Bu üçüncü pasaj, Allah'ın elçilerine tanıklık eden nesillerin ardından insanlığın ulaştığı durumu göstererek başlıyor. Allah'ın son Elçisi, insanları bu durumda buldu. Tüm Allah elçilerinin tebliğ ettiği tek hakikat konusunda ihtilaf içindeydiler.

This third passage begins by showing the state mankind reached after the generations which witnessed God’s messengers. This is the state God’s last Messenger found them in. They were in dispute over the single truth preached by all God’s messengers.

Sure surah, the final Messenger in the original refers to the Prophet Muhammad, so ﷺ after it. Sure, the translation: Bu sure, son Elçi'nin ﷺ insanların gözü önüne koyduğu hakikatten habersiz insanları göstermektedir. Cahillikleri içinde, kendilerini bekleyen sonuçlardan tamamen bihaberdirler. Buna karşılık müminler yalnızca Allah'a ibadet eder, iyi amellerde bulunur ve önlerinde olanlardan endişe duyarlar. Sonunda mutlaka Allah'a döndürüleceklerini düşünerek korku ve saygı içindedirler. İki durum tam bir zıtlık içindedir: mümin uyanık, temkinli ve uyarılara kulak veren biridir; inkârcı ise cahilliğin derinliklerinde, önündekilerden habersiz biridir.

The sūrah shows people oblivious of the truth the final Messenger put before their eyes. In their ignorance, they were totally unaware of the consequences they were bound to face. By contrast, believers worship God alone, do good deeds and remain apprehensive of what lies before them. They are in awe over the fact that they will inevitably be returned to God. The two situations are in perfect contrast: a believer is alert, cautious and heeding the warnings, while an unbeliever is deep in ignorance, unaware of what lies ahead.

Metin onlara farklı yollarla hitap eder; kimi zaman tutumlarını kınar, kimi zaman şüphelerini ele alıp bunlara açık cevaplar verir. Metin ayrıca onların daha ince yönüne de değinir; insanı inanmaya yönelten şeylerin, ister kendi içlerinde ister evrenin genelinde olsun, neler olduğuna dikkat çeker. Bunun yanında onların kabul edilmiş saydıkları bazı şeyleri de ele alır ve bunları onlara karşı delil olarak kullanır.

The passage addresses them in different ways, at times denouncing their attitude, and at others discussing their doubts and providing clear answers to them. The passage also addresses their finer nature, pointing out what encourages people to believe, whether it be within themselves or in the universe at large. It also picks up some of what they take for granted, using these as argument against them.

Pasaj sona erdiğinde, onları kaçınılmaz kaderlerine bırakır. Hz. Muhammed ﷺ'e çabalarına devam etmesini, mesajını açıklamaya devam etmesini söyler. Onların inatçı reddedişi karşısında üzülmemelidir. Onların kötü davranışlarını iyi davranışlarla karşılamalı ve insanlığı sapıklık yolunda sürüklemek için çok çaba sarf eden Şeytan'a karşı Tanrı'ya sığınmalıdır.

Ama insanlar kendilerini gruplara ayırdılar; her grup sahip olduğu ile sevinmektedir.

But people have divided themselves into factions, each delighting in what they have.

Onları, belli bir vakte kadar cehaletleri içinde bırak. Onlara mal ve evlat verdiğimizle, onlara her türlü iyiliği hemen mi sunuyoruz sandılar? Hayır! Ama onlar anlamaktan yoksundurlar. (Ayet 53-56)

So, leave them alone, lost in ignorance, till a time appointed. Do they think that by all the wealth and offspring We provide for them We hasten to them all that is good? By no means! But they are devoid of perception. (Verses 53-56)

Tüm peygamberler (hepsine selam olsun) tek bir ümmetten olup aynı mesajı tebliğ etmiş, aynı ibadeti sunmuş ve aynı yönelişi izlemişlerdir. Ancak peygamberler gittikten sonra insanlık, hangi yolu izleyeceği konusunda uzlaşamayan farklı gruplara bölünmüştür.

All messengers (peace be upon them all) belonged to a single nation, preaching the same message, worship and pursuing the same direction. But when the messengers had gone, mankind splintered into different groups which could not agree on what line to follow.

Kur'ân, bu tür ayrılıkları, insanların çekişen, gruplara bölünen, birbiriyle tartışıp birbirinden uzaklaşan halleri olarak tasvir eder. Burada çizilen tablo çaba ve hareketle doludur. Sonunda her grup, bütünden yalnızca bir parçaya sahip olarak kalır ve elinde tuttuğu bu parçayla sevinir. Bu yüzden hiçbir grup, sahip olduğunu sandığı şeyin dışında bir şeyi düşünmez. Herkes kendi yoluna gider; hiçbir ışık ışını ya da taze bir nefes havası girmesin diye bütün açıklıkları kapatır. Herkes kendi izole köşesinde yaşar, elindekilerle meşgul olur ve diğer her şeyden habersizdir.

The Qur’ān portrays such divergence as people in conflict, splitting into factions, quarrelling and pulling apart from each other. The picture drawn here is full of effort and movement. In the end each faction is left with only a portion of the whole, delighting at their ability to hold on to this. Hence, no faction thinks of anything other than what it supposedly possesses. Each goes its separate way, shutting up all inlets so that no ray of light or fresh breath of air comes through. All live in their isolated quarters, busy with what they have, ignorant of everything else.

Bu tablo çizildikten sonra sure, Allah'ın Elçisine hitap ederek şöyle buyurur: "Öyleyse onları, belli bir vakte kadar cahilliklerinin içinde bırak." (54. ayet) Kendi işleriyle meşgul olarak vakitlerini harcasınlar; belirlenmiş vakitleri kaçınılmaz olarak gelip kendi kaderlerini ortaya koyana kadar.

Once this image has been drawn, the sūrah addresses God’s Messenger: “So, leave them alone, lost in their ignorance, till a time appointed.” (Verse 54) Let them take their time, preoccupied with their own affairs, until their appointed time inevitably comes, spelling out their destiny.

İslam, müminlerinin kalplerinin daima uyanık kalmasını sağlar. Bu uyanıklık, imanın bir insanın kalbine yerleştiği andan itibaren doğan bir uyanıklıktır. Ne insanın gücünü aşar ne de insanın sürdürmesi için fazla zordur. Bu, bir müminin Allah ile olan bağı ve her durumda, günaha karşı koruyarak gösterdiği tetikteliğiyle güçlenen bir duyarlılık meselesidir. İnancın nuru insanların kalplerinde parladığında, bu uyanıklık tamamen insanın gücü dahilindedir: "Allah hiçbir nefse gücünün yettiğinden fazlasını yüklemez. Bizim katımızda hakkı konuşan bir kitap vardır. Onlara zulmedilmez." (Ayet 62)

Islam ensures that its followers’ hearts are always alert. This is an alertness generated by faith right from the moment it settles in a person’s heart. It neither defies human power, nor is too hard for man to sustain. It is a question of sensitivity enhanced by a believer’s bond with God and his watchfulness in all situations, guarding against sin. It is perfectly within people’s power when the light of faith shines in their hearts: “We do not charge a soul with more than it can bear. We have a record that speaks the truth. None shall be wronged.” (Verse 62)

Allah değil, "God" kelimesi için Türkçe karşılığı kullanılacak: Tanrı. Tanrı, insanların eğilimlerini ve yeteneklerini bildiği için onların görevlerini belirlemiştir.

God has established people’s duties as He knows their inclinations and abilities.

Allah'ı değil, "Tanrı" kelimesini kullanıyoruz; çeviri istediğiniz metni vermişsiniz, işte çevirisi: O, insanları gücü yettikleri ölçüde hesaba çekecektir. Onlara taşıyamayacakları yükü yüklemez ve yaptıkları küçük şeylerden hiçbirini de göz ardı etmez. Yaptıkları her amel, "hakkı konuşan bir kayıt"ta belgelenmiştir; bu kayıt, değerini tam olarak ortaya koyar. Söylenmesine gerek yok ki Tanrı, hesabı görmede kusursuzdur.

He will hold them to account on the basis of what they do within their ability. He neither charges them with what they cannot bear, nor dismisses any little thing they do. All their deeds are documented in a ‘record that speaks the truth,’ highlighting it in its full value. Needless to say, God is precise in His reckoning.

İnsanlar ise, hakikatin canlandırıcı ışığıyla kalpleri dokunulmadığı için onu gözden kaçırma eğilimindedirler. Bu yüzden önemsiz kaygılarla meşgul olmaya devam ederler ve bitmek bilmeyen bir labirentin içinde kaybolurlar. Yalnızca kaçınılmaz bir felaketle karşılaştıklarında uyanırlar; önlerinde bekleyen azabı görürler ve aşağılayıcı ve sert bir azarlamaya katlanmak zorunda kalırlar.

People, however, tend to overlook the truth because their hearts are not touched by its invigorating light. Hence, they remain preoccupied with petty concerns, lost in a perpetual maze. They are only awakened when faced with inevitable doom, looking at the suffering that awaits them and enduring a humiliatingly and strong reproach:

Sure der Anlass, dass die Ungläubigen diese Szene der Vorwürfe im Jenseits gezeigt werden, führt die Sure sie zurück in diese Welt und befragt sie zu ihrer Haltung: Was hält sie davon ab, das anzunehmen, was ihnen der Gesandte Gottes überbringt, den sie als einen Mann des Vertrauens kennen? Welche Zweifel hindern sie daran, der göttlichen Rechtleitung zu folgen? Warum wenden sie sich von ihr ab und verspotten sie, obwohl sie die absolute Wahrheit darstellt?

Having shown the unbelievers this scene of reproach in the hereafter, the sūrah takes them back to this world, questioning them about their attitude: what stops them from accepting what they are told by God’s Messenger, whom they know to be a man of trust? What doubts do they have to prevent them from following divine guidance? Why do they turn away from it, ridiculing it when it represents the absolute truth?

Bunca zamandır bu sözü [Tanrı'nın sözünü] anlamaya hiç çalışmadılar mı? Yoksa atalarının başına gelmemiş bir şey mi geldi onlara? Yoksa peygamberlerini tanımıyorlar da bu yüzden onu inkâr mı ediyorlar? Yoksa onda bir delilik var mı diyorlar? Hayır, o onlara hakikati getirdi; ama onların çoğu hakikatten nefret eder.

Have they, then, never tried to understand this word [of God] Or has there come to them something that never came to their forefathers of old? Or do they not recognize their Messenger, and so they deny him? Or do they say that there is in him a touch of madness? Nay, he has brought them the truth; and the truth do most of them detest.

Eğer hak, onların arzularına uysaydı, göklerle yer ve içlerinde bulunan herkes bozulup giderdi. Hayır, Biz onlara şanlarını yükselten şeyi verdik; ama onlar bu şanlarından yüz çevirmektedirler. Yoksa sen onlardan bir karşılık mı istiyorsun? Halbuki Rabbinin karşılığı en hayırlısıdır, çünkü O, rızık verenlerin en hayırlısıdır. Şüphesiz sen onları dosdoğru bir yola çağırıyorsun. Ama ahirete inanmayanlar, doğru yoldan sapmaya kesinlikle mahkumdurlar.

Had the truth been in accord with their desires, the heavens and the earth, together with all that lives in them, would surely have been in utter corruption. Nay, We have given them all that brings them glory. Yet from this their glory they turn away. Or do you ask of them any recompense? But the recompense given by your Lord is best, since He is the best of providers. Most certainly, you call them to a straight path. But those who will not believe in the life to come are bound to deviate from the right path.

(Ayetler 68-74)

(Verses 68-74)

Muhammad, Allah'ın Elçisi'nin tebliğ ettiği mesaj, onu aklını kullanarak dikkatle inceleyen hiç kimse tarafından reddedilemez. O, güzellik, mükemmellik, tutarlılık ve cazibenin bir örneğidir. İnsan fıtratıyla uyumludur, insanların akıllarına ve kalplerine hitap eder, insan hayatını yükseltmek için bir yol çizer, izlenmesi gereken güzel bir anayasa ve kusursuz bir adalet kuralları koyar. Ayrıca insan fıtratının ihtiyaçlarını karşılayan ve onun gelişip ilerlemesine yardımcı olan her şeyi de içerir. "Yoksa onlar bu sözü (Allah'ın sözünü) hiç düşünüp anlamaya çalışmadılar mı?" (68. ayet) Demek ki, onların tutumunun ardındaki sır budur.

Bu inkârcılar, yolunu kaybetmiş ve maruz bırakıldıkları imtihanlardan, ister bolluk ve refah imtihanları olsun ister zorluk ve sıkıntı imtihanları, artık fayda görmeyen insanlardır. Bu yüzden, nimetle imtihan edildiklerinde "Onlara mal ve evlat olarak verdiğimiz her şeyin, onlara hızla iyilik getirdiğini mi sanıyorlar?" (Mü'minûn, 55-56). Zorlukla ve sıkıntıyla imtihan edilseler bile kalpleri yumuşamaz, vicdanları uyanmaz. Sıkıntılarını gidermesi için Allah'a yönelip O'na dönmezler. Kıyamet Günü'nde daha büyük bir azapla karşılaşana kadar bu durumda kalırlar. O zaman gerçekten çaresiz kalıp şaşkına döneceklerdir.

These unbelievers are people who have lost their way and no longer benefit from the tests to which they are exposed, be they tests of plenty and affluence or those of hardship. Hence, when they are tested with favour “they think that by all the wealth and offspring We provide for them We hasten to them all that is good?” (Verses 55-56) Even if they are tested with difficulty and hardship, their hearts are not softened, nor are their consciences awakened. They do not turn back to God, appealing to Him to remove their hardship. They remain in such a condition until, on the Day of Judgement, they are visited with an even greater suffering. Then they will be truly desperate and bewildered.

{Ve eğer onlara merhamet etsek ve başlarına gelen sıkıntıyı gidersek, yine de azgınlıklarında şaşkın bir halde bocalayıp dururlar.}

Even were We to show them mercy and remove whatever distress might afflict them, they would still persist in their overweening arrogance, blindly stumbling to and fro.

Gerçekten Biz onları azapla sınadık, ama onlar Rablerine boyun eğmediler ve yalvarıp yakarmadılar. Ancak onlara çok şiddetli bir azabın kapısını açtığımızda, işte o zaman ümitsizliğe kapılıp kalacaklardır.

Indeed, We took them to task, but they neither humbled themselves before their Lord, nor do they submissively entreat [Him]. Yet when We open before them a gate of truly severe suffering, they will plunge in despair. (Verses 75-77)

Bunlar bu tür insanlarda ortak görülen özelliklerdir. Kalpleri katıdır, Tanrı'ya karşı görevlerinden habersizdirler ve ahireti inkar ederler. Peygamber ﷺ mesajını tebliğ ettiğinde ona karşı çıkan putperestler de aynı türdendi.

These are common features among such people. They are hard hearted, oblivious of their duties to God, and they deny the hereafter. The idolaters who opposed the Prophet when he delivered his message were of the same type.

Sure celebrating... here is the translation: Sure şimdi inkarcılarla olan tartışmasını durdurur ve diriliş ile ahiret hesabına dair iddialarını aktarır. Bu tartışma, Allah'ın birliğini ve yalnızca O'nun yaratıcı olduğunu, hayat ve ölümü yalnızca O'nun verip aldığını doğrulayan uzun bir dizi işaret ve delilin ardından gelmektedir.

The sūrah now stops its argument with the unbelievers, and reports their claims about resurrection and reckoning in the life to come. This discussion follows a long list of signs and pointers confirming God’s oneness and His being the only Creator who causes life and death.

Ama onlar da eski zamanların insanlarının söylediğini söylüyorlar. Derler ki: 'Biz öldükten, toprak ve kemik olduktan sonra mı diriltileceğiz? Bu bize de atalarımıza da daha önce vaat edildi. Bu, eskilerin masallarından başka bir şey değildir.' (81-83. Ayetler)

But they say like the people of old times used to say. They say: ‘What! After we have died and become dust and bones, shall we be raised to life? This we have been promised before, we and our forefathers! This is nothing but fables of the ancients.’ (Verses 81- 83)

Onların iddiaları, sûrenin Allah'ın kapsamlı planlamasına ve yaratılıştaki kesin amacına tanıklık eden birçok işareti sıralamasından sonra, son derece tuhaf görünüyor. Adama duyma, görme ve akıl yetisini veren O'dur; böylece insan yaptıklarından sorumlu olur. Dolayısıyla iyi amelleri için cömert bir ödül, kötü amelleri için ise ceza kazanacaktır. Gerçek hesap ve karşılık ahirette tam olarak gerçekleşir. Bu dünyada gördüğümüz şey ise, iyi ya da kötü olsun, karşılığın yeryüzünde verilmediğidir. Bunlar, vadesi geldiğinde ahirette ödenmek üzere bırakılır.

Their claims sound exceptionally singular after the sūrah has enumerated many of the signs that testify to God’s elaborate planning and His definite purpose of creation. It is He who has granted man his hearing, eyesight and mind, so that he is responsible for his deeds. He will thus earn a generous reward for his good actions or punishment for his bad ones. True reckoning and reward occur in full in the life to come. What we see in this life is that reward, whether good or bad, does not take place on earth. These are left until they fall due in the life to come.

Tanrı hayat verir ve ölüm yaratır. Bu nedenle, diriliş hiçbir şekilde zor değildir. Varlıklara her an hayat üflenmektedir ve bunun nereden geldiğini yalnızca Tanrı bilir.

God grants life and causes death. Hence, resurrection is by no means difficult. Life is breathed into beings at every moment, and it is only God who knows where it originates.

Put idolaterların Tanrı hakkındaki, O'na bir oğul ya da ortaklar edindikleri iddialarını çürüttükten sonra, sure, Tanrı'nın birliğinin gerçek ilkesini, Elçisi Hz. Muhammed ﷺ'in açıkladığı şekliyle, tüm açıklığıyla ortaya koyar.

Having refuted all the idolaters’ claims about God, taking to Himself a son or partners, the sūrah states in all clarity the true principle of God’s oneness as explained by His Messenger, the Prophet Muhammad (peace be upon him):

Hayır, Biz onlara hakikati getirdik; ama onlar elbette yalan söylüyorlar. Allah hiçbir çocuk edinmedi ve O'nun yanında hiçbir ilah da olmadı.

Nay, We have revealed to them the truth; and yet, they are certainly lying. Never did God take to Himself any offspring, nor has there ever been any deity alongside Him.

Eğer öyle olsaydı, her tanrı kendi yarattığını alıp giderdi ve birbirlerine karşı üstünlük kurmaya çalışırlardı. O'nun yüceliği sonsuzdur; Tanrı, onların O'na yakıştırdıklarının çok üstündedir. O, insan algısının erişemediği her şeyi ve görülebilen her şeyi bilir. O, kendisine ortak koştukları her şeyin çok üstündedir.(Ayet 90-92)

Had there been any, each deity would surely have taken away his own creation, and they would surely have tried to establish superiority over one another. Limitless in His glory is God, far above all that which they attribute to Him. He knows all that is beyond the reach of human perception, and all that can be witnessed. Sublimely exalted is He above anything they associate as partner with Him. (Verses 90-92)

Bu ifadenin farklı yöntem ve üslupları nasıl kullandığına dikkat edin. Önce, müşriklerle olan tartışma tamamen kapatılır ve onların yalan söylediği kesin bir ifadeyle belirtilir: "Hayır, Biz onlara gerçeği indirdik; ama onlar kesinlikle yalan söylüyorlar." (Ayet 90) Ardından, yalanlarının bazı ayrıntıları verilir: "Allah hiçbir çocuk edinmemiştir ve O'nunla birlikte hiçbir ilah da yoktur." (Ayet 91) Sonra, tüm iddialarını çürüten ve Allah'a ortak koşmaya dayanan put inançlarının saçmalığını ortaya koyan kesin bir delil sunulur: "Eğer O'nunla birlikte başka ilahlar olsaydı, her ilah kendi yarattığını elbette alıp götürürdü." (Ayet 91) Her ilah bağımsızlığını vurgular ve yarattıklarının işlerini kendi kanununa göre yönetirdi. Böylece, evrenin her parçası ve her yaratık grubu farklı bir temele ve farklı kanunlara sahip olurdu. Hepsini kapsayan ortak bir düzen bulunmazdı. Bu durumda bu ilahlar "elbette birbirlerinin üzerine üstünlük kurmaya çalışırlardı." (Ayet 91) Bu üstünlük, evrenin belirli bir bölümünde işleyen daha üstün bir kanun biçiminde ortaya çıkabilirdi. Oysa evren bir bütün olarak, tüm parçalarını ve içinde yaşayan tüm yaratıkları kapsayan tek bir kanuna tabi olmadıkça düzgün işleyemez.