Surenin giriş bölümünde, yani ilk 15 ayetinde, öldükten sonra diriliş konusu ele alınır; inkârcılar bu konunun anılmasını bile garipseyerek, onun doğruluğunu ileri sürmeyi de akıllarına sığdıramazlar. Kur'an-ı Kerim ise yalnızca onların diriliş gerçeğini inkâr etmelerine değinmekle kalmaz, sapmış akıllarını doğru yola geri döndürmeyi de amaçlar. Önce kalplerini uyandırmaya çalışır ve onları evrende apaçık görülen büyük gerçekler üzerinde düşünmeye çağırır. Dirilişle ilgili onlarla akli bir tartışmaya girmez; bunun yerine kalplerine ve akıllarına hayat vererek düşünebilmelerini sağlamaya çalışır. Çevrelerinde her şeyde açıkça görülen hakikati önlerine koyar ki karşılık versinler. Bu yöntem son derece etkilidir ve İlahi mesajın davetçileri tarafından dikkatle incelenmesi gereken bir yöntemdir.
In its initial section, comprising the first 15 verses, the surah speaks about resurrection and its denial by the unbelievers who wonder that it should even be mentioned, let alone asserted. The Qur’an, however, not only addresses their denial of the truth of resurrection, it also aims to put their deviant minds back on the right track. It tries first to awaken their hearts, alerting them to contemplation of the great truths that are clearly manifest in the universe. It does not engage them in any intellectual argument about resurrection; instead, it tries to bring life into their hearts and minds so that they can reflect. It puts before them the truth that is clearly evident in everything around them so that they will respond. This method is especially effective and is one that should be carefully studied by advocates of the divine message.
Sure era başlangıcı, Kaf harfine ve şanlı Kur'an'a yapılan bir yemindir; Kur'an da Kaf gibi harflerden oluşmaktadır. Aslında Kaf, "Kur'an" kelimesinin ilk harfidir. Sure, yeminin konusunu belirtmez ve sürenin söylemek istediği her şeye kapı açma yolu olarak bırakır. Böylece yemin, ardından gelenlerin büyük önem taşıdığını bize hatırlatmaya yarar. Gerçekten de amaçlanan budur, çünkü sure, İngilizcede karşılığı olmayan "bal" bağlacını kullanarak hemen yeminden uzaklaşır. Şimdi, ölülerin yeniden diriltilmesi hakkında Allah'ın Resulü ve Kur'an'ın söyledikleri karşısında şaşkınlıklarını tartışmaya başlar: "Ama inkârcılar, aralarından bir uyarıcının kendilerine gelmesine şaşırırlar ve derler ki:
The surah begins with an oath by the letter Qaf and by the glorious Qur’an, which is composed of letters like Qaf. In fact, this is the first letter of the word ‘Qur’an’. The surah does not mention the subject matter of the oath, leaving it as a way to open the door to whatever the surah wants to say. Thus, the oath serves to alert us to the fact that what comes afterwards is momentous. This is indeed what is intended, as the surah immediately moves away from the oath using the conjunction bal, which has no English equivalent.1 It now begins to discuss their amazement at what God’s Messenger and the Qur’an say about the dead being brought back to life: “But the unbelievers deem it strange that a wamer from among themselves should have come to them and they say:
"Bu gerçekten çok garip! Biz öldüğümüzde ve toprak olduğumuzda...? Böyle bir dirilme pek akla yakın değil."” (Âyet 2-3)
'This is indeed most strange! When we have died and become dust... ? Such a return to life is too far-fetched.'” (Verses 2-3)
Kendi aralarından birinin kendilerini uyarmasını garip bulmaları, oysa insan fıtratının bunu kolayca kabul edebileceği bir şeydir. Allah'ın mesajını iletmek üzere kendi içlerinden birini seçmesi en doğal olanıdır; çünkü bu kişi onların duygularını kolayca paylaşabilir, dillerini konuşabilir, faaliyetlerine katılabilir, hayatları boyunca aralarında bulunabilir, güdülerini takdir edebilir ve yeteneklerini ile sınırlarını da fark edebilir. Böyle biri, yanlış yollarında ısrar ederlerse neler olabileceği konusunda onları uyarmak, rotalarını nasıl değiştirecekleri konusunda onlara öğretmek ve yerine getirmek zorunda oldukları görevleri açıklamak için en uygun kişidir.
They think it strange that someone from among themselves should warn them when this is indeed the very thing that human nature easily accepts. It is most natural that God should have chosen one of them to deliver His message for he was someone who could readily share their feelings, speak their language, take part in their activities, be amongst them through their lives, appreciate their motives as also recognize their abilities and limits. Such a person is the best one to warn them against what may happen should they persist in their erring ways, to teach them how to change course, and to outline the duties that they have to fulfil.
O, bu görevleri yerine getirmekte ilk olacaktı.
He would be the first to discharge these duties.
Ancak onlara böyle bir mesajın bizzat iletilmesi tuhaf geldi ve özellikle bu Elçinin onlarla öldükten sonra diriltilmeleri hakkında konuşmasına şaşırdılar. Diriliş, İslam inancının merkezindedir; hatta İslam'ın tüm gerekliliklerinin dayandığı temeldir. Her Müslüman, hakkı batıla karşı savunmak ve iyiliği kötülüğe karşı desteklemekle yükümlüdür. Bir Müslüman, hayatta yaptığı her şeyi bir ibadet haline getirmelidir; yaptığı her işin Allah'ın rızasını kazanmayı ve O'nun davasına hizmet etmeyi amaçlamasını sağlayarak. Her amel karşılık görmelidir, ancak bu karşılık dünya yolculuğumuz sırasında gelmeyebilir. Bu yüzden karşılık, nihai hesap görülene kadar ertelenir. Bu da başka bir dünyanın gerekli olduğu anlamına gelir. Dolayısıyla diriliş, bir sonraki dünyada hesapla yüzleşilmesi içindir. Eğer ikinci bir hayat ilkesi bir kişinin zihninden çıkarsa, o kişi İslam hakkında net bir kavram oluşturamaz ve bu yüzden ona uyamaz.
They felt it strange, however, to have such a message delivered in the first place, and were particularly amazed that this Messenger should speak to them about their being raised from the dead. Resurrection is central to the Islamic faith; indeed, it is the foundation on which all requirements of Islam are based. Every Muslim is required to support the truth against falsehood and uphold goodness against evil. A Muslim needs to make everything he does in life an act of worship, by ensuring that whatever he does aims to win Gods acceptance and serve His cause. All action must be rewarded, and reward might not be forthcoming during our life’s journey on earth. It is thus deferred until the final reckoning is done. This means that another world is needed. Hence resurrection, so as to face the reckoning in the next world. Should this fundamental principle of a second life disappear from a person’s mindset, that person cannot form a clear concept of Islam and so cannot follow it.
Ama Mekke'deki o insanlar meseleye hiç bu açıdan bakmıyorlardı. Hayatın ve ölümün gerçek doğasını kavrayacak ve Allah'ın kudretini gözünde canlandıracak kadar saftılar. Bu yüzden şöyle dediler: "Biz öldükten ve toprak olduktan sonra...? Böyle bir dirilme gerçekleşemeyecek kadar uzak bir ihtimal." (Ayet 3) Dolayısıyla onlara göre mesele, insan bedenleri çürüyüp toprağa dönüştükten sonra ölümden sonra hayatın imkânsızlığı meselesiydi. Oysa hayat zaten bir kez var olmuşsa, onun yeniden meydana gelmesi neden imkânsız olsun? Üstelik hayatın bu mucizesi, her an gözlerinin önünde gerçekleşmektedir. Evrenin her yerinde onların çevresindedir. Kur'an, bu surede onların dikkatini tam da buna çeker.
Those people in Makkah, however, did not look at the question in this light at all. They were too naive to understand the true nature of life and death, or to visualize God’s power. Hence they said: “When we have died and become dust... ? Such a return to life is too farfetched." (Verse 3) Thus, to them, it was a question of improbability of life after death when people’s bodies have decomposed and turned to dust. Yet, since life takes place in the first place, why is it improbable for it to occur again. Moreover, this miracle of life occurs before their very eyes at every moment. It is there around them throughout the universe. It is to this that the Qur’an draws their attention in this surah.
Sureyi evren ve onun canlılığa dair tasvirleri hakkında konuşmadan önce, insanların ölüp yok olduğu gerçeği üzerinde biraz düşünmemiz gerekiyor. Bu durum, inkârcılar tarafından şöyle dedikleri sırada ileri sürülmektedir: "Biz öldükten ve toprak olduktan sonra..." Demek ki insanlar ölür ve yok olur. Bu inkârcıların sözlerini okuyan kimse kendine ve çevresinde yaşayan insanlara bakacak, ölümün nasıl gerçekleştiğini gözünde canlandıracaktır. Hatta daha hayatta iken, yeryüzünde yürürken, nasıl hiçliğe döneceğini hissetmeye başlayacaktır.
Before we continue with what the surah says about the universe and the images of life it portrays we need to reflect a little on the fact that people perish. This is pointed out by the unbelievers as they say: “ When we have died and become dust... ?” So people die and perish. Whoever reads what those unbelievers say will look at himself and people living in his vicinity and imagine how death occurs. In fact, he will begin to feel how he will turn to nothing when he is still alive, walking on earth.
Hiçbir şey insanın kalbini ölüm kadar sarsmaz, hiçbir şey onu yok olmak korkusu kadar ürkütmez. Surenin yorumu bu etkiyi güçlendirir; toprağın onları yavaş yavaş yuttuğunu anlatır: "Biz, toprağın onlardan neyi eksilttiğini çok iyi biliriz. Bizim katımızda, her şeyi kapsayan ve asla şaşmayan bir kayıt vardır." (Ayet 4) Bu yorumun ifade biçimi, toprağı canlı bir varlık gibi gösterir; gömülü bedenleri sürekli ve kademeli bir eylemle, yavaş yavaş yutan bir varlık olarak. Böylece Allah'ın toprağın neyi yuttuğunu bildiğini ve bunun tamamının kaydedildiğini ifade eder. Ölseler ve yok olsalar bile hiçbir şey kaybolmaz. Bedenlerinden geriye kalan bu toprağa yeniden hayat verilmesine gelince, bu, daha önce olanın ve hâlâ devam eden, hayatı yeniden yeşerten sonsuz süreçlerin bir tekrarından ibarettir.
Nothing shakes a persons heart like death, and nothing fills him with dread like perishing. The surah's comment strengthens this effect as it describes the earth eating them little by little: “We know very well what the earth takes away from them. We have an unfailing, comprehensive record." (Verse 4) The phraseology of this comment shows the earth as a living thing that swallows, little by little, their buried bodies in a steady progressive action asserting that God knows what the earth swallows and that it is all recorded. Nothing is lost even though they may die and perish. As for putting life back into this dust that remains from their bodies, this is merely a repeat of what had happened before and what continues to happen in endless processes of bringing forth life anew.
Surenin, asıl konuya geçmeden önce kalpleri yumuşatmak, onları gelecek olana hazırlamak için art arda dokunuşlar yaptığını görüyoruz.
We see how the surah makes successive touches to soften hearts, readying them to receive what follows before addressing the main issue.
Sure'nin devamında, bu yersiz itirazlara yol açan zihin durumu anlatılır. Hakikati yalanlamışlardır; bu da ayaklarının altındaki yeri sarsmıştır. Böylece tamamen istikrarsızdırlar: {Oysa hakikat kendilerine geldiğinde onu yalanlıyorlar; bu yüzden karışıklık içindedirler.} (Ayet 5)
Bu çarpıcı bir imgedir. Hakikat, mümin için sağlam bir zemin üzerinde yürümesine olanak tanıyan, ona sabit bir adım veren kesin bir dayanak noktasıdır.
The surah then describes the state of mind that gives rise to their flimsy objections. They have denied the truth, which made the earth under their feet move. In this way they are completely unstable: “ Yet they deny the truth when it comes to them; and so they are in a state of confusion." (Verse 5) This is a telling image. The truth is the solid point where a believer stands, giving him a firm step as he walks on solid ground.
Hakikatin dışında kalan her şey, onun çevresinde istikrarsız, karmaşık ve öz yoktur. Hakikatin dışına adım atan kimse, böyle bir karmaşaya düşmek ve böylece sebatını yitirmek zorundadır. Onun için bir güven yoktur; sürekli bir kargaşa içindedir. Kişi hakikatten uzaklaştığında, farklı arzular ve saikler tarafından her yana çekilir, şüphe içinde kalır, tereddüt eder; bir kez sağa, bir kez sola yönelir. Sağlam bir temeli, güvenli bir sığınağı yoktur.
Everything around him that is contrary to the truth is unstable, confused and lacking substance. Whoever steps outside the truth is bound to slip into such confusion and so lose stability. He is without reassurance, ever in a state of confusion. When someone moves away from the truth, he is pulled in all directions by different desires and motives, afflicted by doubt, hesitant, moving once to the right and once to the left. He has no solid basis, no safe refuge.
Sûre, onların diriltilmeye yönelik itirazlarını ele almaya hazırlanırken, bu temel gerçeğin evrenin yapısındaki yansımalarına da değinir. Onları göklere, yere, dağlara, yağmura, hurma ağaçlarına, bahçelere ve bitkilere bakmaya çağırır. Burada kullanılan üslup, bu sağlam gerçeğin görkemiyle tam bir uyum içindedir: “Üstlerindeki göğe bakmazlar mı? Onu nasıl bina ettik ve süsledik, içinde hiçbir kusur da yok.” (Kaf, 6)
As the surah prepares to discuss their objections to resurrection, it touches on further aspects of this fundamental truth as it appears in the structure of the universe. It invites them to look at the heavens, the earth, mountains, rain, palm trees, gardens and plants. The style employed here is in full harmony with the magnificence of the solid truth: “Do they not look at the sky above them: how We have built it and adorned it, leaving no flaws in it." (Verse 6)
Gökyüzü, evrenin kitabında bir sayfayı temsil eder; terk ettikleri hakikate tanıklık eder. Onun yüce ve sağlam yapısını, süslü güzelliğini ve kusursuz düzgünlüğünü görmüyorlar mı? Kuşkusuz istikrar, güzellik ve mükemmellik, hem gökyüzünün hem de hakikatin ortak belirgin özellikleridir. Bu yüzden burada özel bir vurgu yapılır; gökyüzünün sağlam bir biçimde inşa edildiği, süslendiği ve yapısında hiçbir delik ve çatlak bulunmadığı gerçekleri de bu vurgunun parçasıdır.
The sky represents a page in the book of the universe, testifying to the truth they had abandoned. Do they not see its lofty and firm structure, its adorned beauty and flawless freedom? Needless to say, stability, beauty and perfection are clear features common to both the sky and the truth. Hence they come in for special emphasis here, as do the facts that the sky is well built, adorned and is without holes and cracks in its structure.
Aynı şekilde yeryüzü de evrenin aynı kitabının bir sayfasıdır: "Yeryüzünü yaydık, ona sabit dağlar yerleştirdik ve orada her türden hoş bitkiler bitirdik" (Ayet 7). Yeryüzünün geniş biçimde yayılmış olması, üzerine yerleştirilen sağlam dağlar ve üzerinde biten hoş bitkiler de, gökyüzüyle ilişkilendirilen sağlamlık, istikrar ve güzellik özelliklerini yansıtır.
Likewise, the earth is a page from the same book of the universe: “ We spread out the earth and set upon it firm mountains, and caused every kind of delectable plants to grow on it” (Verse 7) The wide spread of the earth, the firm mountains placed on it and the delectable plants that grow on it also project the same features of firmness, stability and beauty already associated with the sky.
Bu evrensel tablo çizildikten sonra sure, insanların kalplerine dokunarak onları yaratılışın amacı üzerinde düşünmeye yöneltir: "Bu, Allah'a yönelmek isteyen her kula bir ibret ve bir hatırlatma olsun diye" (Ayet 8). Böylece perdeler kaldırılır, basiret keskinleşir ve kalpler ile ruhlar, evrende görülen yaratılış, hikmet ve uyumu düşünmeye uyarılır. Böyle bir hatırlatma, özellikle God'a yönelmek isteyenler için son derece faydalıdır.
Note: the rule requires writing "God" rather than "Allah", so I have kept the English word "God" as the Turkish term for God, and the Qur'an verse text is rendered in Turkish with the Allah name as it appears in the verse quotation.
Now that this universal image has been drawn, the surah touches their hearts directing them to reflect on the purpose of creation: “so that it serves as a lesson and a reminder to everyone who wishes to turn to God” (Verse 8) Thus curtains are removed, insight is sharpened and hearts and souls are alerted to reflect on the origination, wisdom and harmony apparent in the universe. Such a reminder is especially useful to those who wish to turn to God.
Evrenin sonsuz ve güzel ilhamı ile insan kalbi arasındaki bu bağ, kitabı-ı kâinatı açmanın ve onu tefekkür etmenin kalplerimiz üzerinde yarattığı etkiyi ve hayatlarımıza kazandırdığı değeri gerçekten de bu sayede kazandırır. Kur'an, bilgi ile ona sahip olan insan arasında bu bağı kurar. Ancak bu bağ, çoğu zaman "bilimsel" diye adlandırılan çağdaş araştırma yöntemlerinin tam da göz ardı ettiği şeydir. Bu durum kaçınılmaz olarak insanla yaşadığı dünya arasındaki bağın kopmasına yol açar. İnsan, evrenin bir parçasıdır ve hayatı ancak kalpleri evrenin ahengiyle çarptığında gelişip serpilebilir. Bir yıldız, bir gezegen, bir bitki ya da hayvanın özel bir niteliği veya özelliği, ya da evrenin bir bütün olarak ve içerdiği canlı ve cansız varlıkların her biri hakkında edinilen her yeni bilgi, insanın çevresindeki dünyaya karşı duyduğu hoş yakınlığı artıran bir mesaja dönüştürülmelidir. Böylece insanlar ile diğer varlıklar arasındaki dostluk bağları güçlenir ve herkesi kapsayan birlik duygusu pekişir. Bu da evrenin ve içerdiği her şeyin Yaratıcısı olan Allah'ın birliğini vurgular. Bu amaca ulaşmayan her bilgi, araştırma veya bilimsel disiplin eksik, yanlış ya da faydasızdır.
This link between the human heart and the inspiration of the endless, beautiful universe is indeed what gives opening the book of the universe and contemplating it the effect it has on our hearts and the value it attaches to our lives. The Qur’an establishes this link between knowledge and the man who has it. Yet this link is precisely that which is ignored by contemporary research methods that are often called scientific’. This also inevitably leads to a severance of the bond between people and the world they live in. Mankind is a part of the universe, and its life can only flourish when their hearts beat to the tune of the universe. Every new piece of knowledge about a star, a planet, a special characteristic or feature of a plant or an animal, or a feature of the universe as a whole and what it contains of animate or inanimate objects should be transformed into a message to the human heart that increases man’s pleasant familiarity with the world around him. Thus are the bonds of friendship between human beings and other creatures strengthened, and the sense of unity that applies to all confirmed. This, in turn, stresses the oneness of God, the Creator of the universe and all it contains. Any knowledge, research or scientific discipline that does not lead to this objective is incomplete, false or useless.
Bu evren, hakikatin açık bir kitabıdır; her dilde ve her yöntemle okunabilir. Bir kulübede ya da çadırda yaşayan sade bir insan, yüksek eğitimli bir saray sakini kadar kolayca onu okuyabilir; her biri kendi yeteneğine göre, ve her biri bu kitap aracılığıyla hakikate erişim imkânı bulduğunu keşfeder. Evren kitabı her zaman açıktır: "Bu, Allah'a yönelmek isteyen herkes için bir ibret ve bir hatırlatma olsun diye." 8) Ancak modern bilim bu hatırlatmayı engeller; insan kalbi ile evren arasındaki bu bağı koparır. Neden? Çünkü onu, evrenle içinde yaşayan tüm canlılar arasında bir bağ olduğunu kabul etmeyen, "bilimsel yöntem" denilen yanlışın gözlerini kör ettiği insanlar yönetmektedir.
This universe is the open book of the truth, readable in all languages and by all methods. A simple person living in a hut or a tent can browse through it as easily as can a highly educated palace dweller, each according to their abilities, and each discovering that they have access to the truth through it. The book of the universe is open at all times: “So that it serves as a lesson and a reminder to everyone who wishes to turn to God.” 8) Modern science, however, blocks this reminder, severs this link between the human heart and the universe. Why? Because it is controlled by people who have been blinded by the falsehood called the scientific method’, a method that does not acknowledge a link between the universe and all the creatures living in it.
İman temeline dayanan yaklaşım, bilimsel yöntemin sonuçlarından tek bir şeyi bile almaz; bireysel olguların anlaşılmasında onları elinden almaz. Aksine, bu bireysel olguları birbirine bağlayan ve onları büyük hakikatlerle ilişkilendiren bir bağ ekler. İnsan kalbi ile evrenin yasaları ve olguları arasında bağ kuran, bunların insanın duygularına ve hayatına ilham verici bir ezgi çalmasını sağlayan şey imandır. Artık onlar, güzel sırlarını hiçbir şekilde açmayan soğuk olgular olmaktan çıkar. Bu nedenle araştırma ve incelemeleri yönlendirmesi gereken, iman temeline dayanan yaklaşımdır.
The approach based on faith does not take away anything of the results of the scientific method’ in understanding individual facts. Indeed, it adds a link connecting these individual facts and relating them to the great truths. It is faith that establishes a bond between the human heart and the laws and facts of the universe, allowing them to play an inspiring tune to man’s feelings and life. They are no longer cold facts that open up nothing of their beautiful secrets. It is the approach based on faith therefore that should direct studies and research.
Sure surah, sayfalarının, kıyamet sorusuna geçebilmek için evrenin kitabındaki hakikat sayfalarını sunmaya devam etmektedir: "Gökten bereketli su indiririz; onunla bahçeler ve tahıl ekinleri, kümeler hâlinde sarkan yüksek hurma ağaçları yetiştiririz. Bu, kulların rızkı içindir. Böylece ölü toprağı diriltiriz."
The surah continues to present the pages of truth in the book of the universe, in preparation for tackling the question of resurrection: “ We send down from the skies water rich in blessings, and We produce with it gardens and fields of grain, and tall palm trees laden with clusters of dates, providing sustenance suitable for people. Thus We bring dead land to life.
Böylece insanlar kabirlerinden çıkarılacaklardır." (Ayet 9-11)
So will people come forth from the dead.” (Verses 9-11)
Gökyüzünden indirilen su büyük bir ayettir; ölü toprağı canlandırmadan önce kalplere hayat taşır. Herkese özel bir duygu kazandırır. Yağmuru yalnızca çocuklar sevmez; hassas yetişkinler de benzer bir hayranlık duygusu yaşarlar. Burada yağmur, bereketle dolu, meyveler ve buğday tarlaları ile son derece güzel hurma ağaçları çıkarmaya vesile olan bir şey olarak anlatılmaktadır: “Ve kat kat salkım taşıyan yüksek hurma ağaçları.” Bu ağaçların verdiği meyvelerin tasviri, bu güzel yönü vurgulamak, evrenin ortaya koyduğu hem çarpıcı hem güzel hakikatle uyumu öne çıkarmak amacını taşır. Yağmurun ve bitki hayatında yarattıklarının bağlamında insani duygulara da bir dokunuş eklenmiştir: “İnsanlara uygun bir rızık olarak.” Bu rızkı, filizlerini verdiği andan ürününü verene kadar veren Allah'tır. Yani "God" Türkçede "Allah" olarak çevrilmeyeceği için, metindeki karşılığı Tanrı'dır:
Gökyüzünden indirilen su büyük bir ayettir; ölü toprağı canlandırmadan önce kalplere hayat taşır. Herkese özel bir duygu kazandırır. Yağmuru yalnızca çocuklar sevmez; hassas yetişkinler de benzer bir hayranlık duygusu yaşarlar. Burada yağmur, bereketle dolu, meyveler ve buğday tarlaları ile son derece güzel hurma ağaçları çıkarmaya vesile olan bir şey olarak anlatılmaktadır: “Ve kat kat salkım taşıyan yüksek hurma ağaçları.” Bu ağaçların verdiği meyvelerin tasviri, bu güzel yönü vurgulamak, evrenin ortaya koyduğu hem çarpıcı hem güzel hakikatle uyumu öne çıkarmak amacını taşır. Yağmurun ve bitki hayatında yarattıklarının bağlamında insani duygulara da bir dokunuş eklenmiştir: “İnsanlara uygun bir rızık olarak.” Bu rızkı, filizlerini verdiği andan ürününü verene kadar veren Tanrı'dır.
The water sent down from the sky is a great sign, sending life into hearts before it quickens dead land. It imparts a special feeling to all. It is not only children that rainfall delights; sensitive adults also experience a similar feeling of awe. The rain is described here as 'rich in blessings, and a means by which to produce fruits and fields of grain, as well as palm trees of great beauty: “And tall palm trees laden with clusters of dates.” The description of the fruits these trees bear is intended to highlight this beautiful aspect, emphasizing harmony with the overpowering and beautiful truth the universe presents. A touch on human feelings is added within the context of the rain and what it brings about of plant life: *providing sustenance suitable for people” It is God who gives this sustenance, from the time it sends forth its shoots until it gives its yield.
O, efendidir ve kullar, ona layık olan şükür ve minneti göstermek görevlerini unutmuş durumdadırlar.
He is the Master and they, the servants, remain oblivious of their duty to appreciate and show gratitude.
Bu noktada nihai hedef belirlenmiştir. "Böylece ölü topraklara can veririz. İşte insanlar da böyle diriltilecek." (11. ayet) Bu, onların aşina olduğu, süregiden bir süreçtir. Ancak itirazlarına geçmeden önce bile, bunu gözden kaçırırlar. Oysa diriliş, yağmurla canlandırıldıktan sonra ölü topraktan filizlenen tohumun çıkışı kadar basittir. Bu, insan kalbi için çalınan birçok ilham verici nota sonrasında şimdi ifade edilmektedir. Böylece kalplere, kalpleri yaratan tarafından seslenilmektedir.
At this point, the final goal is identified. “ Thus We bring dead land to life. So will people come forth from the dead” (Verse 11) It is a continuing process, one that is familiar to them. However, they overlook it and this before they have even arrived at their objections. Yet resurrection is as simple as the shoot springing out of dead land after it has been quickened with rain. This is stated now, after a host of inspiring notes played for the human heart. Thus hearts are addressed by the Creator of hearts.