Bu sûrenin bu son bölümü, putperestlerin akıbetini tartışmaya devam ediyor ve bunu Kıyamet Günü'nün eksiksiz bir sahnesi içinde gösteriyor. Bu hayatın sona ermekte olan ölümün yaklaşmasını betimleyen bir tasvirle başlıyor ve Sûr üflendikten ve ölüler yeniden diriltildikten sonra olanları göstermeye geçiyor. Bunu, Allah'ın birliğine dair kesin bir beyan izliyor; Allah'a ortak koşanlara ise yanlış yollarında ısrar ederlerse kendilerini neyin beklediği konusunda sert bir uyarı yapılıyor. Sûre, Peygamber'e Allah'tan bağışlanma dilemesi ve O'nun rahmetini talep etmesi yönünde bir emirle sona eriyor. Şüphesiz Allah, merhamet edenlerin en hayırlısıdır.

This last passage of the sūrah continues to discuss the fate of the idolaters, showing it in a complete scene of the Day of Resurrection. It starts with an image of approaching death ending this life, and moves on to show what happens after the Trumpet is blown and the dead are brought back to life. This is followed by an emphatic statement of God’s oneness, coupled with a stern warning to those who associate partners with God, putting them on notice of what awaits them if they persist in their erring ways. The sūrah concludes with a directive given to the Prophet to seek God’s forgiveness, and to pray for His grace. God is certainly the best of all who show mercy.

“Ölüm birinin başına geldiğinde der ki: Rabbim! Beni geri döndür, bıraktığım şeyde salih amel işleyeyim.” (99-100. ayetler) Bu, ölümün yaklaştığı, kişinin artık öleceğinden emin olduğu andır. Bu anda kişi, ilk seferde yapması gerekeni yapmak için ikinci bir fırsat bulsun diye hayata geri dönmeyi talep eder. Geride bıraktığı aile ve mallarıyla ilgili işleri düzeltmek ister. Bu durum, sanki şu anda gerçekleşiyormuş ve herkes buna şahitmiş gibi anlatılır. Ancak talep, çok geç yapılmıştır. Bu yüzden cevap, ilgili kişiye verilmez. Herkesin anlaması için ilan edilir. “Hayır! Bu, onun sadece söylediği bir sözdür.” (100. ayet)

“When death approaches any of them, he says: My Lord! Let me return [to life], so that I may act righteously in whatever I have failed to do.” (Verses 99-100) This is the scene of approaching death, when the person is certain that he is about to die. At this moment, he appeals for a return to life so as to have a second chance to do what he should have done in the first place. He wants to set things right with regard to the family and assets he is leaving behind. This is shown as if it is happening at the present moment, witnessed by all. But the appeal is made too late. Hence, the answer is not given to the person concerned. It is declared for all to understand. “By no means! It is but a word he says.” (Verse 100)

Bu yalnızca önemi az ya da hiç olmayan bir sözcüktür. Dikkate alınmayı hak etmez. Doğrusu, konuşan kişi de herhangi bir ilgiyi hak etmez. Samimiyet ifade etmez; aksine, önündeki büyük zorluğun giderek farkına varılmasıyla ortaya çıkmıştır. Konuşanın içinde bulunduğu büyük sıkıntıyı dile getirir, ama bir inançtan kaynaklanmaz.

It is only a word that carries little or no significance. It does not deserve to be considered. Indeed the speaker does not merit any attention. It does not express any sincerity; rather, it is prompted by the dawning awareness of the great difficulty ahead. It expresses the great stress the speaker finds himself under, but it has no basis in conviction.

İşte böylece ölüm anındaki konuşanın tablosu sona erer. Ansızın, onunla dünya arasında engeller yükseltilir. Mesele kesinleşir, bağlantılar kopar, kapılar kapanır ve perde indirilir: "Onların önünde, insanların diriltileceği güne kadar bir engel vardır." (Âyet 100) Onlar ne bu dünyanın insanlarından olurlar ne de ahiret insanlarından. Herkes diriltilene kadar sürecek olan, ikisinin arasındaki aşamada bulunurlar.

Thus ends the image of the speaker at the point of death. Suddenly, barriers are raised between him and the rest of the world. The matter is settled, contacts are severed, doors closed and the curtain dropped: “Behind them there stands a barrier till the day when all will be raised from the dead.” (Verse 100) They neither belong to the people of this life, nor to those of the hereafter. They are in the stage in between, which will continue until all are resurrected.

Sûrenin son ayetleri imana ayrılmıştır. Bu ayetler imanın temel ilkesini, yani Allah'ın birliğini ortaya koyar. Ortak koşanların uğrayacağı büyük kayıp bildirilir. Bu, surenin başında mü'minlere vaat edilen kurtuluşla tezat oluşturur. Bu bildirinin yanında Allah'a yönelme, O'ndan bağışlanma dileme ve rahmetini isteme emri de yer alır. Şüphesiz O, merhamet edenlerin en merhametlisidir.

The final verses of the sūrah are dedicated to faith. They state its central tenet; namely, God’s oneness. We have an announcement of the great loss suffered by those who associate partners with Him. This contrasts with the success declared at the beginning of the sūrah which is guaranteed to the believers. Coupled with this declaration is an instruction to turn to God, requesting His forgiveness and appealing for His mercy. He is certainly the most merciful of all those who are compassionate:

Yüce ve münezzehtir Allah... ; "God" must be written as the Turkish word for God, i.e., "Tanrı". Yüce ve münezzeh olan Tanrı, mutlak egemen, mutlak hakikattir. Ondan başka hiçbir ilah yoktur; O, yüce Arş'ın Rabbidir. Tanrı'nın yanında, varlığına dair hiçbir delili olmayan başka bir ilaha dua eden kimse, Rabbinin huzurunda hesaba çekilecektir. Şüphesiz ki inkâr edenler asla kurtuluşa eremeyeceklerdir. De ki:

Sublimely exalted is God, the Ultimate Sovereign, the Ultimate Truth. There is no deity other than Him, the Lord of the Glorious Throne. He that invokes besides God any other deity – a deity for whose existence he has no evidence – shall be brought to account before his Lord. Most certainly, the unbelievers shall never be successful. Say:

Rabbim! Bağışla ve merhamet et. Merhamet edenlerin en hayırlısı Sensin. (Ayet 116-118)

My Lord! Forgive and have mercy. You are the best of those who show mercy. (Verses 116-118)

Bu sûrenin boyunca sunulan birçok delil, tartışma ve işaretin ardından, Kıyamet Günü'nde gerçekleşecek olayları resmeden bir sahneden sonra gelen bu son ayetlerdeki açıklama, sûrede yer alan her şeye mantıksal bir sonuç niteliği taşımaktadır. Bu ifade, kâfirlerin Allah hakkında söylediği her şeyi çürütmekte; O'nun gerçek hükümdar olduğunu, evrenin tamamını kontrol ettiğini ve her şeyin tam hâkimi olan tek ilah olduğunu ilan etmektedir. Gerçekten de O, ‘Yüce Arş'ın Rabbi’dir.

Coming as it does after a scene painting events taking place on the Day of Resurrection, and after a host of arguments, proofs and pointers outlined throughout the sūrah, the comment included in these final verses provides a logical conclusion to everything contained in the sūrah. This statement refutes all that the unbelievers say about God, declaring that He is the true Sovereign who controls the entire universe, and that He is the only deity who is in full command of all. He is indeed ‘the Lord of the Glorious Throne’.