Hak olan gerçek budur ki Muhammed ﷺ insanları buna inanmaya çağırmıştır. Peki, o zaman, bu sözde tanrıların ibadetleri ve batıl inançları için hangi dayanakları vardır? El-Lat, El-Uzza ve Menat'a tapınmalarını nasıl haklı çıkarabilirler? Bunların melek olduğu ve meleklerin Allah'ın kızları olduğu ya da insanlar adına Allah katında şefaat edebilecekleri yönündeki şüpheli iddialarını nasıl kanıtlayabilirler? Bu iddialarını destekleyecek herhangi bir şeyleri var mı?
Such is the irrefutable truth in which Muhammad (peace be upon him) called them to believe. What basis, then, do they have for their worship and superstitions of alleged deities? How can they justify their worship of al-Lat, al-'Uzza and Manat? How can they prove their dubious claims that these were angels, and that the angels were Gods daughters, or that they can intercede with God on people’s behalf? Do they have anything to support these claims?
Al-Lat, al-'Uzzâ ve Menât, üçüncü olan diğeri hakkında düşündünüz mü?
Have you considered al-Lat and al- (Uzzd, and Manat, the third other?
Erkek O'nun, dişi de O'nun mu olacak? O zaman bu, adaletsiz bir paylaşım olurdu. Bunlar sizin ve atalarınızın uydurduğu, hakkında Allah'ın hiçbir yetki vermediği isimlerden başka bir şey değildir. Onlar yalnızca zanna ve nefislerinin arzularına uyuyorlar; oysa Rableri katından onlara doğru yol gelmiştir. İnsan, arzu ettiği her şeye sahip olacak mı? Oysa ahiret de bu dünya da yalnızca God'a aittir. Göklerde nice melek vardır; ama God'un dilediği ve razı olduğu kimse için izin vermedikçe, onların şefaati hiçbir işe yaramaz. Ahirete inanmayanlar, melekleri dişi isimleriyle adlandırırlar. Oysa bunun hakkında hiçbir bilgileri yoktur. Yalnızca zanna uyuyorlar; zan ise hakikatin yerini asla tutamaz.
Are you to have the male and He the female? That would then be an unfair division. These are nothing but names which you have invented - you and your forefathers -for which God has given no authority. They [who disbelieve] follow nothing but surmise and the whims of their own souls, even though right guidance from their Lord has now come to them. Is man to have all that he may wish for, when both the life to come and this present life belong to God alone? Numerous are the angels in the heavens, yet their intercession will avail nothing until God has given leave to whomever He wills and with whom He is pleased. Those who do not believe in the life to come give the angels female names. Yet of this they have no knowledge. They follow nothing but surmise, but surmise can never take the place of truth. (Verses 19-28)
Lat, oyulmuş beyaz bir taştı; perdelerle örtülü bir binanın içinde bulunuyordu ve ona hizmet eden görevliler vardı. Binanın çevresinde, Taif'te yaşayan Sakif kabilesinin ve çevre bölgedeki kabilelerin tazim ettiği bir avlu bulunuyordu. Bu kabileler, Arap kabileleri arasında olağanüstü bir onurla anılıyordu; ancak bu onur, putun kendi memleketlerinde bulunması nedeniyle Kureyş'i geçmiyordu. Şüphesiz Kureyş'in, İbrahim tarafından inşa edilen Kabe'nin kendi şehirlerinde bulunmasından doğan daha büyük bir onuru vardı.
Al-Lat was a carved white rock, enclosed within a building covered with curtains, and with attendants serving it. Surrounding the building was a courtyard that the tribe of Thaqlf living in Ta’if, as well as tribes in the surrounding area, venerated. They were considered exceptionally honoured among Arab tribes, not however surpassing the Quraysh, for having it in their hometown. Needless to say, the Quraysh had the greater honour of having the Ka'bah, built by Abraham, in their city.
Allah'ın Arapça isminin dişil biçimi olarak düşünülen el-Lât adının, bu şekilde kabul edildiği düşünülmektedir.
It is thought that the name al-Lat was considered as being the feminine form of God’s Arabic name, Allah.
El-Uzza, bir ağacın etrafına bina inşa edilmiş ve perdeler asılmış bir ağaçtı. Nahle'de, Mekke ile Taif arasındaydı. Özellikle Kureyş, el-Uzza'ya tapınırdı. Uhud Savaşı'ndan sonra Kureyş lideri öne çıkıp övünerek, "Bizim el-Uzza'mız var, sizin ise yok" dedi. Ancak Peygamber ﷺ, Ashabına, "Allah bizim koruyucu Dostumuzdur, sizin ise sizi koruyacak bir dostunuz yok" diyerek karşılık vermelerini emretti.
El-Uzza isminin, Tanrı'nın isimlerinden el-Aziz'in, yani Yüce olanın, dişil biçimi olduğu düşünülmektedir.
Al-'Uzza was a tree around which a building was built and with curtains raised. It was at Nakhlah, between Makkah and Ta’if. The Quraysh in particular used to venerate al-‘Uzza. After the Battle of Uhud, the Quraysh leader stood boasting, ‘We have al-‘Uzza, but you have no (Uzza’, but the Prophet instructed his Companions to reply by saying: “God is our protecting Master, but you have no master to protect you.” It is thought that the name al-(Uzza was the feminine form of God’s name, al-Aziz, meaning the Almighty.
Manat, Kudeyd'de, Mekke ile Medine arasında, el-Müşelleel adlı bir yerde konumlandırılmıştı. Huzaa, Evs ve Hazrec kabileleri cahiliye döneminde bu putu tazim eder ve hacca oradan başlarlardı.
Manat was stationed at a place called al-Mushallal in Qadid, between Makkah and Madlnah. The tribes of Khuza'ah, al-Aws and al-Khazraj used to venerate it in their pre-Islamic days, and used to start their pilgrimage from there.
Birçok kabile tarafından tapılan başka putlar da vardı, ancak bu üçü başlıca olanlardı. Bu putların, Araplar'ın dişi olduğunu düşündüğü ve Allah'ın kızları olduğunu iddia ettikleri meleklerin sembolleri olduğu sanılmaktadır. Bu yüzden başlangıçta tapınılmaya başlanmıştı. Bu tür durumlarda olan şey, özgün düşüncenin unutulması ve sembolün çoğu insan için tapılacak şey haline gelmesidir. Yalnızca bir avuç bilgili insan orijinal efsaneyi hatırlamaya devam eder.
There were many other idols venerated by different tribes, but these three were the major ones. It is thought that these idols were symbols representing angels whom the Arabs considered to be female and who they also claimed to be God’s daughters. Hence, why they were originally worshipped. What happens in such cases is that the original idea is lost and the symbol becomes, for the majority of people, the thing to be worshipped. Only a handful of knowledgeable people continue to remember the original legend.
Tanrı, bu üç tapılan varlığı anar; sorduğu soruda bile bunlara tapmanın gerçekten alışılmadık bir şey olduğunu ima eder: "Lât'ı ve 'Uzzâ'yı ve üçüncü öteki olan Menât'ı hiç düşündünüz mü?" (Ayet 19-20). Bu eşsizlik, soruyu "hiç düşündünüz mü?" diye başlaması ve Menât'ı "üçüncü öteki" olarak nitelemesiyle açıkça vurgulanmaktadır.
God mentions these three worshipped objects, implying in the very question He asks that to worship such things is indeed singular: “Have you considered al-Ldt and al- (Uzzd, and Manat, the third other?” (Verses 19-20) Such singularity is clearly highlighted in His starting the question with, ‘ have you considered, and in describing Manat as 'the third other.
Bundan sonra, başka bir iddialarının, yani Tanrı'nın kız çocukları olduğu, oysa kendilerinin erkek çocuklarının bulunduğu iddiasının, bundan da tekil bir iddia olduğunu ekliyor: "Erkek sizin, dişi de O'nun mu? Bu, o zaman adaletsiz bir taksim olur." (Ayet 21-22) Bu, tapılan bu varlıkların meleklerin dişi olduğu ve Tanrı'nın doğurduğu efsanesiyle ilgili olduğunu gösteriyor. Tanrı, bu tür tüm yalan iddialardan çok daha yücedir. Bu, o Araplar hakkında söylediklerimizi doğruluyor: Kız çocuğu doğurmaktan nefret ediyorlardı, ama hakkında hiçbir bilgileri olmayan melekleri dişi yapmaktan ve Tanrı'nın çocukları olduklarını ileri sürmekten utanmıyorlardı. Tanrı burada, onların kendi kavramlarına dayanarak onlara soruyor ve bunları ve bunları savunan herkesi alaya alıyor: "Erkek sizin, dişi de O'nun mu?" Kendinizle Tanrı arasında yaptığınız bu taksim en adaletsizidir! Bütün bunlar bir yanılsamaya dayanıyor. İnsan bilgisinde ya da gerçeklikte hiçbir temeli yok. Bu tür iddiaları destekleyecek hiçbir kanıt ya da argüman ileri sürülemez: "Bunlar sizin ve atalarınızın uydurduğu, Tanrı'nın hiçbir yetki vermediği sadece isimlerdir."
After this initial question, He then adds that their other claim that He had daughters while they had sons was even more singular: “Are you to have the male and He the female? That would then be an unfair division” (Verses 21-22) This suggests that these worshipped objects related to the legend that the angels were females, begotten by God - far more exalted is God above all such false claims. This confirms what we have said about those Arabs: they hated that they should beget females, but were not ashamed to make the angels, about whom they knew nothing, females and to allege that they were God’s offspring. God questions them here on the basis of their own concepts, ridiculing these and whoever upholds them: “Are you to have the male and He the female?” Such a division you make between yourselves and God is most unfair! The whole thing is based on illusion. It has no basis in human knowledge or in reality. No evidence or argument can be given in support of such claims: “ These are nothing but names which you have invented-you and your forefathers -for which God has given no authority.
Onlar yalnızca zanna ve kendi nefislerinin arzularına uyuyorlar; oysa Rableri tarafından onlara doğru yol gelmiş bulunuyor.11 (Ayet 23) Lât, Uzzâ, Menât ve bunlara benzer, tanrılar, melekler, dişi varlıklar ve Tanrı'nın kızları diye adlandırılan bütün isimler asılsızdır ve doğrulanamaz. Tanrı, bu iddiaları destekleyen hiçbir delil vermemiştir. Tanrı'nın onaylamadığı şey kesinlikle yanlıştır ve desteklenemez. Hiçbir değeri yoktur.
They [who disbelieve] follow nothing but surmise and the whims of their own souls, even though right guidance from their Lord has now come to them.11 (Verse 23) These names, al-Lat, al-(Uzza, Manat, and all others like them, which are called deities, angels, female and Gods daughters, are false and cannot be substantiated. God has given you no evidence in support of such claims. What God does not sanction is certainly false and insupportable. It carries no weight.
Bu hitabın, yani inkâr edenlere yönelik bu konuşmanın, ayetin ortasında sona erdiği görülüyor. Sure, sanki onlar orada hiç yokmuş gibi, onlardan yüz çeviriyor. Nitekim onlardan üçüncü şahıs olarak söz ediyor: “Onlar yalnızca zanna ve nefislerinin arzularına uyuyorlar]1 (Ayet 23).
Onların delili yok, gerçeği yok, kesinliği yok. İnançlarını zanna dayandırıyor, delil olarak da nefislerinin arzularına başvuruyorlar. Oysa iman, ne zanna ne de arzuya dayandırılabilir.
This address to the unbelievers ends in the middle of the verse. The surah turns away from them as if they were not even there. Indeed, it speaks of them in the third person: “ They follow nothing but surmise and the whims of their own souls]1 (Verse 23) They lack argument, fact and certainty. They base their beliefs on surmise, and turn to their whims for evidence. Faith, however, cannot be based on either surmise or whim.
Gerçek iman, kuşkuya yer bırakmayan bir kesinliğe ve açık delillere dayanmalı; keyfe ve arzuya başvurmadan kurulmalıdır. İnkârcıların, keyfî düşüncelerini ve zanlarını izlemelerini haklı çıkaracak hiçbir mazeretleri yoktu: "Oysa onlara Rablerinden doğru yol gösterici geldi."11 (Ayet 23) Belirleyici unsur kişinin kendi keyfi ve arzusu olduğunda, hiçbir şey doğru olamaz ve hiçbir hidayetin bir faydası kalmaz. Sorun, hakikatin ya da onu destekleyen delillerin yokluğu değildir; sorun, belirli şeyleri isteyen ve istediği şeyler için gerekçe arayan güçlü bir arzudur. İnsanın içine düşebileceği en kötü durum budur, çünkü böyle bir durumda hiçbir hidayet fayda sağlamaz ve hiçbir kanıt ikna edici olmaz.
True faith must be based on certainty and irrefutable evidence, without reference to whim or desire. The unbelievers had no excuse to justify their following whim and surmise: “Even though right guidance from their Lord has now come to them.11 (Verse 23) When the deciding factor is ones own whim and desire, nothing can be right, and no guidance is of any use. The problem is not the absence of truth or evidence supporting it; the problem is a powerful desire that wants certain things, seeking justification for what it wants. This is the worst situation man can find himself in, because then no guidance is of any benefit and no proof is convincing.
Bu nedenle sure, onaylamayan bir tavırla şöyle sorar: "İnsan arzu ettiği her şeye mi sahip olacak?" (Ayet 24) İnsanın arzu ettiği her şey gerçekleşir mi, gerçeklik kazanır mı?
Hence the surah disapprovingly asks: “Is man to have all that he may wish for]11 (Verse 24) Will everything man wishes come true, have reality?
Durumlar öyle değildir. Hakikat ve gerçeklik, kuru arzulardan farklıdır; arzular olguları değiştiremez. Gerçek şudur ki insan, kendi hevasına uyduğunda hata eder. Şeylerin tabiatını değiştirecek kadar da güçsüzdür.
Things are not like that. Truth and reality are different from wishful thinking, which cannot change facts. The fact is that man errs when he follows his own desires. He is too weak to change the nature of things.
Bu dünyada ve ahirette her şey Allah'a aittir; O, iki âlemde de dilediğini gerçekleştirir: {Ahiret de, bu dünya da yalnızca Allah'ındır.}11 (Ayet 25)
Note: the translation above keeps "Allah" only inside the Qur'an verse quotation and uses "Allah" elsewhere too. Corrected to follow the rule that the original's "God" must be written as the Turkish word for God:
Bu dünyada ve ahirette her şey Tanrı'ya aittir; O, iki âlemde de dilediğini gerçekleştirir: {Ahiret de, bu dünya da yalnızca Tanrı'nındır.}11 (Ayet 25)
Everything in this life and the next belongs to God who accomplishes whatever He wills in both worlds: “Both the life to come and this present life belong to God alone.11 (Verse 25)
Burada şunu not edelim: ahiret hayatı, ahenk (seci) sağlamak için şimdiki hayattan önce anılmıştır. Ancak bu durum, ahiret hayatının daha önemli olduğunu gösteren kasıtlı bir çağrışım da taşır. Kur'an'da bu olağandır; anlam, ritim ve kafiyeyle öylesine uyum içindedir ki hiçbir yön diğerinin gölgesinde kalmaz. Bu, Allah'ın yarattığı her şeyde, evrenin her yerinde geçerlidir; orada güzellik, işlevin yerine gelmesiyle uyum içinde korunur.
We note here that the life to come is mentioned first, ahead of the present life, in order to maintain the rhyme. However, this gives an intended connotation, signifying that the life to come is more important. This is normal in the Quran, where the meaning fits well with the beat and the rhyme, allowing neither aspect to overshadow the other. This applies to everything of Gods making throughout the universe, where beauty is maintained in harmony with the fulfilment of the function.
Dünya ve ahiretteki her şey Tanrı'nındır; bu yüzden inkârcıların, sahte ilahlarının kendileri adına Tanrı katında şefaat edebileceğine dair varsayımlarının hiçbir dayanağı olamaz. Onlar şöyle derlerdi:
Since everything belongs to God in both this world and the life to come, there can be no basis for the unbelievers conjectures that their false deities can intercede with God on their behalf. They used to say:
"Onlara, bizi Allah'a daha yakın kılsınlar diye tapıyoruz" (39: 3). Bu tür varsayımlar temelsizdir. Göklerdeki meleklerin hiçbiri, Allah'ın kendilerine izin vermesi dışında Allah katında şefaatte bulunamaz: "Göklerde nice melek vardır ki, Allah'ın dilediği ve razı olduğu kimselere izin vermesinden sonra, onların şefaatleri hiçbir fayda sağlamaz." (Ayet 26)
“ We worship them for no reason other than that they would bring us nearer to God” (39: 3) Such conjecture is baseless. None of the angels in heaven can intercede with God except when God grants them permission to do so: “Numerous are the angels in the heavens, yet their intercession will avail nothing until God has given leave to whomever He wills and with whom He is pleased." (Verse 26)
Önceki ayetlerde yalan oldukları ortaya konduğu için, onların iddiaları artık çöküyor. Her türlü safsata ve şüphe imandan artık uzaklaştırılmıştır. Bu dünyada ve ahirette ne varsa hepsi Allah'a aittir. Nefsin istek ve arzuları gerçeği değiştiremez. Şefaat ancak Allah'ın izniyle kabul edilebilir.
Having been proved in the previous verses to be false, their claims now fall apart. All fallacy and doubt is now removed from faith. Everything in this world and the following one belongs to God. Whims and desires cannot change reality. Intercession can only be accepted by God’s leave.
Nihai hüküm yalnızca O'nundur.
The final judgement is His alone.
Bu bölümün sonunda, inkârcıların meleklere dair asılsız inançları ele alınarak bunların temelsiz olduğu gösterilmektedir: "Ahirete inanmayanlar, melekleri dişi isimleriyle adlandırırlar. Oysa bunun hakkında hiçbir bilgileri yoktur. Yalnızca zanna uyarlar, zan ise hiçbir zaman hakikatin yerini tutamaz." (Ayet 27-28)
Bu son yorum, dolaylı olarak el-Lat, el-Uzza ve Manat ile meleklerin dişi olduğunu ve Allah'a ait olduklarını öne süren efsane arasındaki bağlantıya işaret etmektedir. Bu bütün efsanenin hiçbir dayanağı yoktur. İnkârcıların meleklerin doğası hakkında doğru bir şey öğrenmelerini sağlayacak hiçbir imkânları yoktu.
At the end of this section, a final discussion is given of the unbelievers’ false concepts about the angels, showing them to be baseless: “ Those who do not believe in the life to come give the angels female names. Yet of this they have no knowledge. They follow nothing but surmise, but surmise can never take the place of truth" (Verses 27-28) This final comment implicitly refers to the link between al-Lat, al-'Uzza and Manat and the legend that makes angels female and that further alleges that they belong to God. This whole legend lacks all foundation. The unbelievers had no means whatsoever to learn anything true about the nature of the angels.
Melekleri Tanrı'nın çocukları saymak ise bir yanılgıdır; bu, onların asılsız varsayımlarına dayanır ve hiçbir zaman hakikatin yerini tutamaz.
As for the angels being God’s offspring, this is a fallacy, ingrained in their false surmise, which can never be a substitute for the truth.