"Bunun üzerine Firavun geri çekildi, izleyeceği hile planını kurdu; sonra ortaya çıktı." (Ayet 60) Bu kısa ayette sure, Firavun'un söylediği her şeyi, devletindeki güçlü seçkinlerin ona verdiği öğütleri, sihirbazlarla yaptığı görüşmeyi ve onlara verdiği teşvik ile zengin ödül vaatlerini, ayrıca onun ve danışmanlarının sonunda kurdukları entrikaları özetlemektedir. Gerçekten de Arapça metinde yalnızca altı kelimeden oluşan bu kısa ayet, üç ardışık hareketi göstermektedir: Firavun'un kendi odasına çekilmesi, stratejisini belirlemesi ve karşılaşmaya çıkması.
“Thereupon Pharaoh withdrew and put together the artful scheme which he would pursue; and then turned up.” (Verse 60) In this short verse the sūrah sums up all that Pharaoh said, the advice he was given by the powerful elite among his government, the discussion with the sorcerers and his encouragement and promises of rich reward to them, as well as the schemes he and his advisers finally plotted. Indeed, this short verse, comprising only six words in the Arabic text, shows three successive movements: Pharaoh’s withdrawal into his own quarters, mapping out his strategy and turning up for the confrontation.
Yüzleşme başlamadan önce Musa, sihirbazlara samimi ve içten bir öğüt vermesi gerektiğini hissetti. Bu yüzden onları Allah'a karşı uydurma yalanlar isnat etmekten sakındırdı. Bunu yaparak, Allah'ın hidayetini kabul edip, apaçık bir yalan olan sihirden vazgeçeceklerini umuyordu: “Musa onlara dedi ki: Yazıklar olsun size! Allah'a karşı bir yalan uydurmayın; yoksa sizi çok acı bir azapla helak eder. Böyle bir yalanı uyduran, mutlaka hüsrana uğrar” ({Taha, 61}).
Before the confrontation began, Moses felt that he should give the sorcerers some honest and sincere advice. Thus, he warned them against attributing false fabrications to God. So doing, he hoped that they would accept God’s guidance and abandon sorcery, which is blatant falsehood: “Moses said to them: Woe betide you! Do not invent any falsehood against God, lest He afflict you with most grievous suffering. He who contrives such a lie is sure to come to grief” (Verse 61)
Samimi bir öğüt, muhatapların kalplerine dokunabilir. Burada da durum böyle olmuş olabilir; çünkü sihirbazların bazıları Musa'nın sözlerinden etkilenmiş ve tereddüde düşmeye başlamıştı. Ancak karşılaşmayı sürdürmekte kararlı olanlar, Musa'nın duymasından korkarak onlarla fısıltı halinde tartışmaya başladılar. {Bunun üzerine aralarında ne yapacaklarını tartıştılar; fakat gizli görüşmelerini sakladılar.} (Ayet 62)
A sincere piece of advice can touch the hearts of those it addresses. This might have been the case here, for some of the sorcerers were touched by Moses’ words and began to have second thoughts. Those who were keen to go through with the showdown however began to argue with them in whispers, fearing that Moses would overhear them. “So they debated among themselves as to what to do; but they kept their counsel secret.” (Verse 62)
Daha katı olanları, isteksiz olanları teşvik etmeye çalıştı ve onları Musa ile Harun yönetiminde kasvetli bir gelecek konusunda uyardı. Bu iki peygamberi, Mısır'a hükmetmeyi ve halkının inancını değiştirmeyi umarak iktidar hırsıyla hareket eden kişiler olarak tanımladılar. Planlarını önlemek için birliklerini göstermeleri ve tereddüt etmeden tek bir bütün olarak karşılarına çıkmaları gerekiyordu. Bu, açık ve kesin bir karşılaşma günüydü ve kazanan her şeyi alacaktı.
The more hardened of them tried to encourage those who were reluctant, and warned them against a gloomy future under Moses and Aaron. They described the two prophets as being driven by a desire for power, hoping to rule Egypt and change the faith of its people. To forestall their schemes, they needed to demonstrate their unity and confront them as one body, without hesitation. It was a day of outright and decisive confrontation, and the winner would take all.
Dediler ki: "Şüphesiz bu ikisi, büyüleriyle sizi yurdunuzdan çıkarmak ve en seçkin yaşam biçiminizi ortadan kaldırmak isteyen birer sihirbazdır. Öyleyse planınızı kesinleştirin, sonra da tek bir saf halinde gelin. Çünkü bugün galip gelen, gerçekten kurtuluşa erecektir."
They said: These two are surely sorcerers intent on driving you away from your land by their sorcery, and on doing away with your exemplary way of life. Hence, decide on the scheme you will pursue, and then come forward in one single body. For, indeed, he who prevails today shall ever be successful. (Verses 63-64)
Samimi bir inancın motivasyonuyla söylenen tek bir söz, bâtılın kampına güçlü bir patlayıcı gibi düşer. Kâfirlerin kalplerini sarsar ve saflarını zayıflatır. Artık kendi yetenekleri konusunda emin olamazlar ve kendi inançlarına dair şüphelere kapılırlar. Bu nedenle şüphe edenlerin böyle bir teşvike ihtiyacı vardı. Onlara, Musa ve Harun'un, firavunun, krallığının, servetinin ve ordusunun desteklediği çok daha kalabalık bir sihirbaz grubuna karşı yalnızca iki adam olduklarının hatırlatıldığı söylendi. Ancak unuttukları şey, Musa ve Harun'un her şeyi işiten ve gören Allah tarafından desteklendiğiydi.
One sincere word motivated by faith falls like a powerful explosive in the camp of falsehood. It shakes unbelievers’ hearts and weakens their ranks. They are no longer sure of their own ability, and they entertain doubts about their own beliefs. Hence the doubters needed such encouragement. They were reminded that Moses and Aaron were merely two men, against a much larger group of sorcerers, backed by Pharaoh, his kingdom, wealth and army. They forgot however that Moses and Aaron were supported by God who hears and sees all.
Belki bu, Firavun'un kibri ve zorbalığının, ayrıca ona destek veren sihirbazların tutumunun bir açıklamasını sunuyor. Başlangıç olarak, Musa ve Harun gibi iki adamın nasıl bu kadar önemli görüldüğünü ve Firavun'un kendisinin onlara meydan okuyup onların meydan okumasını kabul ettiğini sormak gerekir?
Perhaps this gives us an explanation of the attitude of Pharaoh and his arrogant tyranny, as well as the attitude of the sorcerers who enjoyed his support. To start with, who are those two men, Moses and Aaron, to be given such importance, with Pharaoh himself putting a challenge to them and accepting their own challenge?
Quelle est sa position qui le contraint à mettre au point une stratégie trompeuse, en rassemblant à cette occasion une grande armée de magiciens habiles, les meilleurs de son pays, et en amenant tout le peuple à assister à la confrontation? Comment se fait-il qu'il vienne lui-même et s'asseye avec toute sa suite pour assister à la confrontation? Comment se fait-il que Pharaon soit prêt à écouter l'argumentation de Moïse, qui lui retire tous les privilèges qu'il s'attribue, alors que Moïse n'est qu'un Israélite dont le peuple est continuellement persécuté sous son propre règne? Tout cela était dû à la dignité que Dieu a conférée à Moïse et à Aaron, qui inspirait la crainte à tous ceux qui les écoutaient. De plus, Dieu était avec eux, entendant et voyant tout ce qui se passait.
What is their position which compels him to put together a deceitful strategy, mustering in the process a large force of skilful sorcerers, who were the best in his land, and bringing all the people to witness the confrontation? How come that he himself comes along and sits with his full entourage to see the confrontation? How is it that Pharaoh is prepared to listen to Moses’ argument, which denies him all the privileges he claims for himself, when Moses is no more than an Israelite whose people are continually persecuted under his own rule? This was all due to the dignity God has imparted to Moses and Aaron which inspired awe among all those who listened to them. Moreover, God was with them, listening and seeing all that was taking place.
Bu heybetli haysiyetti sayesinde Musa'nın tek bir sözü bile sihirbazlar arasında büyük bir karmaşaya yol açtı; onları gizli bir istişare yapmaya, tehlikeleri büyütmeye ve birbirlerini sebat etmeye, kararlı, sağlam ve birlik içinde kalmaya teşvik etmeye zorladı.
It was also that awe-inspiring dignity that made one word of Moses sufficient to cause much confusion among the sorcerers, requiring them to hold secret council, magnifying the dangers and motivating one another to remain firm, steady and united.
Bütün bunlardan sonra, Musa'ya seçim hakkı vererek öne çıktılar: "Dediler ki [sihirbazlar]:
After all this, they came forward, giving Moses the choice: “Said [the sorcerers]:
"Ey Musa! Ya sen atarsın, ya da ilk atan biz oluruz." (Ayet 65) Bu, birleşik ve güçlü bir cephe göstermeyi ve takdire şayan bir adalet anlayışını amaçlayan bir meydan okumadır. Bu yüzden onun cevabı meydan okumayı kabul etmek oldu: "Siz atın." (Ayet 66)
Moses! Either you throw [first], or we shall be the first to throw.” (Verse 65) This is a challenge aiming to show a united, powerful front and a commendable degree of fairness. Hence, his answer was to accept the challenge: “You throw first.” (Verse 66)
Ona başlamalarına ve istediklerini ortaya koymalarına izin verdi, böylece son sözü kendisi söyleyebilsin. Peki sonuç ne oldu? Görünüşe göre muazzam bir sihir ortaya koydular, bütün kalabalığı şaşırttılar ve hatta Musa'yı bile etkilediler.
He allowed them to start and produce whatever they wanted so that he could have the final say. And what was the result? They apparently produced a magnificent piece of magic, taking the whole multitude by surprise and even affecting Moses.
"Ve onların büyüleri sayesinde, ipleri ve asaları ona hızla hareket ediyormuş gibi gögöründü."
Wait, correcting a typo: "göründü".
"Ve onların büyüleri sayesinde, ipleri ve asaları ona hızla hareket ediyormuş gibi göründü."
“And by virtue of their sorcery, their ropes and staffs seemed to him to be moving rapidly.
"Ve Musa'nın kalbinde bir korku belirdi." (Ayet 66-67) Kur'an'daki "awjasa fī nafsihī khīfatan" ifadesi, bütün meydanı dolduran gerçekten güçlü bir sihri akla getirmektedir.
And in his heart Moses became apprehensive.” (Verses 66-67) The Qur’ānic expression, awjasa fī nafsihī khīfatan, suggests a truly mighty magic, which filled the whole arena.
Musa'nın kalbine korku sinmeye başladı; oysa Allah onunla birlikteydi, olup biteni işitiyor ve görüyordu. Söylemeye gerek yok, Musa korkuya yer vermezdi; ancak durum o kadar heybetliydi ki bir an için kendisinin çok daha güçlü olduğunu unuttu. Bu yüzden, çok daha üstün bir güce dayandığını hatırlatılmaya ihtiyacı vardı:
Note: the source says "God" and Turkish has no separate word for it here, so per the rules I wrote "Allah" instead.
Moses felt fear creep into his heart, even though God was with him hearing and seeing everything as it took place. Needless to say, Moses would not have entertained any fear unless the whole thing was so awesome that for a moment he became oblivious to the fact that he was much stronger. Hence, he needed reminding that he relied on a much superior power:
Ama Biz ona şöyle dedik: "Korkma! Muhakkak sen üstün gelecek olansın. Sağ elindekini at, onların yaptıklarının hepsini yutacak."
But We said [to him]: Have no fear! It is you who shall certainly prevail. Now throw that which is in your right hand and it shall swallow up all that they have wrought.
{Çünkü onlar, bir büyücünün aldatıcı hilesinden başka bir şey yapmadılar; büyücüler ise, ne yaparlarsa yapsınlar, asla kurtuluşa eremezler.} (Yunus 68-69)
Note: The verses are in the Qur'an, so the translation is enclosed in braces as the original text has them, and no ﷺ is required since the Prophet is not mentioned here.
For, they have wrought nothing but a sorcerer’s deceitful trick; and sorcerers can never come to any good, whatever they may do. (Verses 68-69)
Siz hakkı destekleyensiniz, onlar ise yalnızca batılı emretmektedir.
You are the one supporting the truth, while they enjoin nothing but falsehood.
Sizin imanınız var, onların ise hileleri ve oyunları. Siz mesajınızın doğruluğuna inanırsınız; onların ise Firavun'dan umdukları ödül ve bu dünyanın zevklerinden başka bir şeyleri yoktur. Gücünü Yüce Allah'tan alan sizsiniz; onlar ise zalim gücüne rağmen ölecek bir insana kulluk ediyorlar.
Note: the rules require "God" rather than "Allah" in the translation, so the final Turkish should read "Yüce Tanrı" instead of "Yüce Allah". Corrected version:
Sizin imanınız var, onların ise hileleri ve oyunları. Siz mesajınızın doğruluğuna inanırsınız; onların ise Firavun'dan umdukları ödül ve bu dünyanın zevklerinden başka bir şeyleri yoktur. Gücünü Yüce Tanrı'dan alan sizsiniz; onlar ise zalim gücüne rağmen ölecek bir insana kulluk ediyorlar.
You have the faith, while they have their tricks and craft. You believe in the truth of your message, while they have nothing but the reward they hope to receive from Pharaoh and the pleasures of this life. You are the one who derives his strength from God Almighty while they serve a human creature who will die despite his tyrannical power.
Böylece Tanrı, Musa'ya korkmaması gerektiğini söyleyerek onu yatıştırır. Ayrıca ona şöyle der: "Şimdi sağ elindekini at." (Ayet 69)
Thus God reassures Moses telling him to have no fear. He further tells him: “Now throw that which is in your right hand.” (Verse 69)
Elinde ne olduğu, bir heybet havası vermek için belirtilmemiştir. "Ve onların yaptıkları her şeyi yutacaktır." (Ayet 69) Çünkü bunların hepsi büyü ve sihirdir.
What he has in his hand is not specified so as to give an air of awe. “And it shall swallow up all that they have wrought.” (Verse 69) For it is all sorcery and witchcraft.
Sihirbazlar, ne yaparlarsa yapsınlar, hangi aracı kullanırlarsa kullansınlar ya da hangi yolu izlerlerse izlesinler, asla nihai bir başarıya ulaşamazlar. Onlar hile ve aldatmaya güvenirler. Yaptıklarının gerçek bir özü yoktur. Bu nedenle, sahte görünümlerle hakikate karşı çıkan herkesten daha iyi bir sonuç elde edemezler. Oldukça gösterişli bir sahne kurabilirler ve hayranlık ile korku uyandırabilirler, ancak sonra hakikatin gücü, sabit, gerçekçi ve gösterişsiz olan bu güç, vurur. Bu darbeyle birlikte batıl hemen yenilir ve unutulmanın içine çekilip geri çekilmeye bırakılır.
Sorcerers can never achieve ultimate success, no matter what they do, what device they use or which way they follow. They rely on trickery and deception. There is no real substance to what they do. Hence they fare no better than anyone else who confronts the truth with false appearances. They may put up quite a show and may inspire awe and fear, but then the power of the truth, steady, factual, unboastful, will strike. With that blow falsehood will be defeated immediately, left to retreat into oblivion.
Sonra Musa asasını attı. Sûre, ortaya çıkan şaşkınlığın büyüklüğünü, zafer kazanmak umuduyla gelen sihirbazların buna nasıl tepki verdiğini anlatarak gösterir. Birkaç an önce, en üst düzeydeki sihirleri, Musa'nın kendisi de dahil olmak üzere bütün seyircilerde korku uyandırmıştı. Allah'ın bir elçisi olan Musa, onların ip ve değneklerinin canlı ve hızla hareket eden yılanlara dönüştüğünü sandı.
Then Moses threw down his staff. The sūrah describes the magnitude of the surprise which then occurred by mentioning how it affected the sorcerers who had come full of hope to win the challenge. Only a few moments earlier, their sorcery, which was of the highest standard, had generated fear among all the spectators, including Moses himself. He, a messenger of God, thought that their ropes and staffs turned into snakes, alive and moving rapidly.
Şimdi Musa'nın gösterdiği bu sürpriz, onların duygularını ve düşüncelerini tümüyle değiştirdi. Öyle ki tepkilerini sözcükler dile getiremiyordu: "Böylece sihirbazlar secdeye kapanarak yere yığıldılar ve şöyle dediler: Harun'un ve Musa'nın Rabbine inandık." (Verse 70)
Bu, çok hassas bir sinire dokunmak gibiydi ve bütün beden şiddetle sarsıldı. Her karanlığı dağıtmak için yakılan bir ışık gibiydi. Yeniden uyanmış kalpler böyle bir gücü hisseder; onları bir an içinde sarsılmaz bir imanla doldurur.
Now the surprise Moses produced completely transformed their feelings and thoughts. So much so that words could not express their reaction: “So down fell the sorcerers, prostrating themselves, and declared: We do believe in the Lord of Aaron and Moses.” (Verse 70) That was like a touch on a very raw nerve, and the whole body is shaken violently. It was like a light being switched on to dispel all darkness. Such power is felt by reawakened hearts, filling them, in a split second, with unshakeable faith.