Bu sûrenin işaret ettiği temel gerçek, Allah'ın insana dosdoğru bir fıtrat verdiğidir.

The basic fact outlined in this sūrah is that God has given man an upright nature.

Bu, imanın özüyle tam bir uyum içindedir. Ancak iman ile en yüksek kemaline ulaşır. Fakat insan bu doğru fıtrattan ve imanın dosdoğru yolundan saparsa, en aşağı çukura doğru yuvarlanır.

This is essentially in perfect harmony with the nature of faith. With faith it attains its ultimate perfection. But when man deviates from this upright nature and from the straight path of faith he sinks into the lowest abyss.

Tanrı, bunun geçerliliğine incir, zeytin, Tûr-ı Sînîn ve güvenli şehir Mekke, el-beledü'l-emîn ile yemin eder. Kur'ân'ın bu bölümündeki pek çok sûrede zaten gördüğümüz gibi, bu yemin, içinde sunulan temel gerçeklerle tam olarak örtüşen bir çerçevedir.

God swears to the validity of this by the fig, tin, the olive, zaytūn, Mount Sinai, Ţūr Sīnīn and the secure city of Makkah, al-balad al-amīn. As we have already seen in many sūrahs in this part of the Qur’ān, this oath is the framework which perfectly fits the essential facts presented within it.

Sina'daki Tur, Musa'nın ilahi çağrıya muhatap olduğu dağdır.

The Tar in Sinai is the mountain on which Moses received his divine summons.

Güvenli şehir, Ka'be'yi barındıran Mekke'dir; Ka'be ise Tanrı'nın dokunulmaz evidir. Bu ikisi ile din ve iman arasındaki ilişki açıktır. Ancak incir ve zeytin için benzer bir ilişki o kadar kolay anlaşılmaz. Bunların anlamına dair öneriler çoktur. Bir görüşe göre incir, cennetteki incir ağacına işaret eder; Adem ile eşi Havva, özel yerlerini örtmek için bu ağacın yapraklarını kullanmaya çalışmışlardı. Başka bir öneriye göre ise incir, Nuh'un gemisinin karaya oturduğu dağda incir ağacının ortaya çıktığı yeri ifade eder.

The secure city is Makkah, which houses the Ka`bah, God’s inviolable house. The relationship between the two on the one hand and religion and faith on the other is obvious. But a similar relationship is not readily clear with regard to the figs and olives. Suggestions as to the significance of these are numerous. It is said that the fig refers to the fig tree in heaven, with the leaves of which Adam and his wife, Eve, tried to cover their private parts. Another suggestion is that it refers to the place where the fig tree appeared on the mountain where Noah’s ark landed.

Zeytin ağacına gelince, onun Kudüs'teki Tūr Zaitā dağına işaret ettiği öne sürülmüştür. Ayrıca Kudüs'ün kendisine işaret ettiği de söylenmiştir. Bir başka görüşe göre ise zeytin, Nuh'un (a.s.) yiyeceklerin durumunu incelemek için gemiden saldığı güvercinin geri getirdiği zeytin dalına işaret etmektedir. Güvercin bir zeytin dalı getirince, Nuh (a.s.) karanın ortaya çıktığını ve bitkilerin yeşermeye başladığını anlamıştır.

Surenin özü, şu âyetlerde somutlaşmaktadır: "Biz insanı en güzel biçimde yarattık. Sonra onu aşağıların en aşağısına indirdik. Ancak iman edip salih amel işleyenler başkadır; onlara kesintisiz bir mükâfat vardır." (Âyet 4-6)

The essential fact of the sūrah is embodied in the verses: “We indeed have created man in the finest form, then We brought him down to the lowest of the low, except for those who believe and do good deeds; for theirs shall be an unfailing recompense.” (Verses 4-6)

Tanrı, yarattığı her şeyi kusursuz biçimde mükemmelleştirmiştir; Kur'an'da burada ve başka yerlerde insanın mükemmel bir biçimle donatılmış olmasına özel bir vurgu yapılması, insanın Tanrı'nın ekstra bir özeni altında olduğunu açıkça göstermektedir. Üstelik insan fıtratını bozmuş ve yozlaşmaya dalmış olmasına rağmen Tanrı'nın ona gösterdiği özen, Tanrı'nın insana evrende özel bir mertebe ve özel bir değer verdiğini düşündürmektedir. Tanrı'nın özeni, insanın son derece karmaşık fiziksel yapısının ve eşsiz manevi ve zihinsel donanımının şekillendirilmesinde en açık biçimde görülmektedir.

God has perfected all His creation; and the special emphasis laid here and elsewhere in the Qur’ān on man’s being endowed with perfect form shows clearly that man has enjoyed extra divine care. Moreover, God’s care for man, despite his distortion of his upright nature and the corruption he indulges in, suggests that God has given him special rank and special weight in the universe. God’s care is most clearly apparent in the moulding of man’s highly complicated physical structure and his unique spiritual and mental make-up.

Manevi nitelikler üzerinde durulmaktadır; çünkü insan, fıtratından sapıp Tanrı'ya inanmayı bıraktığında, onu en aşağılık duruma sürükleyen de bu niteliklerdir. Söylemeye gerek yok ki, insanın fiziksel yapısı bu kadar alçak bir düzeye inmez. Üstelik insanın yaratılışının üstünlüğü en açık biçimde manevi niteliklerinde görülür. İnsan, en yüksek mertebeli meleklerin bile üstünde, yüce bir düzeye ulaşabilecek şekilde yaratılmıştır. Bu durum, Peygamber ﷺ'in göğe yükselişi hikâyesinde örneklendirilir. Cebrail belli bir makamda durmuş, ama insan olarak Muhammed ﷺ çok daha yükseğe çıkarılmıştır.

The emphasis here is on man’s spiritual qualities since these are the ones which drag man down to the most ignoble state when he deviates from his upright nature and turns away from belief in God. Needless to say, man’s physical structure does not sink to such a low level. Moreover, the superiority of man’s creation is most clearly apparent in his spiritual qualities. He is made in such a way as to be able to attain a sublime standard, superior to that of the highest ranking angels. This is illustrated in the story of the Prophet’s ascension to heaven. Then, Gabriel stopped at a certain level and Muĥammad, human as he was, was elevated much higher.