Bu gerçeği baştan açıkça ortaya koyduktan sonra sure, özellikle önceki vahiylerin sahiplerinin dinî çatışma ve ayrılığa, kendi cahillikleri ya da dinlerinin karmaşık veya belirsiz olması yüzünden düşmediklerini belirtir. Aksine, aralarındaki ayrılıklar, Tanrı'nın elçileri aracılığıyla kendilerine gerçek bilgi ve açık delillerin ulaştırılmasından sonra ortaya çıkmıştır: "Kendilerine açık delil geldikten sonra, daha önce kitap verilenler ancak ayrılığa düştüler." (4. ayet)
Having made this fact clear at the outset, the sūrah goes on to state that the people of earlier revelations in particular did not experience religious conflict and division as a result of ignorance, on their part, or confusion or complication on the part of their religion. Instead, their divisions occurred after true knowledge and clear signs were delivered to them through God’s messengers: “Nor did the people given revelations in the past break up their unity until after such clear evidence of the truth had been given to them.” (Verse 4)
İlk bölünme, Hz. İsa'nın gelişinden önce fırka ve gruplara ayrılan Yahudiler arasında meydana gelmiştir. Peygamberleri Musa ve kitapları Tevrat olmasına rağmen, beş ana mezhebe ayrılmışlardır: Sadukiler, Ferisiler, Asyalılar, Aşırılar ve Samiriler. Her birinin kendine özgü özellikleri ve kendi yolları vardı. Daha sonra, İsa'nın İsrailoğullarına gönderilen son peygamber olmasına rağmen, Yahudiler ile Hristiyanlar arasında da bir ayrılık ortaya çıktı. O, Tevrat'ı onaylamak ve doğrulamak için gelmişti. Buna rağmen Yahudiler ile Hristiyanlar arasındaki çekişme, şiddetli bir düşmanlık ve nefret düzeyine ulaştı. Tarih, iki taraf arasında yaşanan korkunç katliamlardan bahseder.
The first division occurred among the Jews who split into sects and groups before the advent of the Prophet Jesus. Although their prophet was Moses and the Torah was their book, they divided into five main sects, namely, the Sadducees, the Pharisees, the Asians, the Extremists and the Samaritans. Each had their own characteristics and their own ways. Later on a division between the Jews and Christians took place in spite of the fact that Jesus was the last prophet sent to the Children of Israel. He came to endorse the Torah and confirm it. Nevertheless, the quarrel between the Jews and Christians reached a high level of violent enmity and hatred. History tells us about the horrifying massacres that took place between the two parties.
Hıristiyanlar ile Yahudiler arasındaki karşılıklı kıskançlık ve nefret, eski bir hesabı görmek için hiçbir fırsatı kaçırmalarına izin vermeyecek kadar, altıncı yüzyılın sonlarına doğru doruğa ulaştı. M.S. 610'da Antakya'daki Yahudiler Hıristiyanlara karşı ayaklandı ve İmparator Phocas, bu isyanı bastırmak için ünlü generali Bonosus'u gönderdi. Görevine öyle bir coşkuyla girişen de oydu ki Yahudi nüfusunun tamamı yok edildi. Binlerce Yahudi kılıçtan geçirilerek öldürüldü, yüzlercesi ise ya boğularak, ya diri diri yakılarak ya da vahşi hayvanlara atılarak can verdi.39
The mutual jealousy and hatred between Christians and Jews, which did not permit them to forego any opportunity of settling an old score, was brought to its climax towards the close of the sixth century. In 610 A.D. the Jews of Antioch rebelled against the Christians, and the Emperor Phocas sent his famous general, Bonosus, to put down the uprising. It was he who set about his business with such enthusiasm that the whole of the Jewish population was wiped out. Thousands of Jews perished by the sword, while hundreds more were either drowned, burnt alive or thrown to the wild beasts.39
Bu tür vahşetler Yahudiler ile Hristiyanlar arasında defalarca tekrarlandı. El-Makrîzî, El-Hıtat adlı kitabında şöyle der: "Bizans İmparatoru Phocas'ın saltanatı sırasında, İran Şahı Hüsrev, ordularını Suriye ve Mısır'a gönderdi. Kudüs, Filistin ve Suriye topraklarının geri kalanındaki kiliseleri yıktılar. Hristiyanların hepsini yok ettiler ve onları Mısır'a kadar kovaladılar; orada büyük sayıda katlettiler ve hayal bile edilemeyecek sayıda insanı esir aldılar. Yahudiler, Hristiyanlarla savaşmada ve kiliselerini yıkmada onlara yardım ettiler. İranlılara yardım etmek için her yönden akın ettiler; Tiberya, Celile Dağı, Nasıra köyü ve Sur şehri ile Kudüs'ün çevresinden geldiler. Hristiyanlara karşı her türlü vahşeti işlediler, korkunç katliamlar düzenlediler, Kudüs'teki iki Hristiyan kilisesini yıktılar, yerlerini yaktılar, Haç'ın sütunundan bir parçayı çaldılar ve Kudüs Patriği ile arkadaşlarından ve yoldaşlarından pek çoğunu esir aldılar..."
El-Makrîzî, İran'ın Mısır'ı fethini anlatmaya devam eder; ardından şunu yazar: "O sırada Sur şehrindeki Yahudiler isyan etti ve kendi aralarından haberciler göndererek diğer şehir ve kasabalara ulaştırdılar; hepsi Hristiyanlara tuzak kurup onları öldürmek konusunda anlaştı. Yahudilerle Hristiyanlar arasında, Yahudilerin sayısının yaklaşık 20.000 olduğu bir savaş çıktı. Sur çevresindeki Hristiyan kiliselerini yıktılar. Ancak Hristiyanlar onları kuşattı ve çok daha büyük sayılarla karşılık verdi; bu yüzden Yahudiler korkunç bir yenilgiye uğradı ve büyük bir kısmı öldürüldü. O sırada Herakleios, Konstantinopolis'te iktidara geldi. Şah'a tuzak kurarak İranlıları yendi; Şah sonunda onu terk edip gitti. Sonra Suriye ve Mısır üzerindeki otoritesini yeniden tesis etmek ve İranlıların yıktığını onarmak için Konstantinopolis'ten yola çıktı. Tiberya'dan ve diğer yerlerden gelen Yahudiler ise onu karşılamaya çıktılar." Onu değerli hediyelerle karşıladılar ve kendilerinin güvenliğini garanti etmesini ve bu konuda yemin etmesini yalvararak istediler. O da isteklerini kabul etti. Ardından Kudüs'e gitti; orada Hristiyan halk, İncil'lerini, haçlarını ve tütsülerini taşıyarak ve mumlar yakarak onu karşıladı. Şehrin ve kiliselerinin yıkılmış olduğunu görmek onu çok üzdü. Yerel Hristiyanlara üzüntüsünü dile getirdi; onlar da ona Yahudilerin ayaklanmasını, Farslarla birlik olmalarını, Hristiyanların katledilmesini ve kiliselerinin yıkılmasını anlattılar.
Such atrocities were repeated again and again between the Jews and Christians. Al-Maqrīzī says in his book Al-Khiţaţ, “During the reign of the Byzantine Emperor Phocas, Chosroes, the Shah of Persia, dispatched his armies to Syria and Egypt. They destroyed the churches of Jerusalem, Palestine and the rest of the Syrian land. They wiped out all the Christians and pursued them to Egypt, where they slaughtered them in large numbers and enslaved an unimaginable number. The Jews helped them in fighting the Christians and destroying their churches. They poured from all directions to help the Persians and came from Tiberia, the Mount of Galilee, Nazareth village and the City of Tyre and all around Jerusalem. They committed all sorts of atrocities against the Christians, organized ghastly massacres, destroyed two Christian churches in Jerusalem, burnt their places, stole a piece of the pillar of the Cross and captured the Patriarch of Jerusalem and a great many of his friends and companions...” Al-Maqrīzī goes on to relate the Persian conquest of Egypt; then he writes: “At that time, the Jews in the City of Tyre rebelled and sent messengers from among themselves to other cities and towns and all agreed to lay a trap for the Christians and kill them. A war broke out between the Jews and Christians in which the number of the Jews was around 20,000. They destroyed the Christian churches around Tyre. But the Christians surrounded them and raised much greater numbers, so the Jews suffered a ghastly defeat and a great number were killed. At the time Heraclius ascended to power in Constantinople. He defeated the Persians by setting a trap for the Shah, who left him eventually and went away. Then he marched from Constantinople to re-establish his authority over Syria and Egypt and to renew what the Persians had destroyed. The Jews from Tiberia and other places went out to meet him. They presented him with precious gifts and begged him to guarantee their security and to take an oath to this effect. He granted their request. He went on to Jerusalem where he was received by the Christian population holding up their Bibles, crosses, and incense, and burning candles. He was very much displeased at seeing the city and its churches destroyed. He expressed his sorrow to the local Christians who told him about the uprising by the Jews and their siding with the Persians, the massacre of the Christians and the destruction of their churches.
Onlar Herakleios'a Yahudilere bir darbe indirmesini söylediler, ama o, onların güvenliğini zaten garanti ettiğini ve bu konuda yemin ettiğini belirterek buna itiraz etti. Keşişleri, kardinalleri ve rahipleri, Yahudilerin öldürülmesinin, o bilmeden önce onun bu güvenceyi kazanmak için bir oyun oynadıkları gerekçesiyle meşru olduğuna hükmettiler. Ruhban sınıfı da Herakleios'un yeminini telafi etmek için kendilerini ve tüm Hristiyanları, sonsuza dek her yıl belirli bir Cuma günü oruç tutmaya adadılar. Böylece o, onların görüşüne meyletti ve Yahudilere öyle vahşi bir intikam uyguladı ki, Bizans'ın Suriye ve Mısır eyaletlerinde yalnızca kaçabilen ya da saklanabilenler kendilerini kurtarabildi.
They told Heraclius to level a blow to the Jews but he protested that he had already guaranteed their security and had taken an oath to that effect. Their monks, cardinals and priests gave their judgement that the killing of the Jews was justifiable on the grounds that they had played a trick in order to win that assurance from him before he knew what they had done. The clergy also pledged to atone for Heraclius’ oath by committing themselves and all Christians to fast a certain Friday every year for the rest of time. Thus he leaned to their argument and wreaked such a savage vengeance upon the Jews that in the Byzantine provinces of Syria and Egypt those alone could save themselves who could take to flight or go into hiding.
Bu rivayetler, iki tarafın ulaştığı vahşet derecesi hakkında, ve düşmanlarına vurmak için her fırsatı gözetleyip bu süreçte hiçbir kurala uymadıklarına dair bir fikir vermektedir.40
These reports give us an idea about the degree of savagery the two parties had reached, their watching for every chance to strike their enemy and heeding no rules in the process.40
Sonra Hristiyanların kendi aralarında, kitapları bir ve peygamberleri bir olduğu halde, bölünmeler ve ayrılıklar baş gösterdi. Önce inanç meselelerinde ayrıldılar; sonra birbirine düşman ve savaşan gruplara bölündüler. Ayrılıkları, İsa'nın doğasının, ilahi mi yoksa beşeri mi olduğu konusunu; İsa'nın annesi Meryem'in doğasını ve ayrıca Tanrı'yı oluşturduğunu iddia ettikleri Üçleme'nin doğasını konu alıyordu. Kur'an, bu konularda onların iki üç sözünü aktarır: "Gerçekten inkâr edenler, 'Tanrı, Meryem oğlu Mesih'tir' diyenlerdir." (5: 72) Ve:
Then divisions and differences broke out among the Christians themselves in spite of the fact that their book is one and their messenger is one. They were divided first in matters of faith; then they split up into hostile and warring factions. Their differences concerned the nature of Jesus and whether he had a divine or human nature, the nature of Mary, his mother, and also the nature of the Trinity which they claim constitutes God. The Qur’ān relates two or three of their sayings on these issues: “Unbelievers indeed are those who say: ‘God is the Christ, son of Mary.” (5: 72) And:
"Gerçekten inkâr edenler, 'Allah üçün üçüncüsüdür' diyenlerdir." (5: 73) Ve, "Allah şöyle buyuracak: 'Ey Meryem oğlu İsa! Sen insanlara, "Beni ve annemi Allah'tan başka iki ilah edinin" dedin mi?' O da şöyle diyecek: 'Seni tenzih ederim! Hakkım olmayan bir şeyi söylemem mümkün değildir.'" (5: 116)
“Unbelievers indeed are those who say: ‘God is the third of a trinity.” (5: 73) And, “God will say: Jesus, son of Mary! Did you say to people, ‘Worship me and my mother as deities beside God?’ [Jesus] answered: ‘Limitless are You in Your glory! I could never have claimed what I have no right to [say] “(5: 116)
Doktrinel ayrılıklar içinde en şiddetli olanı, Bizans Devleti ile Suriye Hristiyanları ve Mısır Hristiyanları arasında, daha doğru bir tanımlamayla Melkitler ile Monofizitler arasında patlak veren ayrılıktır. Temel tartışma, İsa'da ilahi ve beşeri tabiatların iddia edilen birleşimi etrafında yoğunlaşıyordu. Suriye'nin Melkit Hristiyanları onun hem ilahi hem beşeri olduğunu savunuyordu; Mısır'ın Monofizitleri ise onun gerçekten ilahi olduğunda ısrar ediyor, beşeri tabiatının, bir damla sirkenin bir okyanusta kendi kimliğini yitirmesi gibi, ilahi tabiatın içinde yok olduğunu söylüyordu. İki taraf arasındaki anlaşmazlık altıncı ve yedinci yüzyıllarda öyle bir şiddete ulaştı ki, sanki iki rakip din arasında, ya da Yahudilerle Hristiyanlar arasında bitmek bilmeyen bir savaş yaşanıyormuş gibi görünüyordu. Her iki fırka da, diğerine karşı duruşunun temelsiz olduğunu söylüyordu.
The most violent of doctrinal divisions was that which erupted between the Byzantine State and the Christians of Syria and the Christians of Egypt, or, in a more accurate definition, the Melkites and the Monophysites. The main dispute centred around the alleged combination of the divine and human natures in Jesus. The Melkite Christians of Syria held that he was both divine and human, while the Monophysites of Egypt insisted upon his being truly divine, the human part of his nature having lost itself in the divine as a drop of vinegar loses its identity in an ocean. The dispute between the two parties became so strong during the sixth and seventh centuries that it looked as if it were a ceaseless war between two rival religions, or a dispute between Jews and Christians. Each faction saying to the other that its stand was without foundation.
Bizans İmparatoru Herakleios (610-641), 638'de Persliler üzerindeki zaferinin ardından, devletindeki çekişen inançları uzlaştırmaya ve bunları bir orta yol bularak birleştirmeye çalıştı.
Emperor Heraclius (610-641) tried after his victory over the Persians in 638 to reconcile the contending creeds in his state and to unite them by compromise.
Bu uzlaşma, İsa Mesih'in doğası üzerine, yani tek bir doğaya mı yoksa çift doğaya mı sahip olduğu konusunda herhangi bir tartışmaya girişmenin genel olarak yasaklanması biçiminde gerçekleşti. Ancak herkesin Mesih'te tek bir enerji öğretisini kabul etmesi gerekiyordu. 41 Bu konudaki anlaşma 631 yılının başında sağlandı ve böylece Menotelit inanç, devletin resmi inancı ve devletin nüfusundan Hristiyan Kilisesi'ne bağlı olan herkesin resmi inancı ilan edildi.
This compromise took the shape of a general ban on indulging in any argument on the nature of Jesus Christ, the Messiah, and whether he had a single or dual nature. But everyone had to accept the doctrine of a single energy in Christ. 41 Agreement on this was established at the beginning of 631, and thus the Menothelian creed was declared the official creed of the state and all those of its populations who belonged to the Christian Church.
Heraklius, yeni inancın tam üstünlük kazanmasını kararlaştırmıştı ve bunun için her yola başvurdu. Ancak Kıptiler onun otoritesine karşı çıktılar ve bu yeniliği ve sapmayı tamamen reddettiklerini ilan ettiler. Karşı tutum aldılar ve eski inanç uğruna her şeylerini feda ettiler. İmparator, tüm mezhepleri birleştirip ihtilafları çözmek için bir kez daha denedi. Halkın Mesih'te tek bir iradenin bulunduğunu kabul etmesiyle yetinmişti. Diğer meseleye gelince, yani bu iradenin eylemle gerçekleşmesine dair konuda ise hiç taraf tutmayı erteledi. Ayrıca tüm grupların bu konular üzerine tartışmaya ve münakaşaya girişmesini yasakladı. Bütün bunları, Doğu dünyasının her yerine gönderdiği resmi bir bildiriye dahil etti. Fakat bu bildiri fırtınayı dindiremedi. Bunun yerine İmparator, Mısır'da on yıl boyunca her insanın tüylerini ürperteceği türden acımasız bir zulüm uyguladı. İnsanlar vahşice işkence edildikten sonra boğuldu. Dev meşaleler yakılıp zavallı mahkûmların üzerine tutuldu, öyle ki yağ vücutlarının iki yanından yere akıyordu. Mahkûmlar çuvallara konuluyor, sonra bu çuvallar kumla doldurulup denize atılıyordu.43
Heraclius was determined to give the new creed overall supremacy, and he utilized all means to this end. But the Copts disputed his authority and declared their total rejection of this innovation and deviation. They took the opposing stand and sacrificed their all for the old faith. The Emperor tried once again to unite all the creeds and settle the differences. He was content that people should accept that there is a single will for Christ.42 As for the other issue, namely, the realization of that will by action, he deferred taking a stand on it altogether. He also banned all parties from indulging in arguments and debates on these issues. He included all this in an official message which he delivered to all parts of the Eastern world. But the message failed to end the storm. Instead, brutal persecution of a sort that would send a shiver through any mortal, was administered by the Emperor in Egypt for ten years. Men were savagely tortured before being drowned. Huge torches were lit and directed onto the miserable prisoners until the fat ran from both sides of their bodies to the floor. Prisoners were put in sacks which were then filled with sand and thrown into the sea.43
Ehl-i kitabın bu ihtilafları, kendilerine "apaçık delil" gelmesinden sonra ortaya çıktı. (Ayet 4) Onlar bilgi ve delil eksikliği içinde değillerdi; sadece nefislerinin arzuları tarafından körü körüne sapıklığa sürüklendiler.
All these disputes among the people of earlier revelations took place after “clear evidence of the truth had been given to them.” (Verse 4) They were not lacking in knowledge and proof, but they were blindly driven by their desires into deviation.