Bu sûre, İslâm davetinin Mekke'de karşılaştığı koşulları anlatır. Diğer bir amacı ise insanların kalplerini uyandırmak ve Araplara, genel olarak da bütün insanlığa hayatlarında yeni bir yön kazandıracak olan yeni olaya dikkatlerini çekmektir. Söz konusu olay, ilahî mesajın yeryüzüne inmesidir.

The sūrah describes the conditions the Islamic message faced in Makkah. Its other objective is to awaken people’s hearts and draw their attention to the new event which would help the Arabs, and mankind in general, to take a new turn in their lives. The event in question is the arrival of the divine message to earth.

Sûrenin başında, sûre hileci kimselere büyük gün, yani "insanların âlemlerin Rabbinin huzurunda duracağı gün" (6. ayet) geldiğinde başlarına neler geleceğini bildirerek tehdit ettiğinde, Arap toplumunun belirli bir yönü tasvir edilmektedir. Böyle bir tehdidin sebebi ise sûrenin sonunda ortaya konur; burada sûre, zalimlerin tavırlarını, mü'minlere karşı takındıkları tutumu, onlarla alay edişlerini, yanlarından geçerken birbirlerine göz kırpmalarını ve mü'minlerin sapıtmış olduğunu ileri sürmelerini anlatır. Ayrıca sûre, bir yandan salih kimselerin, öte yandan haddi aşanların gerçekliğini gözler önüne serer.

A particular aspect of Arabian society is portrayed at the outset, as the sūrah threatens the stinters with what will befall them on the great day, “the day when all mankind shall stand before the Lord of all the worlds.” (Verse 6) The reason for such a threat is revealed at the end, when the sūrah sketches the manners of the evildoers, their attitude towards the believers, their scoffing at them, winking to one another as they pass by and their assertion that the believers have gone astray. Moreover, the sūrah shows the reality of the righteous on the one hand and the transgressors on the other.

Sûre dört bölüme ayrılabilir. Birinci bölüm, hile yapanlara karşı bir savaş ilanıyla açılır: "Vay hile yapanların haline! Onlar, insanlardan bir şey ölçüp aldıklarında tam olarak alırlar; ama kendileri onlara ölçüp tarttıklarında ise eksik verirler. Onlar, insanların âlemlerin Rabbi'nin huzurunda ayağa kalkacakları büyük bir günde diriltileceklerini düşünmüyorlar mı?" (Âyet 1-6)

The sūrah can be divided into four parts The first opens with a declaration of war against the stinters: “Woe to the stinters who, when others measure for them, exact in full, but who, when they measure or weigh for others, defraud them. Do such people not think that they will be raised to life on a great day, the day when all mankind shall stand before the Lord of all worlds?” (Verses 1-6)

İkinci bölüm, günahkârları uyarır ve onları şiddetli sözlerle yerer. Onlara felaket ve yıkım tehdidinde bulunur, suçlarını ve saldırganlıklarını ortaya koyar. Körlüklerinin sebeplerini açıklar ve Kıyamet Günü'nde kendilerini bekleyen azabı anlatır. "Hayır, hayır! Günahkârların kaydı Siccîn'dedir. Siccîn'in ne olduğunu bilsen keşke! O, yazılmış bir kayıttır. O gün, Kıyamet Günü'nü yalanlayan inkârcılara yazık olsun! Onu ancak her haddi aşan, günahkâr olan kimseler yalanlar. Onlara ayetlerimiz okunduğunda: 'Bunlar eskilerin masallarıdır!' derler. Hayır, hayır! Kazandıkları günahlar kalplerine pas gibi kaplamıştır. Hayır, hayır! O gün onlar Rablerinin rahmetinden perdelenmiş olacaklar. Sonra cehennem ateşine gireceklerdir ve kendilerine: 'İşte yalanladığınız şey budur!' denilecektir." (Ayet 7-17)

Vay o hileye ve dolandırıcılara ki, insanlardan ölçüp alırken tam alırlar, ama onlara ölçüp tarttıkları zaman eksik verirler. Onlar, büyük bir günde, insanların âlemlerin Rabbi'nin huzurunda ayağa kalkacakları o günde diriltilip hesaba çekileceklerini düşünmüyorlar mı?

Woe to the stinters who, when others measure for them, exact in full, but who, when they measure or weigh for others, defraud them. Do such people not think that they will be raised to life on a great day, the day when all mankind shall stand before the Lord of all the worlds? (Verses 1-6)

Sūre, Allah'ın hilekârlara karşı savaş ilanıyla başlar: "Vay hilekârlara!" Arapça "vay" anlamına gelen "veyl" kelimesi yıkım ve helak ifade eder. Bu ayeti gelecekte gerçekleşecek bir olayın bildirimi olarak ya da bir beddua olarak ele alsak da anlam aynıdır, çünkü Allah'ın bir beddua etmesi, gelecekte olacakların bildirilmesiyle aynı etkiyi doğurur. Sonraki iki ayet, sûrede kastedilen "hilekârlar" ya da hile yapanların kimler olduğunu açıklar: "Onlar ki, başkalarından ölçü alırken tam olarak alırlar, ama başkalarına ölçü veya tartı yaptıklarında onlara eksik verirler." (Ayet 2-3) Bunlar, satın alırken malın eksiksiz ve tam olarak kendilerine verilmesini isteyen, ancak satarken hakkı tam olarak vermeyen kimselerdir. Bunu izleyen üç ayet, hilekârların, bu dünyada kazandıklarından hesaba çekilmeyecekmiş gibi davranmalarına şaşırır: "Büyük bir günde, bütün insanların âlemlerin Rabbi'nin huzurunda duracağı o günde diriltileceklerini düşünmüyorlar mı?" Bu davranışın Mekke döneminde inmiş bir vahiyde bu şekilde ele alınması çok ilginçtir. Mekke sûreleri genellikle temel konular üzerinde durur: Allah'ın birliği, O'nun iradesinin üstünlüğü ve evren ile insanlık üzerindeki egemenliği, vahyin ve peygamberliğin hakikati, Kıyamet Günü'nün, hesabın ve mükâfatın gerçekliği. Mekke vahiyleri ayrıca ahlaki duyguyu oluşturup geliştirmeye ve onu iman esaslarıyla ilişkilendirmeye çalışır. Ölçü ve tartıda eksiltme ya da genel olarak ticari ilişkiler gibi belirli bir ahlaki meselenin ele alınması daha sonraki bir kaygıdır; bu tür konular, İslam devletinde topluluğun hayatını düzenleyen Medine vahiylerinin daha karakteristik özelliğidir. Dolayısıyla bu Mekke sûresinin eksiltme meselesini merkezine alması, dikkatle üzerinde durulmayı hak eden bir husustur.

The sūrah opens with God’s declaration of war against the stinters: “Woe to the stinters”. The Arabic term, way, used for ‘woe’ implies destruction and ruin. The implication is the same whether we consider this verse as a statement of a future eventuality or a curse, for a curse made by God has the same effect as that of a statement about what is going to happen. The next two verses explain the meaning of the ‘stinters’ or defrauders as intended in the sūrah. They are those “who, when others measure for them, exact in full, but who, when they measure or weigh for others, defraud them.” (Verses 2-3) They are those who want their merchandise complete and intact when they buy, but who do not give the right amount when they sell. The following three verses wonder at the defrauders, who behave as if they will not have to account for what they gain in this life. “Do such people not think that they will be raised to life on a great day, the day when all mankind shall stand before the Lord of all the worlds?” The fact that the defrauders’ behaviour is tackled in this manner in a Makkan revelation is very interesting. Makkan sūrahs generally concentrate on the fundamentals, such as the assertion of God’s unity, the supremacy of His will and His dominion over the universe and mankind, and with assertions about the truth of revelation and prophethood, the truth of the Day of Judgement, reckoning and reward. The Makkan revelations also endeavour to form and develop the moral sense and relate it to the fundamentals of faith. The tackling of a specific issue of morality, such as the stinting of weights and measures, or business dealings in general, is a later concern; it is more characteristic of Madinan revelations, which regulate the life of the community in an Islamic state. The fact that this Makkan sūrah makes the issue of stinting its focal point therefore deserves careful consideration.

Surenin ilk bölümünde bunlara "hile yapanlar" denir; ikinci bölümde ise "haddi aşanlar" olarak nitelendirilirler. Sure, bu grubun Allah katındaki durumunu, bu dünyadaki halini ve büyük günde kendilerini neyin beklediğini anlatmaya devam eder. "Hayır! Haddi aşanların kaydı Sicîn'dedir. Sicîn'in ne olduğunu bilir misin? Yazılmış bir kayıttır. O gün, Ceza Günü'nü yalanlayanların vay haline! Onu yalnızca günahkâr saldırganlar, kötü işler yapanlar yalanlar; onlara ayetlerimiz okunduğunda, 'Eskilerin masalları!' derler. Hayır! Yaptıkları kötülükler kalplerinin üzerine pas bağlamıştır. Hayır! O gün onlar Rablerinden perdelenmiş olacaklar. Sonra cehennem ateşine girecekler ve kendilerine şöyle denilecek: 'İşte yalanladığınız gerçek budur!'" (Ayet 7-17) Ölümden sonra diriltilmeyeceklerini sanıyorlar; bu yüzden Kur'an onları azarlar ve amellerinin bir kaydının tutulduğunu bildirir.

They are called stinters in the first part of the sūrah; but in the second they are described as transgressors. The sūrah proceeds to describe the standing of this group with God, their situation in this life, and what awaits them on the great day. “No indeed! The record of the transgressors is in Sijjīn. Would that you knew what Sijjīn is! It is a record inscribed. Woe on that day to the unbelievers who deny the Day of Judgement. None denies it but the guilty aggressors, the evildoers, who, when Our revelations are recited to them, cry: ‘Fables of the ancients!’ No indeed! Their own deeds have cast a layer of rust over their hearts. No indeed! On that day they shall be shut out from their Lord. They shall enter the blazing fire, and will be told: ‘This is (the reality) which you denied!” (Verses 7-17) They think they will not be raised to life after death, so the Qur’ān rebukes them and affirms that a record of their actions is kept.

Bu kaydın yerinin belirtilmesi, olgunun ek bir teyidi olarak verilmektedir; ancak bu yer insanlar tarafından bilinmeyen bir yerdir. Amel defterlerinin gözden geçirileceği o gün, onlar için yıkım ve helak tehdidi vardır: "Hayır, hayır! Günahkârların kaydı Siccîn'dedir. Siccîn'in ne olduğunu bilsen! O, yazılmış bir kayıttır. O gün yalanlayanların vay haline." (Ayet 7-10)

The location of that record is specified as an additional confirmation of the fact, albeit a location unknown to man. They are threatened with woe and ruin on that day when their record shall be reviewed: “No indeed! The record of the transgressors is in Sijjīn. Would that you knew what Sijjīn is! It is a record inscribed. Woe on that day to the unbelievers.” (Verses 7-10)

Günahkârlar, Arapça "füccâr" terimiyle kastedildiği gibi, günahta aşırıya kaçanlardır. Onların kitabı, amellerinin kaydıdır. Bu kitabın mahiyetini bilmiyoruz ve bilmemiz de gerekmiyor. Bütün mesele, Allah'ın bize bildirdiklerinden başka bir şey bilmediğimiz o âlemin konusudur. Günahkârların amellerinin kaydının Siccîn'de olduğu ifadesinin ardından, büyüklük çağrışımı taşıyan, Kur'ân'a özgü tanıdık bir anlatım gelir: "Siccîn'in ne olduğunu bilsen ya!" (Âyet 8). Böylece muhatap, bu meselenin tam olarak anlaşılamayacak kadar büyük olduğunu hissettirilir.

Ardından, Kur'an'ın âdeti olan biçimde, ayrıntılı bir karşılaştırma yapılabilsin diye iki birbirinden keskin biçimde ayrılan tablo sunulan diğer grup, yani salihler hakkında bir anlatım gelir: "Hayır, iyilerin kaydı 'İlliyyîn'dedir."

Then follows an account of the other group, the righteous. This is given in the customary Qur’ānic manner of providing two elaborately contrasting images, so that a detailed comparison may be drawn: “But the record of the righteous is in ‘Illiyūn.

Keşke ‘İlliyyūn’un ne olduğunu bilebilsen! Orası, Allah'a en yakın olanların şahit olduğu, yazılmış bir kayıttır. Doğrusu iyiler nimet içinde olacaklardır. Koltuklarda oturup etraflarına bakacaklar. Yüzlerinde nimetin parıltısını göreceksin. Onlara mühürlenmiş, saf bir içecek sunulacak; mühürü miskten olan bu içecek için yarışanlar yarışsın. Bu içecek, Allah'a en yakın olanların içeceği, Tesnîm pınarının sularıyla karıştırılmış bir içecektir.

Would that you knew what ‘Illiyūn is! It is a record inscribed, witnessed by those who are closest to God. The righteous will surely be in bliss. [Reclining] on couches, they will look around them. In their faces you shall mark the glow of bliss. They will be given to drink of a pure-drink, securely sealed, with a seal of musk, for this let the strivers emulously strive. It is a drink mixed with the waters of Tasnīm, a fountain at which those who are closest to God will drink.”(Verses 18-28)

Bu sûrenin bu bölümü, Arapça "kallā" ifadesiyle başlar; bu ifade, sınır tanımayan yoldan sapanların hakikati reddetmelerine karşı, onları bu tutumdan vazgeçmeye çağıran güçlü bir azarlama ve kesin bir emir anlamı taşır. Ardından iyilerden söz eder. Sicîn'de olan günahkârların kaydı olduğu gibi, İlliyyîn'de de iyilerin kaydı bulunur. "Ebrâr" terimi, itaat eden ve iyilik yapanlar anlamına gelir. Onlar, her türlü aşırılığa dalan günahkârların tam zıddıdır. "İlliyyîn" adı yücelik ve üstünlük çağrışımı yapar; bu da Sicîn'in alçaklık ve rezillikle ilişkili olduğunu düşündürür. Ad, Kur'an'da gizem ve büyüklük duygusu uyandırmak için sıkça kullanılan ünlem biçimiyle devam eder: "İlliyyîn'in ne olduğunu bilsen ya!" (Ayet 19)

This section of the sūrah starts with the Arabic term, kallā, which connotes strong reproach and a firm command to the transgressors to desist from their rejection of the truth. It then proceeds to speak about the righteous. Since the record of the transgressors is in Sijjīn, that of the righteous is in ‘Illiyūn. The term ‘righteous’ refers to the obedient who do good. They are the exact opposite of the transgressors, who indulge in every excess. The name ‘Illiyūn connotes elevation and sublimity, which suggests that Sijjīn is associated with baseness and ignominy. The name is followed by the form of exclamation often used in the Qur’ān to cast notions of mystery and grandeur: “Would that you knew what ‘Illiyūn is!” (Verse 19)

Salihlerin yaşadığı saadet, zalimlerin onlara yaptığı sıkıntıları, aşağılanmayı ve küstahlığı ayrıntılı biçimde anlatmak için uzun uzadıya ele alınmaktadır. Sûre'nin son yorumu, cennet nimetlerinin keyfini süren salihleri gören inkârcıları alaya almaktadır: "Günahkârlık yapmaya düşkün olanlar, inananlarla alay eder ve yanlarından geçerken birbirlerine göz kırparlardı. Kendi ailelerine döndüklerinde onlarla alaylı konuşurlar, onları gördüklerinde ise şöyle derlerdi:"

The beatitude enjoyed by the righteous is discussed at length in order to give a detailed account of the hardships, humiliation and insolence they are made to suffer at the hands of the transgressors. The final comment of the sūrah taunts the unbelievers as they behold the righteous enjoying heavenly bliss: “Those who are given to sinful practices scoff at the faithful and wink at one another as they pass by them. When they go back to their folk they speak of them with jests, and when they see them they say:

“Bunlar gerçekten sapmışlardır!” Oysa bunlar onların koruyucusu olmakla görevlendirilmemişlerdi. Bu nedenle, Kıyamet Günü'nde iman edenler, kendilerine ayrılmış koltuklara yaslanmış, etrafa bakarken, kâfirlere gülecekler. Kâfirler, yapmakta oldukları şeylerin karşılığını alacaklar mı?” (29-36. Ayetler)

‘These have indeed gone astray!’ Yet they have not been assigned the mission of being their guardians. So on this Day [of Judgement] the faithful will laugh at the unbelievers, as they recline upon their couches and look around them. Shall the unbelievers be requited for what they were wont to do?” (Verses 29-36)

Kötülük yapanların mü'minlerle alay etmelerine, onlara karşı küstahça ve kibirli davranmalarına ve mü'minleri "sapıtmış" olarak nitelendirmelerine dair Kur'ân'ın tasvirleri, doğrudan dönemin Mekke hayatından alınmıştır. Ancak aynı davranışlar her çağda ve her yerde tekrar tekrar yaşanmaktadır. Günümüzde pek çok insan benzer davranışlara bizzat tanık olmuştur ve sanki bu sûre, onların gözleriyle gördüklerini anlatmak için indirilmiş gibidir. Bu da günahkârların ve kötülük yapanların mü'minlere karşı tutumunun, bir ülkeden diğerine ya da bir zaman diliminden diğerine neredeyse hiç değişmediğini göstermektedir.

The images portrayed by the Qur’ān of the evildoers’ derision of the faithful, their rudeness and insolence, and their description of the faithful, as having ‘gone astray’ are taken directly from Makkan life at the time. But the same actions happen over and over again in all ages and places. Many people in our own age have witnessed similar actions, and it is as if the sūrah was revealed to describe what they see with their own eyes. This proves that the attitude of the transgressors and the evildoers to the believers hardly ever changes from one country to another or from one period of time to another.

Evildoers'in müminlere alay etmesi sahnesi, üzerinde daha fazla durulmayı hak etmektedir. Bu sahne, daha önceki, cennetteki nimetler içindeki salihlerin sahnesi gibi oldukça ayrıntılı bir biçimde resmedilmiştir. Bu ayrıntılı anlatım son derece sanatsaldır. Aynı zamanda belirgin bir psikolojik etkiye sahiptir; bu etki hem yatıştırıcı, hem teselli edici, hem de güven verici niteliktedir. Mekke'deki Müslüman azınlık, inkârcıların sürekli ve moral bozucu saldırılarıyla karşı karşıyaydı; ancak Allah, Müslümanları yalnız bırakmadı: onları teselli etti ve sabretmeleri için teşvik etti.

The scene of the evildoers’ ridicule of the believers merits further discussion. It is portrayed in considerable detail, in the same way as the earlier scene of the righteous in heavenly bliss. This detailed description is highly artistic. It also has a marked psychological effect which is at once soothing, comforting and reassuring. The Muslim minority in Makkah was facing a sustained, demoralizing onslaught by the unbelievers, but God did not leave the Muslims on their own: He comforted them and urged them to persevere.

Onları teselli eden, acılarının Allah tarafından ayrıntılı biçimde bildirilmiş olmasının kendisidir. Allah, mü'minlerin neler çektiğini görür ve gördüğünü göz ardı etmez; her ne kadar kâfirlerin istediklerini yapmalarına bir süre için izin verse de. Ayrıca azgınların, mü'minlerin acıları karşısında pişmanlık duymadan nasıl güldüklerini de görür. Bütün bunları Kur'an'da bildirdiğine göre, bunları hesaba katması gerekir. Bu düşünce, tek başına mü'minler için yeterli bir tesellidir.

They are comforted by the very fact that their sufferings are outlined by God in detail. He sees what the believers suffer and does not ignore what He sees, although He may let the unbelievers do as they wish, if only for a while. He also sees how the transgressors laugh unrepentantly at the sufferings of the faithful. Since He describes all this in the Qur’ān then He must take it into account. This, in itself, is enough consolation for the believers.

Ayrıca zalimlere yönelik alaycı ifadeler de vardır. Bu ifadeler, günah işlemeye dalmış olmaları nedeniyle duyarlılıklarını yitirmiş kâfirler tarafından fark edilmeyebilir. Ancak müminlerin çok hassas olan kalpleri bu ifadelerden etkilenir ve teselli bulur.

There are also those scornful remarks about the evildoers. They may go unnoticed by the unbelievers because their indulgence in their sinful practices have made them insensitive. The highly sensitive hearts of the believers, however, are touched and comforted by them.

Şunu belirtmek gerekir ki, sert muameleye ve acı verici alaya maruz bırakılan müminlere Allah'ın sunduğu tek teselli, müminler için cennet, inkârcılar için cehennemdi. Bu da yine, müminler canlarını ve mallarını İslam davası uğruna feda ettiklerinde Peygamber ﷺ'in müminlere verdiği tek vaatti. Mekke dönemi Kur'an vahiylerinde bu dünyadaki zafer, bir teselli ya da sebat etmeye bir teşvik olarak hiçbir zaman zikredilmedi. Kur'an bunun yerine müminlerin kalplerini yetiştiriyor ve onları kendilerine emanet edilen görevi yerine getirmeye hazırlıyordu. Bu tür kalplerin, her şeyi verebilmeleri ve her türlü zorluğa, bu dünyada hiçbir şey beklemeden katlanabilmeleri için yüksek bir güç ve nefis terbiyesi düzeyine ulaşmaları gerekiyordu. Yalnızca ahiretin mükâfatını aramalı ve Allah'ın rızasını kazanmaya çalışmalıydılar. Bu dünyada hiçbir karşılık vaadi olmaksızın, hatta İslam davasının zaferi bile vaat edilmeksizin, her türlü sıkıntı ve yoksunlukla dolu bir hayatı yaşamaya hazırlanmışlardı.