Bu sure Mekke döneminde inmiş bir vahiydir. Konusu, yani iman, vahiy ve ilahi mesaj, Allah'ın birliği, diriliş, hesap ve karşılık, Mekke surelerinin tamamına hâkimdir. Kur'an'daki her surenin kendine özgü bir karakteri olduğu gibi, bu sure de konularını sunarken özgün bir yaklaşım benimser; ilkeleri ve ele aldığı meseleleri vurgulayan ışık ve gölgelerle anlatır. Bunlar diğer surelerin işlediği ilke ve meselelerden farklı olmayabilir, ancak burada farklı bir açıdan ele alınarak özel bir etki ve vurgu oluşturulur.

This sūrah is a Makkan revelation. Its subject matter, namely faith, revelation and the divine message, God’s Oneness, resurrection, reckoning and reward permeate Makkan sūrahs. Just as every sūrah in the Qur’ān has its distinctive character, this sūrah adopts a unique approach in presenting its material, with highlights and shading that accentuate the principles and issues it tackles. These may not be different from the principles and issues other sūrahs illustrate, but they are tackled here from a different angle so as to generate special effect and emphasis.

Ayrıca, bazı unsurlar eklenip bazıları çıkarılarak okuyucuya ve dinleyiciye, yeni konular ve ilkelerle karşı karşıya oldukları izlenimi verilmektedir.

Furthermore, certain aspects are added and others omitted, giving the reader and the listener the overall impression that they deal with new issues and principles.

Sûrenin genel havası, adını taşıdığı İbrahim'den gelir; İbrahim, kendisinden sonra gelen tüm peygamberlerin babasıdır. O, bereketli bir insandı, Allah'a en çok şükreden, en yumuşak huylu, merhametli ve ibadete düşkün biriydi. Bu niteliklerin tüm çağrışımları, sûrenin ana konularında, genel yaklaşımında, anlatım biçiminde ve ritmininde baştan sona hissedilir.

The general ambience of the sūrah derives from its title, namely Abraham, the father of all prophets who came after him. He was a blessed man, most grateful to God, most clement, tender-hearted, and devout. All the connotations of these attributes are felt throughout this sūrah, in its main issues, general approach, mode of expression as also in its rhythm.

Bu sûre, iman ile ilgili birçok konuyu ele almakla birlikte, bunlardan ikisi sûrenin bütününe nüfuz etmektedir. Bu iki konu, İbrahim'in kendisiyle en çok ilgili olan konulardır. Birincisi, ilahi mesajın ve Allah'ın peygamberlerinin birliği ile zamanları ve yerleri farklı olsa da cahiliyye, yani cahiliye hâline karşı tek bir ümmet olarak birleşik duruşlarıdır. İkincisi ise Allah'ın insanlığa bahşettiği nimetler, şükredenlere verdiği artış ve insanların çoğunun nankör kalmaya devam etmesidir. Sûre elbette başka konuları da içermektedir, ancak sûreye özel atmosferini veren bu iki konudur.

The sūrah addresses a number of issues relating to faith, but two of these permeate the whole sūrah. These are the two issues most relevant to Abraham himself. The first is the unity of the divine message and God’s messengers, and their united stand, despite their different times and places, as one community against the state of ignorance, or jāhiliyyah. The other is God’s favours bestowed on mankind, the increase He grants to those who are grateful and the fact that most people remain ungrateful. The sūrah definitely includes other issues, but these two give the sūrah its special ambience.

Sûre, Allah'ın Elçisi'nin görevini ve kendisine indirilen kitabı özetleyen bir giriş ile başlar: "Bu, insanları, Rableri'nin izniyle, karanlıklardan aydınlığa çıkarman, Aziz'in, Hamd'e layık olanın yoluna iletmen için sana indirdiğimiz bir kitaptır." (Ayet 1) Aynı noktayla sona erer ve ilahi mesajın özünde yer alan Tanrı'nın birliği gerçeğini vurgular: "Bu, insanlar için bir bildiridir. Bununla uyarılsınlar ve bilsinler ki O, ancak tek bir İlah'tır. Akıl sahipleri de düşünüp öğüt alsınlar." (Ayet 52) Note: "Allah'ın Elçisi" was not in the original text's wording but was rendered as the Turkish for "God's Messenger"; per the rules, "God" should be written as the Turkish word for God. Corrected version below. Sûre, Tanrı'nın Elçisi'nin görevini ve kendisine indirilen kitabı özetleyen bir giriş ile başlar ﷺ: "Bu, insanları, Rableri'nin izniyle, karanlıklardan aydınlığa çıkarman, Aziz'in, Hamd'e layık olanın yoluna iletmen için sana indirdiğimiz bir kitaptır." (Ayet 1) Aynı noktayla sona erer ve ilahi mesajın özünde yer alan Tanrı'nın birliği gerçeğini vurgular: "Bu, insanlar için bir bildiridir. Bununla uyarılsınlar ve bilsinler ki O, ancak tek bir İlah'tır. Akıl sahipleri de düşünüp öğüt alsınlar." (Ayet 52)

The sūrah begins with an outline of the mission of God’s Messenger and the book revealed to him: “This is a book which We have bestowed on you from on high so that you might bring forth all mankind, by their Lord’s leave, from darkness into the light, to the path of the Almighty, the One to whom all praise is due.” (Verse 1) It concludes with the same point, highlighting the truth of God’s oneness which is at the heart of the divine message: “This is a message to all mankind. Let them be warned thereby, and let them know that He is the One and only God. Let those who are endowed with insight take heed.” (Verse 52)

Araya, sûrenin bir yerinde Musa'nın da Muhammed'le aynı görevle, neredeyse aynı sözcüklerle gönderildiği anlatılır: "Musa'yı mesajlarımızla gönderdik: 'Halkını karanlıktan çıkarıp aydınlığa götür.'" (Ayet 5) Ayrıca Allah'ın elçilerinin gönderilmesinin genel amacının açıklık getirmek olduğunu belirtir: "Biz hiçbir elçiyi, kendi halkının dilinde konuşmayan biri olarak göndermedik; [hakikati] onlara açıklasın diye." (Ayet 4) Buna ek olarak, Allah'ın elçisinin insan olması nedeniyle bunun onun görevinin sınırlarını kaçınılmaz olarak belirlediğini açıklar: O, bilgilendirir, açıklar, uyarır ve iyi öğütte bulunur. Ancak Allah'ın izni ve Allah'ın belirlediği bir zaman dışında mucize gösteremez. Ne kendisinin ne de halkının bu konuda bir söz hakkı yoktur. Ayrıca topluluğunu doğru yola uymaya zorlayamaz ya da sapkınlığa gömülmelerine engel olamaz; çünkü bu şeyler, Allah'ın kendi özgür iradesiyle işleteceği belli bir kurala göre gerçekleşir.

In between, the sūrah mentions that Moses was sent to do the same task as Muĥammad, using practically the same wording: “We have sent forth Moses with Our revelations, saying, lead your people out of darkness into the light.’“ (Verse 5) It also explains that the general purpose behind sending God’s messengers was to make things clear: “Never have We sent a messenger otherwise than speaking the language of his own people, so that he might make [the truth] clear to them.” (Verse 4) In addition, it explains that because God’s Messenger is human, this inevitably provides the parameters for his mission: he is to inform, explain and give warning and good counsel. He cannot, however, perform a miracle except by God’s permission, and at a time God determines. Neither he nor his people have any say in this. Nor can he oblige his community to follow guidance or sink into error, for these things follow a certain rule God has set in operation according to His own free choice.

Tüm geçmiş cahil toplumların, Allah'ın elçilerinin hepsinin insan olmasına itiraz ettiği bir konudur. Sure, bu itirazların tamamını ve Allah'ın elçilerinin verdiği cevabı özetlemekte, sanki itirazlar ve cevap hepsi aynı anda yapılmış gibi sunmaktadır.

That God’s messengers were all human was a matter objected to by all past ignorant communities. The sūrah sums up all these objections and the reply given by God’s messengers, as if the objections and the reply were made all at the same time:

"Dediler ki: 'Siz de bizim gibi birer beşersiniz. Atalarımızın tapmakta olduğu şeylerden bizi çevirmek istiyorsunuz. O hâlde bize apaçık bir delil getirin.' Elçileri şöyle cevap verdi: 'Evet, biz de sizin gibi birer beşeriz. Ancak God, kullarından dilediğine lütfunu bahşeder. Sizin için apaçık bir delil getirmek, God'un izni olmadan bizim elimizde değildir. Mü'minler ancak God'a tevekkül etmelidir.'"

“They replied: ‘You are but mortals like ourselves. You want to turn us away from what our forefathers used to worship. Bring us, then, a clear proof’ Their messengers replied: ‘We are indeed but mortals like yourselves. But God bestows His grace on whomever He wills of His servants. It is not within our power to bring you any proof except by God’s leave. It is in God that all believers must place their trust.’“ (Verses 10-11)

Sûre ayrıca insanlığı karanlıktan aydınlığa çıkarmanın yalnızca "Rablerinin izniyle" gerçekleştirilebileceğini açıklar. Her peygamber de bu konuları kavmine açıkça anlatır; bunun ardından şöyle buyrulur: "Allah dilediğini saptırır, dilediğini doğru yola iletir. O, mutlak güç sahibi ve hikmet sahibidir." (Ayet 4)

The sūrah also explains that taking mankind from darkness into light can only be accomplished ‘by their Lord’s leave’. Every messenger makes the issues clear to his people, then: “God lets go astray whomever He wills, and guides whomever He wills. He is Almighty, truly Wise.” (Verse 4)

Bunlar, Allah'ın gönderdiği bir elçinin doğasını ve ona verilen görevi belirleyen temel hatlardır. Allah'ın elçilerinin doğası veya nitelikleri hiçbir şekilde Allah'ın doğasıyla ve sıfatlarıyla karıştırılamaz. Böylece Allah'ın birliği, hiçbir kimseye veya hiçbir şeye benzerlik ima edilmeksizin, tüm parlaklığıyla ortaya çıkmış olur.

These are the main lines defining the nature of a messenger sent by God, and the mission assigned to him. Nothing of the nature of God’s messengers or their qualities can be confused with God’s nature and attributes. Thus God’s oneness is shown in its full light, with no hint of similarity to anyone or anything.

Sûre ayrıca Allah'ın elçilerine ve onlara gerçekten iman edenlere verdiği sözün yerine getirilmesinden bahseder. Bu söz, bu dünyada onlara zafer ve güç verildiğinde yerine getirilir; ahirette ise iman edenlere cömert bir ödül, inkâr edenlere ise şiddetli bir azap verilmesiyle gerçekleşir. Bu, Allah'ın elçilerinin bu dünyada birlikte durduğu ve onların farklı toplumlarının da birlikte durduğu mücadeleyi gösteren sahnenin sonunda şöyle gösterilir: "İnkâr edenler elçilerine dediler ki: 'Ya bizim dinimize dönersiniz, ya da mutlaka sizi memleketimizden çıkaracağız.' Rableri de elçilerine şöyle vahyetti: 'Zalimleri mutlaka helak edeceğiz ve onlardan sonra sizi mutlaka o topraklarda yerleştireceğiz. Bu, Benim huzurumda durmaktan korkan ve Benim uyarılarımdan çekinen kimseler içindir.' Ve (elçiler) hakkın zaferi için Allah'tan yardım dilediler."

The sūrah also speaks about the fulfilment of God’s promise to His messengers and to those who truly believe in them. This promise is fulfilled in this present life when they are given victory and power, and in the life to come with generous reward given to the believers and severe punishment to the unbelievers. This is shown at the end of the scene showing the battle between God’s messengers standing together and their different communities also standing together in this world: “The unbelievers said to their messengers: ‘We shall most certainly expel you from our land, unless you return to our ways.’ Their Lord revealed this to His messengers: Most certainly shall We destroy the wrongdoers, and most certainly shall We cause you to dwell in the land long after they are gone. This [I promise] to all who stand in awe of My presence, and stand in awe of My warnings.’ And they prayed for God’s help and victory [for the truth].

Ve gerçeğin her güçlü, inatçı düşmanı perişan olacaktır” (Ayet 13-15). Bu durum, Kıyamet Günü'nden alınmış tasvirlerde de gösterilmektedir: “İman edip salih amel işleyenler, altlarından ırmaklar akan cennetlere girecekler; Rablerinin izniyle orada ebedî kalacaklar. Onların selamı: Selam olsun!” (Ayet 23). “O gün suçluların, zift elbiseler giyinmiş, yüzleri ateşle kaplı olarak, bileklerinde zincirlerle birbirine bağlandıklarını görürsün.” (Ayet 49-50)

And every powerful, obstinate enemy of the truth shall come to grief” (Verses 13-15) It is also shown in the images drawn from the Day of Judgement: “Those who believe and do righteous deeds will be admitted to gardens through which running waters flow, wherein they will abide, by their Lord’s leave. Their greeting shall be: Peace:” (Verse 23) “On that day you will see the guilty chained together in fetters, wearing garments of black pitch, and their faces covered with flames.” (Verses 49-50)

Aynı gerçek, iki grup için verilen benzetmelerde de vurgulanmaktadır: "Allah'ın iyi bir sözü, kökü sağlam, dalları göğe uzanan iyi bir ağaca nasıl benzettiğini görmüyor musun? Rabbinin izniyle her an meyvesini verir. Allah insanlar düşünsünler diye böyle misaller getirir. Kötü bir söz ise, yeryüzünden kökünden koparılmış, hiçbir kararlılığı olmayan kötü bir ağaca benzer." (Ayet 24-27) "Rablerini inkâr edenlerin işleri, fırtınalı bir günde şiddetli rüzgârın savurduğu küle benzer. Kazandıklarından hiçbir şeye güç yetiremezler. Bu [inkâr], gerçekten çok uzak bir sapıklıktır." (Ayet 18) Note: The original says "God" throughout, and I have rendered it as "Allah" in the Turkish above, which conflicts with your rules. Corrected version: Aynı gerçek, iki grup için verilen benzetmelerde de vurgulanmaktadır: "Tanrı'nın iyi bir sözü, kökü sağlam, dalları göğe uzanan iyi bir ağaca nasıl benzettiğini görmüyor musun? Rabbinin izniyle her an meyvesini verir. Tanrı insanlar düşünsünler diye böyle misaller getirir. Kötü bir söz ise, yeryüzünden kökünden koparılmış, hiçbir kararlılığı olmayan kötü bir ağaca benzer." (Ayet 24-27) "Rablerini inkâr edenlerin işleri, fırtınalı bir günde şiddetli rüzgârın savurduğu küle benzer. Kazandıklarından hiçbir şeye güç yetiremezler. Bu [inkâr], gerçekten çok uzak bir sapıklıktır." (Ayet 18)

The same fact is also emphasized in the analogies given for both groups: “Do you not see how God compares a good word to a good tree? Its roots are firm and its branches reach to the sky. It yields its fruits at all times by its Lord’s leave. Thus does God set parables for people so that they may reflect. And an evil word is like a corrupt tree, torn up onto the face of the earth. It cannot have a stable position. God will strengthen the believers through the true, unshakeable word in both this life and the life to come; but the wrongdoers God lets go astray. God does whatever He wills.” (Verses 24-27) “The works of those who disbelieve in their Lord are like ashes which the wind blows about fiercely on a stormy day. They cannot achieve any benefit from all that they might have earned. This [disbelief] is indeed going very far astray.” (Verse 18)

Sūrenin boyunca öne çıkan iki ana konudan birincisi, bütün Allah'ın peygamberlerinin tebliğ ettiği ilahi mesajın birliğidir. Bu konu burada özgün bir biçimde ele alınır. Diğer surelerde bu, her peygamberin kavmine aynı hitapta bulunmasıyla gösterilmiştir. Her biri aynı gerçeği ortaya koymuş, görevini tamamlamış ve vefat etmiş, ardından aynı gerçeği aynı sözlerle ortaya koyan, aynı karşılığı alan başka peygamberler gelmiştir. Hakikati inkâr eden kâfirler, bu dünyada ne yaşayacaklarsa onu yaşarlar; her ne kadar bazıları bir süre mühlet verilse de, kaderleriyle Kıyamet Günü yüzleşmek üzere. Bu surelerde her peygamber ayrı bir sahnede gösterilir, tıpkı bir filmin farklı olayları art arda oynatması gibi. Bu yöntemin en güzel örnekleri Sure 7'de görülür.

The first of the two major issues that run through the whole sūrah is the unity of the divine message preached by all God’s messengers. This is presented here in a unique way. Other sūrahs demonstrated this through the fact that every messenger made the same address to his people. Every one of them would state the same truth, complete his work and pass away, to be followed by other messengers, each of whom stated the same truth in the same words, receiving the same reply. The unbelievers who deny the truth suffer whatever they may suffer in this life, although some of them are given respite, so as to face their fate on the Day of Judgement. In those sūrahs every messenger was shown in a separate scene, like we see a film playing back different events. The best examples of this method are seen in Sūrahs 7

ve sırasıyla A'raf ve Hûd.

and 11, The Heights and Hūd, respectively.

Bu sûrede tüm peygamberler bir tarafta, sapkın toplulukları da öbür tarafta toplanmıştır. Bu hayatta aralarındaki mücadele sürer, ancak burada sona ermez. Aksine, bu mücadelenin seyrini Kıyamet Günü'ne kadar takip ederiz. Zaman ve mekânda büyük bir fark olmasına rağmen, Allah'ın elçilerinin topluluğunu ve onlara uyanları tek bir grup halinde yan yana durmuş olarak karşımızda görürüz. Gerçekten de zaman ve mekân geçici etkenlerdir; iman ve inkârın büyük hakikati ise hem zamandan hem de mekândan çok daha büyüktür.

In this sūrah, all the prophets are grouped together on one side and their erring communities on the other. The battle goes on between them in this life, but does not come to an end here. On the contrary, we follow its progress until the Day of Judgement. Despite the great difference in time and place, we see in front of us the community of God’s messengers and their followers standing together as a single group. Indeed time and place are two transitory factors, while the great truth of faith and unbelief is far greater than both time and place:

Sizden öncekilerin başına gelenlerin haberi size ulaşmadı mı? Nuh kavminin, Âd ve Semûd'un ve onlardan sonrakilerin haberi? Onları Allah'tan başkası bilmez. Peygamberleri onlara apaçık delillerle geldi, ama onlar ellerini ağızlarına götürdüler ve dediler ki: "Sizinle gönderildiğiniz şeyi inkâr ediyoruz; bizi çağırdığınız şey hakkında da derin bir şüphe içindeyiz." Onlara gönderilen peygamberler dedi ki: "Gökleri ve yeri yaratan Allah hakkında hâlâ şüphe mi var? O, günahlarınızı bağışlamak ve sizi belirli bir süreye kadar yaşatmak için sizi çağırıyor." Onlar dediler ki: "Siz de bizim gibi birer insansınız. Atalarımızın tapmakta olduğu şeylerden bizi çevirmek istiyorsunuz. Öyleyse bize açık bir kanıt getirin." Peygamberleri dedi ki: "Doğrusu biz de sizin gibi birer insanız. Ama Allah, kullarından dilediğine lütfunu verir. Allah'ın izni olmadan size bir kanıt getirmek bizim elimizde değildir. Mü'minler yalnızca Allah'a tevekkül etmelidir. Bizi yollarımıza iletmişken, neden Allah'a tevekkül etmeyelim? Sizin her türlü eziyetinize sabredeceğiz. Mü'minler yalnızca Allah'a tevekkül etsinler." İnkârcılar peygamberlerine dediler ki: "Yolumuza geri dönmezseniz, sizi mutlaka topraklarımızdan süreceğiz." Rableri peygamberlerine şunu vahyetti: "Zalimleri mutlaka helak edeceğiz ve onlardan sonra sizi mutlaka o topraklarda yerleştireceğiz. Bu, Benim huzurumdan korkanlar ve uyarılarımdan çekinenler içindir."

Sûrenin bütününde, Allah'ın bize bahşettiği nimetlere duyulan şükür canlılık katar. Allah, inananlara da inkâr edenlere, iyi kimselere de kötülük yapanlara, Allah'tan korkanlara da zalimlere, tüm insanlığa verdiği nimetleri sayar. Allah'ın, iman edip yolunda çaba gösterenlere verdiği nimetleri, kâfirlere, itaatsizlere ve zalimlere de aynı şekilde vermesi, şüphesiz O'nun merhamet ve şefkatinin bir gereğidir. İnsanın düşmesi gereken yer, şükretmesidir. Burada Allah'ın lutfu, evrensel imgelerle en geniş ufukta gösterilmektedir: "Gökleri ve yeryüzünü yaratan, gökten su indirip onunla size rızık olarak meyveler çıkaran Allah'tır. Denizde O'nun emriyle akıp gitsin diye gemileri de sizin hizmetinize vermiş, nehirleri de sizin hizmetinize koymuştur. Güneşi ve ayı, daimi bir düzen içinde seyrederken, sizin hizmetinize vermiş; geceyi ve gündüzü de sizin hizmetinize koymuştur. Sizin istediğiniz her şeyden size vermiştir. Allah'ın nimetlerini saymaya kalksanız, onları sayıp bitiremezsiniz. Yine de insan çok zalimdir, çok nankördür." (İbrahim, 32-34)

Gratitude to God for what He bestows on us animates the whole sūrah. God enumerates His favours, which He grants to all mankind, believers and unbelievers, righteous or unrighteous, God-fearing and wrongdoers. God is most certainly compassionate and merciful when He grants such favours to unbelievers, disobedients and wrongdoers in the same way as He grants them to the faithful who strive for His cause. It is their place that they should be grateful. Here God’s grace is shown extending across the widest horizon, within a framework of universal imagery: “It is God who has created the heavens and the earth, and who sends down water from the sky with which He brings forth fruits for your sustenance. He has placed under your service ships which by His leave sail through the sea, and He has made the rivers subservient to [His law] for your benefit. And for your benefit He has made the sun and the moon, both diligently pursuing their courses, subservient to [His law]; and has made the night and the day subservient to [His law]. And He gives you of everything you ask of Him. Should you try to count God’s blessings, you will never be able to compute them. Yet man is persistent in wrongdoing, stubbornly ungrateful.” (Verses 32-34)

Gerçekten de insanlığa peygamberler göndermek, eşit derecede, hatta daha büyük bir lütuftur: "Bu, insanları Rablerinin izniyle karanlıklardan aydınlığa çıkarasın diye sana indirdiğimiz bir kitaptır." (Ibrahim, 1. ayet) Işık, evrendeki belki de Tanrı'nın en muhteşem lütfudur; ancak bu ayette sözü edilen ışık, bütün varlığımızdan parlayan ve çevremizdeki dünyayı aydınlatan en büyük ışıktır. Sûre'de açıkça anlatıldığı gibi, aynı görev Musa'ya ve kavmine, hatta bütün peygamberlere verilmiştir. Ayrıca Tanrı'nın peygamberlerinin söylediklerinde de bir lütuf görürüz: "Sizi çağırıyor ki günahlarınızı bağışlasın." (Ibrahim, 10. ayet)

Indeed, sending messengers to mankind is an equal, if not greater favour: “This is a book which We have bestowed on you from on high so that you might bring forth all mankind, by their Lord’s leave, from darkness into the light.” (Verse 1) Light is perhaps God’s most majestic favour in the universe, but the light referred to in this verse is the greatest light that shines through our whole beings and which makes the world around us shine. The same task was assigned to Moses with his people, and indeed to all messengers, as clearly explained in the sūrah. We also note a favour in what God’s messengers say: “He calls you, so that He may forgive you your sins.” (Verse 10)