Al-İsrâ (Adalete Dayalı Bir Kanun) 22-39
Al-Isra ( A Code Based on Justice) 22-39
Tanrı'ya ortak koşmayın, yoksa kınanmış ve terk edilmiş olarak oturup kalırsınız. (22)
Do not set up any deity side by side with God, lest you find yourself disgraced, forsaken. (22)
Rabbin, yalnızca Kendisine ibadet etmenizi ve anne babanıza iyilik etmenizi emretmiştir. Onlardan biri veya ikisi yanınızda ihtiyarlığa erişirse, sakın onlara "öf" deme ve onlara azarlayarak karşılık verme; daima onlara yumuşak ve nazik sözler söyle. (23)
Your Lord has ordained that you shall worship none but Him, and that you must be kind to your parents. Should one of them, or both, attain to old age in your care, never say ‘Ugh’ to them or chide them, but always speak gently and kindly to them, (23)
ve onlara merhametinin kanatlarını tevazuyla yay ve de ki: "Rabbim, beni küçükken yetiştirdikleri gibi, sen de onlara rahmet et." (24)
and spread over them humbly the wings of your tenderness, and say, ‘My Lord, bestow on them Your grace, even as they reared and nurtured me when I was a child.’ (24)
{Rabbiniz, içinizdekini en iyi bilendir. Eğer iyi kimseler olursanız, şüphesiz O, kendisine sürekli yönelenleri en çok bağışlayandır.} (25)
Your Lord knows best what is in your hearts. If you are righteous, He is certainly most forgiving to those who turn repeatedly to Him [seeking His mercy]. (25)
Akrabaya hakkını ver, yoksula ve yolda kalmışa da (hakkını ver). Ve israf etme, (26)
Give to the near of kin their due, and also to the needy and the traveller in need. Do not squander your substance wastefully, (26)
Çünkü israf edenler şeytanların kardeşleridir; şeytan ise Rabbine karşı daima nankör olmuştur. (27)
for the wasteful squanderers are Satan’s brothers, and Satan has always been ungrateful to his Lord. (27)
Ama Rabbinden umduğun bir rahmeti beklerken onlardan yüz çevirmek zorunda kalırsan, en azından onlara yumuşak bir söz söyle. (28)
But if you must turn aside from them in pursuit of an act of kindness you hope to receive from your Lord, then at least speak to them kindly. (28)
Cimri davranma, elini boynuna bağlı bırakma ve onu tamamen sonuna kadar uzatma; yoksa kınanır ve yoksulluğa düşersin. (29)
Do not be miserly, allowing your hand to remain shackled to your neck, nor stretch it out fully to the utmost limit, lest you find yourself being blamed or reduced to destitution. (29)
Rabbin dilediği kimseye bolca verir ya da kısıtlar. Şüphesiz O, kullarından haberdardır ve hepsini görendir. (30)
Your Lord gives in abundance, or in scant measure, to whom He wills. He is indeed fully aware of all His servants, and sees them all. (30)
"Yoksulluk korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin. Onları da sizi de rızıklandıran biziz. Onları öldürmek gerçekten büyük bir günahtır." (31)
Do not kill your children for fear of want. It is We who shall provide for them and for you. To kill them is indeed a great sin. (31)
Zinaya yaklaşmayın. Çünkü o, gerçekten bir çirkinliktir ve kötü bir yoldur. (32)
Do not come near adultery. It is indeed an abomination and an evil way. (32)
Allah'ı zikretmeden, bu metni çevireyim: Hiç kimseyi öldürmeyin; çünkü Tanrı, hakkı gözeterek yapılan öldürme dışında, cana kıymayı yasaklamıştır. Kim haksız yere öldürülürse, velisine (karşılık isteme) yetkisi verdik. Ancak o da öldürmede aşırıya kaçmamalıdır; çünkü kendisine yardım edilmektedir. (33)
Do not kill anyone, for God has forbidden killing, except in [the pursuit of] justice. If anyone is slain wrongfully, We have given his heir authority [to seek just retribution]. He [i.e. the heir] must not exceed the bounds of equity in [retributive] killing. He is given help. (33)
Yetim malına, onun ergenlik çağına erişinceye kadar, en iyi niyetle yapılmadıkça yaklaşmayın. Verdiğiniz bütün sözlere bağlı kalın, çünkü verdiğiniz her sözden hesaba çekileceksiniz.
Do not come near the property of an orphan before he comes of age, except with the best of intentions. Be true to all your promises, for you will be called to account for all that you promise.
(34)
(34)
Ölçtüğünüz zaman ölçüyü tam tutun ve doğru terazi ile tartın. Bu, hem adil olan hem de sonuç bakımından en iyi olandır. (35)
And give full measure whenever you measure, and weigh with accurate scales. That is fair, and best in the end. (35)
Bilmediğin şeyin peşine düşme. Kulak, göz ve kalp, bunların hepsinden hesap sorulacaktır. (36)
Do not pursue that of which you have no knowledge. Man’s ears, eyes and heart shall all he called to account. (36)
Yeryüzünde kibirle böbürlenerek yürüme; çünkü sen yeri yaramazsın, dağlara boyca da erişemezsin. (37)
Do not walk on earth with an air of self-conceit; for you cannot rend the earth asunder, nor can you rival the mountains in height. (37)
Bunların hepsi kötüdür; Rabbinin katında iğrenç olanlardır. (38)
All this is evil; odious in your Lord’s sight. (38)
Bunlar, Rabbinin sana vahyettiği hikmetin bir parçasıdır. Allah ile birlikte başka bir ilah edinme; yoksa kınanmış ve kovulmuş olarak cehenneme atılırsın. (39)
These [injunctions] are but a part of the wisdom with which your Lord has inspired you. Do not set up any deity alongside God, lest you should be cast into hell, blamed and rejected. (39)
Genel Bakış
Overview
Önceki bölümde, sürenin ilk 21 ayeti, eylem ve karşılığın, hidayet ve sapkınlığın, kazanç ve hesaba çekilmenin kurallarını gece ile gündüzün birbirini izlemesini yöneten büyük evrensel yasaya bağlamaktadır. Bu bölümde ise davranış, ahlak ve bireysel ile toplumsal görevlere dair kurallar, Tanrı'nın birliğine inanmayla bağlantılandırılmaktadır. Gerçekten de bu inanç, aile, toplum ve bütün insanlık içinde diğer tüm bağların bağlandığı temel bağı sağlar.
In the preceding passage, which comprises the first 21 verses of the sūrah, the rules of action and reward, guidance and error, earnings and reckoning are linked to the great universal law that governs the succession of night and day. In the current passage, the rules for behaviour, manners, individual and social duties are linked to belief in God’s oneness. Indeed this belief provides the essential tie to which all other ties are linked, within the family, community and humanity as a whole.
Bir önceki bölümde Kur'an'ın "en doğru olana" giden yolu gösterdiğini öğrendik. Ayrıca Allah'ın "her şeyi" en açık biçimde "ayrıntılı olarak bildirdiğini" de öğrendik. Bu yeni bölümde sûre, en doğru ölçülere giden yolu çizen emirlerin ve yasakların bir özetini sunuyor. Davranış kurallarının bazılarını ayrıntılı biçimde açıklıyor ve neyin helal, neyin haram olduğunu bize bildiriyor.
In the previous passage we learnt that the Qur’ān “shows the way to that which is most upright.” We have also been told that God has most clearly ‘spelled out everything.’ In this new passage, the sūrah gives us an outline of the commandments and prohibitions which demarcate the way to the most upright standards. They spell out in detail some rules of behaviour, telling us of permissible or prohibited practices.
Bu yeni pasaj, Allah'a ortak koşmanın yasaklanmasıyla başlar. İbadetin yalnızca Ona yöneltilmesi gerektiğini belirten Tanrı'nın açık emrini bildirir. Bunu, ana babaya iyilik etmek, akrabaya, yoksullara ve muhtaç yolculara cömertlik gösterirken israfa kaçmamak gibi görev ve yükümlülüklerin bir özeti izler. Ayrıca her ne koşulda olursa olsun çocuğu öldürmenin, zina etmenin ve cinayet işlemenin yasak olduğunu belirtir. Diğer emirler, müminlerin yetimlere iyi bakmaları, sahip oldukları malın iyi korunmasını sağlamaları, verdikleri sözleri ve üstlendikleri ahdi yerine getirmeleri gerektiğini açıkça ortaya koyar. Ayrıca alışverişlerini adaletle yapmaları, ölçüyü ve tartıyı hakkıyla tutmaları ve hakikati kurmak ve sürdürmek için çaba göstermeleri emredilir. Her durumda kibirli davranmamaları emredilir. Pasaj, Allah'a ortak koşmaya karşı bir uyarıyla sona erer. Böylece bütün emir ve yasaklar, açılış ve kapanış arasında yer alır ve insan hayatının, aslında bütün hayatın sağlam temeli olan Allah'ın birliğine dair temel inançla açıkça bağlantılıdır.
This new passage begins with a commandment that prohibits the association of partners with God. It declares God’s clear order that worship must be addressed to Him alone. This is followed by an outline of duties and obligations, such as maintaining kindness to one’s parents, being generous without extravagance to relatives, the needy and travellers in need. It also prohibits killing one’s offspring, adultery and murder under any circumstances. Further commandments make it clear that believers must take good care of orphans, ensuring that whatever property they have is well looked after, and that they must fulfil their pledges and promises. They should also conduct their transactions in fairness, giving due weight and measure, and they must endeavour to establish and maintain the truth. They are commanded not to behave arrogantly in any situation. The passage concludes with a warning against associating partners with God. Thus all the commandments and prohibitions are given between the opening and ending of the passage, clearly attached to the basic belief in God’s oneness which provides the firm foundation of human life as indeed all life.
Anne-Babaya İyilik
Kindness To Parents
"Allah'ın yanına başka bir ilah koyma; yoksa kınanmış, yardımsız kalmış olarak oturup kalırsın." (Ayet 22) Bu, Tanrı'ya ortak koşmayı yasaklayan ve bunun doğurduğu sonuçlara karşı uyaran bir buyruktur. Genel bir emir olmakla birlikte, herkesin bu buyruğu kendisine özel olarak yöneltilmiş sayması için her bireye hitap etmektedir. İman, her bireyin kendisinden sorumlu olduğu kişisel bir meseledir. Tanrı'nın birliğine iman yolundan sapan kimseyi bekleyen sonuç, bu çirkin davranış yüzünden "kınanmış", destek görmeyen, "yardımsız kalmış" olmasıdır. Tanrı'nın desteğinden yoksun bırakılan kimse, destekçileri ne kadar çok olursa olsun yardımsız kalmış olur. Arapça ifade olan fataq`uda madhmūman makhdhūlā özellikle canlı bir betimlemedir: "yoksa ... olursun" yerine "yoksa oturup kalırsın" diye okunmalıdır. Bu, böylesine bir rezaleti fazla utanç verici bulan ve bu yükün ağırlığı altında ezilerek yardımsız, zayıf, ayağa kalkamayan ve güçsüz kalarak oturan kimseyi güzel bir biçimde anlatır. Ayrıca bu ifade, durumun kalıcı olduğunu da düşündürmektedir; çünkü "kınanmış olarak oturup kalmak", durumu değiştirecek hiçbir eylemin bulunmadığını ima eder.
“Do not set up any deity side by side with God, lest you find yourself disgraced, forsaken.” (Verse 22) This is a commandment forbidding the association of partners with God and a warning against the results it brings about. Although it is a general order, it is nonetheless addressed to each individual so that everyone feels it is personally issued to them. Believing is a personal matter for which every individual is responsible for themselves. The outcome that awaits anyone who deviates from the path of believing in God’s oneness is such that they find themselves ‘disgraced’ by the foul deed, ‘forsaken’, without support. Whoever is deprived of God’s support is forsaken, no matter how numerous his supporters are. The Arabic description, fataq`uda madhmūman makhdhūlā, is especially graphic: in place of lest you find yourself, read, ‘lest you sit’. This aptly describes the person who finds such disgrace too shameful that it weighs heavily on him and he sits down forsaken, weak, unable to stand and powerless. The description also suggests that this state is permanent because ‘sitting down in disgrace’ suggests there is no action to change the situation.
"Rabbin, yalnızca Kendisine ibadet etmeniz hükmünü vermiştir." (Ayet 23) Hiçbir şeyi Tanrı'ya ortak koşmama emrini izleyen bu emir, Tanrı'ya yalnızca ibadet edilmesi gerektiğini bütün insanlığın kesinlikle yerine getirmesi gereken kararlı bir hüküm olarak ortaya koyar. Arapça metinde kullanılan ve "hükmetmek" olarak çevrilen "kadā" kelimesi, zaten güçlü olan bir emre ek vurgu katan kesin bir karar anlamına gelir; bu emir ise bir olumsuzlama ve istisna yapısıyla ifade edilmiştir: "Yalnızca Kendisine ibadet edeceksiniz." Üslup, tam bir vurgu ve kararlılık üslubudur. Bu temel hüküm yerleştiğinde, bireysel ve toplumsal görevler belirlenir. Bunlar Tek Tanrı'ya duyulan sağlam inanca dayanır. Dolayısıyla eylemlerin ve uygulamaların arkasındaki niyetler ve amaçlar aynı hedefe yönelir.
Herkese Şefkat
Kindness To All
Sûre, akrabanın tamamını ve onlara iyi davranma gerekliliğini kapsayacak şekilde devam eder; buna ihtiyaç sahipleri ile sıkıntıya düşebilecek yolcular da eklenir. Aile ilişkilerini genişleterek, insanlar arasındaki bütün bağları en geniş anlamıyla kapsayacak biçimde açıklar:
The sūrah proceeds to include all relatives and the need to be kindly to them, adding also the needy and travellers who may find themselves in difficulty. It expands on family relations so as to include all human bonds in their broadest sense:
Akrabaya hakkını ver; yoksula ve yolda kalmış yolcuya da (hakkını ver). Ve (malını) israf ederek savurma; çünkü israf edenler şeytanların kardeşleridir ve şeytan Rabbine karşı çok nankördür. Eğer Rabbinden umduğun bir rahmet beklerken onlardan yüz çevirmek zorunda kalırsan, en azından onlara yumuşak bir söz söyle.
Give to the near of kin their due, and also to the needy and the traveller in need. Do not squander your substance wastefully, for the wasteful squanderers are Satan’s brothers, and Satan has always been ungrateful to his Lord. But if you must turn aside from them in pursuit of an act of kindness you hope to receive from your Lord, then at least speak to them kindly. (Verses 26-28)
Kur'an, yakın akrabanın, muhtaçların ve yolda kalmış yolcuların, ancak maddi yardımla yerine getirilebilecek bir hakkı olduğunu açıkça ortaya koyar. Bu, bir kişinin bir başkasına yaptığı bir iyilik değildir; bilakis Allah'ın üzerimize yüklediği ve yalnızca O'na ibadetle ilişkili bir görevdir. Bu görevi yerine getirdiğimizde yalnızca sorumluluğumuzu eda etmiş oluyoruz ve kendimizle verdiğimiz kimseler arasında yakın bir ilişki geliştiriyoruz. Veren kişinin alan kişi üzerinde bir iyiliği yoktur, çünkü o yalnızca Allah'a karşı bir görevi yerine getirmektedir.
The Qur’ān makes it clear that the near of kin, the needy and stranded travellers have a right against us which may only be discharged by financial assistance. This does not come as a favour which one person does to another; it is rather a duty imposed by God and associated with worshipping Him alone. When we fulfil this duty we are only discharging our responsibility, and cultivating a close relationship between ourselves and those to whom we give. The giver has no favour against the recipient, because he is only fulfilling a duty towards God.
Kur’an, israfı, yani parayı yanlış yolda harcamak olarak tanımlanan savurganlığı şiddetle yermektedir. Mücahid, bir kimsenin bütün malını hak olan amaçlar için harcaması durumunda savurgan olmayacağını, ancak az bir miktarı bile yanlış yolda harcarsa savurgan olacağını söylemiştir. Dolayısıyla önemli olan harcanan miktar değil, harcamanın amacıdır. Bu nedenle savurganlar, parasını kötü amaçlar için harcadıkları ve Allah’a isyan etmek için finanse ettikleri için gerçekten de şeytanın kardeşleridir. Bu da onları şeytanın yandaşları yapar. Unutulmamalıdır ki “Şeytan her zaman Rabbine karşı nankör olmuştur.” (27. ayet) Hem şeytan hem de savuranlar, Allah’ın lutuflarını takdir etme görevlerini yerine getirmemektedirler; bu da onların malı yalnızca Allah’ın hoşnutluğunu kazandıracak amaçlar için kullanmaları, O’nun emirlerini yerine getirmeleri ve yasakladığı şeylerden kaçınmaları gerektiği anlamına gelir.
Değerleri Doğru Belirlemek
Setting Values Right
Kur'an'ın bu beyanı açık kıldığı gibi, ardından câhiliye döneminde bazı insanların yoksulluk ve fakirlik korkusuyla kızlarını öldürdüğünü belirten bir atıfta bulunur. Sonra, herhangi bir bu tür sebeple çocukların öldürülmesini yasaklayan açık bir emir ekler. Rızkı belirleyen Allah olduğu için, insanların sahip olduğu geçim imkânları ile çocuklarının sayısı veya cinsiyeti arasında bu bakımdan bir bağlantı yoktur.
As the Qur’ān makes this statement clear, it follows it with reference to the fact that some people in pre-Islamic days used to kill their daughters for fear of want and poverty. It then adds a clear order prohibiting the killing of children for any such reason. Since God is the One who determines the means people have, there is no connection, then, between poverty and the number or sex of the children they have.
Konunun tamamı Tanrı'nın elindedir. İnsanlar yoksulluk ile çocuk sahibi olmak arasında doğrudan bir ilişki bulunduğu yanlış düşüncesinden zihinlerini arındırıp bu konudaki doğru kavramı benimsediklerinde, insan fıtratına ve yaşama hakkına aykırı olan o iğrenç suça hiçbir gerekçe kalmaz: "Yoksulluk korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin. Onlara da, size de rızık veren Biziz. Onları öldürmek gerçekten büyük bir günahtır." (Ayet 31)
The matter is fully in God’s hands. When people purge their thoughts of the false notion of any direct relationship between poverty and having children, and when they adopt the correct concept in this regard, there is no reason for that ghastly crime which flies in the face of human nature and the right to life: “Do not kill your children for fear of want. It is We who shall provide for them and for you. To kill them is indeed a great sin.” (Verse 31)
Yanlış inançları benimseyen insanlarda bu inançlar gündelik hayatlarını etkiler. Bu etki yalnızca yanlış fikirlerin benimsenmesi veya ibadet ritüellerinin yerine getirilmesiyle sınırlı değildir.
When people adopt false beliefs, these beliefs affect their everyday lives. The effect is not confined to the adoption of wrong notions or the offering of worship rituals.
Öte yandan, imanı herhangi bir yanlış anlayıştan arındırmanın duygular, davranışlar ve genel olarak sosyal hayat üzerinde olumlu bir etkisi vardır. Cahiliye dönemi Arabistan'ında insanların kız çocuklarını diri diri gömmesi, dini inançların insan hayatını ne kadar derinden etkileyebileceğini, öyle ki bu korkunç bir suçu kabul edilebilir bir toplumsal norm haline getirebileceğini açıkça gösterir. Bu durum, hayatın insanların benimsediği inançlardan etkilendiğinin bir kanıtıdır. Gerçekten de iman, insan hayatından soyutlanmış olarak kalamaz.
On the other hand, purging faith from any false notion does have a positive effect on feelings, behaviour and social life generally. The fact that people in pre-Islamic Arabia used to bury their daughters alive provides a clear case of how far religious beliefs can affect human life so as to establish such horrendous crime as an acceptable social norm. It testifies to the fact that life is affected by the sort of beliefs people adopt. Indeed faith cannot remain isolated from human life.
Zina Yasaklandı
Adultery Outlawed
Çocukları öldürmenin yasaklanmasının ardından zina yasağı gelir: 3
The prohibition of killing children is followed by a prohibition against adultery: 3
"Zinaya yaklaşmayın. Çünkü o, gerçekten bir fuhuş ve kötü bir yoldur." (Âyet 32) Çocukların öldürülmesi ile zina arasında kesin bir bağlantı vardır. Burada zinanın yasaklanmasının, çocuğunu öldürmenin yasaklanması ile kendini öldürmenin yasaklanması arasına yerleştirildiğini görüyoruz. Bu durum, burada işaret ettiğimiz bağlantıyı dikkate almaktadır.
“Do not come near adultery. It is indeed an abomination and an evil way.” (Verse 32) There is a definite link between the killing of children and adultery. We find that the prohibition of adultery here intervenes between the prohibition of killing one’s children and that of killing oneself. This takes into account the link to which we are here referring.
Zina, çeşitli biçimlerde öldürme anlamına gelir. Hayatın özünü yanlış yere koyarak onu israf ettiği için bir öldürmedir. Çoğu zaman, doğal sonuçlarından kurtulma arzusu, kürtaj ya da bebek öldürme yoluyla izlenir. Çocuk esirgenip yaşamasına izin verilirse, sefalet ve yoksunluk içinde bir hayata terk edilmiş olur ki bu da başka bir biçimde öldürmedir. Üstelik bu, topluluğun öldürülmesidir, çünkü böylece aile ilişkileri kaybolur ve kan bağları karışır. İnsanlar yetiştirdikleri çocukların kendi çocukları olduğuna pek güvenemez. Böylece toplumsal ilişkiler zayıflar ve topluluğun ruhu az çok ölür.
Adultery represents killing in various ways. It is a killing because it wastes life matter as it puts it in the wrong place. It is often followed by a desire to get rid of its natural consequences through abortion or infanticide. If the child is spared and allowed to live, it is abandoned to a life of misery and deprivation, which is a killing in a different form. Moreover, it is a killing of the community because family relations are thus lost, and blood ties are confused. People will have little trust that the children they bring up are their own. Thus community relations become weakened and the spirit of the community more or less dies.
Zina, toplumun başka bir nedenle öldürülmesi olarak da tanımlanabilir. Cinsel arzuların tatmini için sağladığı kolaylık, evliliği gereksiz bir kurum, aileyi ise gereksiz bir sorumluluk haline getirir. Ailenin, gençlerin yetiştirilmesi gereken uygun yuvayı ve sağlam insan fıtratının pekiştirildiği yeri sağladığını unutmamalıyız. Erkekler ve kızlar için sağlam bir terbiyenin güvence altına alınabileceği yuva da aile yuvasıdır.
Adultery may also be described as a killing of the community for a different reason. The ease which it provides for the fulfilment of sexual desires makes marriage a redundant institution, and the family an unnecessary responsibility. We must not forget that the family provides the proper home where the young should be reared, and where sound human nature is consolidated. It is the home where sound upbringing can be ensured for boys and girls alike.
3 Arapça zinā kelimesi, burada "adultery" (zina/evlilik dışı ilişki) olarak çevrilmiştir; erkeğin ya da kadının evli olup olmamasına bakılmaksızın, evlilik dışında gerçekleşen cinsel ilişkiyi ifade eder. Dolayısıyla bu kavram, nikâhsız birliktelik (fornication) anlamını da kapsar. — Editörün notu.
3 The Arabic word zinā, translated here as ‘adultery’, refers to sexual intercourse outside wedlock, regardless of whether the man or the woman is married. Thus, it includes fornication. — Editor’s note.
Huzurlu Bir Toplum
A Peaceful Community
Sûre bundan sonra, haklı bir sebep olmadıkça hiç kimseyi öldürmeyi yasaklar: "Allah'ın haram kıldığı canı, hak ile olmadıkça öldürmeyin."
The sūrah follows this with a prohibition of killing anyone, except for a valid reason: “Do not kill anyone, for God has forbidden killing, except in [the pursuit of] justice.
Kim haksız yere öldürülürse, velisine [adalet için kısas hakkı] veriyoruz. Ancak o, öldürmede aşırıya kaçmamalıdır. Kendisine yardım edilmiştir.” (Ayet 33)
If anyone is slain wrongfully, We have given his heir authority [to seek just retribution]. He [i.e. the heir] must not exceed the bounds of equity in [retributive] killing. He is given help.” (Verse 33)
İslam, hayatı koruyan ve barışı güvence altına alan bir dindir. Bu nedenle her insanın öldürülmesini, Allah'a ortak koşmanın hemen ardından gelen en büyük suç olarak görür. Hayatı veren Allah'tır. Dolayısıyla hiç kimse, Allah'ın izni ve O'nun tanıdığı sınırlar dışında bir canı alamaz. Her insan hayatının ihlal edilemez bir kutsallığı vardır. Allah'ın idam cezasının uygulanmasına izin verdiği sınırlar çok açıktır ve önyargıların ya da kişisel görüşlerin etkisine açık değildir. El-Buhârî ve Müslim'in naklettiği, sahihliği çok yüksek bir hadiste Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: "Allah'tan başka ilah olmadığına ve Muhammed'in Allah'ın Elçisi olduğuna şahitlik eden hiçbir Müslüman, üç sebepten biri dışında öldürülemez: can karşılığı can, evli zina eden ve dinini terk edip cemaatinden ayrılan asi." İdam cezasını uygulamanın bu üç meşru yolundan birincisi, adil bir karşılığı güvence altına alır. Pek çok insanın hayatını korumak için bir kişinin öldürülmesine izin verir. Allah şöyle buyurmaktadır: "Ey akıl sahipleri! Kısas'ta sizin için hayat vardır. Umulur ki korunursunuz." (2: 179) Böylece, sebepsiz yere başkalarına saldırıp öldürmeye niyetlenenler durdurularak insan hayatı korunmuş olur.
Islam is a religion which preserves life and ensures peace. Hence it considers the killing of any human being to be a crime of the highest order, ranking next to associating partners with God. It is God who gives life. Hence, no one can take life away except by God’s permission and within the limits which He has allowed. Every human life has a sanctity which cannot be violated. The limits which God has allowed for the infliction of capital punishment are very clear. They are not subject to any influence by prejudice or personal view. A highly authentic ĥadīth related by al- Bukhārī and Muslim quotes the Prophet as saying: “No Muslim person who bears witness that there is no deity other than God and that Muĥammad is God’s Messenger may be killed except for one of three reasons: a life for a life, a married adulterer and a rebel who renounces his faith and abandons his community.” The first of these three legitimate ways to inflict capital punishment ensures fair retribution. It allows the killing of one person in order to guarantee life for many others. God tells us that “There is life for you, men of understanding, in this law of just retribution, so that you may remain God-fearing.” (2: 179) Human life is thus preserved by stopping those who are intent on assaulting and killing others for no reason.
Mükemmel Dürüstlük
Perfect Honesty
Sûre, insanların namusunu ve canını koruma konusundaki talimatlarını tamamladıktan sonra, yetimlerin malı meselesini ve onlara karşı verilen sözleri ve taahhütleri yerine getirme zorunluluğunu ele alır:
Having completed its instructions concerning the sanctity of people’s honour and life, the sūrah tackles the question of orphans’ property and the requirement of fulfilling one’s promises and pledges towards them:
{Ve yetimin malına, ergenlik çağına erişinceye kadar, en iyi niyetle olması dışında yaklaşmayın. Verdiğiniz bütün sözlere bağlı kalın, çünkü söz verdiğiniz her şeyden hesaba çekileceksiniz.} (İsra, 34)
Do not come near the property of an orphan before he comes of age, except with the best of intentions. Be true to all your promises, for you will be called to account for all that you promise. (Verse 34)
İslam, bir Müslüman'ın canının, namusunun ve malının korunup gözetilmesi gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır. Peygamber ﷺ şöyle buyurmuştur: "Bir Müslüman'a ait olan her şey, başkasının onu almasının haram olduğu şeylerdir: kanı, namusu ve malı." [Buhârî, Müslim, Mâlik, Ebû Dâvûd ve et-Tirmizî tarafından rivayet edilmiştir] Ancak sûre, yetimin malı konusunda özel bir durum ortaya koyarak bu malın tam olarak korunmasını sağlamaktadır. Yetimin yararına olan dışında, o mala yaklaşmayı bile yasaklamaktadır.
Islam makes it clear that a Muslim’s life, honour and property are to be protected and preserved. The Prophet says: “Everything that belongs to a Muslim is forbidden to be taken away by another: his blood, honour and property.” [Related by al- Bukhārī, Muslim, Mālik and Abū Dāwūd and al-Tirmidhī] The sūrah, however, makes a special case concerning the property of an orphan, ensuring its full protection. It forbids the mere coming near it except for what is best for the orphan.
Bu durum, yetimin mallarını yönetecek kadar güçsüz olması ve bu malları saldırılara karşı koruyamaması sebebiyledir. Bu nedenle Müslüman topluluğun, yetim ergenlik çağına ulaşıp kendi işlerini yürütebilecek hale gelene kadar yetime ve malına gereği gibi özen göstermesi zorunludur.
That is because an orphan is too weak to manage his property or defend it against assault. Hence, the Muslim community is required to take proper care of the orphan and his property until he comes of age and is able to take care of his own affairs.
Bu talimatların hepsiyle ilgili önemli bir nokta, bireyin şahsen, birey olarak yerine getirmesi gereken hususların tekil biçimde ifade edilmesidir. Buna karşılık Müslüman topluma yönelik talimatlar çoğul biçimde verilmiştir. Nitekim anne babaya iyi davranma, akrabaya, muhtaçlara ve yolda kalmış yolculara yardım etme, israftan kaçınma, cimriliği ve savurganlığı bir arada önleyen orta yolu koruma, her durumda hakikati araştırma ve kibir ile böbürlenmeden kaçınma emirlerinin hepsinin tekil biçimde verildiğini görürüz. Bunun sebebi, bu alanlardaki sorumluluğun bireyin üzerinde olmasıdır. Öte yandan çocukların öldürülmesini, zinayı ve cinayeti yasaklayan emirler ile yetimin malının korunmasına, verilen söz ve sözleşmelere bağlı kalınmasına ve adil ölçü ve tartıya ilişkin hükümler, toplumun bütününü ilgilendirdiği için çoğul biçimle ifade edilmiştir.
Sadece Ağırlık ve Ölçü
Just Weight And Measure
Sûrenin ortaya koyduğu davranış ilkeleri, ticari muamelelerde adalete dair hükümleri de kapsamaktadır.
The code of conduct the sūrah outlines also speaks about fairness in commercial dealings:
Ölçtüğünüz zaman ölçüyü tam tutun ve doğru terazi ile tartın. Bu, daha hayırlı ve sonuç bakımından daha güzeldir. (35. ayet)
And give full measure whenever you measure, and weigh with accurate scales. That is fair, and best in the end. (Verse 35)
Sözleri yerine getirmenin ve ölçü ile tartıyı adil ve eksiksiz vermenin ilgisi, hem anlam hem de ifade bakımından açıkça görülmektedir. Bu da birinden diğerine geçişi kolay ve akıcı kılar. Alışverişlerde adil davranmak ve ölçüyü ile tartıyı tam vermek, dürüst muamelenin ve iyi niyetin işaretleridir. Böylece toplum içindeki ilişkiler sağlam bir zemine oturur; bu da güveni ve dürüstlüğü artırır ve her yönüyle bereketi temin eder: “Bu, hem daha hayırlı, hem de sonuç bakımından daha iyidir.” (Ayet 35) Bu, adaleti sürdürdüğü için bu dünyada iyidir; iyi karşılığı sağladığı için de ahirette daha iyidir.
The relevance of fulfilling promises and giving fair and full measure and weight is readily apparent, both in meaning and expression. This makes the progress from one to the other easy and smooth. To be fair in transactions and to give full weight and measure are actions which mark honest dealing and good faith. Thus internal dealings within the community are set on the right footing which promotes trust and honesty, and ensures blessings all round: “That is fair, and best in the end.” (Verse 35) It is good in this life as it maintains fairness, and better in the hereafter as it ensures good reward.
Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuştur ﷺ: "Haksız bir kazanca ulaşabilecek durumda olup da yalnızca Allah'tan korktuğu için bundan vazgeçen kimseye, ahirette mükâfatını almadan önce, Allah bu dünyada, bu kazançtan daha hayırlısını mutlaka verir." Ölçü ve tartıda hırs ve cimriliğe kapılmak, toplum içindeki güveni yok eden alçaklığı ve hileyi ortaya koyar. Bu durum kötü ticarete, bereket ve güven eksikliğine yol açar. Başkalarını aldatarak kazanacağını sanan kimseler kaybedenler arasına girer ve bu bağlamda elde ettikleri her kazanç yüzeysel ve geçicidir.
The Prophet (peace be upon him) said: ‘Anyone who is able to secure unlawful gain yet abandons this for no reason other than fearing God will certainly receive from God what is better than such gain here in this life, before they receive their reward in the life to come.” Giving in to greed and stinginess in weight and measure betrays meanness and dishonesty which destroys trust within the community. It leads to poor trading, and a lack of blessings and trust in the community. This is bound to have repercussions on individuals who find themselves losers after they had thought to gain through selling people short. Whatever gain they may make is superficial and short- lived.
Tüm Eylemlerin Hesap Verebilirliği
Accountability For All Actions
İslam inancının temel bir özelliği, açık, anlaşılır ve şeffaf olmasıdır. Şüpheye, efsaneye ya da temelsiz bir izlenime dayanarak hiçbir şey helal kılınmaz.
A basic characteristic of the Islamic faith is that it is straightforward, clear and transparent. Nothing is permitted on the basis of suspicion, myth or unsubstantiated impression:
Bilmediğin şeyin peşine düşme. Kulak, göz ve kalp; bunların hepsinden hesap sorulacaktır. (Ayet 36)
Do not pursue that of which you have no knowledge. Man’s ears, eyes and heart shall all be called to account. (Verse 36)
Bu birkaç söz, insan aklı ve kalbi için eksiksiz bir yöntem ortaya koymakta; insanlığın yalnızca yakın zamanda uygulamaya başladığı bilimsel yaklaşımı da içinde barındırmaktadır. Ancak bunun yanında dürüstlüğü ve Allah korkusunu da ekler. İslam'ın, ruhanilikten yoksun soğuk akılcı yaklaşımların üzerine eklediği bir üstünlük budur. Note: the rules require "God" rather than "Allah", so the translation should read "Tanrı" instead of "Allah". Corrected version: Bu birkaç söz, insan aklı ve kalbi için eksiksiz bir yöntem ortaya koymakta; insanlığın yalnızca yakın zamanda uygulamaya başladığı bilimsel yaklaşımı da içinde barındırmaktadır. Ancak bunun yanında dürüstlüğü ve Tanrı korkusunu da ekler. İslam'ın, ruhanilikten yoksun soğuk akılcı yaklaşımların üzerine eklediği bir üstünlük budur.
These few words establish a complete method for the human mind and heart, incorporating the scientific approach that humanity has begun to apply only recently. It adds, however, honesty and fear of God. This is an advantage Islam adds over cold rational approaches that are devoid of spirituality.
Bir haberi, bir eylemi ya da bir durumu hakkında hüküm vermeden önce kesin olarak doğrulamak, Kur'ân'ın yaklaşımının özüdür. Kalpler ve akıllar bu yaklaşımı samimiyetle izlediğinde, inanç konularında hurafeye, hukuki meselelerde şüpheye yer kalmaz. Üstelik bilim ve araştırmada da teorik varsayımlara ve yüzeysel sonuçlara yer yoktur.
Making certain of every report, action or situation before passing a judgement concerning it is the essence of the Qur’ānic approach. When hearts and minds faithfully follow this approach, there remains no room for superstition in matters of faith, or for suspicion in legal affairs. What is more is that there is no room for theoretical assumptions or superficial conclusions in science and research.
Modern çağda insanların hiçbir çekince koymadan övdüğü bilimsel dürüstlük, Kur'ân'ın bir hesap verme gereği olarak koyduğu vicdani dürüstlüğten başka bir şey değildir. Kur'ân, herkesi kulağına, gözüne ve kalbine bunları veren Allah'ın huzurunda duyduklarından, gördüklerinden ve hissettiklerinden sorumlu ve hesap verecek kılar. Bu, duyuların, kalbin ve aklın dürüstlüğü ve doğruluğudur. İnsan bütün bunlardan sorumludur ve Kıyamet Günü organların kendileri bile yaptıklarından sorgulanacaktır. Bu sorumluluğun büyüklüğünü düşündüğümüzde, söylediğimiz her söze ve verdiğimiz her hükme uygulandığı için insan bunalır.
4 Bu hadis, İbn Kesîr'in Kur'ân tefsirinde nakletmiştir.
4 This ĥadīth is cited by Ibn Kathīr in his commentary on the Qur’ān.