Bu uzun bölüm, Peygamber Muhammed'in ﷺ kâfirlerin ona yönelttiği tüm reddediş, suçlama, hayret ve uydurma iftiraları hatırlaması ve bunları önemsememesi için önceki peygamberlerin tarihinden bazı yönlere ayrılmıştır. Bütün bunların herkese ağır gelmesi kaçınılmazdı; ancak Peygamber'e ﷺ tüm bunlara katlanması ve zorluklar karşısında sabırlı olması emredilmektedir.

This long passage is devoted to aspects of the histories of earlier messengers so that the Prophet Muĥammad (peace be upon him) would remember them and disregard all the rejections, accusations, amazement and fabrications the unbelievers levelled at him. All this was certain to weigh hard on anyone, but the Prophet is told to bear it all and remain patient in adversity.

Aynı zamanda bu kıssalar, Allah'ın önceki elçilere bahşettiği lütfun etkilerini ortaya koyar. Allah onlara her türlü iyilik ihsan etmiştir: güç, otorite, koruma ve nimetler. Bu durum, Kureyş'in Allah'ın Peygamber ﷺ'e vahyiyle lütufta bulunmasına karşı duyduğu şaşkınlıkla tezat oluşturur. O, Allah'ın elçileri arasında eşsiz bir örnek değildir. Allah, bazılarına elçiliğinin yanı sıra bir hükümdarlık da vermiştir. Onlardan birine dağlar ve kuşlar, Allah'ı tesbih edip O'na hamdederek eşlik etmiş; bir diğerine ise rüzgâr ve cinler boyun eğdirilmiştir. Bunlar Davud ve Süleyman'dır. O halde Kureyş'in hepsi arasından, hak olan adam Muhammed ﷺ'in, vahiyleri kendisine verilmek üzere seçilmesi neden garip olsun?

At the same time, the stories present the effects of God’s grace as it was bestowed on earlier messengers. It shows how God granted them favours of all sorts, including power, authority, care and blessings. This contrasts with the amazement expressed by the Quraysh at God’s favouring the Prophet (peace be upon him) with His message. He was not a unique case among God’s messengers. To some of them God granted a kingdom, in addition to their being His messengers. Among them one was favoured with the mountains and birds echoing his glorification and praise of God, and to another the wind and jinn were made subservient. Such were David and Solomon. What is strange, then, for God to have chosen from among all the Quraysh, Muĥammad, the man of truth, upon whom to bestow His revelations?

Bu kıssalar, Allah'ın elçilerine her zaman gösterdiği ilgiyi ve onları, görevlerine layık olabilmeleri için nasıl yetiştirdiğini anlatmaktadır. Onlar da tıpkı Muhammed ﷺ gibi sıradan insanlardı ve tüm insanların yaşadığı zayıflıkları yaşıyorlardı. Allah, zayıflıklarının onlara galip gelmemesi için onlarla ilgilendi. Onlara açıklamalarda bulundu ve talimatlar verdi. Ayrıca onları sınadı ki hatalarını bağışlasın ve onlara lütufta bulunsun. Bu durum, Peygamber ﷺ'in Allah'ın her adımda kendisiyle ilgileneceğine dair güven duymasını sağlamalıydı.

These stories describe the care God always took of His messengers and how He instructed them so that they became worthy of their mission. Like Muĥammad, they were ordinary human beings, experiencing the weaknesses all people do. God took care of them so that their weaknesses did not get the better of them. He explained things to them and gave them directives. He also tested them so that He would forgive them their errors and grant them favours. This was bound to reassure the Prophet that God would take care of him at every step.

Onların söylediklerine sabırla katlan ve gücün sahibi kulumuz Davud'u hatırla. Çünkü o, daima Bize yönelen biriydi. Akşam ve sabah, Bizi yücelterek tesbih etmesi için dağları onunla birlikte boyun eğdirdik; kuşları da bir araya toplanmış halde onunla birlikte (tesbih ettirdik). Hepsi onunla birlikte tesbih ediyorlardı. Onun hükümranlığını güçlendirdik; ona hikmet ve kesin yargı gücü verdik.

Bear with patience whatever they say, and remember Our servant David who was endowed with strength. He always turned to Us. We caused the mountains to join him in extolling Our limitless glory in the evening and at sunrise, and likewise the birds in flocks: they all would echo his praise. We strengthened his kingdom; We endowed him with wisdom and decisive judgement. (Verses 17-20)

"Sabırla dayan..." Bu, Tanrı'nın bütün elçilerinin izlediği yola bir göndermedir.

‘Bear with patience...’ This is a reference to the road taken by all God’s messengers.

Ona göre bunları bir arada gruplar. Hepsi bunu üstlendi: hepsi acı çekti, imtihana tabi tutuldu ve sıkıntılar karşısında sabretti; her biri nübüvvet yüce merdiveninde kendi basamağında. Onlardan her birinin hayatı, her biri büyük acı taşıyan bir imtihanlar dizisiydi. Işler yolunda ve rahat olduğunda bile bu, rahat yaşamda da sıkıntılara karşı olduğu kadar sabırlı kalmalarını sağlamak için farklı bir imtihan biçimiydi. Her iki durum da dayanma gücü gerektirir. Kur'an'da anlatıldığı şekliyle God'un tüm elçilerinin hayatlarını düşündüğümüzde, sabrın en belirgin unsur olduğunu fark ederiz. Özünde, onların hayatları uzun bir deneme ve imtihan dizisiydi.

It groups them together. Everyone of them took it: everyone suffered, was tested and remained patient in adversity; each at his own step in the lofty ladder of prophethood. The life of each one of them was a series of tests, each bearing much pain. Even when things were pleasant and comfortable, this represented a different form of test so as to ensure that they remained patient when life was easy in the same way as they were patient in adversity. Both situations require endurance. When we contemplate the lives of all God’s messengers, as told to us in the Qur’ān, we realize that patience was the most prominent element. In essence, their lives were a long series of trials and tests.

Allah'ın elçilerinin hayatları aslında insanlığın okuyabileceği açık bir kitaptı; her sayfası sınavlardan, sıkıntılardan ve sabırdan söz ediyordu. Kayıtlar, insan ruhunun acıya ve zorunluluğa nasıl galip geldiğini gösteriyor. Bu dünyanın değer verdiği her şeyin üstüne nasıl yükseldiğini, arzuları ve baştan çıkarıcı şeyleri nasıl bir kenara bıraktığını, böylece Tanrı'ya tam bir bağlılığa ulaşıp O'nun koyduğu imtihanı nasıl geçtiğini gösteriyor. Her şeyin önüne O'nu koymanın anlamını göstererek insanlığa şunu söylüyor:

İnsanın yeryüzündeki halifelik görevini yürütmesi ve insanların anlaşmazlıklarında hüküm vermesi konusundaki temel ilkeyi belirttikten sonra, evrenin ayakta durmasını sağlayan bütün sistemin dayandığı hakikatin bağlamı ortaya konur. Bu temel hakikat, insanın bütün dünyasını ve rolünü aşacak kadar geniştir; evrenin varlığının kendisiyle ve ahiret hayatıyla ilgilidir. Dahası, insanlığa gönderilen son ilahi mesaj da bu hakikat üzerine kuruludur. Nitekim Kur'an-ı Kerim, bu büyük hakikati açıklayan kitaptır:

Having stated the main principle in conducting the position of vicegerent on earth and in judging people’s disputes, the context of the truth on which the whole system that sustains the universe is based is then stated. Broader as it is than man’s whole world and role, this basic truth deals with the very existence of the universe and with the life to come. Furthermore, the last divine message to mankind is based on this truth. Indeed, the Qur’ān is the book that explains this great truth:

Gökleri, yeri ve aralarındaki her şeyi boşuna yaratmadık.

We have not created heaven and earth and all that is between them without a purpose.

Kâfirlerin varsaydığı budur. Ateşe atıldıklarında kâfirlerin vay haline. Biz, iman edip salih ameller işleyenleri, yeryüzünde fesat çıkaranlarla bir mi tutacağız? Takva sahipleriyle fâcirleri bir mi tutacağız?

That is what the unbelievers assume. Woe betide the unbelievers when they are cast in the fire. Are We to equate those who believe and do righteous deeds with those who spread corruption in the land? Are We to equate the God-fearing with the wicked?

Bu, insanların ayetlerini düşünmeleri ve akıl sahiplerinin öğüt alması için sana indirdiğimiz mübarek bir kitaptır. (Sad, 27-29) Note: The verse is from Surah Sad (38:29). Since the original text reads "this is a blessed book which We have revealed to you," and as per the rules, I've kept the translation faithful to the original wording.

This is a blessed book which We have revealed to you so that people may ponder over its message, and that those endowed with insight may take it to heart. (Verses 27-29)

Bu üç ayet, derin ve isabetli olan bu büyük hakikati ortaya koyar. Kuşkusuz gökleri, yeryüzünü ve aralarındaki her şeyi yaratmak, amaçsız değildi. Yaratılışları hakka dayanır ve belirli bir maksada yöneliktir. Yeryüzündeki insanın halifeliği, insanlar arasında hükmetme hakkı ve duygu ile davranışları doğru bir yola yöneltme de dahil olmak üzere her şey bu büyük hakikatten doğar; böylece iyi işler yapanlar, yeryüzünde bozgunculuk yayanlarla bir tutulmaz ve Allah'tan korkanlar, kötülerle aynı safa konulmaz. Rabbin mübarek kitabında yer alan hakikat, ayetlerini düşünüp varoluşun temel gerçeklerini kavrayabilsinler diye, akl-ı selim sahibi ve anlayışlı kimselere verilmiştir. Böyle bir hakikat ve gerçekler, kâfirlerin hayal bile edemeyeceği şeylerdir; çünkü onlar evrenin üzerine kurulduğu büyük hakikatle ilgili değildir. Bu yüzden Rabblerine karşı kötü düşüncelere kapılırlar ve hakikati anlamazlar: "Bu, kâfirlerin sandığıdır. Ateşe atıldıklarında kâfirlerin vay haline!" (Ayet 27)

Sûre, hikâyenin ipini yeniden alarak Allah'ın Davud'a, ona oğlu olarak Süleyman'ı vermesiyle gösterdiği lütfu anlatır. Ayrıca Süleyman'a bahşettiği büyük nimetlerden, ona uygulanan imtihandan, imtihan sona erdiğinde Allah'ın ona gösterdiği özenden ve üzerine yağdırdığı bereketlerden de söz eder.

The sūrah picks up the thread of the story to show us the favour God granted David as He gave him Solomon for a son. It also speaks of the great favours He bestowed on Solomon, the test he was subjected to, the care God took of him and the blessings showered on him when the test was over:

Davud'a Süleyman'ı verdik; ne mükemmel bir kuldu, daima Bize yönelirdi. Bir akşam, soylu ve çevik atlar önüne getirildiğinde, şöyle diyordu: "Rabbimi anmamın bir parçası olarak iyi şeylere olan sevgim..." ta ki atlar gözden kayboluncaya kadar. "Onları bana geri getirin!" dedi ve sonra bacaklarını ve boyunlarını okşamaya başladı. Süleyman'ı imtihan etmiştik ve tahtının üzerine bir beden bırakmıştık. Sonra Bize yöneldi ve dua etti: "Rabbim! Günahlarımı bağışla ve benden sonra hiç kimseye verilmeyecek bir güç ver bana. Şüphesiz Sen, çok bağışlayan Sın." Rüzgârı ona boyun eğdirdik; emriyle istediği yere yumuşakça esiyordu. Cinleri de boyun eğdirdik: her türlü inşaatçıyı ve dalgıcı, bir de zincirlere vurulmuş diğerlerini.

To David We gave Solomon: how excellent a servant of Ours; he would always turn to Us. When, one evening, nobly-bred, swift- footed steeds were brought before him, he kept saying: My love of good things is part of my remembering my Lord!’ until they disappeared from sight. ‘Bring them back to me!’ He then stroked their legs and their necks. We had tried Solomon, and placed a body on his throne. He then turned to Us, and prayed: My Lord! Forgive me my sins, and bestow upon me such power as shall belong to no one after me. You are indeed the bountiful giver’ We made the wind subservient to him, so that it gently sped at his command wherever he wished, and the jinn, including every kind of builder and diver, and others bound together in fetters.

"Bu Bizim bağışımızdır; dilediğini ver ya da esirge, hesap sorulmaksızın. Ahirette O'nun Katımızda bir yakınlığı vardır ve güzel bir dönüş yeri vardır." (Ayet 30-40)

This is Our gift; so give or withhold as you please, without account. In the life to come he is to he close to Us and will be well received. (Verses 30-40)

Tefsirde, hikâyede geçen soylu atlar ve tahtının üzerine konulan bedene dair pek çok yorum yapılmıştır. Ancak ben, bunları İsrailiyat kaynaklı asılsız rivayetler veya dayanaksız görüşler olarak gördüğü için hiçbir yoruma tam olarak katılamıyorum. Bu iki olayı okuyucuma tatmin edici bir biçimde gözümde canlandıramıyor ve açıklayamıyorum. Bunları yorumlarken güvenebileceğim sahih bir rivayet de bulamadım. Bulabildiğim tek sahih hadis ise bu olaylarla ilgili olup olmadığı belirsiz bir hadistir. Buhârî'nin Ebû Hureyre'den rivayet ettiğine göre Hz. Süleyman şöyle demiştir: "Bu gece 70 kadınla birlikte olacağım; her biri Allah yolunda savaşacak bir savaşçı doğuracak." Ancak "inşallah" demedi. Onlarla birlikte oldu, fakat yalnızca biri hamile kaldı ve o da yarım bir insan doğurdu. Canımı elinde tutan Allah'a yemin ederim ki, "inşallah" deseydi, hepsi Allah yolunda savaşan savaşçılar olurdu. Bu olay, Süleyman'ın geçirmek zorunda kaldığı imtihan olabilir ve ayetler buna işaret ediyor olabilir. Tahtına konulan beden de bu yarım insan olabilir. Ancak bu yalnızca bir ihtimaldir. Atlarla ilgili rivayete gelince, anlatıldığına göre Süleyman gün batımına doğru atlarından bazılarını gözden geçirmiş ve bu yüzden, güneş batmadan önce kıldığı ikindi namazını kılamamıştır.

Ardından bize, sıkıntılara karşı sabır ve ardından yukarıdan bahşedilen lütuflarla ilgili başka bir kıssa anlatılır. Bu sefer sınanan peygamber Eyüp'tür.

We are then given more of the story of tests, patience in adversity, followed by favours bestowed from on high. This time, the prophet who is tested is Job:

Rabbinizi hatırla; kulumuz Eyyub'u da. O, Rabbine yalvararak şöyle demişti: "Şeytan bana yorgunluk ve acı verdi." {Ona şöyle dendi:} "Ayağını yere vur; işte yıkanman ve içmen için serin bir su." Ona ailesini geri verdik ve katından bir lütuf olarak sayılarını iki katına çıkardık; akıl sahiplerine bir hatırlatma olarak. {Eyyub'a şöyle dendi:} "Elinle bir demet ot al ve onunla vur; böylece yeminini bozmamış olursun." Onu sıkıntılar içinde sabırlı bulduk. Ne güzel bir kuldu; daima bize yönelirdi.

Remember Our servant Job who cried out to his Lord: ‘Satan has afflicted me with weariness and suffering!’ ‘Strike [the ground! with your foot! Here is cool water for you to wash with and to drink.’ We restored his family to him, and doubled their number as an act of grace from Us, and as a reminder to those who are endowed with insight. ‘Take in your hand a bunch of grass and strike with it, and you will not then break your oath.’ We found him patient in adversity. How excellent a servant of Ours; he would always turn to Us. (Verses 41-44)

Eyüp'un kıssası ve ağır bir imtihan karşısındaki sebatı çok bilinir ve sıkıntılar karşısında sabrın bir örneği olarak sık sık anılır. Ancak bu kıssa, İsrailiyat'ın tahriflerinden de payını almıştır. Kıssada doğru görünen kısım, Eyüp'ün Allah'ın iyi bir kulu olduğu, her zaman tevazu ve teslimiyetle Ona yöneldiği gerçeğidir. Allah onu imtihan etti ve o sabretti. Yaşadığı imtihan, malını, ailesini ve sağlığını kaybetmesini içermiş görünmektedir. Buna rağmen Allah'a olan bağını sürdürdü, Ona güvendi ve Allah'ın kendisine verdiğiyle yetindi.

The story of Job and his steadfastness in face of a severe test is well known, and often cited as an example of patience in adversity. However, it is also coloured with Israelite distortions. The part that sounds correct in the story is that Job was God’s good servant who always turned to Him in humility and submission. God tested him and he remained patient. It seems that the test he endured entailed the loss of his wealth, family and health. Nevertheless, he maintained his bond with God, trusting to Him, and was satisfied with what God had given him.

Ona sadık kalan birkaç dostu vardı; bunların arasında karısı da vardı. Ancak Şeytan bu kişilere, eğer Tanrı Eyyub'u sevseydi, onu bu kadar zor bir duruma düşürmeyeceğini söyleyerek onları ikna etmeye çalıştı. Bunlar bunu ona söylediklerinde, bu, onun için imtihanın kendisinden daha zor oldu. Karısı, bu tür fısıltıları tekrarlayarak onunla konuştu ve Eyyub çok üzüldü. Tanrı sağlığını geri verirse, onu döveceğine yemin etti ve bunu kaç kez yapacağını belirtti; rivayet edildiğine göre bu sayı yüzdür.

Sürenin bu üç kıssayı ayrıntılarıyla anlatmasının ardından, Peygamber'e de muhalefet karşısında sabırlı ve sebatlı kalması gerektiğini hatırlatmak amacıyla, diğer peygamberlere çok kısa bir atıfta bulunulmaktadır. Onlar da imtihanlara maruz kalmış, sabretmişler ve bunun sonucunda Allah'ın lütuflarına nail olmuşlardır. Bunlardan bazıları Davud, Süleyman ve Eyüb'ten daha önce yaşamıştır ve yaşadıkları dönemleri biliyoruz; ancak diğerlerinin yaşam dönemlerini bilmiyoruz, çünkü Kur'an'ın ve elimizde bulunan diğer kaynakların bunu belirtmediği görülmektedir.

Having related these three stories in some detail, to remind the Prophet that he too should remain steadfast in the face of opposition, the sūrah makes a very brief reference to other prophets. They too endured tests and remained patient; they also received God’s favours as a result. Some of these lived earlier than David, Solomon and Job, and we know the periods they lived in, while we do not know the others’ time of life, because the Qur’ān and other sources available to us have not specified it.

Kullarımız İbrahim, İshak ve Yakub'u hatırla: hepsi güçlü ve basiret sahibi kimselerdi.

Remember Our servants Abraham, Isaac and Jacob: all men of strength and vision.

Biz onlara ahiret hatırlayışı olan özel bir nitelik verdik. Katımızda gerçekten seçkin, gerçekten iyi kimselerdendiler. Ve İsmail'i, Elyesa'yı ve Zülkifl'i an: her biri gerçekten iyi kimselerdendi. (Ayet 45-48)

We gave them a specially distinctive quality: the remembrance of the life to come. In Our sight, they were indeed among the elect, the truly good. And remember Ishmael, Elisha and Dhu’l-Kifl: each belonged to the truly good. (Verses 45-48)

İbrahim, İshak ve Yakub ile İsmail, Davud ve Süleyman'dan önce yaşadıkları şüphesizdir; ancak Eyyub ile zaman bakımından nasıl bir ilişkileri olduğunu bilmiyoruz. İlyas ve Zülkifl, Kur'an'da çok kısaca anılmaktadır. Bu ikisinden birincisinin Arapça adı Elyesa'dır ve bu, İbranice'deki Elisha biçimine daha yakındır. Büyük olasılıkla ikisi aynı kişiye işaret etmektedir. Zülkifl'e gelince, onun hakkında burada tarif edildiği şekliyle bundan başka bir şey bilmiyoruz: "Seçkin iyilerden" idi. Sınırsız yücelikte olan Allah, İbrahim, İshak ve Yakub'u "güç ve basiret sahibi kişiler" olarak tanımlar; bu ifade, onların ister el ile yapılan fiziksel, ister sağlam bir görüşe ve iyi bir muhakemeye dayanan zihinsel iyi amellerine işaret eder. Bu, iyi işler yapmayan bir kişinin elsiz, iyi düşünmeyen birinin ise aklı ve basireti olmayan biri olduğunu ima eder.

Abraham, Isaac, Jacob, as well as Ishmael, undoubtedly lived earlier than David and Solomon, but we do not know in what time relation they were to Job. Elisha and Dhu’l-Kifl are mentioned only very briefly in the Qur’ān. The Arabic name given to the first of these two is Alyasa`, which is closer to the Hebrew version of Elisha. Most probably they refer to the same person. As for Dhu’l-Kifl, we know nothing of him apart from how he is described here: he ‘belonged to the truly good.’ God, limitless is He in His glory, describes Abraham, Isaac and Jacob as ‘men of strength and vision’, which refers to their good actions, whether physical, done by hand, or mental, relying on sound vision and good judgement. This implies that a person who does not do good deeds is without a hand, and the one who does nor think well is without a mind or a vision.