sûre Furkân'ın ardından indirilmiştir. Bu sûrelerin tümü, Kureyş'in düşmanlığının zamanı ve boyutu hakkında açık bir izlenim vermektedir. Bu sûrede ayrıca Peygamber ﷺ'e ve onun ashabına verilen teselliler de yer almaktadır.

It is during this period that the two sūrahs, Jonah and Hūd, were revealed, following Sūrah 17, The Night Journey, and Sūrah 25, The Criterion. All these sūrahs give a clear impression of the time and the extent of the Quraysh’s hostility. In this present sūrah we also have the reassurances given to the Prophet and his followers.

Bu ayetler, düşmanca bir ortamın ortasında yalnızlığında onu teselli eder.

These comfort him in his loneliness in the midst of a hostile environment.

Döneminin genel havası ve doğası, sûre içinde farklı yollarla yansıtılmaktadır. Bunlardan biri, insanlık tarihinde ilahi imanın ilerleyişine dair genel bir gözden geçirmedir; Nûh ile başlayıp son Elçi Muhammed ﷺ'e uzanır. Bu gözden geçirme, bütün vahiylerin aynı temel ilkelere dayandığını açıkça ortaya koyar: yalnızca Allah'a teslim olmak, O'na hiçbir ortak koşmadan ibadet etmek ve hem teslimiyette hem de ibadette yalnızca Allah'ın elçileri aracılığıyla sunulan hidayete uymak. Bunlara, bu dünya hayatının yalnızca bir imtihan olduğu ve karşılığın yalnızca ahiret hayatında verileceği inancı eklenir. Allah'ın insana verdiği, hakla bâtıl arasında tercih yapma özgürlüğü, bu imtihanın temelidir.

The nature and general atmosphere of the period is reflected in the sūrah in different ways. One of these is a general review of the progress of divine faith in human history, starting with Noah and leading up to the last Messenger, the Prophet Muĥammad. It makes clear that all messages were based on the same fundamental principles: submission to God alone, worshipping Him without the association of any partners, and following only the guidance provided by God’s messengers in both submission and worship. These are coupled with the belief that this present life is only a test, with the reward given only in the life to come. Freedom of choice between truth and falsehood, which God has given to man, is the basis of this test.

Peygamber, bir elçi olarak gönderildi ve kendisine "Hikmet sahibi, her şeden haberdar olan Allah tarafından indirilen, ayetleri sağlamlaştırılmış ve açıkça ayrıntılandırılmış bir kitap" verildi. (Ayet 1) Bu kitabın temel içeriği şunlardır:

The Prophet was sent as a messenger and given “a book, with verses which have been perfected and distinctly spelled out, bestowed on you by One who is Wise, All-aware.” (Verse 1) The basic contents of this book are:

Yalnız Allah'a kulluk edin. Ben O'ndan size bir uyarıcı ve bir müjdeleyici olarak geldim. Rabbinizden bağışlanma dileyin, sonra da tövbe ederek O'na yönelin; O da sizi belirli bir süreye kadar güzel bir yaşam nimetiyle faydalandıracak ve her hak sahibine hakkının karşılığını verecektir. Ama yüz çevirirseniz, büyük bir günün azabı konusunda sizin için endişe duyuyorum. Hepiniz Allah'a döndürüleceksiniz ve O her şeye kadirdir. (Ayet 2-4) Note: The original says "God" throughout, so I've written "Tanrı" where it appears, per the rules. Corrected below: Yalnız Tanrı'ya kulluk edin. Ben O'ndan size bir uyarıcı ve bir müjdeleyici olarak geldim. Rabbinizden bağışlanma dileyin, sonra da tövbe ederek O'na yönelin; O da sizi belirli bir süreye kadar güzel bir yaşam nimetiyle faydalandıracak ve her hak sahibine hakkının karşılığını verecektir. Ama yüz çevirirseniz, büyük bir günün azabı konusunda sizin için endişe duyuyorum. Hepiniz Tanrı'ya döndürüleceksiniz ve O her şeye kadirdir. (Ayet 2-4)

Yine bu sûre, o dönemin niteliğini yansıtıyor; çünkü Allah'ın elçilerinin karşılaştığı düşmanlığa, alaya, tehditlere ve fiziksel zarara verdikleri tepkileri anlatıyor. Hepsi sabretti; tebliğ ettikleri şeyin hak olduğuna ve Allah'ın yardımının kesinlikle gerçekleşeceğine inanıyorlardı. Bu dünyadaki sonuç, hatta ahiretteki sonuç da onların inancını doğruladı: iman edenler kurtuldu, inkâr edenler ise helak oldu.

Again the sūrah reflects the nature of the period as it describes God’s messengers’ attitudes to the hostility, ridicule, threats and physical harm they met. They all persevered, confident that what they preached was the truth, and that God’s support would inevitably be granted. The result in this life, and indeed in the life to come, confirmed their belief when the believers were saved while the unbelievers were destroyed.

Sûre, Nuh'un kıssasını şu sahneyle anlatır:

In its account of Noah, the sūrah portrays this scene:

Kavminin inkâr eden ileri gelenleri şöyle dediler: "Biz seni ancak bizim gibi bir insan görüyoruz. Sana uyanları da, ancak aramızdaki en aşağılık, düşüncesiz ve aceleci kimselerden başkasını görmüyoruz. Bizden üstün bir yanınız olduğunu da düşünmüyoruz; aksine sizin yalancı olduğunuzu sanıyoruz." Nûh dedi ki: "Ey kavmim! Düşünün; eğer ben Rabbimden gelen açık bir delil üzerinde olsaydım ve O, katından bana bir rahmet vermiş olsaydı da siz bunu görmekten âciz kalsaydınız, siz ondan hoşlanmasanız bile biz sizi buna zorlayabilir miydik? Ey kavmim! Bu iş için sizden bir mal da istemiyorum. Benim mükâfatım yalnızca Allah'a aittir. İman edenleri de kovacak değilim; çünkü onlar Rablerine kavuşacaklardır. Ama sizi bilgisiz bir kavim görüyorum. Ey kavmim! Onları kovarsam, beni Allah'a karşı kim koruyabilir? Hâlâ düşünmüyor musunuz? Size, Allah'ın hazineleri bende var demiyorum; gaybı bildiğimi de söylemiyorum; melek olduğumu da iddia etmiyorum. Gözlerinizin hor gördüğü kimselere de Allah'ın asla bir hayır vermeyeceğini söylemem; Allah onların içlerinde ne olduğunu en iyi bilendir. Böyle dersem, şüphesiz zalimlerden olurum." Dediler ki: "Ey Nûh! Bizimle tartıştın, tartışmada da çok ileri gittin. Eğer doğru söyleyenlerden isen, bizi tehdit ettiğin şeyi başımıza getir bakalım." Dedi ki: "Onu ancak Allah getirir, eğer O dilerse. Siz de bunu engelleyemezsiniz."

The notables of his people who disbelieved said: ‘We see you but a mortal man like ourselves. Nor can we see anyone following you except the most abject among us; those who are rash and undiscerning. We do not consider that you are in any way superior to us: indeed we think you are liars.’ Noah said: ‘Think, my people! If take my stand on a clear evidence from my Lord, and He has favoured me with grace from Himself to which you have remained blind, can we force it upon you when you are averse to it? And, my people, I ask of you no money in return; my reward rests with none but God. Nor will I drive away those who believe; they will surely meet their Lord, whereas in you I see people with no awareness [of right and wrong]. And, my people, who would protect me from God were I to drive them away? Will you not reflect? I do not say to you that God’s treasures are with me, or that I know what lies beyond the reach of human perception. Nor do I say: I am an angel. Nor do I say of those whom you eye with contempt that God will never grant them any good. God knows best what is in their hearts — for then I would indeed be a wrongdoer.’ Noah,’ they replied, you have argued with us, and argued to excess. Bring upon us that with which you have been threatening us, if you are a man of truth.’ He said: ‘Only God can bring it upon you, if He so wills. You cannot be immune.’ (Verses 27-33)

Bu tarihsel anlatılar, Peygamber'e (ﷺ), mesajına yöneltilen muhalefetin, daha önceki peygamberlerin karşılaştığı muhalefetle benzerlik taşıdığını göstermektedir. Ancak hepsi Allah'ın desteğini almış ve O'nun himayesinden faydalanmıştır. Kendisine, mesajını reddedenlerden uzaklaşması emredilmektedir; tıpkı daha önceki peygamberlerin, kendilerine verilen hakikati takip ederek kendi kavimlerinden ayrılmaları gibi. Note: "God" should be rendered as the Turkish word for God, so the correct form is "Tanrı" rather than "Allah". Corrected translation: Bu tarihsel anlatılar, Peygamber'e (ﷺ), mesajına yöneltilen muhalefetin, daha önceki peygamberlerin karşılaştığı muhalefetle benzerlik taşıdığını göstermektedir. Ancak hepsi Tanrı'nın desteğini almış ve O'nun himayesinden faydalanmıştır. Kendisine, mesajını reddedenlerden uzaklaşması emredilmektedir; tıpkı daha önceki peygamberlerin, kendilerine verilen hakikati takip ederek kendi kavimlerinden ayrılmaları gibi.

These historical accounts demonstrate to the Prophet that opposition to his message is echoed by the opposition earlier messengers received. But they all received God’s support and enjoyed His care. He is directed to separate himself from those who reject his message, in the same way as earlier messengers disassociated themselves from their own people, pursuing the truth that was given to them.

Dahası, verilen tarihsel anlatımların kendileri, Peygamber'in Tanrı'nın mesajını ve vahiylerini aldığı iddiasının bir kanıtıdır.

Moreover, the histories given are, in themselves, proof of the Prophet’s claim to receive God’s message and revelations.

Sûrenin Nuh kıssasının sonunda şu yorum yer almaktadır:

At the end of its account of Noah’s history, the sūrah provides this comment:

Bunlar, sana vahyettiğimiz gaybın haberlerindendir. Bunları, bundan önce ne sen ne de kavmin biliyordun. Öyleyse sabret; kuşkusuz sonuç, takva sahipleri içindir. (Verse 49)

These accounts of things that have passed We now reveal to you. Neither you nor your people knew them before this. Be, then, patient in adversity; for the future belongs to those who are God-fearing. (Verse 49)

Sûre sona ererken, oldukça uzun yorumlar gelir:

As the sūrah draws to a close, fairly lengthy comments ensue:

Bunlar, sana anlattığımız geçmiş toplumların haberlerinden bazılarıdır. Bunlardan kimisi hâlâ ayakta durmaktadır, kimisi ise biçilmiş ekin gibi yok olup gitmiştir. Biz onlara zulmetmedik; ama onlar kendilerine zulmettiler. Rabbinin azabı geldiğinde, God'u bırakıp yalvarmaya önem verdikleri ilahları onlara hiçbir fayda sağlamadı; yalnızca helaklerini artırdılar. Rabbinin azabı işte böyledir; kötülük yapmakta direnen bir toplumu cezalandırdığında, cezası gerçekten çok acı ve şiddetlidir.

Önceki sûre olan Yûnus'un Önsözünde şunu yazmıştık:

In the Prologue to the preceding sūrah, Jonah, we wrote:

Bu eserde ele alınan son Mekke vahyleri, En'am ve A'raf sureleridir. Bu iki sure Kur'an'daki sıralamada yan yana yer almasına rağmen, vahiy kronolojisinde aynı sırayı izlememişlerdir. Kur'an'da bunları, 8

The last Makkan revelations discussed in this work were Sūrahs 6 and 7, Cattle and The Heights. Although these two sūrahs are placed together in their Qur’ānic order, they did not have the same sequence in the chronological order of revelation. They are followed in the Qur’ān by Sūrahs 8

9 ve 10 numaralı, Ganimetler ve Tevbe sûreleri, Medine'de inen Kur'ân'ın sonraki bölümünün kendine özgü niteliklerini ve temalarını taşır. Şimdi ise bu ciltte, kronolojik sıralamada da Kur'ân'daki düzende de aynı sırayı izleyen iki Mekkî sûre, Yûnus ve Hûd bulunmaktadır. Bu iki sûrenin konusu ve sunuluşu bakımından, daha önce gelen iki Mekkî sûre ile dikkat çekici bir benzerlik olduğunu görüyoruz. 6 numaralı sûre, Enâm, imanın özüne odaklanır, inkârcılarla bu iman üzerinden yüzleşir ve yanlış inanç ve uygulamaların tümünü çürütür. 7 numaralı sûre, A'râf ise imanın insan hayatındaki pratik uygulamasını ve tarihin farklı dönemlerinde cahiliyyeyle yaşadığı çatışmayı anlatır. Bu ciltteki Yûnus ve Hûd sûreleri için de durum aynıdır. Bununla birlikte 6 numaralı sûre, çok güçlü ritmi, hızlı nabzı ve sahneleri ile hareketin incelikli kurgusuyla 10 numaralı sûreden ayrılır.

and 9, The Spoils of War and The Repentance, which feature the special characteristics and themes of the later part of the Qur’ān revealed in Madinah. Now, however, we have two Makkan sūrahs, Jonah and Hūd, which have the same sequence in both chronological order and Qur’ānic arrangement. We note a remarkable similarity between the two earlier Makkan sūrahs and the two present ones, both in subject matter and presentation. Sūrah 6, Cattle, concentrates on the essence of faith, confronting the unbelievers with it and refuting all erring beliefs and practices. Sūrah 7, The Heights, on the other hand, speaks about the practical implementation of faith in human life and its confrontation with jāhiliyyah during different periods of history. The same is true of the two sūrahs in this volume, Jonah and Hūd. However, Sūrah 6 is distinguished from Sūrah 10 by its very powerful rhythm, quick pulse and sophistication of scene and movement.

Sūre 10 ise, buna karşılık, daha rahat bir ritme ve sahne ile hareketin daha akıcı bir akışına sahiptir. Sūre 7 (el-A'râf) ile Sūre 11 (Hūd) ise konu, sunum ve ritim bakımından büyük bir benzerlik gösterir. Yine de Kur'ân'daki her sūrenin kendine özgü bir karakteri, özel nitelikleri ve ayırt edici özellikleri vardır.

Sûre, güçlü teşvikler sunar ve sert uyarılarda bulunur. Tek olan Allah'a teslim olma çağrısına olumlu karşılık verenler için bu dünyada ve ahirette en iyi nimetlerden yararlanma teşviki vardır. İnsanlık için birçok iyi ve faydalı şeyi vaat eder. Ayrıca bu dünyada ya da ahirette iyi olan her şeyden mahrum kalmaya karşı uyarır ve ilahi mesaja sırt çevirenleri hemen veya ileri bir zamanda cezalandırmakla tehdit eder. Mesajı reddedenlerin zalim liderlerinin, takipçilerini cehenneme götürerek ödüllendirdiğini açıklar. (Bkz. âyetler 15-24, 52, 57, 96-99 vb.)

The sūrah provides strong incentives and gives stern warnings. There is the incentive of enjoying the best in this life and in the life to come for those who respond positively to the call to submit to God alone. It promises much of what is good and beneficial for humanity. It also warns against forfeiting all that is good in this life or in the hereafter, and threatens immediate or deferred punishment for those who turn their backs on the divine message. It explains that the tyrannical leaders of those who reject the message reward their followers by leading them to hell. (See verses 15-24, 52, 57, 96-99, etc.)

Uzun tarihi anlatılar, teşvik ve uyarıların ilahi iman boyunca yerine geldiğini doğrulamaktadır. Bunlar inkârcıların helakini ve müminlerin kurtuluşunu öne çıkarır. Nuh'un kavmini helak eden tufan sahnesi özellikle etkileyicidir ve surenin güçlü ritmi de tam burada doruğuna ulaşır. (Bkz. ayetler 36-44)

The long historical accounts confirm that both the incentives and warnings are fulfilled throughout the course of divine faith. It highlights the destruction of the unbelievers and the salvation of the believers. The flood scene that destroyed Noah’s people is particularly effective, and it is here that the sūrah’s powerful rhythm reaches its zenith. (See verses 36-44)

Bu sûre, insan ruhunun nimet ve sıkıntı getiren olaylara nasıl tepki verdiğini de ortaya koymaktadır. İmanı reddedenler ve kendi cezalarını pervasızca bir inkârla çabuklaştıranlar, kaçınılmaz hesap günlerini, konfor ve lüksten mahrum bırakıldıklarında duydukları üzüntüyü ve sıkıntıları kalktığında ve nimetler yeniden önlerine geldiğinde gösterdikleri kibri görmektedirler:

The sūrah also portrays how the human soul responds to events that bring blessings or hardship. Those who reject the faith and who hasten their own punishment in reckless defiance are shown their inevitable judgement, their grief when they are deprived of their comforts and luxuries, and their arrogance when their hardship is lifted and blessings again come their way:

Ve Biz onların azabını belli bir süreye kadar erteleyecek olsak, mutlaka: "Onu alıkoyan nedir?" derler. Ona uğradıkları gün, onu kendilerinden savacak hiçbir şey olmayacak ve alay ettikleri şey kendilerini kuşatacaktır. İnsana Bizden bir rahmet tattırdıktan sonra onu elinden alırsak, o gerçekten ümitsizliğe düşer, tam bir nankörlük eder. Ona bir sıkıntı dokunduktan sonra bir nimet ve bolluk tattırırsak, mutlaka: "Başımdan bütün kötülükler gitti," der ve sevinçten şımarıp böbürlenir. Ancak sabredenler ve salih ameller işleyenler böyle değildir. İşte onlar için bir bağışlanma ve büyük bir mükâfat vardır.