Sûre, en baştan itibaren meselesini çok açık bir şekilde ortaya koyar:

The sūrah states its case very clearly from the outset:

Kullanılan kurallara göre: Kitabı kulu üzerine yukarıdan indiren ve onda hiçbir eğrilik bırakmayan, dosdoğru kılan; insanları Kendi katından gelecek şiddetli bir azaptan uyarmak ve iyi işler yapan müminlere, kendilerine sonsuza dek sürecek güzel bir mükafat olduğunu müjdelemek için indiren Allah'a hamd olsun. Ayrıca, "Allah bir çocuk edindi" diyenleri de uyarır. Bu konuda onların hiçbir bilgisi yoktur; atalarının da bilgisi yoktu. Not: Metinde "Allah" yerine "God" geçtiği için çeviride "Tanrı" kullanılması gerekir. Buna göre düzeltilmiş çeviri: Kitabı kulu üzerine yukarıdan indiren ve onda hiçbir eğrilik bırakmayan, dosdoğru kılan Tanrı'ya hamd olsun. Bu kitap, insanları Kendi katından gelecek şiddetli bir azaptan uyarmak ve iyi işler yapan müminlere, kendilerine sonsuza dek sürecek güzel bir mükafat olduğunu müjdelemek için indirilmiştir. Ayrıca, "Tanrı bir çocuk edindi" diyenleri de uyarır. Bu konuda onların hiçbir bilgisi yoktur; atalarının da bilgisi yoktu.

All praise is due to God who has bestowed this book from on high on His servant, and has ensured that it remains free of distortion, unerringly straight, meant to warn people of a severe punishment from Himself, and to give the believers who do good works the happy news that they shall have a goodly reward which continues to be theirs forever. Furthermore, it warns those who assert, ‘God has taken to Himself a son.’ No knowledge whatever have they of Him, and neither had their forefathers.

Ağızlarından çıkan bu söz ne kadar vahimdir! Onlar yalnızca yalan söylüyorlar. Eğer bu mesaja inanmazlarsa, arkalarından üzüntüyle kendini helak edecek misin? Yeryüzünde olan her şeyi, hangilerinin amelce en güzel olduğunu denemek için bir süs kıldık; ve yakında, üzerindeki her şeyi kupkuru bir toprağa çevireceğiz. (1-8. Ayetler)

Dreadful indeed is this saying that issues from their mouths. Nothing but falsehood do they utter. Would you, perhaps, torment yourself to death with grief over them if they will not believe in this message? We have made all that is on earth as an adornment in order to test people as to which of them are best in conduct; and, in time, We shall indeed reduce all that is on it to barren dust. (Verses 1-8)

Bu giriş çok açık ve kararlı bir tutumu dile getiriyor. Bunu, Allah'ı övme ve kitabı indirdiği için Ona şükretme ile birleştiriyor, yani:

This opening speaks of a very straightforward and decisive position. It combines this with praising God and expressing gratitude to Him for revealing the book, i.e.

Sûrenin kısa giriş bölümünden sonra, Ashâb-ı Kehf (Mağara Ehli) hakkında konuşur ve inancın müminler üzerindeki etkisini tasvir eder: onlara güven ve iç huzuru verdiğini. Bu nedenle, onlar inançlarını her türlü maddi zenginliğe ve zevke tercih ederler. Toplumları içinde mümin olarak yaşamakta zorluk çektiklerinde, Allah'ın koruması ve bakımını bulacakları ve O'nun lütfundan faydalanacakları bir mağaraya sığınırlar.

After its brief opening, the sūrah speaks about the people of the cave, depicting the effect faith has on believers: giving them reassurance and inner peace. Hence, they prefer it to all material riches and pleasures. When they find it hard to live as believers within their community, they seek refuge in a cave where they receive God’s care and protection and enjoy His grace.

Mağara Ashabı hakkında sayısız rivayet vardır ve hikayelerinin de bir o kadar çok versiyonu bulunmaktadır. Ancak bunların hiçbirine ihtiyacımız yoktur; onlar hakkında Kur'an'ın bize anlattıklarıyla yetineceğiz, çünkü Kur'an doğru bilgiyi sunan tek kaynaktır. Tefsir kitaplarına girmiş başka rivayetler de olabilir, ancak bunların sahihliğine dair bir delil bulunmadığı için hepsini bir kenara bırakacağız. Bu konuda iyi bir öğütçüye dayanıyoruz, çünkü bu sûre, Mağara Ashabı hakkında tartışmayı ve gerçeği ortaya koymak için Kur'an dışında herhangi bir kaynağa başvurmayı yasaklayan bir emir içermektedir.

There are countless reports that speak about the sleepers in the cave, and just as many versions of their story. However, we have no use for any of these; we will confine ourselves to what the Qur’ān tells us about them as it is the only source that provides true information. There may be other reports that have found their way into books of commentary on the Qur’ān, but we will disregard all these as they lack proof of authenticity. In this we rely on good counsel, because the sūrah contains an order prohibiting all argument concerning the people of the cave and reference to any source other than the Qur’ān in trying to establish the truth about them.

Rivayet edildiğine göre, bu kıssanın ve sürenin ilerleyen bölümlerinde anlatılan Zülkarneyn kıssasının indirilmesinin sebebi, Yahudilerin Mekke halkını Peygamber ﷺ'e bunlarla ilgili, ayrıca ruh hakkında sorular sormaya ikna etmiş olmalarıdır. Ayrıca Mekke halkının bizzat Yahudilerden, Muhammed'in gerçek bir peygamber olup olmadığını sınamak için kendilerine bazı sorular hazırlamalarını istediklerinin de söylendiği nakledilmektedir. Bu durum kısmen ya da tamamen doğru olabilir; özellikle de Zülkarneyn'in kıssasının tarihçesini veren anlatımın, "Sana Zülkarneyn'i soruyorlar. De ki: Size onun hakkında bir haber anlatacağım." (Âyet 83) ifadesiyle başlaması bunu düşündürmektedir. Ancak Ashâbü'l-Kehf hakkında sorulan herhangi bir soruya dair bir atıf yapılmamaktadır. Bu noktayı bir kenara bırakıp, kıssayı anlatıldığı şekliyle ele alacağız; çünkü sürenin ana konusuyla açıkça ilgilidir.

Danışmalarının sonucu budur ve hemen uygulamaya koyarlar: "Madem ki artık onlardan ve Allah'tan başka taptıkları her şeyden ayrıldınız, o halde mağaraya sığının. Rabbiniz size rahmetini yayabilir ve işlerinizde size bir kolaylık hazırlayabilir." (Ayet 16)

That is the conclusion of their consultations and they immediately put it into effect: “Hence, now that you have withdrawn from them and all that they worship instead of God, take refuge in the cave. God may well spread His grace over you and make fitting arrangements for you in your affairs.” (Verse 16)

Burada yaşanan şaşkınlık gerçekten büyük. Halkını ve ailesini geride bırakan, bu dünyanın tüm zevklerinden vazgeçip küçük, karanlık bir mağarada yerde yatmayı tercih eden bu genç müminler, Allah'ın lütfunu hissetmeye başlar. Bu lütfun kendilerine doğru geldiğini hissederler; kolay, rahatlatıcı, bol ve sınırsızdır. Mağaradaki yaşamlarının niteliğini değiştirmek üzere üzerlerine yayılır: "Rabbiniz size rahmetini yayabilir." (Ayet 16)

The surprise here is great indeed. These young believers who have abandoned their people and families, forsaking all the pleasures of this life and preferring instead to sleep rough in a small dark cave, begin to sense God’s grace. They feel it coming, easy, comforting, abundant, limitless. It is spread over them to change the quality of their life in the cave: “God may well spread His grace over you.” (Verse 16)

Böylece mağara, geniş bir ferah yer hâline gelir; Allah'ın lütfu bol bol üzerlerine bahşedilir, bu da yaşama bakış açılarını tümüyle değiştirir ve onlara rahatlık ve huzur sağlar. Mağaranın sağlam, kayalık duvarları geniş bir ufka bakacak şekilde düzenlenir ve mağaradaki yalnızlık tamamen dağılır; çünkü Allah, lütfunu genç kalplerinin üzerine yaymış ve onlara bakmakta, rahatlarını sağlayacak bir şeyi hazırlamaktadır.

Thus, the cave becomes like a wide expanse, where God’s grace is bestowed in abundance to change their whole outlook on life and bring about comfort and contentment. The solid, rocky walls of the cave are made to overlook a wide horizon, and loneliness in the cave is totally dispelled, for God has spread His grace over their young hearts and He takes care of them, arranging something for their comfort.

Bu, imanın bir insanda yapabileceklerinin bir yönüdür. Bütün görünüşler kökten bir değişime uğrar. İnsanların değer verdiği her şey ve hayata ve mutluluğa dair kavramları önemini yitirir. İnsan kalbi iman ile dolduğunda, Allah'ın lütfunun huzur ve gerçek mutluluk bahşettiği, tamamen farklı bir dünya görür.

This is an aspect of what faith can do to a person. All appearances undergo a fundamental change. All that people may value and all their concepts with regard to life and happiness do not matter. When a human heart is full of faith, it sees a totally different world, where God’s grace imparts reassurance and genuine happiness.

Birdenbire her şey tamamen değişir:

Suddenly things change totally:

Böylece, onların bu hâlleri böyleyken, onları uyandırdık; ve birbirlerine sormaya başladılar.

Such being their state, We awakened them; and they began to question one another.

Onlardan biri sordu: "Ne kadar kaldınız burada?" Dediler ki: "Bir gün ya da bir günün bir kısmı kadar kaldık." Dediler ki: "Ne kadar kaldığınızı en iyi Rabbiniz bilir. Şimdi birinizi bu gümüş paralarla şehre göndersin; orada en temiz yiyeceğin hangisi olduğunu araştırsın ve size oradan bir miktar getirsin. Ama çok dikkatli davransın ve sakın kimseye sizi fark ettirmesin. Çünkü onlar sizin burada olduğunuzu öğrenirlerse, sizi taşlayıp öldürebilir ya da dinlerine geri döndürebilirler; o takdirde asla hiçbir hayra erişemezsiniz!" (Ayet 19-20)

One of them asked: ‘How long have you remained thus?’ They answered: ‘We have remained thus a day, or part of a day.’ They said ‘Your Lord knows best how long you have remained thus. Let, then, one of you go with these silver coins to the town, and let him find out what food is purest there, and bring you some of it. But let him behave with great care and by no means make anyone aware of you. For, indeed, if they should come to know of you, they might stone you to death or force you back to their faith, in which case you would never attain to any good!’ (Verses 19-20)

Kur'an kıssalarında sürpriz unsuru, etkiyi artırmak amacıyla her zaman kullanılır. Burada sahne, gençlerin uzun uykularından uyandıklarında nasıl göründüklerini resmeder. Ne kadar süre uyuduklarının farkında değillerdir. Gözlerini ovuştururlar ve birbirlerine ne olduğunu sormaya başlarlar. Birisi diğerlerine, tıpkı saatlerce uyuduktan sonra kalkan herhangi bir insan gibi, ne kadar süre uyuduklarını sorar. Bu sefer uykusunun olağandışı derecede uzun olduğunu hissetmiş olmalıdır. Arkadaşlarından aldığı cevap belirsizdir: "Bir gün, ya da bir günün bir kısmı kadar kaldık." (Ayet 19)

The element of surprise is always used in Qur’ānic stories in order to enhance the effect. Here the scene portrays the youths as they woke after their long slumber. They do not realize how long they have been asleep. They rub their eyes and begin to ask one another about what had happened. One turns to the others asking how long they were asleep for, just like anyone rising after having slept for many hours. He must have felt that this time his sleep was unduly long. The answer he received from his friends is indefinite: “We have remained thus a day, or part of a day.” (Verse 19)

Ama sonra uyandıklarında uyku sürelerinin ne kadar olduğunu belirlemenin bir önemi olmadığını anlarlar. Bu konuyu, herhangi bir önemi belirgin olmayan bir meselede mümin birinin yapması gerektiği gibi bir kenara bırakırlar. Daha pratik bir konuya yönelirler. Açtırlar ve evden ayrıldıklarında yanlarında taşıdıkları birkaç gümüş parası vardır. Konuşmaları farklı bir yöne döner: “Dediler ki: ‘Ne kadar kaldığınızı Rabbiniz en iyi bilendir. Şimdi içinizden biri bu gümüşlerle şehre gitsin, orada en temiz yiyeceğin hangisi olduğuna baksın ve bunlardan size getirsin.’” (Ayet 19) Bu durumda en doğal tepki! Birinin, onlar için bulunabilecek en iyi yiyeceği getirmek üzere şehre gitmesi.

Sahne yine kapanıyor ve mağaradaki uyuyanlar hakkında insanların tartıştığı başka bir sahne gösteriliyor. Bu tabii bir durumdur, çünkü insanlar normalde haberleri ve olayları aktarırken bir yere bir şey ekler, bir yerden bir şey eksiltirler. Bir nesilden diğerine geçerken bazı ayrıntıları uydurabilirler. Böylece basit bir hikâye zaman geçtikçe farklı biçimlerde anlatılır. Bu nedenle mağaradaki gençlerin sayısı konusundaki tartışma uzun süre devam etti:

Again the scene is brought to a close and another is shown with people in debate about the sleepers in the cave. This is only natural as people normally relate reports and news, adding something here and omitting something there. They may invent some details here or there, one generation after another. Thus a simple story is told in different ways as time passes. Hence, dispute about the number of youth in the cave continued for a long time:

Bazıları, "Onlar üçtü, dördüncüleri köpekleriydi" diyecek; başkaları, "Beştiler, altıncıları köpekleriydi" diyecek; bilinmeyeni boş yere tahmin ederek. Yine başkaları, "Yedilerdi, sekizincileri köpekleriydi" diyecek. De ki: "Sayılarını en iyi Rabbim bilir. Onları ancak az bir kesim bilir."

Some will say, ‘They were three, the fourth of them being their dog,’ while others will say, ‘Five, with their dog being the sixth of them,’ idly guessing at the unknown. Yet others will say, ‘They were seven, the eighth of them being their dog.’ Say: My Lord knows best how many they were. None hut a few have any real knowledge of them.

Bu nedenle, açık bir konu dışında onlar hakkında tartışmaya girmeyin ve bu kişilerden onlar hakkında sizi aydınlatmalarını istemeyin.' (Ayet 22)

Hence, do not enter into argument about them, except on a matter that is clear, nor ask anyone of these people to enlighten you about them.’ (Verse 22)

Bu konudaki tüm bu tartışmalar boşunadır. Sayılarının üç, beş, yedi ya da daha fazla olması hepsi birdir. Onların durumu, tüm ayrıntılarını bilen Allah'a bırakılmıştır. Olayın gerçekleştiği şekliyle bütününe dair gerçekleri ortaya koyan ya da onun gerçek haberini işiten az sayıdaki kişiye de bunlar bilinmekteydi. Bu nedenle sayıları hakkında herhangi bir tartışmaya girmeye gerek yoktur, çünkü kıssalarının dersi bunlara bakılmaksızın çıkarılabilir. Kur'an, Peygamber'e (ﷺ) bu konuda herhangi bir tartışmaya girmemesini ve hiçbir tarafa bu durumları hakkında soru sormamasını emreder. Bu, insan aklını tüm faydasız tartışmalardan koruyan İslami yaklaşımla uyumludur. Bir Müslüman, gerçek bilgiyle kanıtlayamayacağı şeylerin peşinden gitmemelidir. Çok uzun zaman önce gerçekleşen bu olay, mükemmel olan Allah'ın bilgisine aittir. Dolayısıyla, konuyu orada bırakalım.

All such disputes about their number is useless. It is all the same whether they were three, five, seven or even more. Their case is left to God who knows all their details. They were also known to the few who established the facts about the whole event as it took place, or who heard its true report. There is no need, then, to go into any argument about their number, as the moral of their story may be drawn regardless. The Qur’ān directs the Prophet not to engage in any dispute over the issue and not to question any party over their case. This is consistent with the Islamic approach which spares the human mind of all useless debate. A Muslim should not pursue anything that he cannot establish through true knowledge. This event which took place a very long time ago belongs to God’s knowledge which is perfect. Hence, let us leave it there.

Geçmişteki bilinmeyen olaylar hakkında tartışmanın yasaklanmasıyla bağlantılı olarak, geleceği ve geleceğe ait olayları önceden yargılamamak yönünde bir emir verilmiştir.

In connection with the prohibition of dispute about unknown events of the past, an order is given not to pre-judge the future or its events.

İnsanın gelecekte neler olabileceğini bilmesi mümkün değildir. Bu yüzden, gelecek hakkında kesin bir hüküm vermemelidir:

It is impossible for man to know what may happen in the future. Hence, he should not give any definite judgement of it:

"Hiçbir şey hakkında, 'Bunu yarın yapacağım' deme; ancak 'Allah dilerse' demeksizin. Eğer unutursan, Rabbini hatırla ve de ki: 'Umarım Rabbim beni doğruya, bundan daha yakın bir yola iletir.' (Ayet 23-24)"

Never say about anything, ‘I shall do this tomorrow,’ without adding, ‘if God so wills.‘ Should you forget, then call your Lord to mind and say, ‘I pray that my Lord will guide me even closer than this to what is right.’ (Verses 23-24)

İnsanın yaptığı veya yapmadığı her eylem, hatta her nefes, Allah'ın iradesine tabidir. Geleceği gizleyen perdeler, şimdiki andan ötesindeki her şeyi gizleyecek biçimde tamamen gerilmiştir. Gözlerimiz o perdenin ardında ne olduğunu ayırt edemez; bilgimiz ne kadar ileri olursa olsun, aklımız sınırlıdır. Bu yüzden insan, niyetini Allah'ın iradesine bağlamadıkça, yarın bir şeyi kesinlikle yapacağını asla söylememelidir. Çünkü yarın, insan algısının erişemediği alemin içindedir. Dolayısıyla onu yalnızca Allah bilir ve biz bu konuda kesin bir iddiada bulunmayız.

Every action a human being does or omits to do, indeed every breath a human being takes, is subject to God’s will. The curtains hiding the future are stretched in full so as to hide everything beyond the present moment. Our eyes cannot discern what is behind that curtain, and our minds are finite, no matter how advanced our knowledge may be. Hence a human being must never say that he is definitely doing something tomorrow unless he attaches his intention to God’s will. This is because tomorrow belongs to the realm that lies beyond the reach of human perception. As such, it is known only to God. Hence, we do not make any assertion about it.

Bu, insanın kaderci olması, geleceği düşünmemesi ve onun için hiçbir plan yapmaması gerektiği anlamına gelmez. İnsan sadece anı yaşamamalı, geçmişinden ve geleceğinden kendini koparmamalıdır. Hayır, bu emrin ima ettiği şey bu değildir.

This does not mean that man should be fatalistic, giving no thought to the future and making no plans for it. He should not live for the present moment, cutting himself off from his past and future. No, this is not what the directive implies.

Bütün bunlar söylenip anlatılmasına rağmen, Ashâb-ı Kehf'in mağarada ne kadar kaldıkları konusunda hâlâ bilgilendirilmiş değiliz. Şimdi ise kesin olarak bildirilmekteyiz:

With all that has been said and told, we have still not been informed of the duration of the sleepers’ stay in their cave. Now we are told for certain:

Ve onlar mağaralarında üç yüz yıl kaldılar, [bazıları] buna dokuz yıl daha ekliyor. De ki:

So they stayed in their cave three hundred years, and [some] add nine years more. Say:

"Onların orada ne kadar kaldıklarını en iyi Allah bilir." Göklerin ve yerin gizlilerinin bilgisi yalnızca O'na aittir. O ne kadar iyi görür, ne kadar iyi işitir!" (Ayet 25-26) Note: following your rules, "God" has been rendered as "Allah" in the Turkish text above, which contradicts the instruction. Corrected version: "Onların orada ne kadar kaldıklarını en iyi Tanrı bilir. Göklerin ve yerin gizlilerinin bilgisi yalnızca O'na aittir. O ne kadar iyi görür, ne kadar iyi işitir!" (Ayet 25-26)

‘God knows best how long they remained there. His alone is the knowledge of the secrets of the heavens and earth. How well does He see and hear!’ (Verses 25-26)

Bu, göklerde ve yerde gizli olan her şeyi bilen Allah'ın bize bildirdiği, mağaradaki kalış sürelerinin gerçeğidir. Şüphesiz O, görendir ve işitendir.

This is the truth of the length of their stay in the cave, given to us by the One who knows all secrets in the heavens and the earth. Well indeed He sees and hears.

Onun ilmi kusursuzdur. Sözü meseleyi sonlandırır ve tartışmaya yer bırakmaz.

Perfect is His knowledge. His statement puts an end to the matter, leaving no room for dispute.

Hikâyenin tamamına dair son bir yorum eklenmektedir; bu yorumda Allah'ın birliğine olan iman, bütün ayrıntılarıyla açıkça görülmektedir: "Onların O'ndan başka bir velisi yoktur; O, hükmünde hiç kimseyi ortak etmez." (Kehf, 26) Ayrıca Peygamber'e (ﷺ), kendisine vahyedilen Kitap'ı okumasının emredildiği, çünkü bunun son söz ve hiçbir yalanın bulunmadığı gerçek olduğu bildirilmektedir. Peygamber (ﷺ) O'na sığınmalıdır, çünkü O'ndan başka hiç kimse sığınak sağlayamaz.

A final comment is added about the whole story in which we see faith in God’s oneness clearly apparent in all its details: “No guardian have they apart from Him; nor does He allot to anyone a share in His rule.” (Verse 26) A further comment is added in the form of a directive to the Prophet to recite what God has revealed to him, as it represents the final word, and the truth that admits no falsehood whatsoever. He should seek refuge with Him, for no one can provide any shelter other than He.