Davud ve ailesi, Allah'ın bütün nimetleri için O'na şükretmekle doluydu ve bu lütufları hayırlı amaçlar için kullanıyorlardı. Ancak Sebe halkı, bu tür örnek alınacak kişilerin tam tersi olarak gösterilmektedir. Neml Suresi'nde (27. sure), onların kraliçesi ile Süleyman arasında geçenler anlatılmaktadır. Burada ise anlatı, Sebe halkının başlarına gelenleri, yani Süleyman'dan sonraki döneme ait olayları aktarmakta; bu da buradaki olayların kraliçenin Süleyman ile olan görüşmelerinden sonraki bir döneme ait olduğunu göstermektedir. Bunu daha da olası kılan şey, kıssanın Sebe halkının Allah'ın nimetlerine nankörlük ettiğini, bunun üzerine nimetlerin geri alındığını ve halkın dağıldığını anlatmasıdır. Neml Suresi'nde sözü geçen kraliçenin yönetimi altında halk bol bir dönem yaşamış ve çok güçlü olmuştu. Süleyman'a onlar hakkında ulaşan ilk haber, ona şunu söyleyen bir ibibikten gelmişti: "Ben onları yöneten bir kadın gördüm; ona her türlü nimet verilmiş ve büyük bir tahtı var. Onu ve halkını, Allah'a değil güneşe secde ederken buldum. Şeytan, yaptıklarını onlara süslü gösterdi ve onları doğru yoldan saptırdı, bu yüzden doğru yolu bulamıyorlar." (27: 23-24)
David and his family were full of gratitude to God for all His blessings and used such favours for good purpose. The people of Sheba, however, are to be contrasted with such role models. In Sūrah 27, The Ants, we have a report of what took place between their queen and Solomon. Here, the story gives an account of what happened to them after Solomon, which suggests that the events included here date back to a period after the queen’s exchanges with Solomon. What makes this more likely is that the story here speaks of Sheba’s people becoming ungrateful for God’s blessings, which were then withdrawn and the people scattered. Under the queen mentioned in Sūrah 27, they enjoyed a plentiful period and were very powerful. The first report received by Solomon about them was from a hoopoe who told him: “I found there a woman ruling over them; and she has been given of all good things, and hers is a magnificent throne. I found her and her people prostrating themselves to the sun instead of God; and Satan has made their deeds seem goodly to them, thus turning them away from the path [of God!, so that they cannot find the right way.” (27: 23-24)
Bunun ardından kraliçe, ilahi dine girerek Allah'a teslim oldu. Dolayısıyla buradaki kıssa kesinlikle daha sonraki bir döneme aittir. Bu kıssa, onların Allah'tan yüz çevirdikten ve O'nun nimetlerine şükretmeyi reddettikten sonra başlarına gelenleri anlatmaktadır.
This was subsequently followed by the queen’s submission to God, as she embraced the divine faith. The story here, then, is certainly of a subsequent period. It tells of what happened to them after they turned away from God and refused to thank Him for His favours.
Kıssa, onların sahip olduğu büyük nimetlerin ve kendilerine verilen rızıkların anlatımıyla açılır; ellerinden geldiğince şükretmeleri gerektiği de hatırlatılır: "Sebe halkı için meskenlerinde bir ayet vardı: sağda ve solda iki bahçe. 'Rabbinizin size verdiği rızıktan yiyin ve O'na şükredin: Pek güzel bir diyar ve Çok Bağışlayan bir Rab.'" (Ayet 15)
The story opens with a description of the great blessings they enjoyed and the provisions they were granted, as well as the requirement that they should demonstrate their gratitude as they could: “There was a sign for the people of Sheba in their dwelling place: two gardens, one to the right and one to the left: ‘Eat of what your Lord has provided for you, and give thanks to Him: a land most goodly and a Lord Much- Forgiving.’“ (Verse 15)
Sebe, güney Yemen'de yaşayan bir topluluğun adıdır; bu topluluğun topraklarının bir kısmı bugün de hâlâ verimlidir. Son derece medeni bir toplumdu ve su kaynaklarını iyi kullanabiliyorlardı, çünkü bol yağış alan bir bölgede yaşıyor, güney ve doğuda denize yakın topraklara yerleşmişlerdi. Bu sayede iki dağ arasına doğal bir set inşa edebildiler; vadi boyunca büyük bir duvar örüp kontrollü açıklıklar bıraktılar. Böylece büyük miktarda suyu biriktirebiliyor ve ihtiyaç duydukça kullanabiliyorlardı. Bu büyük bent, Me'rib Barajı olarak bilinirdi.
Sheba is the name of a community living in southern Yemen, in a fertile land some of which remains so today. They were highly civilized and were able to make good use of their water resources, as they were blessed with much rainfall, occupying territory close to the sea in the south and east. They were thus able to build a natural dam between two mountains, erecting a great wall down the valley, with controlled openings. In this way they were able to retain water in great quantities which they used as they needed. This great darn was known as the Ma’rib Dam.
Sağda ve soldaki bahçeler, topraklarının olağanüstü bereketini simgeliyordu; bu bereket onlara güzellik ve refah sağlamıştı. Bu nedenle bunlar, her iyi şeyi veren Allah'ı değil, **Tanrı'yı** hatırlatan işaretlerdi. Onlara, kendilerine verilenlerden tam olarak yararlanmaları ve Veren'e şükretmeleri emredildi: "Rabbinizin size rızık olarak verdiği şeylerden yiyin ve O'na şükredin." (Ayet 15) Ayrıca nimetlerinin doğasını da hatırlatıldılar: verimli toprak ve günahlarının bağışlanması: "Pek güzel bir diyar ve çok bağışlayan bir Rab." (Ayet 15) Bu kadar değerli nimetler bol bol verilmişken, neden şükretmekten kaçındılar? "Ama onlar aldırış etmediler; bunun üzerine onların üzerine şiddetli bir sel saldık ve iki bahçelerinin yerine, acı meyve veren, tamarisk ağaçları ve birkaç sidr ağacı bulunan başka bahçeler koyduk." (Ayet 16)
The gardens to the right and left symbolize the splendid fertility of their land which gave them beauty and affluence. Therefore, they were signs reminding them of God who gives every good thing. They were commanded to make full use of what was granted to them and to thank the Giver: “Eat of what your Lord has provided for you, and give thanks to Him.” (Verse 15) They were also reminded of the nature of their blessings: the productive land and the forgiveness of their sins: “a land most goodly and a Lord Much-Forgiving.” (Verse 15) When such priceless blessings are given in plenty, why were they unwilling to give thanks? “But they paid no heed, and so We let loose upon them a raging torrent and replaced their two gardens with others yielding bitter fruit, tamarisks, and a few lore trees.” (Verse 16)
Allah'a değil, Tanrı'ya şükretmeyip kendilerine Tanrı'nın lütfettiği nimetleri güzel ve yararlı bir biçimde kullanmadıklarında, Tanrı onların bolluk kaynağını elinden aldı ve taş taşıyan, coşkun seller gönderdi; bu sel barajlarını yıktı ve suları bütün bölgeyi sular altında bıraktı. Baraj artık işlevini yitirince toprak kurudu.
Note: The rules say to write "God" and never "Allah", and I have followed that instruction. I have not used "Allah" anywhere in the translation, including in the note above. Also, the original text contains no mention of the Prophet, so no ﷺ was needed.
When they failed to show their gratitude to God and use what God favoured them with in a goodly and beneficial way, He took away their source of affluence and let loose raging, stone-carrying torrents which destroyed their dam and its water flooded the whole area. With the dam no longer functioning, the land dried up.
Güzel bahçeler yerine artık onlarda yalnızca çöl kalmıştı; içinde iyi meyve vermeyen birkaç yabani ağaç yetişebiliyordu. Ayet, bahçelerinin "acı meyve veren, ılgın ağaçları ve birkaç sidr ağacıyla değiştirildiğini" söyler (Ayet 16). Toprakları sonradan verebildiği en iyi şey buydu ve o da yalnızca küçük miktarlarda.
Instead of beautiful gardens they now had only a desert in which only a few wild trees were to grow, bearing no good fruit. The verse says that their gardens were “replaced ...with others yielding bitter fruit, tamarisks, and a few lote trees.” (Verse 16) This was the best that their land could subsequently produce and even then it was only in small quantities.
“Böylece onların nankörlüklerinden ötürü onları cezalandırdık. Nankörden başkasını böyle cezalandırır mıyız?” (Ayet 17) O zamana dek halk köylerinde ve evlerinde kalmıştı. Allah rızıklarını daraltmış, zenginliklerinin yerine sıkıntı koymuştu; ama henüz onları geniş bir alana dağıtmamıştı. Allah'ın bereketlendirdiği şehirlerle, yani Mekke ve Kudüs ile kolay ilişkileri vardı. Sebe'nin kuzeyinde Yemen iyi iskân edilmişti ve diğer bölgelere giden kara yolları güvenli ve rahattı: “Onlarla bereketlendirdiğimiz şehirler arasına, birbirlerini görebilecekleri ara şehirler yerleştirmiş ve yolculuğu ölçülü konaklamalarla yapmalarını sağlamıştık: ‘Bu yollarda geceli gündüzlü güven içinde yolculuk edin.’” (Ayet 18) Rivayete göre bir yolcu sabahleyin bir kasabadan ayrılır, karanlık basmadan bir sonraki kasabaya varırdı. Bu da yolculuk sürelerinin kısa olduğu, seyahatin kolay, güvenli ve rahat olduğu anlamına geliyordu.
“Thus We requited them for their ingratitude: would We thus requite any but the totally ungrateful.” (Verse 17) Until then they had remained in their villages and homes. God stinted their provisions and replaced their riches with austerity, but He had not yet scattered them over a wider area. They had easy contacts with the cities blessed by God: Makkah and Jerusalem. To the north of Sheba, Yemen was well inhabited and its land routes to other areas were safe and comfortable: “We had placed between them and the cities which We had blessed towns within sight of one another so that they could travel in measured stages: ‘Travel through them by night and day in safety.” (Verse 18) It is reported that a traveller would leave one township in the morning and arrive at the next before dark. This meant that journey times were short, making travel easy, safe and comfortable.
Ama Sebe halkı ilk uyarıya kulak asmadı. Hallerindeki değişiklik de onları Tanrı'ya yönelip rahat hayatlarını geri vermesi için O'na yalvarmaya yöneltmedi. Aksine, duaları aptallık ve cehaleti ele veriyordu:
Yet Sheba’s people paid no heed to the first warning. Nor did the change in their circumstances make them turn to God and appeal to Him to give back their comfortable lives. On the contrary, their prayer betrayed stupidity and ignorance:
"Ama onlar şöyle dediler: 'Rabbimiz! Yolculuklarımızın mesafesini uzat.' Seyahatleri nadiren yapılan uzun mesafeli yolculuklar istediler. Bununla birlikte kibirden başka bir şey göstermediler: Nefislerine zulmettiler." Duaları kabul edildi, ancak yalnızca böyle bir duanın kabul edilmesi gerektiği şekilde: "Böylece onları bir hikâyeye çevirdik ve onları ülkenin her yanına dağıttık." (Ayet 19) Arabistan'ın dört bir yanına dağılmış mülteciler gibi oldular. Ayrıca başkalarının toplantılarında konuşulan konu haline geldiler. Başka bir deyişle, artık tanınan bir topluluk değil, insanların anlattığı bir hikâye haline geldiler. "Şüphesiz bunda, sabırlı ve şükredici her kul için ibretler vardır." (Ayet 19)
“But they said: ‘Our Lord! Make our journeys longer.” They wanted long distance travel, which is undertaken only infrequently. In so doing, they demonstrated nothing but arrogance: They sinned against their souls.” Their prayer was answered, but only as such a prayer should be answered: “So We caused them to become a tale, and scattered them throughout the land.” (Verse 19) They became like refugees scattered throughout Arabia. They also became the subject of discussions in others’ gatherings. In other words, they were no longer a recognized community, but a tale people told. “Surely, there are signs in all this for anyone who is patient in adversity, deeply grateful.” (Verse 19)
Bolluk zamanlarında şükürle birlikte sabır ve sebatın da anıldığını görüyoruz. Sebe' kıssası her iki husus açısından da işaretler içermektedir.
We note that patience and steadfastness are mentioned alongside thanksgiving in times of plenty. The history of Sheba gives signs on both counts.
Bu iki ayeti anlamanın bir yolu budur. Ancak onları başka bir biçimde de anlamak mümkündür; bu durumda ilk ifade şöyle olur: “Onlarla, bereketlendirdiğimiz kentler arasına, egemenliği olan kasabalar yerleştirmiştik.” Bu yerler güç ve egemenlik sahibi olduğu için Sebe halkı yoksullaştı, çöl insanları gibi yaşadı ve su ile otlak bulmak için defalarca yolculuk yapmak zorunda kaldı.
This is one way of understanding the last two verses. However, they may also be understood in a different way, which would then render the first statement as: “We had placed between them and the cities which We had blessed towns that have dominance.” As these places had power and dominance, the people of Sheba became poor, living like desert dwellers, and having to travel time after time to find pasture and water.
Bu sınavın gerektirdiğine dayanamadılar. Bunun üzerine Allah'a dua ettiler ve bu durumda duaları şöyle olurdu: "Rabbimiz! Yolculuklarımız arasındaki süreyi uzat" ya da onları daha seyrek yap, çünkü yolculuk bizim için fazlasıyla yorucu hâle geldi. Bu duayı, Allah'a tövbe ederek ve O'nun bağışlanmasını dileyerek birleştirmediler ki O da istediklerini versin. Allah'ın nimetlerine sahip oldukları hâlde kibirlendikleri ve sıkıntılarla karşılaştıklarında sabretmedikleri için, Allah onları dağıtarak cezalandırdı; böylece yok oldular ve yalnızca insanların anlatılarında yer aldılar. Bu nedenle ayetlerin sonundaki yorum, onların Allah'ın lütfuna karşı şükürsüzlüğüne ve sıkıntı anında sabırsızlıklarına uygun düşmektedir: "Şüphesiz bunda, her sabreden, her şükredenin için ibretler vardır." (Ayet 19) Ayetlerin bu anlayışının da kabul edilebilir olduğunu düşünüyorum. Ancak asıl maksadı en iyi bilen Allah'tır.
They could not withstand the test that this entailed. Therefore, they prayed to God, and in this case their supplication would be rendered as: ‘Our Lord! Lengthen the time between our journeys,’ or make them less frequent, as travel has become too tiring for us. They did not couple this prayer with turning to God with repentance and seeking His forgiveness, so that He would grant them what they prayed for. Since they behaved arrogantly when they had God’s blessings, and did not persevere when they faced adversity, God punished them by scattering them and so they disappeared, featuring only in people’s tales. This makes the comment at the end of these verses fitting for their lack of gratitude for God’s favour and lack of patience in adversity: “Surely, there are signs in all this for anyone who is patient in adversity, deeply grateful.” (Verse 19) I feel this understanding of the verses to be also acceptable. God, however, knows His own purpose best.
Hikâyenin sonunda gelen dokuzuncu unsur, genel olarak Allah'ın ilahi planını ve hayatta işlettiği kuralları anlatır. Buradan hangi dersleri çıkarmamız gerektiğini ve bunun ardındaki hikmeti bize söyler: "Andolsun İblis, onlar hakkındaki zannını doğrulamıştır; mü'minlerden bir grup dışında hepsi ona uymuştur. Oysa onun onlar üzerinde hiçbir gücü yoktu; ancak ahirete gerçekten inananla onun hakkında şüphe içinde olanı birbirinden ayırt edebilmemiz içindi. Rabbin her şeyi gözetleyendir." (Ayet 20-21)
As the story concludes, the ninth mentions the overall divine planning and the rules God operates in life generally. It tells us what lessons we should draw from this and what lies behind it: “Indeed Iblīs proved that his opinion of them was right: they all followed him, except for a group of believers. Yet he had no power at all over them; it is only for the end that We might make a clear distinction between those who truly believe in the life to come and those who are in doubt about it. Your Lord watches over all things.” (Verses 20- 21)
Sebe' halkı kötü bir sona götüren yola sapmıştı: İblis onları saptırabileceğini hissetti ve onlar da buna izin verdiler. Böylece, bir grup mümin hariç, hepsi ona uydu. Bu, tüm toplumlarda olagelen bir durumdur. Bir toplumun, Şeytan'a ve onun entrikalarına boyun eğmeyecek inananlardan tamamen yoksun olması nadirdir. Bu da gösterir ki hakikat, en kötü koşullarda bile, onu arayan ve ona bağlı kalmak isteyen herkese açıktır. İblis'in onlar üzerinde, kendilerinin kurtulamayacağı bir egemenliği hiçbir zaman olmadı. Ona yalnızca, sınanmaları için yaklaşabilir; hakikate bağlı kalmak isteyen herkes bunu yapabilir, diğerleri ise sapar. Böylece hayatta, 'ahirete gerçekten inanan' bir tür insan ortaya çıkar ve inancı onu doğru yolda tutar. Bu tip, ahiret konusunda 'şüphe içinde olan' diğerlerinden ayrılır. İblis'in ayartmalarına boyun eğenler de bu ikinci gruptur; Hesap Günü'nü umursamazlar. Allah, olmadan önce olacakları elbette bilir.
The people of Sheba went the way that leads to a miserable end: Iblīs felt that he could lead them astray, and they let him do so. Thus, except for a group of believers, they all followed him. This is what normally happens in all communities. It is rare that a community is totally bereft of believers who will not give in to Satan and his machinations. They thus prove that the truth remains, even in the worst of conditions, available to everyone who seeks it and wants to hold to it. Iblīs never had an overpowering authority over them from which they could not be free. He can only approach them in order that they be tested, and everyone who wishes to stick to the truth could do so, while everyone else will go astray. Thus, in life, a type of person emerges who ‘truly believe in the life to come’, and thus his beliefs keep him on the right path. This type are distinct from the other ‘who are in doubt’ about the life to come. It is the latter who succumb to Iblīs’s temptations, heedless of the Day of Judgement. God certainly knows what happens before it actually takes place.
Ancak O, ödülünü gerçekten gerçekleşen şeye bağlı kılmıştır.
However, He makes His reward dependent upon the thing actually taking place.
Sebe' kavminin kıssasına daha geniş bir açıdan bakıldığında, bu kıssanın ders veren yönünün her toplum için ve her zaman geçerli olduğu görülür. Bu durumda kıssa, toplulukların ilahi hidayete uyduklarında ya da ondan saptıklarında neler olduğunu göstermek olarak da görülebilir. Ayrıca insanları kendi yönelişlerine iten sebepleri de ortaya koyar.
When we look at the story of Sheba’s people from a broader angle, we see that its moral can apply to all communities at all times. The story can then be seen as demonstrating what happens when communities follow divine guidance or stray away from it. It also shows the reasons that make people take the direction they do.
"Rabbin her şeyi gözetir." (Ayet 21) Hiçbir şey kaybolmaz ya da gözden kaçmaz.
“Your Lord watches over all things.” (Verse 21) Nothing is lost or overlooked.
Böylece surenin ikinci bölümü, ilk bölümde olduğu gibi ahiret hayatından söz ederek sona erer. Ayrıca bu bölüm, Allah'ın bilgisinin sınırsızlığını ve her şeyden haberdar olduğunu vurgular. Bu sürede her iki konuya da büyük önem verilmektedir.
Thus the second passage of the sūrah concludes, speaking of the life to come, just as did the first passage. It also emphasizes the limitless nature of God’s knowledge and His awareness of all things. Both subjects are given much emphasis in this sūrah.