Bu sure, Mekke'de inmiş bir vahiy olup, Kur'an'ın insan fıtratının asla gözden kaçırmasını istediği büyük imanı ortaya koymaktadır. Bu iman, yaşamın, insanın ve evrenin Yaratıcısı, her şeyi yöneten ve nerede olursa olsun tüm varlıkları kontrol eden tek Tanrı'ya teslimiyete dayanır. Ayrıca, insanları Rablerine yöneltmek için Kur'an'ın yukarıdan indirildiği Muhammed ﷺ'in risaletine inanmayı da gerektirir.

This sūrah, a Makkan revelation, presents the great faith which the Qur’ān wants human nature never to overlook. This is the faith based on submission to God, the One, the Creator of life, man and the universe, who conducts all affairs and controls all beings, wherever they are. It also requires belief in Muhammad’s message to whom the Qur’ān has been bestowed from on high to guide people to their Lord.

Bu mesajın bir diğer temel unsuru, diriliş, hesap, yargılanma ve karşılığın görüleceğine iman etmektir.

Another essential ingredient of this message is belief in resurrection, reckoning, judgement and reward.

Gerçekten, Mekke'de indirilen bütün sureler bu temel meseleyi ele alır; ancak her birinin kendine özgü bir yaklaşımı ve kendine özgü etkileri vardır. Yine de hepsi, içlerinde saklanan ve gizlenen şeyler de dahil olmak üzere, kalplerin ve akılların ne taşıdığını bilen Âlim'in bilgisiyle insan kalbine hitap etmekte birleşir. Ayrıca O, kalplerin yapısını, neyin onları etkilediğini ve her durumda nasıl hissedip nasıl tepki verdiklerini de bilir.

Indeed all the sūrahs revealed in Makkah deal with this main issue, but each has its own approach and uses its own special effects. Nonetheless, all converge to address the human heart with the knowledge of the One who knows all, including what hearts and minds may harbour and conceal. He further knows the nature of hearts, what affects them, how they feel and react in all situations.

Bu sure, imanla ilgili bu meseleyi, bir önceki Lokman sûresinde izlenen yöntemden tamamen farklı bir biçimde ele alır. Konunun tamamını açılış ayetlerinde sunar; sûrenin geri kalanı ise kalpleri ve ruhları uyandıran, tefekküre ve düşünmeye çağıran işaret ve dokunuşlar sağlar. Ayrıca evrende bulunanlardan ve insanın yaratılışı ile gelişiminden çıkarılan delil ve kanıtları sunar. Kıyamet gününden canlılıkla dolu sahneler çizer ve daha önceki toplulukların akıbetlerine değinir; bu toplulukların harabeleri, insanlar bir düşünebilselerdi, ayrıca ibret ve delil olurdu.

This sūrah deals with this issue of faith in a totally different way to that followed in the preceeding sūrah, Luqmān. It presents the whole issue in its opening verses, while the rest of the sūrah provides notes and touches that awaken hearts and souls, calling for contemplation and reflection. It also provides evidence and proof derived from what is in the universe, and the origins of man and how he develops. It presents scenes from the Day of Judgement which are full of life, and it refers to the fates of earlier communities whose ruins provide further evidence if only people would contemplate this.

Sure hur, bu sûre, inananların nasıl ibadet ettiklerini ve Rableriyle buluşmayı nasıl arzuladıklarını resmeder; bunları inatçı inkârcıların hâlini tasvir eden tablolarla karşılaştırır. Her iki grubun sonunu ve mükâfatlarını, sanki bu olaylar şu anda gözlerimizin önünde cereyan ediyormuş gibi gösterir.

The sūrah draws pictures of believers and how they worship and aspire to meet their Lord, contrasting these with stubborn unbelievers. It shows the end of both groups and their rewards as though this is taking place now before our very eyes.

Bu şekilde sure, insan kalbine düşünmesi, tefekkür etmesi, sonuçlarından korkması, arzulaması ve ümit etmesi için gereken şeyleri sunar. Uyarır, ikna eder ve kanaat getirir. Sonunda ise insanı, bilinçli bir tercihte bulunabilmesi için gereken tüm bilgi ve rehberlikle donatılmış olarak, kendi yolunu seçmeye ve kaderini beklemeye bırakır.

In this way, the sūrah presents the human heart with what it needs to reflect, contemplate, fear the consequences of, aspire to and hope for. It warns, persuades and convinces. At the end, it leaves man to choose his way and await his destiny having been given all the information and guidance it needs to make an enlightened choice.

Bu büyük meseleyi ele alışında sure, birbiriyle ilişkili dört ya da beş bölüme ayrılabilir. Üç ayrı harf olan Elif, Lâm, Mîm ile başlar; bu, indirilen kitabın bu tür harflerden oluştuğunu işaret eder. Kitabın “âlemlerin Rabbi” olan Allah'tan indirildiği konusunda hiçbir şüpheye yer bırakmaz. (Ayet 2) Ardından, Kur'ân'ın Peygamber ﷺ tarafından uydurulduğu iddiasına hayret eden bir soru sorar. Bunu, Kur'ân'ın onun kendisine vahyedilmiş bir hakikat olduğu ve “umulur ki hidayete erersiniz” diye kavmini uyarması için gönderildiği yönündeki bir tespit izler. (Ayet 3) Bu, imanın ilk meselesidir: vahyin meselesi ve Peygamber ﷺ'in âlemlerin Rabbi'nin mesajını tebliğ ederken hakikati söylediği gerçeği.

In its presentation of this great issue, the sūrah can be divided into four or five related sections. It begins with the three separate letters, Alif, Lām, Mīm, to indicate that the revealed book is composed of letters like these. It removes all doubt about its being revealed by God ‘the Lord of all the worlds.’ (Verse 2) It poses a rhetorical question that wonders at the unbelievers’ claim that the Qur’ān was invented by the Prophet. It follows this with an assertion that it is the truth revealed to him so that he can warn his people in the hope “that they may be guided.” (Verse 3) This is the first issue of faith: the issue of revelation and the fact that the Prophet tells the truth as he delivers the message of the Lord of all the worlds.

Sure'nin devamında, Tanrılık ve evrendeki tezahürleri ele alınır: göklerin ve yerin ve bunlar arasında bulunan her şeyin yaratılışı, evrenin yönetimi, göklerde ve yerde olan işlerin nasıl yürütüldüğü, Kıyamet Günü'nde her şeyin O'na döndürülmesi; ayrıca insanın yaratılışı — kökeni, gelişim evreleri ve görme, işitme ve anlama yetisini nasıl kazandığı. Yine de insanların şükretmesi çok az görülür. Bu, Tanrılık'ın niteliklerini anlatan ikinci meseledir: yaratma, yönetme, lütuf, iyilik, ilim, merhamet ve ihsan.

The sūrah then speaks about Godhead and its manifestations in the universe: the creation of the heavens and the earth and all that is in between them, control of the universe, how matters in the heavens and the earth are conducted, the reference of all things to Him on the Day of Judgement, as well as the creation of man — his origin, stages of development, and his acquisition of sight, hearing and understanding. Yet rarely do people give thanks. This is the second issue, detailing attributes of the Godhead: creation, control, kindness, benefaction, knowledge, mercy and grace.

Bunların hepsi yaratılışı anlatan ayetlerde zikredilmektedir.

They are all mentioned in the verses speaking about creation.

Üçüncü mesele, diriliş ve kader meselesidir. Sure, kâfirlerin toprağa karışıp kaybolduktan sonra yeniden diriltilmeleri hakkındaki şüphelerine kesin bir cevap vermektedir: "Biz toprağa karışıp kaybolduktan sonra mı yeni bir yaratılışla [yeniden diriltileceğiz]?" diyorlar. (Verse 10)

The third issue is that of resurrection and destiny. The sūrah provides a firm answer to the unbelievers’ doubts about being resurrected after having been buried and lost in the earth: “They say: What! After we have vanished into the earth, shall we be [restored to life] in a new act of creation?” (Verse 10)

Sûre daha sonra Kıyamet Günü'nden bir sahneyi sunar: "Suçlular, Rableri katında başlarını öne eğeceklerdir." (Ayet 12) O zaman, ahiretin varlığına olan kesin inançlarını ve İslâm mesajının hakikatine olan imanlarını dile getireceklerdir.

The sūrah then presents a scene from the Day of Judgement “when those evildoers will hang down their heads before their Lord.” (Verse 12) At that time they will declare their certainty of the hereafter and their belief in the truth of the Islamic message.

Bu hayatta söyledikleri takdirde kendileri için cennetin kapılarını açacak olan o sözü söyleyecekler. Ancak o gün bulundukları durumda bu söz onlara hiçbir fayda sağlamaz. Bu sahne, belki de şimdi o sözü söylemeleri için onları teşvik etsin diye gösterilmektedir.

They will say the word which, had they said it in this life, would have opened up for them the gates of heaven. However, in their position on that day it is of no use to them. This scene is shown so that, perchance, it will encourage them to say this word now.

Bu acı verici tabloyla yan yana, sûre, bu dünyadaki iman sahiplerini gösterir; bunlar, Rablerinin ayetleri kendilerine hatırlatıldığında "secdeye kapanır ve Rablerinin sınırsız yüceliğini ve hamdini tespih ederler; ve asla kibirlenmezler; korku ve umutla Rablerine dua etmek için geceleyin yataklarından kalkarlar; ve Bizim onlara verdiklerimizden infak ederler." (15-16. ayetler) Bu, insanı harekete geçiren bir tablodur; ardından, bu tür müminler için God'un hazırladığı, insanların hayal edebileceklerinin çok ötesinde bir mutluluğu gösteren başka bir tablo gelir: "Yaptıklarının karşılığı olarak onlar için gözlerin aydınlanacağı ne nimetler saklandığını hiç kimse bilemez." (17. ayet)

In juxtaposition with this miserable image, the sūrah shows the believers in this life who, whenever they are reminded of their Lord’s signs, “fall down prostrating themselves in adoration, and extol their Lord’s limitless glory and praise; and who are never arrogant; who drag themselves out of their beds at night to pray to their Lord in fear and hope; and who are charitable with what We provide for them.” (Verses 15-16) This is an inspiring image, followed by another showing what God has prepared for such believers of happiness that exceeds all that people can imagine: “No one can imagine what blissful delights have been kept in store for them as a reward for what they used to do.” (Verse 17)

Sûre daha sonra iman edenlerin ve inkâr edenlerin akıbetlerini kısaca gösterir: sırasıyla cennette ve cehennemde. Zalimleri, daha ağır olan cehennem azabından önce, dünyada Allah'ın azabı konusunda uyarır.

The sūrah then shows briefly the fates of believers and unbelievers, in heaven and hell respectively. It warns the wrongdoers about God’s punishment on earth, prior to their more severe punishment in hell.

Ardından Musa'ya ve onun getirdiği mesajla Muhammed'in (ona ve her ikisine selam olsun) mesajı arasındaki birliğe dair bir değinme gelir. Bu değinme, Musa'nın kavminden iman edenlerin, zorluklara rağmen ilahi dini savunmada nasıl sebat ettiklerini gösterir. Sebatları sayesinde Allah'ın onları önder kıldığı da belirtilir. Bu değinme, İslam'ın savunucularına, karşılaştıkları her türlü zorluk ve muhalefete rağmen sabırlı kalmaları ve sebat etmeleri gerektiğine dair açık bir mesaj verir. Note: I have written "Muhammed" here, but per the rules the Prophet's name should be followed by ﷺ. Corrected version: Ardından Musa'ya ve onun getirdiği mesajla Muhammed ﷺ'in (ona ve her ikisine selam olsun) mesajı arasındaki birliğe dair bir değinme gelir. Bu değinme, Musa'nın kavminden iman edenlerin, zorluklara rağmen ilahi dini savunmada nasıl sebat ettiklerini gösterir. Sebatları sayesinde Tanrı'nın onları önder kıldığı da belirtilir. Bu değinme, İslam'ın savunucularına, karşılaştıkları her türlü zorluk ve muhalefete rağmen sabırlı kalmaları ve sebat etmeleri gerektiğine dair açık bir mesaj verir.

Then follows a reference to Moses and the unity between his message and that of Muhammad (peace be upon them both). It shows how the believers among his people persevered in advocating the divine faith in the face of adversity. It mentions that God made them leaders because of their perseverance. This reference gives a clear message to the advocates of Islam to remain patient in adversity and to persevere despite all the opposition they face.

Sure'de ardından, önceki toplulukların kaderi ve bu toplulukların, hakikatten habersiz, işlerini nasıl yürüttükleri üzerine kısa bir dolaşıma çıkarır bizi. Ayrıca yağmur yağdığında ölü toprağın nasıl yeniden canlandığını da gösterir. Böylece yıkım ve hayat olmak üzere iki zıt tablo, sadece birkaç satır içinde yan yana sunulur. Sure, onların "Bu hüküm ne zaman gerçekleşecek?" sorusunu aktararak sona erer. (Ayet 28).

The sūrah then takes us on a quick round of the fate of earlier communities and how they used to go about their business, oblivious to the truth. It also shows us how dead land is brought to life when rain falls over it. In this way, the two contrasting images of ruin and life are depicted side by side in just a few lines. The sūrah then concludes by reporting on their question: “When will this judgement be.” (Verse 28).

Bu soru, uyarıların gerçekleşeceği güne dair şüphe ifade etmek amacıyla sorulmaktadır. Verilen cevap, bu günün getirdiği ağır azaba karşı onları uyarmaktadır. Peygamber ﷺ'e de onları kaçınılmaz ve üzücü kaderleriyle baş başa bırakması emredilmektedir.

This is asked to express doubt about the day when warnings will come true. The answer given warns them of the grievous suffering that this day brings. The Prophet is also directed to leave them to their inevitable and sorry fate.