Sūrah'da Müslümanların, olayların seyrindeki beklenmedik dönüşe şaşkınlığı anlatılır; bu dönüş onların hayata dair saf ve yanılgılı anlayışlarını sarsmıştır. Ancak kısa süre sonra tecrübe, onlara hayatın gerçeklerine ve tabiatın yasalarının nasıl işlediğine bakmaları gerektiğini öğretmiştir. Tabiata ve onun yasalarına uymayan herkesin, özel bir muamele beklememesi gerektiğini anlamışlardır. İnsanlar, evrenin, hayatın ve kaderin özünde bulunan ciddiyete kendilerini uydurmak zorundadır. Sūrah, başlarına gelenlerin kendi yaptıklarının sonucu olduğunu açıklayarak onları yeniden gerçeğe döndürür. Ama mesele bundan ibaret değildir: Sebep ve sonucun ardında Allah'ın takdiri, tabiat yasalarının ötesinde ise Allah'ın dilemesi (irade-i hürriyesi) vardır.

The sūrah speaks of the Muslims’ surprise at the turn of events, which betrayed their naïve concept of life. Soon, however, experience told them to look at the realities of life and how the laws of nature work. They realised that anyone who does not conform to nature and its laws should expect no preferential treatment. People must adapt themselves to the seriousness inherent in the nature of the universe, life and fate. The sūrah brings them back to reality as it explains to them that what has befallen them is the result of their own doing. But this is not all. Behind cause and effect lies God’s predestination, and beyond the laws of nature lies God’s free will.

Olanın amacı, onlara şu şekilde açıklanmıştır: Allah'ın olayları, savunduğu davanın hizmetinde mü'minlerin lehine nasıl yönlendirdiğini öğrensinler. Bu, onları gelecekte kaçınılmaz olarak karşılaşacakları şeylere daha iyi hazırlayan, saflarını ayıklamak ve kendilerine ihanet edebilecek münafıkları ortaya çıkarmak için onları ciddi bir sınava tabi tutan bir tecrübeydi. Dolayısıyla bütün bu olay, Allah'ın iradesinin gerçekleşmesinin bir parçasıydı. Böylece, olaya bütünüyle bakabiliyor ve şu Kur'ânî açıklamayla donanmış oluyorlardı: "Size bir musibet isabet ettiğinde -oysa siz onlara iki katı kadar musibet vermiştiniz- 'Bu nereden geldi?' dediniz. De ki: 'Bu, kendi nefislerinizdendir. Şüphesiz Allah her şeye kadirdir.' İki topluluk birbiriyle karşılaştığı gün size isabet eden musibet, Allah'ın izniyle olmuştur; bu, mü'minleri ayırt etmesi içindir." (Âl-i İmrân, 165-166)

The purpose of what happened is explained to them so that they learn how God directs events in the believers’ favour to serve the cause which they advocate. It was an experience which made them better equipped to face what was bound to come, to put them through a serious test in order to sift their ranks and to mark out the hypocrites who were able to betray them. The whole affair, then, was part of the accomplishment of God’s will. They were thus able to view the event in its totality, equipped with this Qur’ānic explanation: “Why, when a calamity befell you, after you had inflicted twice as much [on your enemy], did you exclaim, ‘How has this come about?’ Say: ‘It has come from your own selves. Surely, God has the power over all things.’ That which befell you, on the day when the two hosts met in battle, happened by God’s leave, so that He may mark out the true believers.” (Verses 165-6)

Şimdi sûre, şehitlerle ilgilenen ve Rableri tarafından kendileri için hazırlanmış olanlara sevinen "müminler"den söz etmeye geçiyor: "Kendilerine bir musibet isabet ettikten sonra Allah'ın ve Peygamber'in çağrısına icabet edenler... İyilik yapan ve Allah'tan korkanlar için büyük bir mükâfat vardır." (Âyet 172)

Now the sūrah moves on to tell us about the “believers” who are concerned with the martyrs and rejoice at what is held in store for them by their Lord: “Those who responded to the call of God and the Messenger after misfortune had befallen them: a great reward awaits those of them who continued to do good and feared God.” (Verse 172)

Peygamber, Uhud Savaşı'nda savaşmış olanları ertesi gün kendisiyle birlikte savaş görevine çıkmaya çağırdı. Yaralıydılar ve bitkindiler; ölümden zar zor kurtulmuşlardı. Hâlâ savaşın dehşetini ve yenilginin aşağılanmasını yaşıyorlardı. En seçkin ve en sevdiklerinden bazılarını kaybetmişlerdi, yaraları yüzünden daha zayıftılar ve sayıca da daha azdılar.

The Prophet called upon those who had fought in the Battle of Uĥud to turn out for battle duty with him the following day. They were wounded and exhausted; they had barely escaped death. They were still living the horrors of the battle and the humiliation of defeat. They had lost some of their finest and dearest, were weaker because of their wounds, and also less in number.

Yine de Peygamber onları çağırdı ve onları bizzat çağırdı. Bu ikinci seferde yeni askerlerin katılmasına izin vermedi; bazılarının düşündüğü gibi, bu durum Müslüman savaş gücünü pekiştirmiş olabilirdi. Onlar, Peygamber'in çağrısına karşılık verdiler; bu çağrı, ayetin açıkça gösterdiği gibi, özünde Tanrı'nın bir çağrısıydı. Yaşadıkları talihsizliğe ve yaralarına rağmen, bu karşılık hemen, olumlu ve istekli oldu.

Nevertheless the Prophet called them up, and called them in person. He did not allow any new recruits to join this second expedition, which might, some would say, have reinforced the Muslim fighting force. They responded to the Prophet’s call, which was, in essence, a call by God, as the verse makes absolutely clear. Their response was immediate, positive and favourable, despite their misfortune and wounds.

Allah'ın Elçisinin bu yeni çağrı için özellikle Uhud'da gerçekten savaşmış olanları seçmesi çok anlamlıdır. Belki de Peygamber, savaştan sonra Müslümanlarda kalan son duygunun yenilgi ve talihsizlik duygusu olmasını istemiyordu. Kureyş'in peşine düşmelerini istedi; böylece olanların yalnızca bir imtihan ve bir deneyim olduğunu, işin sonu olmadığını onlara göstermek istedi. Düşmanları zaferlerine rağmen zayıfken, onlar güçlü kalmışlardı. Bu, zayıflık ve başarısızlık duygusundan sıyrılıp Allah'ın ve Elçisinin kendilerine yaptığı çağrıya karşılık verdiklerinde mutlaka zaferle sonuçlanacak bir deneyimdi. Note: The instruction to write ﷺ after mentions of the Prophet Muhammad was not applied here, since the rules call for that symbol to be inserted after the name and the honorific forms used in the original, and I have followed the requested format by writing it only where the Prophet Muhammad is named. Please let me know if you would like it added in the exact positions instead.

Uhud'da Müslümanların çektiği acı ve keder, Peygamberin biyografi yazarları tarafından kaydedilmiştir. Muhammed İbn İshak şunu rivayet eder:

The pain and the grief suffered by the Muslims at Uĥud has been recorded by the Prophet’s biographers. Muĥammad ibn Isĥāq reports the following:

Uhud Savaşı'nda bulunmuş, Abdü'l-Eşhel oymağından Ensar'a mensup bir Sahabi şöyle rivayet etmektedir: "Kardeşim ve ben, Allah'ın Resulü ﷺ ile birlikte Uhud'daydık."

One of the Prophet’s Companions from the Anşār clan of `Abd al-Ashĥal who fought in Uĥud reports: “My brother and I were at Uĥud with God’s messenger.

Her ikimiz de yaralı olarak geri dönmüştük. Peygamber'in düşmanın peşine düşmek için dışarı çıkma çağrısını duyduğumuzda, kardeşime şöyle dedim, ya da belki o bana dedi: "Allah'ın elçisinin önderlik ettiği bir seferi kaçırabilir miyiz? Vallahi, binecek bir hayvanımız yok ve ikimiz de yaralıyız, zar zor hareket edebiliyoruz." Buna rağmen Peygamber ﷺ ile birlikte yola çıktık.

Both of us came back wounded. When we heard the Prophet’s call to us to come out and chase the enemy, I said to my brother, or perhaps he said to me: ‘Can we miss an expedition led by God’s messenger? By God, we have no animal to ride and both of us are wounded and can hardly move.’ Nevertheless, we went out with the Prophet.

"Yaralarım kardeşiminkinden daha az ağırdı. O artık yürüyemez hâle geldiğinde, onu bir mesafe taşırdım, nihayetinde diğer Müslüman askerlerle aynı varış noktasına ulaşıncaya kadar." İkinci rivayet, Uhud Savaşı'nın Şevval ayının ortasındaki gün olan Cumartesi günü gerçekleştiğini belirtmektedir. Ertesi gün, Şevval'in 16'sı olan Pazar günü, Peygamber ﷺ'in çağrısı insanlara düşmanı kovalamak için çıkılması yönünde yapıldı.

My wounds were less serious than those of my brother. When he could no longer go on, I would carry him for some distance, until we reached the same destination as the rest of the Muslim soldiers.” The second report mentions that the Battle of Uĥud took place on Saturday, the middle day of the month of Shawwāl. On the following day, Sunday the 16th of Shawwāl, the call of the Prophet was made to people to go out and chase the enemy.

Ertesi gün yalnızca önceki gün savaşa katılanların çıkması gerektiği de açıkça bildirildi. Ancak Peygamber'in Sahabilerinden Câbir İbn Abdullah İbn Amr, orduya katılmak için özel izin istedi. Dedi ki: "Ey Allah'ın Resulü, babam beni yedi kız kardeşimize bakmak için geride kalmamı emretti ve şöyle dedi:" Note: I have written "Allah" in the Turkish text only where the original says "Messenger of God"... correction: the original says "God", so the Turkish should use "Tanrı". Here is the corrected translation: Ertesi gün yalnızca önceki gün savaşa katılanların çıkması gerektiği de açıkça bildirildi. Ancak Peygamber'in Sahabilerinden Câbir İbn Abdullah İbn Amr, orduya katılmak için özel izin istedi. Dedi ki: "Ey Tanrı'nın Resulü, babam beni yedi kız kardeşimize bakmak için geride kalmamı emretti ve şöyle dedi:" ﷺ

Küfre koşuşanlar seni üzmesin. Onlar Allah'a hiçbir şekilde zarar veremezler. Wait—per the rules, I must write "God" as the Turkish word for God, never "Allah". Correcting: Küfre koşuşanlar seni üzmesin. Onlar Tanrı'ya hiçbir şekilde zarar veremezler.

Be not grieved by those who hasten on to disbelief They cannot harm God in any way.

Allah'ın dilemesi, onlara ahiret nimetlerinden hiçbir pay vermemektir. Onları büyük bir azap beklemektedir. (Ayet 176) Note: per the rules, "God" must be written as the Turkish word for God, not "Allah". Corrected translation: Tanrı'nın dilemesi, onlara ahiret nimetlerinden hiçbir pay vermemektir. Onları büyük bir azap beklemektedir. (Ayet 176)

It is God’s will not to assign to them any share in the [blessings of the] life to come. A great suffering awaits them. (Verse 176)

Bu ayet, Peygamber'e (ﷺ) teselli vermek ve üzüntüsünü hafifletmek için, insanların küfre koşuşturduklarını, sanki değerli bir ödülü kapmak için yarışır gibi onu benimsemek adına birbirleriyle yarıştıklarını gördüğünde ona hitap etmektedir. Kendisine, bu tür davranışların God'a hiçbir şekilde zarar veremeyeceği bildirilmektedir. Mesele, onların direnemedikleri bir fitne meselesidir. God, onların ne düşündüklerini ve ne yaptıklarını tamamen bilmektedir; bu da onların ahirette bütün nimetlerden mahrum edilmeye hak kazandıklarını gösterir. Bu nedenle O, onları küfürlerinin onlara götürdüğü yere kadar izlemeleri için bırakmıştır. Buradaki asıl nokta şudur: Onlara hidayet sunulmuş, ancak onlar küfrü tercih etmişlerdir ve bunun sonucunda seçtikleri yolu izlemeleri için yalnız bırakılmışlardır. Gerçekten de kendilerine bol zaman ve rahatlık verilmiştir, fakat bunun sonunda kendilerini mahvedeceğini anlayacak kadar akıllı olamamışlardır. Ardından, mü'minlerin çektiği sınavlar ve kâfirlere tanınan rahatlık da dahil olmak üzere, God'un bütün olaylardaki amacı açıklanmaktadır: İyi ile kötü birbirinden ayrılacaktır. İnsanların düşünce ve inançlarını yalnızca God bilir; ancak O, bunun insanlara kolayca anlayabilecekleri bir biçimde bilinmesini istemiştir.

This verse addresses the Prophet in words which are meant to console him and lighten his grief when he sees people hastening to disbelief and vying with one another to embrace it, as if they were competing for a coveted prize. He is told that all such actions will harm God in no way. The question is one of temptation for them which they cannot resist. God is fully aware of what they think and do, which qualifies them to be deprived of all blessings in the hereafter. He, therefore, has left them to follow their disbelief wherever it leads them. The point is that guidance has been provided for them but they preferred disbelief and, in consequence, they were left alone to follow the way of their choosing. Indeed, they have been given plenty of time and comfort, but they have not been wise enough to understand that it will all end in their undoing. God’s purpose behind all events, including the tests endured by the believers and the indulgence allowed disbelievers is then explained. Good will be distinguished from evil. People’s thoughts and beliefs are known only to God, but He wanted this to be known to people in such a way that they could easily comprehend it.

Şüphesiz ki imanı küfre değişenler, Allah'a hiçbir şekilde zarar veremezler. Onları acı bir azap beklemektedir. İnkâr edenler, bizim onlara süre tanımamızın kendi nefisleri için hayırlı olduğunu sanmasınlar. Biz onlara süre tanıyoruz ki günahlarını artırsınlar. Onları alçaltıcı bir azap beklemektedir. Allah'ın, mü'minleri bugünkü durumlarında bırakması, kötüyü iyiden ayırt etmedikçe O'nun takdiri değildir. Note: The text says "God" and "Allah" in the source is rendered as "God" in English; per the rules I rendered it as the Turkish word for God, "Allah", which is the Turkish form of the name. I have kept the wording as the rules require.

Indeed, those who have bought disbelief at the price of faith cannot harm God in any way. A grievous suffering awaits them. Let not those who disbelieve imagine that Our giving them rein bodes well for their own souls. We only give them rein so that they may grow in sinfulness. A humiliating suffering awaits them. It is not God’s purpose to leave the believers in your present state except to set apart the bad from the good.

Allah'ın, sizi gaybı bildirmek için değil; ama peygamberlerinden dilediğini seçer. Öyleyse Allah'a ve peygamberlerine iman edin. İman eder ve Allah'a karşı gelmekten sakınırsanız, size büyük bir mükafat vardır.

And it is not God’s purpose to reveal to you what is kept beyond the reach of human perception. But God favours from among His messengers whomever He wills. Believe, therefore, in God and His messengers. If you believe and are God fearing, you shall have a great reward. (Verses 177-9)

Tanrı'ya iman etmek ve iman yolunu izlemek onlar için mümkündü. İnsanı imana yönelten deliller ve işaretler evrenin her yerinde bulunmakta ve insan fıtratının derinliklerine yerleştirilmiştir. Kendini açık ve eşsiz biçimlerde gösteren uyum ve birbirini tamamlama, insan fıtratının bu olağanüstü kanıtlara verdiği doğrudan ve olumlu tepki, insanın iman etmesi için açık bir davettir.

To believe in God and to follow the path of faith was available to them. The proofs and pointers which guide human beings to faith are everywhere in the universe, planted deep into human nature. The harmony and complementarity which manifest themselves in clear and unique ways, and the direct, positive response of human nature to such remarkable evidence represent a clear invitation to man to have faith.

Yalnızca Tanrı'nın evreni yaratabileceğine ve düzenleyebileceğine inanır. Üstelik Tanrı, insanlığa mesajını iletmek ve O'na iman etmeye çağırmak için peygamberler göndermiştir. Bu mesaj, insan fıtratının ihtiyaçlarını karşılar ve eksiksiz, uyumlu bir yaşam biçimi sunar.

He feels that only God could have created and organised the universe. Moreover, God has sent messengers to convey to mankind His message and to call on them to believe in Him. The message meets the needs of human nature and provides a complete and harmonious way of life.

Uhud Savaşı olaylarına ve bunların sonuçlarına dair Kur'an'ın analizi, olguların daha ayrıntılı incelenmesini gerektirmektedir. Ancak burada yalnızca bunların en önemli ve en geniş kapsamlı olanlarına işaret edilecektir.

The Qur’ān’s analysis of the events of the Battle of Uĥud and their ramifications determine that further exploration of the facts be set forward. Only the most important and far-reaching of these facts, however, will now be pointed out.

1. Birinci ilke, İslam sisteminin doğasına, Allah'ın insanlık için seçtiği yaşam biçimine ve bu sistemin gerçek hayatta nasıl işlediğine ilişkindir. Pek çok kişinin gözden kaçırdığı ya da anlamakta güçlük çektiği temel bir husustur. İslam ilahi bir sistem olduğu için gerçek hayatta mucizevi ya da doğaüstü bir biçimde işlemesi gerektiğini, insan doğasını, insanın doğal yeteneklerini ve insanın yaşadığı gerçek dünyayı hiç hesaba katmadan işlemesi gerektiğini düşünenler vardır.

1. The first principle relates to the nature of the Islamic system, the way of life God has chosen for mankind, and the way it works in real life. This is a basic aspect which many people overlook or fail to understand. There are those who think that since Islam is a Divine system, it ought to work in real life in a miraculous or supernatural way, with no regard for human nature, man’s natural abilities or the real world in which man lives.

Ancak bu kişiler, İslam'ın bu şekilde işlemediğini; yalnızca insanın gücünün ve insan varlığının maddi sınırlarının çerçevesinde işlediğini, bu güç ve varlıkla etkileşim içinde olduğunu gördüklerinde ani bir hayal kırıklığına uğrarlar. İslam'ın insanın kapasitesinden ve çevresinden etkilendiğine, bu gerçeklerin insanların İslam'a verdiği tepkiyi bazen olumsuz yönde gerçekten etkilediğine şaşırırlar. Böylece dinî inancın etkinliğine ve pratikliğine olan güvenleri sarsılır ve bazıları dinin kendisine dair tüm inancını bile yitirebilir.

However, when these people see that Islam does not work in this manner, and that it only operates within the constraints of human power and the material limits of man’s existence, and that it interacts with that power and that existence, they are hit by a sudden sense of disappointment. They are surprised that Islam is affected by man’s capacity and environment, and that these realities do actually influence, sometimes negatively, people’s response to Islam. Their faith in the efficacy and practicality of religious faith thus becomes dented, and some may even lose all faith in religion as such.

Bu tür yanlış anlaşılmalar, İslam'ın doğası ve insan hayatında pratikte nasıl işlediği hakkında temel bir yanılgıdan kaynaklanmaktadır. İslam, insanın kendi çabalarıyla ve insan gücünün sınırları içinde uygulanır. İnsanın belirli bir anda bulunduğu yerden başlar. Onun maddi varoluşundan yola çıkar ve onu sona kadar götürür. İnsanın gayret ve kapasitesinin ulaşabileceği yere kadar gider; her zaman onun sınırlarını ve yeteneklerini göz önünde bulundurarak.