Bu sure, hem hakikatleri, hem sahneleri, hem görüntüleri, hem özel etkileri, hem tonları, hem de dokunuşları öyle çok bir biçimde ortaya koyar ki, hiçbir dikkatli kalp onları kolayca kaldıramaz ya da bunlardan kaçamaz. Üstelik kendine özgü üslubu ve müzikal ahengi de etkisini artırmak ve onu yine karşı konulması ya da sarsılması zor bir düzeye çıkarmak için birleşir. Sure, Kıyamet Günü ve pişmanlık duyan nefis hakkında kendine özgü vurgularla dolu iki kısa ayetle başlar: "Kıyamet gününe yemin etmem, pişmanlık duyan nefse de yemin etmem." (Ayet 1-2) Sure daha sonra baştan sona hem insan nefsiyle hem de Kıyamet Günü ile ilgili olan ve bu ikisini sıklıkla birlikte ele alan bir söylemle devam eder. Sanki açılıştaki iki ayet, surenin bütün konusunu özetliyor ya da notalarını etkileyen tonu ince ve güzel bir biçimde belirliyor gibidir.

This surah puts forward such a great number of truths, scenes, images, special effects, tones and touches that no attentive heart can easily handle or escape from them. Furthermore, its distinctive style and musical cadence also combine to enhance its effect and bring it to a level that is again difficult to resist or to shed. It starts with two short verses with distinctive notes about the Day of Resurrection and the self-reproaching soul: ‘7 need not swear by the Day of Resurrection and I need not swear by the self reproaching soul!” (Verses 1—2) The surah then continues with a discourse that from start to finish relates to both the human soul and the Day of Resurrection, often coupling them together. It is as if the opening two verses sum up the subject matter of the whole surah, or that they set the tone influencing its notes in a fine and beautiful way.

Sürenin konuştuğu büyük hakikatlerden biri ölümdür. Ölümün her canlıya uygulanan gerçekliği, ondan kaçamayacağı ya da sevilen birini ondan koruyamayacağı gerçeği zor bir hakikattir. Ölüm her an gerçekleşir; genç ile yaşlıya, zengin ile yoksula, güçlü ile zayıfa aynı şekilde uygulanır. Herkes aynı konumda durur: ondan kaçış yoktur, savuşturma yoktur, direnç yoktur, şefaat yoktur ve erteleme yoktur. Bu durum, ölümün insanın hiçbir şekilde etkileyemeyeceği yüce bir kaynaktan geldiğini gösterir. Ölüm gerçekleştiğinde insan yalnızca bu yüce kaynağa teslim olur.

One of the great truths the surah speaks about is death. The reality of how death applies to every living creature, and from which none can escape or divert it from a loved one is a hard truth. It occurs at every moment, and is applicable to young and old, rich and poor, strong and weak alike. All stand in the same position: there is no escape, no evasion, no resistance, no intercession and no deferment. This suggests that death comes from a higher source, one mankind cannot influence in any way. When it occurs, man simply submits to this higher source.

Kur'an Gölgesinde Surenin kalplerimizi kavrayan notu şudur: "Can boğaza dayandığında, 'Büyü yapacak var mı?' denildiğinde, 9 Artık ayrılığın olduğunu anladığında ve bacak bacağa dolandığında, o gün Rabbinin huzuruna sevk edilecektir." (Ayet 26-30)

In the Shade of the Qur’an This is the note with which the surah takes hold of our hearts: “Yet when the departing soul comes up to the throat, when it is said, 'Can any charmer [do something now]?9 When he knows it is the final parting, and one leg will be joined with another, to your Lord he will on that day be driven." (Verses 26-30)

Surenin bir başka büyük gerçeği de insanın ilk olarak nasıl var edildiğidir ve bunun diriliş gerçeğini doğrulamadaki önemidir. Bu şekilde insanın yaratılışının titiz bir plan çerçevesinde gerçekleştiğini görürüz. Allah, insanların varoluşlarının ince aşamalarını bildirir; bu aşamaların birbirini izleyişi, yalnızca Onun tasarlayabileceği kadar harika bir süreç içinde gerçekleşir. Nitekim diriliş inancını reddedenler bile bu sürecin farklı bir kökenini ileri sürmezler. Bu tek başına, öldüren ve ölümün vaktini belirleyen Tek Tanrı'nın varlığına dair çürütülemez bir kanıt sunar. Üstelik ölüm, dirilişin kolay olduğuna dair açık bir delil oluşturduğu gibi, onun gerekli olduğunu da ima eder. Böylece insanın açık bir amacının bulunduğu, hayatının da yaptıklarının hesabı verilmeden sona ermediği planla uyumlu olarak görülür. Surenin başında kalpleri dokunduran nota budur: "İnsan, kemiklerini bir araya getirmeyeceğimizi mi sanıyor?" (Ayet 3). Sure sona yaklaşırken şöyle der: "İnsan, başıboş bırakılacağını mı sanıyor? O, atılan bir meni damlası değil miydi? Sonra bir pıhtı oldu; Allah da onu yaratıp şekillendirdi, ondan erkek ve dişi olmak üzere iki cinsi var etti. O halde Allah'ın ölüleri diriltmeye gücü yetmez mi?" (Ayet 36-40)

Another great truth highlighted in the surah is how man comes into existence in the first place, and its significance in confirming the truth of resurrection. In this way we see how mans creation occurs according to careful planning. God informs people of the fine stages of their coming into existence, and how these stages succeed one another in such a marvellous procession that only He could have designed. Indeed, even those who deny the resurrection do not claim a different origin for this process. This, in itself, provides irrefutable evidence of the presence of the One God, who deals death and determines its timing. Moreover, death provides clear evidence that resurrection is easy, and also implies that it is necessary. It is, thus, seen as being consistent with the planning whereby man has a clear purpose, and that his life does not end without him accounting for his deeds. This is the note that touches hearts at the beginning of the surah-. “Does man think that We will not put his bones together again?9' (Verse 3) As it draws to its end, the surah says: “Does man think that he will be left without purpose? Was he not a mere drop of emitted sperm? It then became a clinging cell mass, and then God created and shaped it, fashioning out of it the two sexes, male and female. Is He not, then, able to bring the dead back to life?" (Verses 36-40)

Sûre, Kıyamet Günü'nü ve o gün meydana gelecek büyük kozmik olayları resmeder. Bunda, insanı ne yapacağını bilemez bir halde bırakan ruhsal çalkantıyı görürüz. Böylece büyük sarsıntı, evrenin merkezinde olduğu gibi insan ruhunun en derin katmanlarında da yaşanır ve insanı bir tuzağa yakalanmış fare gibi bırakır. Bu, insanın Kıyamet Gününün gerçekten gelip gelmeyeceğini çok şüphe içinde düşünmesine bir karşılıktır. Bu tutumuyla o günü umursamazlıkla karşılar ve sapkın yollarında ısrar eder. Allah'ın bütün bunlara verdiği karşılık, hızlı bir ritimle sunulur; birbirini izleyen hızlı görüntüler ve kısa kesitler çizer: “Fakat insan önündekini inkâr etmek ister. Sorar: 'Bu Kıyamet Günü ne zaman olacak?' Göz kamaştığında ve ay tutulduğunda, güneş ile ay bir araya getirildiğinde, o gün insan 'Nereye kaçabilirim?' diyecektir. Hayır! Hiçbir sığınak yoktur. O gün herkes Rabbinin huzuruna dönecektir. O gün insana önceden gönderdiği ve geride bıraktığı her şey bildirilecektir. Mazeretler ileri sürse de insan kendi aleyhinde bir şahit olacaktır.” (Ayet 5-15)

One of the scenes the surah paints is that of the Day of Resurrection and the great celestial events that take place on that day. In this, we see the psychological upheaval that leaves man at a loss, unable to decide how to face these events. Thus, the great upheaval occurs in the centre of the universe, as well as in the very depths of the human soul, leaving man like a mouse in a trap. This comes in response to man as he wonders, with much doubt, about whether the Day of Resurrection will ever come. In so doing, he treats it with carelessness, persisting in his erring ways. Gods response to all this is delivered with a quick rhythm, one that paints a fast succession of images and glimpses: “ Yet man wants to deny what lies ahead of him. He asks: 'When will this Day of Resurrection be?9 When the sight is dazzled and the moon eclipsed, when the sun and the moon are brought together, on that day man will say: 'Where to flee?* But no! There is no refuge. On that day to your Lord all shall return. Man will be told on that day all that he put forward and all that he put back. Man will be a witness against himself even though he may put up his excuses.” (Verses 5-15)

Bu tablolardan biri, bu dehşetin ortasında Rablerine tam bir güvenle bağlı olan ve O'nun lütufkâr yüzüne bakan müminlerin tablosudur. Bir diğeri ise Rabbiyle bir bağı olmayan ve O'nun lütfundan umudu kalmayanların tablosudur. Bunlar, önceki inkârlarının, küfürlerinin ve isyanlarının gerektirdiğini almayı beklerler. Bu tablo, sanki sure okunduğu anda gerçekleşiyormuş gibi, güçlü bir biçimde sunulur. İnsanların bu dünya sevgisine ve ahiret hayatına gösterdikleri kayıtsızlığa şöyle karşılık verir: “Hayrı bir yana bırakıp Hayatı, dünya hayatını seviyorsunuz" [Kıyame, 20-21 ayetleri]. Hayır, ayetin tam metni şöyledir: {Hayır, siz ey insanlar! Geçici olan dünyayı seviyorsunuz ve ahireti bırakıyorsunuz.}

One of these images is that of the believers, with full trust in their Lord, looking up to His benevolent face in the midst of all this horror. Another image is of those on the other side, who have no bond with their Lord and no hope of His grace. These expect to receive what their earlier denials, disbelief and disobedience entail. This image is presented forcefully, as if it is taking place at the very moment the surah is being recited. It responds to peoples love of this present world and their disregard of the life to come: “ Yet you love this fleeting life, and give no thought to the life to come.

O gün bazı yüzler parlayıp nurlanacak, Rablerine bakacak. Ve o gün bazı yüzler kasvetli olacak, kendilerine büyük bir felaketin çökeceğini anlayacaklar.

Some faces will on that day be radiant with happiness, looking towards their Lord; and some faces will on that day be overcast with despair, realizing that a great calamity is about to befall them.” (Verses 20-25)

Bu sıradaki dört âyet, birbirini izleyen hakikatler dizisini kesip Peygambere, Kur'an vahyini alışı konusunda özel bir talimat vermektedir. Bu talimatın bu sureye ilişkin belirli bir şeyle de bağlantılı olduğu anlaşılmaktadır. Peygamber, kendisine vahyedilenden bir şeyi unutmaktan endişe ederdi; unutmamak için büyük bir istekle, kendisine okunurken her âyeti tek tek tekrar eder, sözcükleri dile getirirdi ki bunları ezberlesin. Bunun üzerine ona şu talimat verildi: “{Onu hemen ezberlemek için dilini oynatma. Onu toplamak ve okutmak bize aittir. Biz onu okuduğumuzda, sen okumasını dinle.}”

Four verses interrupt this sequence of truths to deliver a special directive to the Prophet concerning the way he receives Quranic revelations. It would also appear that this directive relates to something in particular about this surah. The Prophet had feared that he might forget something of what was being revealed to him, and in his eagerness to ensure that he did not forget, he used to repeat its verses, one by one, as they were recited to him. He would vocalize the words to make sure that he learnt them by heart. Therefore, he was given the following instruction: “Do not move your tongue repeating its words in haste. We shall see to its collection and recitation. When We recite it, follow its recitation.

“Sonra onun açıklanması da Bize aittir.” (Ayet 16-19) Bu buyruk, Peygambere, Kur’an’ın indirilmesi, korunması, toplanması ve mesajının açıklanmasının Kur’an’ın Yazarı olan Yüce Allah’a ait olduğunu bildirerek onu rahatlatmak için verilmiştir. Peygamberin kendi görevi, vahyi almak ve aldığı gibi tebliğ etmektir. Bu nedenle endişelenmesine gerek yoktur. Vahyi tamamıyla almalı, sonra da onun değişmeden kalbine kazındığını görecektir. Nitekim olan da tam olarak budur. Bu buyruk, ise geçtiği tam yerde korunmuştur. Bu, Tanrı’nın kendi sözleri değil midir? Tanrı’nın sözü, hangi amaca yönelik olursa olsun, yerinde kalması kesin olan sözdür. Dolayısıyla bu dört ayet, Tanrı’nın söylediği sözlerdir ve bu nedenle kitabının geri kalanı gibi orada yer almaya devam ederler. Nitekim bu dört ayetin surenin ortasında korunması, amacı ne olursa olsun, Tanrı’nın bütün sözleri hakkında ilham verici bir gerçeğe işaret eder. Bu gerçek, Tanrı’nın Elçisi Muhammed ﷺ’e söylediği her sözün kaydedildiğini, tek bir harfinin bile kaybolmadığını bize anlatır.

Then it will be for Us to make its meaning clear.” (Verses 16-19) This instruction is given to the Prophet to reassure him that the revelation of the Qur’an, its preservation, collection and explanation of its message are left to the Almighty, the Author of the Qur’an. The Prophet’s own role is to receive the message and deliver it as he receives it. Therefore, he need not worry. He should receive the revelation in full and then he will find it engraved in his heart without change. This was exactly what happened. This instruction, however, has been retained at the precise point where it occurred. Is it not given in God’s own words? God’s word is sure to stay in place, whatever purpose it addresses. These four verses, therefore, represent words He said, and therefore, they stay in His book like the rest of it. In fact, retaining these four verses in the middle of the surah points to an inspiring truth concerning all God’s words, whatever their purpose happens to be. It tells us that every word God said to His Messenger, Muhammad (peace be upon him), has been recorded; not a single letter has been lost.

Bu sûreyi dinleyen insan kalbi, kaçış olmadığını idrak eder. İnsan amellerinden hesaba çekilecektir ve Allah'a karşı onu koruyacak hiç kimse yoktur. Onun varlığı, hem bu dünyada hem de ahirette, Allah'ın ilmi ve takdiriyle belirlenmektedir.

As it listens to this surah, the human heart realizes that there is no escape. Man will have to account for his deeds, with no one to protect him from God. His existence, in both this life and the life to come, is determined by God, according to His knowledge and planning.

Bu arada insan oynayıp kendini çok önemli sanır: "O ne inandı ne de namaz kıldı, fakat yalanladı ve yüz çevirdi, sonra kibirle dolu olarak ailesine döndü" (Ayet 31-33). Bu kadar çok gerçek, görüntü ve özel efektle karşı karşıya kalan insana, örtülü ama son derece etkili bir uyarı yapılır: "Ey insan, helakın yaklaşıyor, gitgide daha da yaklaşıyor" (Ayet 34-35).

Meanwhile, man plays around and thinks himself too important: “He neither believed nor prayed, but denied the truth and turned away, then he went back to his people full of arrogance” (Verses 31-33) As he faces this large number of truths, images and special effects, man is given an implicit but highly effective warning: “ Your doom, man, comes nearer and nearer, and ever nearer and nearer” (Verses 34-35)

Sürenin, insanın ilahi mesaja gösterdiği inatçı reddi nasıl ele aldığını görüyoruz; böylece insana, ahiret, insan ruhu ve hayatın gerçek ölçüsü hakkındaki söyleminin ciddiyetini apaçık hissettiriyor. Ayrıca ona, Kur'an'ın da çok ciddi bir mesele olduğunu bildiriyor: Onun tek bir harfi bile asla kaybolmayacaktır, çünkü hepsi Tanrı'nın kendi sözleridir.

We see how the surah deals with mans obstinate rejection of the divine message, making him feel, in all clarity, the seriousness of its discourse about resurrection, the human soul and the accurate measure of life. It tells him that the Qur’an is also a very serious matter: not a single letter of it will ever be lost because it is all God’s own words.

Bu surede sunulan hakikat ve tasvirleri şimdiye kadar tek tek ortaya koyduk; ancak bunlar surenin içinde ve bütünü içinde okunduğunda tamamen farklı bir etki yaratır. Bu tasvirlerin dizilişi, birbirine örülüş biçimi ve bir zaman bir hakikat yönünü sunup biraz sonra ona başka bir yönünü eklemesi, Kur'an'ın insan kalbine seslenirken sergilediği ilham verici üslubun özellikleridir. Hiçbir başka üslup veya yöntem, benzer bir etkiyi elde etmeyi asla başaramaz.

We have thus outlined the truths and images presented in the surah individually, but when these are read in the surah itself and as a whole they give a totally different effect. The sequence of these images, the way they are intertwined, and their presentation of an aspect of the truth at one time and then giving another aspect of it a little later are all characteristics of the Qur’an’s inspiring style as it addresses the human heart. No other style or method could possibly achieve a similar effect.