Bu noktada sure, insanlık öyküsünün nasıl başladığını ve yüce katta neler olduğunu bize anlatır. Bu, onun seyrini, kaderini ve varacağı yeri belirler.
At this point, the sūrah tells us how the human story first began and what happened on high. This defines its course as well as its fate and destination.
Muhammed ﷺ, bütün bunlardan insanları uyarmak üzere zamanın sonunda gönderildi.
Muĥammad was sent at the end of time to warn people of all this:
Rabbin meleklere dedi ki: "Ben çamurdan bir insan yaratacağım. Onu şekillendirip ona ruhumdan üflediğimde, onun önünde secdeye kapanın." (71-72. ayetler)
Your Lord said to the angels: I am about to create a human being out of clay; when I have fashioned him and breathed of My spirit into him, kneel down before him in prostration. (Verses 71-72)
Biz Allah'ın meleklere bunu nasıl söylediğini veya onlarla nasıl konuştuğunu bilmiyoruz. Meleklerin Allah'ın onlara ilettiklerini nasıl aldıklarını da bilmiyoruz. Melekler hakkında, Allah'ın vahyedilmiş kitabında bize bildirdiklerinden başka hiçbir şeyi, yani onların yaratılışını da bilmiyoruz. Bu yüzden bunun derinine inmeye çalışmak boşunadır. Bunun yerine, Kur'an'da anlatıldığı şekliyle kıssanın anlamını düşünmeliyiz.
We do not know how God said this to the angels or how He speaks to them. Nor do we know how the angels receive what God imparts to them. We do not know anything of the angels’ nature except what God has told us about them in His revealed hook. Therefore, it is useless to try to delve further into this. We should instead consider the significance of the story as told in the Qur’ān.
Tanrı, insanı yeryüzündeki diğer canlılar gibi çamurdan yarattı. Yapılarındaki tüm unsurlar, nasıl ve nereden geldiğini bilmediğimiz hayat sırrı dışında, çamurdan türemiştir. Bu sır ve insana üflenen ruh dışında, bedenini oluşturan bütün bileşenler ana topraktan gelir. Hayatındaki seyrini belirleyen yüce ruh nefesinin etkileriyle birlikte bilinmeyen sır bedeninden ayrıldığında, insan yeniden bu bileşenlere dönüşecektir.
God created man out of clay, just like the rest of living things on earth. All the elements in their constitutions are derived from clay, with the exception of the secret of life, about which we do not know how or where it came from. Apart from this secret and the breathing of a soul into man, all the constituents of his body stem from mother earth. He will be transformed again into these constituents when the unknown secret departs from his body together with the effects of the sublime breath of soul which defined his course in life.
Yine de, insanın içine üflenen o yüce ruhun gerçek mahiyetini bilmiyoruz; ancak onun etkilerini biliyoruz. Bu etkiler insanı yeryüzündeki diğer varlıklardan ayırmıştır. Onu yücelere yönelme niteliğiyle, akıl ve ruhla donatmış; geçmiş tecrübelere bakıp gelecek için plan yapabilmesini sağlamış ve ruhunun, duyularıyla alıp aklıyla kavradığı şeylerin ötesine geçerek ne duyuların ne de aklın kavrayabildiği şeylere ulaşabilmesini mümkün kılmıştır. Yücelere yönelme niteliği yalnızca insana özgüdür; yeryüzündeki hiçbir canlı bu niteliği paylaşmaz.
Again we do not know the nature of the sublime breathing of a soul into man, but we know its effects which distinguished man from the rest of creation on earth. It distinguished him with the quality of aspiring to the sublime, with mind and spirit, which allowed him to look at past experiences and make future plans, and facilitated his spirit to go beyond what is received by his senses and understood by his mind to reach to what neither the senses nor the mind can comprehend. This quality of aspiring to the sublime is unique to man, shared by no other living creature on earth.
Dünyanın uzun tarihinde, fiziksel evrimin gerçekleştiğini kabul etsek bile, hiçbir türün veya herhangi bir türün bireyinin bu sıçramayı yaptığı hiç olmamıştır.
It never happened in the long history of the earth that any species, or any individual from any species, made this leap even when we accept that physical evolution occurs.
Tanrı, insanı yeryüzünde halife kılmak ve onun işlerini, Kendisinin koyduğu sınırlar içinde yönetmesini dilediği için insana ruhundan üfledi; böylece insan orada insani hayatı inşa edecekti. Tanrı insana daha yüksek bilgiyi kazanma yeteneği verdi. O zamandan beri insan, ruhunun kaynağıyla temas halinde olduğunda yükselmiş, değerlerini oradan türetmiş ve doğru yolda ilerlemiştir. Bu kaynaktan saptığında ise içindeki bilgi uyumsuz olur; tutarlı, ilerleyici ve ileriye doğru bir hareketi sürdüremez. Hatta bu uyumsuz eğilimler onun yolunu tehdit edebilir ve insani niteliğinde bir gerilemeye yol açarak onu aşağı çekebilir; oysa bilimsel bilgisi ve bazı alanlardaki deneyimi en azından oldukça ileri olsa bile.
God breathed of His soul into man because His will wished to place him in charge of the earth, managing its affairs within the limits He set, so that he would build human life on it. God gave man the ability to gain higher knowledge. Ever since, man has risen higher whenever he is in contact with the source of his soul, deriving his values from there and maintaining a straight course. When he deviates from this source, the knowledge within him will be in discordance, unable to follow a coherent, progressive, and forward movement. In fact, these discordant trends will threaten his course and may lead to a setback in his human quality, pulling him down, even though his scientific knowledge and experience in some areas at least are well advanced.
Bu küçük boylu, sınırlı yetenekli, kısa ömürlü ve temel bilgiye sahip yaratık, kendisine bahşedilen ilahi lütfun bu yönü olmasaydı böyle bir şerefe asla erişemezdi. Yoksa insan nedir ki? O, yeryüzünde milyonlarca başka türle birlikte yaşayan, küçük, zayıf bir yaratıktır. Yeryüzü, sayısı milyonlarca olan ve sınırları yalnızca Allah'ın bildiği devasa uzayda bulunan sıradan bir yıldızın yalnızca küçük bir uydusudur. Melekleri önünde secdeye varmakla yükümlü kılınan bu yaratık, insan, kimdir? İnsanın bu onurlu konumu hak etmesi, işte bu ince ama büyük sırrın sayesindedir. Bu sır bir kenara atıldığında, insan kökenine, yeryüzünün toprağına geri döner.
This creature of small stature, limited ability, short life duration and basic knowledge could not have attained such honour except for this aspect of divine grace bestowed on him. Otherwise, what is man? He is this small, weak creature living on earth alongside millions of other species. The earth is only a small satellite of a mere star of which there are millions and millions in the great space whose boundaries are known only to God. Who is this creature, man, before whom the angels are required to prostrate? It is because of this subtle, yet great secret that man deserves his position of honour. When this is discarded, man goes back to his origin, the clay of the earth.
Melekler, doğal olarak yaptıkları gibi, Tanrı'nın emrine uyarak hareket ettiler: "Melekler hep birlikte secdeye kapandılar." (Ayet 73) Nasıl, ne zaman ve nerede? Bütün bunlar Tanrı'nın ilminin bir parçasıdır. Bilmek, hikâyeye bir anlam katmaz. Anlam, bunun yerine, çamurdan yaratılmış bir varlık olan insana verilen konumda ve değerde görülür; Tanrı'nın ruhundan verilen bu nefesle kendi kökeninin üzerine yükseldiğinde. Melekler, Tanrı'nın emrine uyarak secdeye kapandılar; O'nun hikmetinin sonsuz olduğunu bilerek.
The angels acted on God’s orders, as they naturally do: “The angels prostrated themselves, all of them together.” (Verse 73) How, when and where? All this is part of God’s knowledge. To know does not add significance to the story. Instead, the significance is seen in the position and value given to man, a creature made of clay, when he rose above his origin through this breath of God’s soul. The angels prostrated themselves in compliance with God’s order, knowing that His wisdom is infinite.
"Ama İblîs öyle yapmadı. Kibrine kapıldı ve hakikati reddedenlerden oldu." (74. ayet) İblîs melek miydi? Büyük ihtimalle değildi; çünkü melek olsaydı Allah'a isyan etmezdi. Melekler Allah'ın kendilerine verdiği hiçbir emre karşı gelmez, her zaman emredileni yaparlar. Kur'an'da onun ateşten yaratıldığı belirtilmektedir; oysa meleklerin nurdan yaratıldığı bilinmektedir. Yine de o meleklerle birlikteydi ve Adem'e secde emri onu da kapsıyordu. Emirle ilgili olarak onun adı özellikle anılmamıştır; bu, konumunu küçümsemek içindir. Buna rağmen, emrin ona da yöneltildiğini, isyanı sebebiyle aldığı azarlamadan biliyoruz.
“Not so Iblīs. He gloried in his arrogance and was one of those who reject the truth.” (Verse 74) Was Iblīs one of the angels? Most probably not, because if he were an angel, he would not have disobeyed God. Angels do not disobey any order issued to them by God, and they always do what they are bidden. It is mentioned in the Qur’ān that he was created of fire, while it is known that the angels were created from light. Yet he was with the angels and the order to prostrate before Adam included him. He is not specifically mentioned in connection with the order so as to belittle his position. Yet we know that the order applied to him because of the reproach he received as a result of his disobedience.
"[Tanrı] buyurdu: Ey İblis! Ellerimle yarattığıma secde etmekten seni alıkoyan nedir? Kibirlendin mi, yoksa kendini üstün mü görüyorsun?" (Âyet 75) Tanrı her şeyin Yaratıcısıdır. Bu nedenle O'nun insanı yarattığının zikredilmesi özellikle önemlidir, çünkü bu, kendisine Kendi ruhundan bir nefes verilen bu yaratığa gösterilen özel ilgiye işaret eder. § Emirlerime boyun eğmek için fazla mı kibirlisin? Yoksa boyun eğmeyi reddeden diğer herkes gibi kendini üstün mü görüyorsun?
“Said [God]: Iblīs! What prevents you from bowing down to one whom I have created with My hands? Are you too proud, or do you deem yourself superior?” (Verse 75) God is the Creator of all. Therefore, the mention that He has created man is particularly significant because it refers to the special care given to this creature who has been given a breath of His soul. § Are you too proud to obey My orders? Or do you deem yourself superior like all others who refuse to submit?
“Şöyle cevap verdi [İblîs]: Ben ondan daha üstünüm: Beni ateşten yarattın, onu ise çamurdan yarattın.” (Ayet 76) Bu cevap kıskançlıkla taşmaktadır. Ayrıca Âdem'in çamurdan yaratılmasının yanında taşıdığı soylu unsuru da göz ardı etmektedir. Dolayısıyla bu, bütün iyiliği terk etmiş bir tabiattan doğan kaba bir karşılıktır.
“Answered [Iblīs]: I am better than he: You have created me out of fire, but created him from clay.” (Verse 76) The answer overflows with envy. It also ignores the noble element that Adam has in addition to his creation from clay. Thus, it is a rude retort stemming from a nature that had abandoned all goodness.
Bu noktada, bu isyankâr varlığın kovulmasına dair ilahi emir çıktı: "Buyurdu: O hâlde oradan çık; sen lanetlisin. Hesap gününe kadar lanetim üzerinedir." (Âyet 77-78) "Ondan" zamirinin neye işaret ettiği kesin olarak belirlenemez. Cennete ya da Tanrı'nın lütfuna işaret ediyor olabilir. Her iki yorum da mümkündür. Bu konuda tartışmaya gerek yoktur. Her iki durumda da anlam açıktır: İblis, Tanrı'nın emirlerine karşı gelerek O'nun hoşnutsuzluğunu kazandığı için kovulmuş ve lanetlenmiştir.
At this point, the divine order was issued expelling this rebellious creature: “Said He: Then get out from it: you are accursed; My rejection shall follow you until the Day of Judgement.” (Verses 77-78) We cannot define the referent of the pronoun ‘it’. It could refer either to heaven, or to God’s grace. Both interpretations are possible. There need be no argument over this. In both cases the meaning is clear: Iblīs was expelled and cursed as he incurred God’s displeasure by rebelling against His orders.
Ancak İblis'in kıskançlığı bir kine ve Adem'e ile soyuna karşı intikam alma kararlılığına dönüştü: "Dedi ki: Rabbim! Beni diriltilecekleri güne kadar ertele." (Âyet 79) Allah, bir hikmete binaen İblis'in bu isteğini kabul etti ve ona istediği fırsatı tanıdı: "Buyurdu ki: Sen, bilinen vaktin gününe kadar ertelenenlerdensin." (Âyet 81) Şeytan bunun ardından, kininin özünü ortaya koyan amacını açıkladı: "Dedi ki: Senin izzetine andolsun ki, onların hepsini mutlaka azdıracağım; ancak onlardan sana has kılınmış ihlaslı kulların hariç." (Âyet 82-83)
Böylece İblis, izleyeceği plânı belirlemiş oldu. Kudret sahibi Rabbine yemin ederek, üzerinde gücünün olmadığı kimseler dışında bütün insanları baştan çıkaracağını söyledi. Bu, onun bir asaleti değil, çabalarının boşa çıkacağını kabul etmesiydi. Böylece bize, kendisiyle, onun baştan çıkarmasından korunan ve bağışık olanlar arasındaki engeli de anlatmış oldu. Onları güvende kılan, Allah'a kulluk etmeleridir. Bu, Allah'ın takdiri ve iradesiyle uyumludur. Allah iradesini bildirerek izlenecek yolu belirler: "Buyurdu ki: O halde hak budur ve ben hakkı söylerim: Cehennemi senden ve onlardan sana uyanlarla mutlaka dolduracağım." (Âyet 84-85)
However, Iblīs’s envy turned into a grudge and determination to avenge himself on Adam and his progeny: “Said [Iblīs]: My Lord! Grant me a respite till Resurrection Day.” (Verse 79) For some purpose, God granted ‘Iblīs his request, allowing him the chance he wanted: “Said He: You are one of those granted respite till the day of the appointed time.” (Verse 81) Satan then revealed his -goal which summed up his grudge: “[Iblīs] then said I swear by Your very might: I shall certainly tempt them all except Your true servants.” (Verses 82-83) Thus Iblīs defined his plan of action. He swore by the Lord of power that he would tempt all human beings, except those over whom he had no power. This was not a gesture of nobility on his part; but rather an acknowledgement of the uselessness of his efforts. Thus he told us about the barrier between him and those who are safe from, and immune to his temptation. It is their worship of God that makes them safe. This is in accordance with God’s design and will. God declares His will, defining the way ahead: “[And God] said: This, then, is the truth! And the truth do I state: I will most certainly fill hell with you and such of them as shall follow you.” (Verses 84-85)
Tanrı her zaman hakikati söyler. Kur'an bu gerçeği defalarca belirtir ve çeşitli yollarla yeniden vurgular. Bu sûrede hakikatin farklı yönlerine dair birkaç atıf vardır; örneğin Davud'un ibadethanesinin duvarlarına tırmanan davacıların, aralarında adaletle hükmetmesini istemeleri gibi. Arapça metin, hükmün hakikate dayanarak verilmesi gerektiğine dair açık çağrışımlar taşır.
God always states the truth. The Qur’ān repeatedly states this fact and re- emphasizes it in a variety of ways. In this sūrah there are several references to different aspects of the truth, such as the demand of the disputants who climbed the walls of David’s sanctuary that he should judge between them in fairness. The Arabic text adds clear connotations that the judgement should be made on the basis of truth.
Benzer şekilde, Davud'un kıssasına dair yorumlar, göklerin ve yerin hakla yaratılmasına atıfta bulunur. Şimdi Yüce Allah değil, Tanrı Yüce hakkı yeniden teyit ederek şöyle buyurur: "İşte bu, hak sözdür! Ben de hakkı söylerim." (Ayet 84) Böylece bu atıflar hakkın farklı yönlerini vurgular, ancak onun özü her zaman aynıdır. Bu hak vaat de şunu içerir: "Andolsun ki seninle birlikte kendilerine uyanların hepsiyle cehennemi dolduracağım." (Ayet 85)
Similarly, the comments on David’s story refer to the creation of the heavens and the earth on the basis of the truth. Now, God Almighty reaffirms the truth, saying: “This, then, is the truth! And the truth do I state.” (Verse 84) Thus, these references emphasize different aspects of the truth, but its nature is always the same. It includes this true promise: “I will most certainly fill hell with you and such of them as shall follow you.” (Verse 85)
O halde bu, Şeytan ile Âdem'in çocukları arasında bir mücadeledir: Bu mücadeleye tam bir bilgiyle girerler, bu gerçek vaatte açıkça belirtilen sonuçların farkındadırlar.
It is, then, a battle between Satan and Adam’s children: they go into it with full knowledge, aware of the consequences which are made clear in this true promise.
Onlar seçimlerinin sorumluluğunu taşırlar. Ancak Allah, rahmeti gereği onları aydınlanmadan yoksun bırakmamayı takdir etmiştir. Bu nedenle, onları uyarmaları için kendi elçilerini onlara göndermiştir.
They bear responsibility for their choices. Yet in His mercy, God has decided not to leave them without enlightenment. Therefore, he sent them His messengers to warn them.
Sûrenin sonunda Peygamber ﷺ'e son sözünü söylemesi emredilir:
At the end of the sūrah, the Prophet is instructed to say his final word:
De ki: "Bunun karşılığında sizden bir ücret istemiyorum ve ben, kendimde olmayan bir şeyi iddia edenlerden değilim. Bu, âlemler için bir öğütten başka bir şey değildir. Haberinin gerçekliğini bir süre sonra mutlaka anlayacaksınız."" (Sad suresi, 86-88. ayetler)
Say: No reward do I ask of you for this, and I am not one to claim what I am not. This is no less than a reminder to all the worlds, and in time you will certainly come to know its truth. (Verses 86-88)
Bu, uyarı verildiğinde ve kader gösterildiğinde, kendilerini kurtarmaları için yapılan samimi bir çağrıdır. Hakikate davet eden kişi, açık ve sade biçimde konuşur; hiçbir yanlış iddiada bulunmaz, gösteriş yapmaz ve kimseden bir karşılık talep etmez. Sağduyulu insan fıtratının kolayca onayladığı şeyden başka bir şey emretmez. Yalnızca bütün alemlere bir hatırlatma yapar; çünkü insanlar unutabilir ya da bilerek gaflete dalabilirler. Kendilerine iletilen bu büyük mesajı görmezden gelebilirler, ancak sonunda onun doğruluğunu bileceklerdir. Nitekim bu hitabın alınmasından birkaç yıl içinde Araplar bu mesajın doğruluğunu anlamışlardır ve Kıyamet Günü'nde, Allah'ın şu vaadi yerine geldiğinde bunu yine bileceklerdir: "Andolsun, cehennemi sizinle ve onlardan sana uyanlarla dolduracağım." (Verse 85)
It is a sincere call to them to save themselves when the warning has been given and the fate has been shown. The caller, advocating the truth, plain and simple, makes no false claims or pretensions, demanding no reward from anyone. He orders nothing except what sound human nature readily endorses. He simply delivers a reminder to all the worlds, since people may forget or choose to be oblivious. They may ignore the great message that has been delivered to them, but they will eventually come to know its truth. Indeed within a few years of receiving this address, the Arabs knew the truth of this message, and they will come to know it on Judgement Day, when God’s promise will be fulfilled: “I will most certainly fill hell with you and such of them as shall follow you.” (Verse 85)
Böylece surenin sonu, hem başlangıcıyla hem de ele aldığı konu ve meselelerle tam bir uyum içindedir. Sure, yaklaşmakta olan şeyin gerçekten ciddi olduğunu düşündüren güçlü bir ifadeyle bitirilmektedir: "Onun haberini mutlaka bir zaman sonra bileceksiniz." (Âyet 88)
Thus, the ending of the sūrah is in full harmony with its beginning as also with the themes and issues it has tackled. It is given in a powerful note suggesting that what is to come is grave indeed: “in time you will certainly come to know its truth.” (Verse 88)