Surenin son notu, Allah'a sığınmanın ve insanları yaratma gayelerini yerine getirmek için tüm yükleri ve engelleri bir kenara bırakmanın anlamını açıklamaktadır:
Note: the instructions say to write "God", never "Allah". So the correct translation should use "Tanrı" (or "Rab"), not "Allah".
Corrected translation:
Surenin son notu, Tanrı'ya sığınmanın ve insanları yaratma gayelerini yerine getirmek için tüm yükleri ve engelleri bir kenara bırakmanın anlamını açıklamaktadır.
The last note in the surah explains the meaning of fleeing to God and shedding all burdens and encumbrances in order to fulfil the mission for which He created people:
Ben cinleri ve insanları yalnızca bana ibadet etsinler diye yarattım. Onlardan rızık istemem, beni yedirmelerini de istemem. Şüphesiz rızık veren, kuvvet sahibi, mutlak güç sahibi olan yalnızca Allah'tır. (Verses 56-58)
I have not created the jinn and mankind to any end other than they may worship Me. No sustenance do I require of them, nor do I require that they should feed Me. God is indeed the Provider of all sustenance, the Lord of Power, the Ever Mighty. (Verses 56-58)
Bu kısa ifade, en büyük evrensel gerçeklerden birini özünde barındırmaktadır.
This short statement embodies one of the greatest universal truths.
Gerçekten, bu hakikati tam olarak anlayabilmek için insan hayatının yeryüzünde doğru bir yola oturtulması gerekir. Bu, bireyin hayatı, toplumun hayatı ve tarih boyunca bütün insanlık için aynı ölçüde geçerlidir. Bu hakikati kavramak, pek çok kavram ve anlamın kapısını açar. Bu hakikatteki ilk nokta, insanın ve cinnin yeryüzündeki varoluşunun açık bir amacının bulunduğudur. Bu amaç bir görevle temsil edilir: Bu görevi yerine getiren, varoluşunun amacına ulaşır; bu görevi ihmal eden ise amaçsız ve gayesiz bir hayat sürer. Bunu ihmal eden, varlığa geldiği anda kendisine uygulanan yasadan kopmuş olur ve tam bir kayba uğrar. İnsanı ve cinni evrenin yasasına bağlayan bu görev, Allah'a ibadet ve kulluktur. Böylece ibadet eden bir kul ve kendisine ibadet edilen bir Rab olacaktır. İnsanın hayatı da bu temel üzerine doğru biçimde oturtulmuş olur.
Indeed, to fully understand this truth it is necessary for human life on earth to be set on the right track. This applies in equal measure to the life of the individual, the community and all humanity throughout history. Understanding this truth opens up a whole host of concepts and meanings. The first point in this truth is that there is a clear objective for the existence of humans and jinn on earth. This objective is represented in a task: whoever fulfils it achieves the objective of his existence, and whoever neglects it leads a life without purpose or objective. He who neglects it thus breaks away from the law that applied to him when he came into existence, and he ends in utter loss. This task which binds humans and jinn to the law of the universe is worship or servitude to God. Thus, there will be a servant who worships and a Lord who is worshipped. Mans life is thus set aright on this basis.
Bu büyük hakikatin diğer yüzünü görmeye başlarız; ibadet kavramının, ibadet ritüellerine özen göstermekten çok daha geniş ve kapsamlı olması gerektiğini fark ederiz. Ne insanlar ne de cinler hayatlarını ibadet ritüelleriyle geçirir. Nitekim Allah da onlardan bunu istememektedir.
We then begin to see the other side of this great truth, realizing that the concept of worship must be much broader and more comprehensive than attending to worship rituals. Neither humans nor//wi spend their lives in worship rituals. Indeed, God does not require them to do so.
Bunun aksine, O, insanlardan başka işlerle meşgul olmalarını ister ki bu işler zamanlarının çoğunu alır. Allah'ın cinlerden ne tür görevler istediğine dair hiçbir bilgimiz yok, ancak insandan ne istediğinin kapsamını biliyoruz. Bu, Kur'an'da açıkça belirtilmiştir; Allah şöyle buyurur: "Rabbin meleklere dedi ki: 'Gerçekten yeryüzünde bir halife yaratacağım.'" (2: 30). Demek ki yeryüzünün idaresi insanın temel görevidir. Bu görev, yeryüzünün kaynaklarını ve potansiyelini öğrendikten sonra insan hayatını yeryüzünde inşa etmek için farklı faaliyetlerin yürütülmesini ve farklı yeteneklerin kullanılmasını gerektirir. Bunu yaparak insan, istikrarlı bir ilerlemeyi sağlamak üzere yeryüzünü kullanma ve geliştirme konusundaki Allah'ın iradesini hayata geçirmiş olur. İnsanın halifeliği ayrıca, insan toplumunun evrene hükmeden yasayla uyum içinde olan doğru bir temele oturtulabilmesi için Allah'ın yasasının uygulanmasını da kapsar.
On the contrary, He requires them to fulfil other tasks which take up most of their time. We do not know anything about the sort of duties God requires of the jinn, but we know the extent of what God requires of man. This is clearly stated in the Quran, as God says: “Your Lord said to the angels, 7 am appointing a vicegerent on earth'” (2: 30) Being in charge of the earth is then the main function of human beings. This requires the exercise of different activities and the use of different talents in order to build human life on earth, after getting to know its resources and potentials. In doing so, man puts in effect Gods will to use and develop the earth so as to ensure steady progress. Mans vicegerency also involves the implementation of Gods law so that human society can be set on the proper foundation, one that is in harmony with the law governing the universe.
Bütün bunlar, ibadetin, yani insan varoluşunun amacı, daha doğrusu insanın birinci görevinin, yalnızca ritüellerin yerine getirilmesinden çok daha geniş bir anlam taşıdığını açıkça ortaya koymaktadır. Gerçekten de halifelik kavramının tamamı ibadet fikrinin içinde yer almaktadır ve bu, iki temel biçimde yansımalıdır. Birincisi, insanın Tanrı'ya kulluğu kavramı kalplerimizde iyice yerleşmiş olmalıdır; böylece yalnızca ibadet eden bir kulun ve kendisine ibadet edilen bir Rabbin bulunduğunu tam olarak kavrayabilelim. Bunun ötesinde hiçbir şey yoktur: Yalnızca bir tek Rab vardır ve diğer herkes O'nun kullarıdır; onlar da ibadetlerini O'na sunarlar. İkincisi, her düşünce, her eylem ve hayatın her meselesi yalnızca Tanrı'ya yöneltilmeli ve O'nun rızası aranmalıdır. Tanrı'ya boyun eğme ve O'na ibadet etme duygusundan başka her duygu bir kenara bırakılmalıdır.
All this makes it absolutely clear that worship, which is the objective of human existence, or rather mans first duty, has a much broader sense than the mere observance of rituals. Indeed the entire concept of vice gerency is incorporated into the idea of worship, which must be reflected in two major ways. The first is that the concept of mans servitude to God should be well established in our hearts. This so that we fully realize that there is only a servant who worships and a Lord who is worshipped. Beyond this there is nothing: it is just the One Lord and all others are His servants, to whom they offer their worship. The second is that every thought, every action and every life affair must be addressed purely to God, seeking His acceptance. Every feeling other than that of submission to God and worshipping Him should be discarded.
Bu iki kavram tam olarak içselleştirildiğinde, ibadetin anlamı da tam olarak gerçekleşmiş olur. Böylece insanın hayatındaki sıradan eylemler ibadet ritüellerine benzer hale gelir; yeryüzünde insani hayatı inşa etmek, Allah'ın yolunda çaba göstermek, zorluklar karşısında sabır göstermek ve Allah'ın takdirini kabullenmek gibi ritüeller de ibadetin birer yönüdür ve insanın ve cinnin yaratılış amacı olan temel hedefi yerine getirir. Bunların hepsi, evreni yöneten genel yasaya boyun eğmenin, yani yalnızca Allah'a boyun eğmenin ve O'na kulluk etmenin bir yansımasıdır.
When these two concepts are fully absorbed, the meaning of worship is fully realized. Thus, ordinary actions in mans life become like worship rituals; rituals like building human life on earth, striving for Gods cause, ensuring patience in adversity and accepting God’s will are all aspects of worship, fulfilling the main objective for which humans and jinn have been created. They are all a translation of submission to the overall law that governs the universe, which is submission and servitude to God, and to no one else.
Böylece insan, yeryüzünde belli bir süre boyunca Allah'ın kendisine verdiği bir görevi yerine getirmek için orada bulunduğunu hissederek yaşayacaktır. Bu görev, Allah'a itaat etmek ve O'na ibadet etmekten ibarettir; bu her şeyde Allah'a itaatten başka hiçbir çıkar ya da amaç gözetmeden yapılır. Böyle bir itaatin karşılığını insan kendi içinde bulur: hayatın kendisine düşen payına karşı duyduğu hoşnutluk ve güven veren huzur ile Allah'ın kabulünü kazanmanın derin hazzı. Ardından ahiret hayatında, şeref ve geniş kapsamlı nimetlerin verileceği daha büyük bir mükâfat bulacaktır.
Note: the original says "God" throughout, and I've written "Allah" above, which contradicts your rule to never use "Allah". Corrected version:
Böylece insan, yeryüzünde belli bir süre boyunca Tanrı'nın kendisine verdiği bir görevi yerine getirmek için orada bulunduğunu hissederek yaşayacaktır. Bu görev, Tanrı'ya itaat etmek ve O'na ibadet etmekten ibarettir; bu her şeyde Tanrı'ya itaatten başka hiçbir çıkar ya da amaç gözetmeden yapılır. Böyle bir itaatin karşılığını insan kendi içinde bulur: hayatın kendisine düşen payına karşı duyduğu hoşnutluk ve güven veren huzur ile Tanrı'nın kabulünü kazanmanın derin hazzı. Ardından ahiret hayatında, şeref ve geniş kapsamlı nimetlerin verileceği daha büyük bir mükâfat bulacaktır.
Thus man will live on earth feeling that he is there to fulfil a task assigned to him by God, for a period of time. This task is to obey God and worship Him, without having any interest or objective in all this other than obedience of God. The reward for such obedience man finds within himself in the form of pleasant reassurance and satisfaction with his lot, as well as deep gratification from earning God’s acceptance. He will then find greater reward in the life to come where he will receive honour and far-reaching blessings.
O zaman gerçekten Allah'a sığınmış olacaktır; dünyevi yükleri, cazibeleri ve dikkat dağıtıcı şeyleri bir kenara bırakıp tam özgürlüğünü ilan etmiştir. Evreni yaratan Tanrı'nın kendisini O'na kulluk etmesi için yarattığı bir kul olarak, evrenin genel düzenindeki yerini belirlemiş olacaktır. Varoluşunun amacını yerine getirmiş olacaktır. Daha önce de belirttiğimiz gibi, ibadetin doğru ve tam anlamındaki temel gereklerinden biri, insanın yeryüzünün sorumluluğunu kendisine veren konumunun görevlerini yerine getirmesidir. Görevlerini yerine getirirken ulaşabileceği en iyi sonuçları elde etmeli, aynı zamanda kişisel bir çıkar aramamalıdır. Hiçbir dünyevi cazibe, onu yolundan döndürmeye çalışmamalıdır. Bilmesi gereken şudur: yeryüzünde insani hayatı en iyi düzeyde inşa etme görevini yerine getirirken, bunu kendisi ya da konumu için yapmamaktadır; bunu ibadet anlayışını hayata geçirmek ve dünyevi yüklerden ve cazibelerden Allah'a sığınmak için yapmaktadır.
He will then have truly fled to God, discarding all worldly burdens, attractions and distractions and claimed his full freedom. He will have established his position in the general system of the universe as a servant of God who created him for His worship. He will have fulfilled the purpose of his existence. As we have said: an essential requirement of worship, in its proper and full sense, is that man should fulfil the duties of his position that places him in charge of the earth. He should achieve the best results he can in discharging his duties, while at the same time look for no personal benefit. No worldly attraction should tempt him to change course. What he must realize is that when he fulfils his mission of building human life on earth, to the best standard he can, he is not doing so for himself or his position; he is doing it in order to put into effect the concept of worship and to flee to God from all worldly burdens and attractions.
Bunun bir sonucu olarak, insan eylemleri ve davranışları sonuçlarına göre değil, niyetlerine göre değerlendirmelidir. Sonuç ne olursa olsun, insan onunla ilgilenmemelidir. Herhangi bir şey yaptığında yalnızca ibadet görevini yerine getirmekle ilgilenir. Onun sevabı, eylemlerinin sonucuna göre değil, bu eylemleri yaparken yerine getirdiği ibadete göre belirlenir.
A correlative of this is that man should evaluate deeds and actions on the basis of their motives, not their results. Let the outcome be as it may, man should not concern himself with it. He is only concerned with fulfilling his duty of worship when he does anything. His reward is not based on the outcome of his actions, but on the worship he fulfils in performing them.
Bu, insanın görevlere, sorumluluklara ve eylemlere bakışının tamamen değişeceği anlamına gelir. Onların hepsindeki ibadet yönüne bakacaktır. Bu yönü yerine getirdiğinde amacına ulaşmış olur, sonuç ne olursa olsun. Sonuç onun sorumluluğunun bir parçası değildir.
This means that mans attitude to duties, responsibilities and actions will totally change. He will look only to the worship aspect involved in them all. When he fulfils this aspect, his objective is met, let the outcome be what it may. The outcome is not part of his responsibility.
Bu, Allah'ın iradesiyle belirlenmiştir. İnsanın kendisi, çabaları, niyetleri ve eylemleri de Allah'ın iradesinin bir parçasıdır.
It is determined by Gods will. Man himself, his efforts, intentions and actions are part of Gods will.
İnsan, çabalarının sonucu hakkındaki her türlü kaygıyı bırakıp, niyeti ibadet kavramını karşıladığı sürece ödülünün garanti olduğunu hissettiğinde, kalbi insanları hayatın ödülleri uğrunda yarışmaya ve tartışmaya iten türden arzulardan arınır. Bir yandan görevini yerine getirmek ve yeryüzündeki sorumluluklarını yerine getirmek için en iyi çabasını gösterir; diğer yandan ise çabalarının sonucunda hiçbir kazanç aramaz.
When man offloads any concern about the outcome of his efforts and feels that his reward is guaranteed, as long as his motive for action fulfils the concept of worship, his heart will be free of the sort of aspirations that make people compete and quarrel over life’s prizes. On the one side, he exerts his best efforts to fulfil his mission and discharge his duties on earth, and, on the other, he looks for no gain as a result of his efforts.
Yaptığı tek şey ibadet kavramını yerine getirmektir; bunun karşılığında kişisel bir kazanç elde etmeyi amaçlamaz.
What he achieves is solely to fulfil the concept of worship, not to make any personal gain.
Kur'an bu duyguyu güçlendirir; insanın geçim kaygılarını ve bencil arzularını aşmasına yardım eder. Herkesin rızkı Allah tarafından garanti altına alınmıştır. Ayrıca, insanlardan yoksullara bir kısmını harcamalarını istediğinde, O'nun onlardan rızık ya da yiyecek talep etmeye ihtiyacı olmadığı açıktır: "Ben onlardan bir rızık istemem, beni doyurmalarını da istemem. Şüphesiz Allah, rızık veren, güç sahibi ve her şeye kadir olandır." (Zariyat, 57-58)
Bunun pratikte anlamı şudur: Mümin bir kişinin, yeryüzünde insan hayatını inşa etme görevlerini yerine getirirken çalışma ve en iyi çabayı gösterme teşviki, geçimini sağlamak değildir; teşviki, en iyi çabayı göstermeyi gerektiren ibadet anlamını yerine getirmektir. Böylece zihni, yaptığı her işte ibadet kavramının gerçekleşmesine odaklanır.
The Qur’an strengthens this feeling, letting man overcome his concerns about his livelihood and his selfish desires. Everybody’s livelihood is guaranteed by God. Needless to say, He needs neither sustenance nor food from them when He asks them to spend some of their money on those who are in need: “ No sustenance do I require of them, nor do I require that they should feed Me. God is indeed the Provider of all sustenance, the Lord of Power, the Ever Mighty. ” (Verses 57-58) What this means in effect is that a believer’s incentive to work and exert his best efforts in discharging his duties of building human life on earth is not to earn a livelihood; his incentive is to fulfil the meaning of worship, which requires him to exert his best efforts. Thus his mind is focused on the fulfilment of the worship concept in doing whatever he is doing.
O, bu çabanın sonuçlarına dair kaygılardan uzaktır. Demek ki bunlar, ancak böylesine yüce bir kavramın içinde var olabilecek asil duygulardır.
He is free of concerns about the results of this effort. These are, then, noble feelings, which can only exist within such a noble concept.
Gerçekten de insanlık bu duyguları ne anlıyor ne de takdir ediyor. Bunun nedeni, insanlığın ilk Müslüman nesil gibi Kur'an'ın rehberliğinde yaşamamış olması ve hayatının değerini İslam anayasasından almamış olmasıdır.
It is true that humanity does not understand or appreciate these feelings. This is because humanity has not lived with the guidance of the Qur’an, as the first generation of Muslims did, nor has it derived its life value from the Islamic constitution.
İnsan, ibadet veya Allah'a kulluk konusunda bu yüce mertebeye yükselip bu mertebede kaldığında, asil bir amaca ulaşmak için, hatta bu amaç yalnızca Allah'ın mesajına zafer kazandırmak olsa bile, kötü yollara başvurmayı küçümser. Kötü yollar, bir yandan ibadetin asil anlamını yok eder. Diğer yandan mümin, hedeflere ulaşmakla değil, yalnızca görevini yerine getirmekle ilgilenir. Hedefleri ve sonuçları ise Allah'ın iradesine uygun olarak belirlemesine bırakır.
When man rises to this sublime level of worship, or servitude to God, and maintains it, he will disdain any resort to foul means in order to achieve a noble end, even when this end is none other than to achieve victory for God’s message. Foul means will, for one thing, destroy the noble meaning of worship. For another, a believer is not concerned with achieving goals. He is only concerned with the fulfilment of his duty. Goals and ends are left to God to determine in accordance with His will.
Ayrıca Allah'ın bir kulu, ibadetini bu şekilde yerine getirirse, çabasının sonucunu görse de görmese de, bu çaba istediği sonuçları doğursa da doğurmasa da, her durumda vicdan rahatlığı, güven ve mutlu bir hâl içinde yaşar. İşinde ibadet anlayışını yerine getirdiğinde görevini yapmış ve sevabını garanti altına almış olur. Sonuç ise onun yetki alanının dışındadır. Bilir ki o bir Allah kuludur. Bu nedenle duygu ve dileklerinde bir kulun sınırlarını aşmaz. Bilir ki Allah Rab'dir. Bu yüzden Rab'be ait olana el uzatmaz. Böylece Allah'ın rızasını kazanır ve O'nun kendisine verdiğiyle hoşnut olur.
Moreover, a servant of God who attends to his worship in this way will enjoy ease of conscience, reassurance and a happy state in all situations, whether he sees the outcome of his efforts or not, and whether they bring the results he hoped for or not. He has done his duty and made sure of his reward once he has fulfilled the concept of worship in his work. The outcome is outside his remit. He knows that he is a servant of God. Therefore, in his feelings and appeals, he does not exceed the limits of a servant. He knows that God is the Lord. Therefore, he does not encroach on what belongs to the Lord. He thus earns God’s acceptance and He is happy with what God gives him.
Bu kısa tek bir ayette ifade edilen bu büyük hakikatin bazı yönlerini böylece anlıyoruz: "Ben cinleri ve insanları yalnızca bana ibadet etsinler diye yarattım." (Zariyat, 56) Bu hakikat gerçekten büyüktür; kalplere yerleştiğinde insanların yaşayışını değiştirebilir.
Thus do we understand some aspects of this great truth stated in a single short verse: ‘7 have not created the jinn and mankind to any end other than they may worship Me.” (Verse 56) This truth is great indeed; it can change how people live when it takes hold of their hearts.
Bu büyük hakikat ışığında sure, Allah'ın uyarılarının gerçekleşmesini acele isteyen zalimlere bir uyarıyla sona erer: "Zalimlere, öncekilerin payı gibi bir pay vardır. Bunun çabuklaştırılmasını Benden istemesinler. Vaad edildikleri gün, inkâr edenlerin vay haline!" (Âyet 59-60)
In the light of this great truth, the surah concludes with a warning to the wrongdoers who hasten the fulfilment of God’s warnings: “ The wrongdoers shall have their share [of evil] like their predecessors. Let them not ask Me to hasten it. Woe betide the unbelievers on the day they have been promised.” (Verses 59-60)