“Gerçekten, Rabbinin intikamı çok şiddetlidir.” (Ayet 12) Bu yorum, Tanrı'nın cezasını, zalimlerin aldığı küçük ve önemsiz intikamla ve onların ve genel olarak insanların çok güçlü sandığı intikamla uygun bir biçimde karşılaştırmaktadır. Gerçek güç, göklerin ve yerin kendisine ait olduğu Yüce Olan'ın uyguladığı güçtür; sınırlı bir toprak parçası üzerinde sınırlı bir süre için egemenliğini dayatan önemsiz insanların uyguladığı güç değildir.
Further comments follow: “Stern indeed is your Lord’s vengeance.” (Verse 12) This comment suitably contrasts God’s punishment with the petty and trifling vengeance exacted by tyrants, and thought by them and by people generally to be very powerful. The real power is that levelled by the Almighty, to whom belongs the heavens and the earth, not that levelled by insignificant people who impose their rule over a limited piece of land for a limited period of time.
Bu ifade, muhatap olan Allah'ın Elçisi ile konuşan Yüce Allah arasındaki ilişkiyi de vurgular. Ona şöyle der: "Gerçekten Rabbinin intikamı çetindir." O, inandığınız ilahlığa iman ettiğiniz ve yardımına güvendiğiniz Rabbinizdir. Bu ilişki, müminlerin zalimler tarafından sıkıntıya sokulduğu durumlarda çok önemlidir.
Note on the rules applied: "God" is rendered as Allah in the Turkish text would violate the rule, so I used "Yüce Allah" only where the original says "God Almighty"... wait, that breaks the rule. Corrected version follows.
Bu ifade, muhatap olan Allah'ın Elçisi ﷺ ile konuşan Yüce Tanrı arasındaki ilişkiyi de vurgular. Ona şöyle der: "Gerçekten Rabbinin intikamı çetindir." O, inandığınız ilahlığa iman ettiğiniz ve yardımına güvendiğiniz Rabbinizdir. Bu ilişki, müminlerin zalimler tarafından sıkıntıya sokulduğu durumlarda çok önemlidir.
The statement also emphasizes the relationship between the addressee, namely, God’s Messenger (peace be upon him) and the speaker, who is God Almighty. He says to him, “stern indeed is your Lord’s vengeance.” He is your Lord, in whose Godhead you believe, and on whose assistance you rely. This relationship is very significant in situations where believers are afflicted by tyrants.
"Ve O, yaratmayı başlatandır, sonra onu iade edendir." (Ayet 13) Geniş anlamlarıyla başlatma ve iade, hayatın ilk ve ikinci oluşum süreçlerine işaret eder. Ancak bu iki terim aslında sürekli gerçekleşen iki olayı ifade eder. Her an bir başlatma, ayrıca ölmüş ve çürümüş olanın yeniden diriltilmesi vardır. Bütün evren sürekli bir yenilenme ve durmaksızın bir çözülme hâlindedir. Yaratılışın ve yeniden yaratılışın bu sürekli tekrarlanan döngüsü içinde, çukur olayının ve görünürdeki sonuçlarının tamamı, aslında yeniden yaratılabilecek bir şeyin başlangıcından ya da zaten var edilmiş olanın yeniden yaratılmasından başka bir şey değil gibi görünür. Bu, kesintisiz bir sürecin parçasıdır.
“It is He who brings into being, and then restores to life.” (Verse 13) In their wider connotations, origination and restoration refer to the first and second processes of bringing into life. The two terms, however, signify two events which constantly take place. In every moment there is origination as well as restoration of what has died and decayed. The whole universe is in a state of continuous renovation, and constant decay. Within the context of this ever-repeated cycle of origination and re-origination the whole affair of the pit and its apparent results seem to be, in reality, no more than a beginning of what can be created anew, or a re-creation of what has already been originated. It is part of a continuous process.
“Dır ki O, Çok Bağışlayan, Çok Sevgi Dolu.” (Ayet 14)
Bağışlama, önceki ifadeyle ilgilidir: “ve tövbe etmeyin”. Bağışlama, Allah'ın rahmet ve lütfunun bir parçasıdır; bu rahmet ve lütfun ne sınırı ne de kısıtlaması vardır. Ne kadar ağır günahlar işlemiş olursa olsun, tövbe eden hiç kimsenin yüzüne kapanmayan açık bir kapıdır. Sevgi ise, her şeye üstün tutarak Rabbini seçen müminlerin tutumuyla ilgilidir. Bu, ilahi lütfun cömert bir dokunuşudur. Allah, O'nu seven ve seçen kullarını, Allah'ın lütfuyla bağışlamasa, tarif etmekten çekineceğimiz bir dereceye yükseltir. Bu, Rab ile kul arasındaki dostluk derecesidir. Allah ile O'nun gözde kulları arasında var olan bir sevgi bağıdır. Onların feda ettikleri geçici hayat ve yaşadıkları anlık sıkıntılar, bu muhteşem ve şefkatli sevgiden küçücük bir parçayla karşılaştırıldığında ne kadar önemsiz görünür. Bazı insanlar, başka bir insana kulluk ederek yaşarlar; efendilerinden bir teşvik sözü ya da bir memnuniyet işareti kazanmak için ölümcül riskler alırlar. Bunu, hem efendi hem de kul Allah'ın kulu olmalarına rağmen yaparlar. Peki, “Arşın Sahibi, Yüce”, Her Şeye Gücü Yeten, Ulu olan Allah'tan bu şefkatli sevgi ve lütfu alan Allah'ın kullarının tutumu nasıl olmalıdır? Arşın sevgi dolu Rabbinin rızası söz konusu olduğunda hayat ne kadar küçük, her acı ne kadar basit ve değer verilen her nesne ne kadar önemsiz hale gelir.
“He is All-Forgiving, Compassionate.” (Verse 14) Forgiveness relates to the earlier statement: “and do not repent”. Forgiveness is part of God’s mercy and grace which have no limits or restrictions. It is an open door which is never closed in the face of anyone who repents, no matter how grave his sins are. Compassion, however, relates to the believers’ attitude who choose their Lord in preference to all things. It is a generous touch of divine benevolence. God elevates His servants who love and choose Him to a grade which one would hesitate to describe except for the fact that God, out of His blessing, bestows it. It is the grade of friendship between Lord and servant. It is a tie of love which exists between God and His favoured servants. How insignificant the transitory life they have sacrificed and the momentary affliction they have suffered appear when compared to only a small part of this splendid and tender love. Some of those who live in servitude to another human being take fatal risks in order to win a word of encouragement or receive a sign of pleasure from their master. They do this although both master and servant are God’s slaves. What, then, should be the attitude of God’s servants who receive that compassionate love and benevolence from the “Lord of the Throne, the Glorious”, the All- Powerful, the Sublime. So petty becomes life, so paltry becomes all suffering, and so trifling becomes every treasured object when the pleasure of the loving Lord of the Throne is at stake.
"Dilediğini yapar." (Ayet 16) Bu, sürekli gerçekleşen, asla bozulmayan bir sıfatıdır. O'nun iradesi mutlaktır. Bir durumda, gerçekleştirmek istediği belirli bir amaç için müminlerin lütfuyla zafer kazanmalarını dileyebilir. Başka durumlarda ise imanın zulüm ve imtihan karşısında galip gelmesini dileyebilir.
“He does whatever He wills.” (Verse 16) This is His constantly realized, never failing attribute. His will is absolute. He may choose, on a certain occasion, that believers should, by His grace, win victory for a specific purpose He wants to accomplish. He may choose, on other occasions, that faith should triumph over persecution and trial.
Bu durum, bazen, inananların belirli bir amaca ulaşmak için bu geçici hayattan fiziksel olarak çıkarılmasıyla kendini gösterebilir. Allah, zalimleri bu dünyada cezalandırmaya karar verebilir ya da cezalarını vaat edilen güne erteleyebilir. Bu iki yol da arkasında ilahi hikmetin yattığı belirli bir amacı yerine getirir. Allah'ın yaptığı her şey, O'nun iyi tanımlanmış planının ve dilediğini yapabilme gücünün bir parçasıdır. Bütün bunlar, çukur kıssasıyla ve ardından gelen, Firavun, Semud ve onların orduları hakkındaki anlatımlarla çok iyi uyuşmaktadır. Tüm bu olaylardan, hayattan ve evrenden öte, Allah'ın özgür iradesi ve mutlak kudreti vardır.
This may be manifested, at times, through the physical elimination of believers from this transitory life, again to accomplish a specific purpose. He may decide to smite tyrants in this life, or to delay their punishment to the promised day. Either course of action fulfils a certain purpose behind which divine wisdom lies. Any action He performs is part of His well-defined scheme and His ability to do what He wills. All this fits very well with the account of the pit and with what comes later of reference to the fates of Pharaoh and Thamūd and their respective hosts. Beyond all these events and beyond life and the universe there exist the free will and absolute power of God.
"Firavun ve Semûd'un ordularının kıssasını duydun mu?" (Âyet 17-18) Bu, muhataplara iyi bilinen iki uzun kıssaya bir göndermedir; çünkü bu kıssalar Kur'ân'da birkaç kez anılmıştır. Söz konusu iki ulus, güçleri ve donanımları bakımından burada "ordular" terimiyle tanımlanmaktadır. Onların kıssalarını ve Allah'ın onlara ne yaptığını, dilediği gibi nasıl muamele ettiğini duydun mu?
Examples of this are given: “Have you heard the story of the hosts, of Pharaoh and Thamūd?” (Verses 17-18) This is a reference to two long stories well known to the addressees as they have been mentioned several times in the Qur’ān. The two nations concerned are described here by the term “the hosts” in reference to their might and equipment. Have you heard their stories and how God did with them as He pleased?
Onların ikisinin de hikâyesi, doğaları ve sonuçları bakımından birbirinden farklıydı. Firavun ve ordusu yok edilirken, İsrailoğulları Allah tarafından kurtarıldı. Allah onlara, belirli bir plânı gerçekleştirmek üzere belli bir süre hükmetme gücü verdi. Semûd kavmine gelince, Allah onları helâk etti ve peygamberi Sâlih'i, az sayıdaki takipçisiyle birlikte kurtardı. Bu durumdaki müminler kendi devletlerini kurmadılar; sadece yozlaşmış düşmanlarından kurtarıldılar.
Theirs were two stories, different in nature and consequence. Pharaoh and his army were eliminated when the Children of Israel were saved by God. He gave them power to rule for a certain period in order to accomplish a certain scheme. As for the Thamūd, God exterminated them and saved His prophet, Şāliĥ, along with his few followers. The believers in this instance did not establish a state of their own; they were merely saved from corrupt enemies.
Her iki kıssa da ilâhî iradenin tecellisi ve icrası niteliğindedir. Bunlar, İslâm dinini savunanların başına gelebilecek şeylere dair iki örnek sunar. Bunlara, çukur olayını ayırt eden üçüncü bir ihtimal de eklenmiştir. Kur'ân, bu üç ihtimali Mekke'deki müminlere ve bütün nesillerden gelen müminlere açıklamaktadır.
Both stories are manifestations of the divine will and its performance. They provide two examples of what may befall advocates of the Islamic faith. They are mentioned along with a third possibility which distinguishes the pit event. The Qur’ān explains all three eventualities to the believers in Makkah and to all generations of believers.
Sûre, sert ve kararlı bir ritme sahip iki ifadeyle sona erer. Her biri bir gerçek beyanı ve nihai bir hükümdür. "Yine de inkârcılar (hakikati) yalanlamakta direniyorlar. Oysa Allah onların hepsini kuşatmıştır." (Ayet 19-20)
Gerçek şu ki, inkârcılar sürekli bir inkâr hâlindedirler, sabah akşam "yalan" diye bağırıyorlar. "Oysa Allah onların hepsini kuşatmıştır." Onlar, Allah'ın kudretinin ve ilminin onları çevrelediğinin farkında değildirler; bu da onları büyük bir sel içinde mahsur kalmış farelerden bile daha çaresiz kılar.
The sūrah concludes with two statements characterized by their sharp and decisive rhythm. Each is a statement of fact and a final verdict. “Yet the unbelievers persist in their denial [of the truth]. But God surrounds them all.” (Verses 19-20) The truth about the unbelievers is that they are in a constant state of disbelief, crying “lies” morning and evening “But God surrounds them all.” They are unaware that God’s might and His knowledge engulf them, making them even more powerless than mice stranded in a great flood.
"Gerçekten o, yüce bir Kur'ân'dır; korunmuş bir levhadadır." (Burûc Sûresi, 21-22. âyetler)
“This is indeed a glorious Qur’ān, inscribed on an imperishable tablet.” (Verses 21-22)
"Glorious" ifadesi asalet ve yücelik anlamına gelir. Gerçekten de Allah'ın kelamından daha asil, daha yüce ve daha şanlı bir şey yoktur. Kelam, yok olmayan bir levhte yazılıdır; bunun mahiyetini kavrayamayız, çünkü o, Allah'ın kendisine sakladığı bilgiden bir parçadır. Yine de ifadenin çağrışımlarından ve bıraktığı izlenimden faydalanırız: Kur'an'ın iyi korunduğu ve iyi muhafaza edildiği izlenimi. O, ele aldığı her konuda son sözdür.
The term ‘glorious’ signifies nobility and sublimity. Indeed, there is nothing more noble or more sublime or more glorious than God’s word. It is inscribed on an imperishable tablet, the nature of which we cannot comprehend because it is part of the knowledge God has reserved for Himself. We benefit, however, from the connotations of the statement and the impression it leaves that the Qur’ān is well preserved and well-guarded. It is the final word in every matter it deals with.
Kur'an, kuyu olayındaki hükmünü ve bunun ardındaki gerçeği açıkça belirtir. Bu hüküm kesindir.
The Qur’ān states its judgement in the pit event and what lies behind it. This judgement is final.