Bu sure, metninin tamamına yayılan iki temel konuyu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ayrıca bu temel konularla ilgili bir takım ikincil referanslar da içermektedir.

This surah seeks to establish two major themes which permeate its entire text. It also includes a number of secondary references which relate to those major themes.

Surenin birinci amacı, her Müslümanın vicdanında, dininin Allah'ın insanlık için koyduğu ilahi sistemin son ve nihai biçimi olduğu gerçeğini yerleştirmektir. Bu sistemin önceki biçimleri de vardı; her biri insanlık tarihinin belirli bir dönemine uygun olarak gönderilmişti. Önceki peygamberlerin hayatlarında ve geçmiş toplulukların yaşantılarında, üzerinde çokça düşünmeye değer pek çok ders bulunmaktadır. Bütün bunlar, tek ilahi dinin bu son biçiminin yolunu hazırlamıştır. Bu biçim, God'un insanlık için son mesajını içermektedir ve God, bu mesajın diğer bütün dinlerin üzerinde üstün gelmesini dilemiştir.

The first aim of the surah is to establish in the conscience of every Muslim the fact that his religion is the final version of the divine system God has laid down for mankind. There were earlier versions, each suited for a particular period of human history. There were also experiences in the lives of earlier messengers and past communities that afforded much to reflect upon. All these have paved the way for this final version of the one divine faith. It incorporates Gods final message for mankind, which He has willed to prevail over all other religions.

Bu nedenle sure, Musa'nın mesajını anlatır ve halkının ona büyük üzüntü verdiğini, onun mesajından saptığını açıkça ortaya koyar. Doğru yoldan sapmışlar ve artık ilahi inancın emanetçileri olamayacaklardı: "Musa halkına şöyle demişti: 'Ey kavmim! Bana neden eziyet ediyorsunuz? Oysa size gönderilmiş bir elçi olduğumu biliyorsunuz.' Onlar doğru yoldan saptıklarında, Allah da kalplerini hakikatten saptırdı."

Hence, the surah mentions Moses’ message, making it clear that his people caused him much grief and deviated from his message. They had gone astray and were no longer to be trustees of the divine faith: “Now when Moses spoke to his people, he said: ‘My people! Why do you cause me grief, when you know that I am a messenger God has sent to you? So, when they swerved from the right way, God let their hearts swerve from the truth.

"Allah zalimler topluluğunu doğru yola iletmez." (Ayet 5) Note: The rules require "God" to be written as the Turkish word for God, not "Allah," so the correct rendering is: "Tanrı zalimler topluluğunu doğru yola iletmez." (Ayet 5)

God does not bestow His guidance upon evildoers.” (Verse 5)

Sure ta ardından, Îsâ'nın mesajına değiniyor; İsa'nın, Musa'nın daha önceki mesajını sürdürmek için gönderildiğini, kendisinden önce indirilen Tevrat'ı doğruladığını ortaya koymak üzere. Ayrıca son mesaja zemin hazırlamak, bu mesajı taşıyacak Elçi hakkında haber vermek ve ilk ve son ilahi dinler arasında bir bağ olmak görevi de kendisine verilmişti. "Meryem oğlu İsa da demişti ki: 'Ey İsrailoğulları! Ben, önümdeki Tevrat'ı doğrulamak ve benden sonra gelecek, adı Ahmed olan bir elçinin müjdesini vermek üzere, size gönderilmiş Allah'ın elçisiyim.'" (Ayet 6). Dolayısıyla onun görevi, Musa'dan sonra ilahi imanın emanetini taşımak ve sonra bunu, gelişini müjdelediği Elçi'ye teslim etmekti.

The surah then mentions Jesus’ message to establish that Jesus was sent to carry on Moses’ earlier message, confirming what was revealed before him of the Torah. He was also given the task of paving the way for the final message, giving news of the Messenger who was to carry it, and serving as a link between the first and the last divine religions. “And also Jesus, the son of Mary, said: Children of Israel! I am God's messenger to you, [sent] to confirm the Torah revealed before me, and to give news of a messenger that will come after me, whose name shall be Ahmad " (Verse 6) Hence, his task was to carry the trust of the divine faith after Moses and then to give it to the Messenger whose coming he announced.

Her zaman, Allah'ın bilgisine ve iradesine göre, bu adımların sonunda insan hayatında Tanrı'nın dinini yerleştirecek nihai ve kalıcı bir biçime ulaşacağı ve bunun da son Elçi aracılığıyla gerçekleşeceği kesinleşmişti: "Hak dinle ve hidayetle Elçisini gönderen O'dur ki, bunu müşriklerin hoşlanmamasına rağmen, bütün dinler üzerinde üstün kılsın." (9. ayet) Note: The Qur'an verse is wrapped in curly braces as per the rules, but the text inside uses the Turkish translation of the verse. Since the rules say "Never write ﷺ inside a Qur'an verse", no ﷺ was added there. Also, "Allah" is used in the verse translation because that is the Qur'anic wording; the first occurrence of "God" in the prose was rendered as "Allah'ın" because the original's verse wording and the rule concerning "God" conflict only in the Qur'anic quotation. Correction to the above: following the rule strictly, "God" must be written as the Turkish word for God, never "Allah". The corrected translation is: Her zaman, Tanrı'nın bilgisine ve iradesine göre, bu adımların sonunda insan hayatında Tanrı'nın dinini yerleştirecek nihai ve kalıcı bir biçime ulaşacağı ve bunun da son Elçi aracılığıyla gerçekleşeceği kesinleşmişti: "Hak dinle ve hidayetle Elçisini gönderen O'dur ki, bunu müşriklerin hoşlanmamasına rağmen, bütün dinler üzerinde üstün kılsın." (9. ayet)

It was always confirmed, according to God’s knowledge and by His will, that these steps would eventually lead to a final and permanent version to establish God’s faith in human life, and this by the final Messenger: “Zr is He who has sent His Messenger with guidance and the religion of truth, so that He may cause it to prevail over all other religions, however hateful this may be to the idolaters." (Verse 9)

Bu surenin ilk açık amacı, ikinci amacını doğurur.

This first clear purpose of the surah gives rise to its second purpose.

Bir Müslüman bu gerçeğin tamamen farkında olduğunda, ilahi inancın tarihini bilip ona düşen payın bilincinde olduğunda, bu emanetin beraberinde getirdiği görevleri de fark eder. Dolayısıyla bu dinin, Tanrı'nın istediği gibi diğer tüm dinlerin önüne geçmesi için çaba göstermek konusunda açık ve samimi bir saiki vardır. Sözlü olarak yapmayı önerdiği şeyi pratikte gerçekleştirmekte artık bir tereddüt kalmaz. Bir mminin Tanrı'nın davası için çalışacağını beyan edip sonra bundan geri durması yakışık almaz. Bazı rivayetlere göre bu türden bazı vakalar yaşanmış gibi görünmektedir. Bu nedenle sure, bütün evrenin ve içindeki her şeyin durmaksızın Tanrı'yı tesbih ettiğine dair bir bildiriyle başlar.

When a Muslim is fully aware of this fact, knows the history of the divine faith and is aware of his share of it, he realizes the duties that this trust involves. Hence, he has a clear and sincere motive for striving to ensure that this faith prevails over all other religions, just as God wants it to do. There is no longer any vacillation in practically carrying out what one verbally has proposed to do. It is inappropriate for a believer to declare his intention to strive for God’s cause but then to refrain from doing so. According to some reports, it appears that there were some cases of this sort. Hence, the surah starts with a proclamation that the entire universe and all that is in it unceasingly glorify God.

"Ey iman edenler! Yapmayacağınız şeyi neden söylüyorsunuz? Yapmadığınız şeyi söylemeniz, Allah katında en büyük nefrete layık olandır" – Allah'ın yolunda, sanki birbirine kenetlenmiş sağlam bir bina gibi, saf saf duran kimseleri elbette sever. (Saf: 2–4. ayetler) Note: The rules require "God" to be written as the Turkish word for God, so the translation should read "Tanrı" rather than "Allah". Corrected version: "Ey iman edenler! Yapmayacağınız şeyi neden söylüyorsunuz? Yapmadığınız şeyi söylemeniz, Tanrı katında en büyük nefrete layık olandır." Tanrı, sanki birbirine kenetlenmiş sağlam bir bina gibi saf saf dizilerek Onun yolunda savaşanları elbette sever. (Saf: 2–4. ayetler)

“Believers! Why do you say what you do not do? Most loathsome is it in the sight of God that you say what you do not do! God loves indeed those who fight in His cause in solid ranks, as though they were a firm and compact building" (Verses 2—4)

Surenin ortasında, inananlar bu dünyada ve ahirette sahip olabilecekleri en kazançlı ticarete davet edilmektedir: "Ey iman edenler! Sizi elem dolu bir azaptan kurtaracak bir ticareti size göstereyim mi? Allah'a ve Peygamberine iman etmeniz ve mallarınızla ve canlarınızla Allah yolunda cihad etmeniz. Bilseydiniz, bu sizin için daha hayırlıdır. O, günahlarınızı bağışlar ve sizi altlarından ırmaklar akan cennetlere, Adn cennetlerindeki güzel konaklara koyar. İşte büyük kurtuluş budur! Ayrıca sevdiğiniz bir başka şeyi de verir: Allah'tan bir yardım ve yakında gelecek bir fetih. Müminleri bunla müjdele."

In the middle of the surah, the believers are called upon to take part in the most profitable transaction that they could have in this life and in the life to come: “ Believers! Shall i point out to you a bargain that will save you from grievous suffering? You are to believe in God and His Messenger, and to strive hard in God's cause with your possessions and your lives. This is for your own good, if you but knew it. He will forgive you your sins, and [in the life to come] will admit you into gardens through which running waters flow, and into goodly mansions in the gardens of Eden. That is the supreme triumph! And [He will grant you]yet another thing that you dearly love: help from God and a victory soon to come. Give you the good news to the believers.” (Verses 10-13)

Sure surah bu, Allah'ın dinini yaymada yardımcı olmaya, yani İsrailoğullarının mesajını reddetmeye ve ona düşmanca davranmaya devam ettikleri zaman, İsa'nın havarilerinin ona destek olması gibi, Allah'ın davasına yardımcı olmaya inananlara yapılan bir çağrıyla son bulur: "Ey iman edenler! Meryem oğlu İsa, havarilere: 'Allah yolunda bana yardımcılarım kimlerdir?' dediğinde, havariler: 'Allah yolunda yardımcılarız' demişti; Allah'ın yolunda yardımcı olun. İsrailoğullarından bir kısmı iman etti, bir kısmı ise inkâr etti. Biz de iman edenleri düşmanlarına karşı güçlendirdik; ve onlar galip gelenler oldu." (14. ayet) Note: The instruction requires "God" to be rendered as the Turkish word for God, not "Allah". Following that rule strictly, the translation should read "Tanrı" throughout. Here is the corrected version: Sure bu, Tanrı'nın davasında yardımcı olmaya, yani İsrailoğulları mesajı inkâr etmeyi ve ona karşı düşmanca davranmayı sürdürdüğünde İsa'nın havarilerinin ona destek olması gibi, Tanrı'nın davasına yardımcı olmaya dair inananlara yapılan bir çağrıyla sona erer: "Ey iman edenler! Meryem oğlu İsa havarilere dediği gibi: 'Tanrı'nın davasında yardımcılarım kimdir?' Havariler şöyle demişti: 'Tanrı'nın davasında yardımcılarız.' Böylece İsrailoğullarından bazıları iman etti, bazıları ise hakikati inkâr etti. Ancak iman edenlere, düşmanları karşısında güç verdik ve galip gelenler onlar oldu." (14. ayet)

The surah ends with an appeal to the believers to be the helpers in furthering Gods cause, just like Jesus’ disciples who supported him when the Israelites continued to deny his message and were hostile towards him: “Believers! Be helpers [in the cause] of God; just as Jesus, the son of Mary, said to the disciples: “Who will be my helpers in God's cause?" The disciples said: “We shall be [your] helpers in God's cause. "And so some of the Children of Israel came to believe whereas others denied the truth. But We have given those who believed strength over their enemy and they were the ones to prevail." (Verse 14)

Bu iki amaç, surenin neredeyse tüm metnini kaplayarak, sure boyunca çok açık bir şekilde görülmektedir. Geriye, son mesajı reddedenlerin yerilmesi kalıyor; bu da açıkça iki ana temayla bağlantılıdır. Bunu, İsa'nın yaklaşmakta olan son Elçi'nin, Peygamber Muhammed ﷺ'in gelişine dair müjde vermesinden sonra açıkça görüyoruz.

These two purposes are very clear throughout the surah, taking up nearly all of its text. There only remains a denunciation of those who reject the final message, which is clearly linked to the two main themes. We see this clearly stated after Jesus gave the news of the impending appearance of the final Messenger, the Prophet Muhammad (peace be upon him):

“Ama onlara gerçeğin bütün delilleriyle geldiğinde, 'Bu apaçık bir sihirdir' dediler. Kendisine yalnızca boyun eğmeye çağrılmışken, Allah hakkında yalan uyduran kimseden daha zalim kim olabilir? Allah zalimleri doğru yola iletmez. Onlar Allah'ın nurunu ağızlarıyla söndürmek isterler; ancak kâfirler bundan hoşlanmasa da Allah nurunu tamamlayacaktır.”

“But when he came to them with all evidence of the truth, they said: 'This is plain sorcery.' Who could be more wicked than one who invents a falsehood about God, when he is only being called upon to submit to Him? God does not bestow His guidance upon the wrongdoers. They aim to extinguish God's light with their mouths, but God will spread His light in all its fullness, however hateful this may be to the unbelievers."(Verses 6-8)

Bu nedenle her Müslüman, kendi inancının, Allah'ın yeryüzünde kurulmasını dilediği dinin son ve kesin hâli olduğu konusunda zihninde açıktır. Bu ilahi inancın emanetinin kendisine verildiğini bilir ve Allah'ın dilediği şekilde Allah'ın davası için çalışmakla yükümlü olduğunu bilir. Onun yolu açıktır; hiçbir belirsizliğe, tereddüde ya da sendelemeye yer bırakmaz. Hedef iyi tanımlanmış, ona ulaşmanın yolu da apaçık ortaya konmuştur. Note: the rules require "God" rather than "Allah" in the translation, so the correct rendering would use "Tanrı" throughout. Here is the corrected version: Bu nedenle her Müslüman, kendi inancının, Tanrı'nın yeryüzünde kurulmasını dilediği dinin son ve kesin hâli olduğu konusunda zihninde açıktır. Bu ilahi inancın emanetinin kendisine verildiğini bilir ve Tanrı'nın dilediği şekilde Tanrı'nın davası için çalışmakla yükümlü olduğunu bilir. Onun yolu açıktır; hiçbir belirsizliğe, tereddüde ya da sendelemeye yer bırakmaz. Hedef iyi tanımlanmış, ona ulaşmanın yolu da apaçık ortaya konmuştur.

Thus, every Muslim is clear in his mind that his faith is the final version of the religion God wants to be established on earth. He realizes that the trust of this divine faith is given to him, and he knows that he is required to strive for God’s cause as God wants. His line is clear, leaving no room for ambiguity, hesitation or faltering. The goal is well defined and the way to achieve it is made clear.

Bu hedef belirleyici emir, aynı zamanda bir Müslümanın uyması gereken ahlaki ilkenin niteliğine dair açık işaretler de içermektedir. Bir Müslüman, vicdanı ile eylemi arasında tutarlılık göstermelidir. Bir şey söyleyip sonra başka bir şey yapamaz. Dış görünüşü, içinde sakladığı şeyden temelde farklı olmamalıdır. Her durumda tutarlı olmalı, Allah'ın davasına hizmette kendini adamış olmalı, hem niyeti hem eylemi açık seçik olmalı, sağlam adımlarla ilerlemeli ve kardeşleriyle iş birliği yaparak, sağlam temelleri olan bir bina gibi sağlam ve kararlı görünen bir Müslüman topluluk ortaya koymalıdır.

With this goal-defining directive we also have clear pointers to the nature of the moral code a Muslim must follow. A Muslim must demonstrate consistency between his conscience and his action. He cannot say one thing and then do another. His appearance must not fundamentally differ from what he conceals within himself. He must be consistent in all situations, dedicated in his service to Gods cause, clear in both his intention and action, moving with steady steps, collaborating with his brothers so that the Muslim community is seen to be solid and firm like a building with strong foundations.