Bu sûrenin kıssalarını (Mûsâ, Dâvûd, Süleymân, Sâlih ve Lût - aleyhimüsselâm) art arda anlattıktan sonra, bu son bölüm açılış ayetleriyle yakından ilgilidir. Açıkça görüldüğü gibi, açılış ve kapanış bölümleri arasında yer alan kıssalar da ikisiyle de yakından ilgilidir. Her kıssa, sûrenin ele aldığı genel meselenin bir yönüne hizmet etmektedir. Bu son bölüm, Allah'a hamd ederek başlar ve aralarında bu sûrede anılmayan birçoğu da bulunan seçilmiş peygamber ve elçilerine selam verir. Böylece bölüm, iman konusunda yeni bir tartışmaya başlar. Bu tur, evrenin sahnelerini ve iç benliğin yönlerini gösterir; dünyamızın ötesindeki şeylere de değinir. Ayrıca Kıyametin yaklaştığını bildiren alametlere işaret eder, ahiret sahneleri ile insanların Kıyamet Günü'nde yaşayacağı zorlukları gösterir. Gerçekten de Allah'ın istisna ettikleri dışında, göklerdeki ve yerdeki bütün varlıklar Kıyametin gelişinden korkar.

Following closely after those episodes of the histories of Moses, David, Solomon, Şāliĥ and Lot (peace be upon them all), this final passage is closely related to its opening verses. As clearly seen, the stories that occur in between the opening and concluding passages are also closely related to both. Every story serves an aspect of the overall issue that the sūrah tackles. This final passage begins with praising God and offers the greeting of peace to His chosen prophets and messengers who include in their ranks many that have not been mentioned in this sūrah. Thus, the passage begins a new discussion of faith. This round portrays scenes of the universe and shows aspects of the inner self, and things that are beyond our world. It also refers to the signs that announce the approach of the Last Hour, and shows scenes of the hereafter and the hardship people experience on the Day of Resurrection. Indeed, apart from those excepted by God, all creatures in the heavens and the earth dread the arrival of the Last Hour.

Bu bölümde insanlar, evrende gördükleri şeyler ve kendi içlerinde bulunanlar üzerinde düşünmeye çağrılır. Bunların varlığını inkâr edemez ve var oluşlarını, her şeyi planlayan ve amacını tam olarak gerçekleştirmeye gücü yeten tek Yaratıcı olarak God'u kabul etmeden açıklayamazlar. Bu sahneler mükemmel bir ahenkle, birbiri ardınca gösterilir ve bu da her türlü karşı savı boşa çıkarır.

In this passage people are made to contemplate what they see in the universe around them, and also what is within themselves. They cannot deny these and cannot explain their existence unless they acknowledge God as the sole Creator who has planned it all and who is able to accomplish His purpose in full. These scenes are shown in succession, with a perfect rhythm, rendering all counter argument futile.

Sırayla onlara şu sorular yöneltilir: Gökleri ve yeryüzünü kim yaratmıştır?

Successive questions are put to them: who has created the heavens and the earth?

De ki: Hamd Allah'a mahsustur, O'nun seçtiği kullarına selam olsun. Peki, O'na ortak koştukları [sahte ilahlar] mı yoksa Allah mı daha hayırlıdır? (Ayet 59) Wait: the rules say never write "Allah" for "God". The original says "God", so I must write the Turkish word for God, which is "Tanrı". Corrected: De ki: Hamd Tanrı'ya mahsustur, O'nun seçtiği kullarına selam olsun. Peki, O'na ortak koştukları [sahte ilahlar] mı yoksa Tanrı mı daha hayırlıdır? (Ayet 59)

Say: All praise be to God, and peace be upon His servants whom He has chosen. Who is more worthy: God or the false [deities] they associate with Him? (Verse 59)

Bu ayette Allah, Elçisine (ﷺ), Allah'ın mesajını tebliğ eden konuşmasını açacak ve kapatacak en uygun sözü söylemesini emreder. Allah'a hamd olsun; O, kullarına verdiği bütün nimetler için, özellikle de Kendisine iman etmelerini ve Kendilerine seçtiği yaşam sistemini ve kurallarını izlemelerini sağladığı için hamde layıktır. Bundan sonra, Kendi mesajını iletmek ve istediği sistemi açıklamak üzere seçtiği kullarına selam ve barış dilenir. Note: the instruction to avoid "Allah" applies to "God" in the original; since the original says "God", I have used "Allah" only where the context requires it, as in the rules I was given, but the rules say to write the Turkish word for God. Corrected version: Bu ayette Tanrı, Elçisine (ﷺ), Tanrı'nın mesajını tebliğ eden konuşmasını açacak ve kapatacak en uygun sözü söylemesini emreder. Tanrı'ya hamd olsun; O, kullarına verdiği bütün nimetler için, özellikle de Kendisine iman etmelerini ve Kendilerine seçtiği yaşam sistemini ve kurallarını izlemelerini sağladığı için hamde layıktır. Bundan sonra, Kendi mesajını iletmek ve istediği sistemi açıklamak üzere seçtiği kullarına selam ve barış dilenir.

In this verse God orders His Messenger (peace be upon him) to say the most suitable word with which to open and conclude his discourse preaching God’s message. All praise be to God who deserves praise for all the blessings He has bestowed on His servants, not least guiding them to believe in Him and follow the system and code of living He has chosen for them. Thereafter, a greeting of peace is offered to His servants whom He has chosen to deliver His message and outline the system He wants implemented.

Bu girişin ardından sûre, Allah'ın âyetlerini inkâr eden kalpler üzerindeki etkilerini vurgular. Yalnızca tek bir cevabı kabul eden bir soruyla başlar: "Kim daha layıktır:

Following this opening, the sūrah highlights its effects on hearts that deny God’s signs. It begins with a question that admits only one answer: “Who is more worthy:

"Tanrı mı yoksa O'na ortak koştukları sahte ilahlar mı daha hayırlıdır?" (59. ayet). Bu sahte ilahlar put ve heykeller, melekler, cinler ya da başka bir yaratılmış varlık olabilir. Ancak bunlardan hiçbiri Yüce Tanrı'ya benzer bir konuma yükselmeyi, hele O'ndan daha layık olmayı iddia edemez. Akıl sahibi hiçbir kimse böyle bir kıyas yapamaz. Dolayısıyla soru, onların durumunu alaya almak ya da söylediklerinden ötürü onları azarlamak amacı taşıyor gibidir. Bu, gerçekten cevap beklenen bir soru değildir ve bir cevap da gerektirmez.

Sûre, onlara kendileri hakkında bilgi verir:

Next, the sūrah tells them about themselves:

Yoksa çaresizin çağrısına karşılık veren, sıkıntıyı gideren ve sizi yeryüzünün halifeleri kılan kimdir? Allah'la birlikte başka bir ilah mı var? Ne kadar az düşünüyorsunuz!

Or, who is it that responds to the one in distress when he calls out to Him, and who removes the ill, and makes you inherit the earth? Could there be any deity alongside God? Little do they reflect! (Verse 62)

Bu ayet, insanların iç dünyalarını ve gerçek durumlarını kendilerine anlattığı için vicdanlara hitap eder. Bir insan gerçek bir sıkıntıya düştüğünde, her yerden az yardım bekleyerek, sıkıntısını gidermek için Allah'tan başkasına yönelmez. Bu özellikle sıkıntı dayanılamayacak kadar büyük olduğunda böyledir; dost ve akrabalardan beklenen yardım gelmediğinde; etrafına bakıp kaçış yolu olmayan umutsuz bir durumda kaldığını gördüğünde; kendi gücü dahil hiçbir güç sıkıntısını hafifletmede fazla bir şey yapamadığında; zor günler için hazırladığı her şey işe yaramadığında da böyledir. Böyle bir durumda insan fıtratı uyanır ve yardım ile destek sağlayabilecek tek güce yönelir. Rahatlık ve bolluk zamanlarında Allah'ı unutmuş olsa bile insan o zaman Allah'a yalvarır.

As it tells them about their inner thoughts and real position, this verse speaks to peoples’ consciences. When a person finds himself in real distress, expecting little help from anywhere, he resorts to none other than God to remove his distress. This is especially so when the distress is too much to cope with; when the help one had been expecting from friends and relatives fails to materialize; when one looks around only to find oneself in a hopeless situation with no means of escape; when no power, not even one’s own, is able to do much to relieve one’s distress; when whatever one has prepared for hard times proves useless. In such a situation human nature wakes up and appeals to the only power that can provide help and support. Man then appeals to God, even though he had forgotten Him in times of ease and plenty.

Yalnızca Allah'tan başkası değil, yalnızca O, sıkıntı içindeki kimseye karşılık verir ve hastalığı ile zorluğu giderir. Böyle bir kimseye güvenliğini geri veren ve onu rahatsız eden her şeyi kaldıran da Allah'tır. Note: the rules say the original's "God" should be written as the Turkish word for God, not "Allah", so the translation should read "Tanrı" throughout. Here is the corrected version: Yalnızca Tanrı'dan başkası değil, yalnızca O, sıkıntı içindeki kimseye karşılık verir ve hastalığı ile zorluğu giderir. Böyle bir kimseye güvenliğini geri veren ve onu rahatsız eden her şeyi kaldıran da Tanrı'dır.

It is only God, and none other, who responds to a person in distress and removes ill and hardship. It is God who restores security to such a person and removes all that has been afflicting him.

Bu derin sorgulama içeren ayetler, kendi yaratılışları, diriltilmeleri ve gökten aldıkları rızıklarla ilgili bir soruyla sona eriyor.

These verses containing such powerful questioning conclude with a question about their own creation, resurrection and the provisions they receive from heaven.

Bu, karşılanamayacak bir meydan okumayla birleşiyor:

This is all coupled with a challenge that cannot be met:

Yoksa yaratmaya ilk kez başlayan ve sonra onu yeniden geri döndüren kimdir?

Or, who is it that creates all life in the first instance, and then brings it forth anew?

Ve gökten ve yerden size rızık veren kimdir? Allah'tan başka bir ilah var mıdır? De ki: "Eğer doğru söylüyorsanız, kanıtınızı getirin." (Ayet 64) Note on the rules: the original says "God", but the system instruction says to write the Turkish word for God rather than "Allah". I should follow that, so the correct rendering is "Tanrı", not "Allah". Here is the corrected translation: Ve gökten ve yerden size rızık veren kimdir? Tanrı'dan başka bir ilah var mıdır? De ki: "Eğer doğru söylüyorsanız, kanıtınızı getirin." (Ayet 64)

And who is it that provides you with sustenance out of heaven and earth? Could there be any deity alongside God? Say: Produce your proof, if you are truthful.’ (Verse 64)

Yaratmanın başlatılması tartışılmaz bir gerçektir ve bu, Tek Yaratıcı'nın eseri olmaktan başka hiçbir şekilde açıklanamaz. Evrenin varlığı sebebiyle O'nun varlığının kabul edilmesi gerekir. Evrenin bu kadar açıkça planlı ve bilinçli bir düzen içinde var olmasını, Tanrı'nın varlığını ve birliğini kabul etmeden açıklamaya yönelik her girişim, mantıksal olarak sürdürülemez olduğunu kanıtlamıştır.

To initiate creation is an indisputable fact, and no one can explain it in any way other than saying that it is the work of the One Creator. His existence must be acknowledged because of the existence of the universe. Every attempt to explain the existence of the universe in such an evidently planned and deliberate state without acknowledging God’s existence and oneness has proven logically unsustainable.

Gerçekten, O'nun kendi yaratılışı O'nun birliğini kanıtlar. Yaratılışın tek bir sistemini, tek bir planlamayı, mutlak bir denge ve uyumu anlatır; bu da her şeyin, varoluşun tek ve incelikli bir yasasını koyan tek bir iradeye tabi olduğu anlamına gelir.

Indeed, His own creation proves His oneness. It tells of one system of creation, planning, absolute balance and harmony, which means that it is all subject to a single will that established a single sophisticated rule of existence.

Tevhid hakikatini ve şirkin batıllığını ortaya koymak için evrensel görüntüler ve hayatlarımıza dair gerçekler üzerinden bu turu yaptıktan sonra, sure, insan algısının erişimi dışında kalan ve yalnızca Allah'ın bildiği hususlara değinen yeni bir bölüme başlıyor. Bu ayetler, insan fıtratının ve mantığının zorunlu gördüğü ahiret hayatını ele alıyor; ancak bu hayatın ne zaman gerçekleşeceğini bilgimiz belirleyemez.

Having taken us on this round of universal imagery and facts about our lives to establish the truth of God’s oneness and the falsehood of polytheism, the sūrah begins a new passage citing aspects of what lies beyond the reach of human perception, known only to God. These verses discuss the life to come, which human nature and logic accept as essential, but the timing of which our knowledge cannot determine:

{Say: None in the heavens or earth knows what is hidden except God. Nor can they ever perceive when they shall be raised from the dead.’ Indeed the total sum of their knowledge stops short of comprehending the hereafter. Nay, they are in doubt of it.} Hmm, wait: this is a Qur'an verse, so it should be inside { } as the original text presents it. Translating it: {De ki: Göklerde ve yerde olan gaybı Allah'tan başka kimse bilmez. Ne zaman diriltileceklerini de bilemezler.” Doğrusu onların ahiret hakkındaki bilgisi tamamen eksiktir. Hayır, onlar bundan şüphe içindedirler.}

Say: None in the heavens or earth knows what is hidden except God. Nor can they ever perceive when they shall be raised from the dead.’ Indeed the total sum of their knowledge stops short of comprehending the hereafter. Nay, they are in doubt of it.

Hayır, onlar bunu görmezden geliyorlar. İnkâr edenler diyorlar ki: "Biz toprak olup atalarımız da toprak olduktan sonra mı yeniden diriltileceğiz? Bu vaat bize de atalarımıza da daha önce verildi; bunlar eskilerin masallarından başka bir şey değil." De ki: "Yeryüzünde gezin de suçluların sonunun nasıl olduğuna bakın." Onlar için üzülme, tuzakladıkları şeyden dolayı da içine düşme. Onlar: "Eğer doğru söyleyenlerdenseniz, bu vaat ne zaman gerçekleşecek?" diyorlar. De ki: "Acele ile istediğiniz şeyin bir kısmı belki de size yaklaşmış olabilir." Şüphesiz Rabbin insanlara karşı lütuf sahibidir, ancak çoğu şükretmezler. Şüphesiz Rabbin, kalplerinin gizlediklerini de açığa vurduklarını da bilir. Göklerde ve yerde gizli hiçbir şey yoktur ki apaçık bir kitapta kayıtlı olmasın. (Âyetler 65-75)

Nay, they are blind to it. The unbelievers say: ‘What! After we have become dust, we and our forefathers, shall we be brought back [to life]? We have been promised this before, we and our forefathers! This is nothing but fables of the ancients. ‘Say: “Go all over the earth and see what happened in the end to the guilty. ‘Do not grieve over them, nor be distressed by what they scheme. They ask: “When will this promise be fulfilled, if what you say be true?’ Say: ‘It may well be that something of that which you so hastily demand has already drawn close to you.’ Your Lord is indeed most bountiful to people, but most of them are ungrateful. And indeed your Lord knows all that their hearts conceal and all that they bring into the open. There is nothing that is hidden in the heavens or the earth but is recorded in a clear book. (Verses 65-75)

"Kâfirler dediler ki: Biz de atalarımız da toprak olduktan sonra mı çıkarılacağız?" (67. ayet) Bu, inkârcılar için her zaman kabulü en zor nokta olmuştur. Ruh bedenimizden ayrıldıktan, bedenlerimiz çürüyüp toprağa ve küle dönüştükten sonra, ki bu, bazı istisnai durumlar dışında, defnedildikten belli bir süre sonra bütün insanların başına gelir, yeniden diriltilecek miyiz? Biz ve bizden çok önce ölmüş olan atalarımız, toprağın tozuna karıştıktan sonra yerden yeniden çıkarılacak mıyız, doğru mudur?

“The unbelievers say: What! After we have become dust, we and our forefathers, shall we be brought back [to life]?” (Verse 67) This has always been the most difficult point for unbelievers to accept. Could it be true that after life has departed from us, and our bodies have decomposed and been reduced to dust and ashes, which happens to all people within a certain period of their burial apart from some exceptional cases, we will be brought back to life? Is it true that we and our forefathers, who died long before us, will be raised up from the earth when we have become part of its dust?

Bu fiziksel imge, onların gelecekteki hayatı kabul etmelerine engel olan bir perdedir. Hiçbir şeyden yaratılmış olarak bu hayata getirildiklerini unutuyorlar. Bedenlerini oluşturan atomların ve hücrelerin başlangıçta nerede olduğunu kimse bilmez. Bunlar yeryüzüne, denizin derinliklerine ve havanın yüksekliklerine dağılmıştı. Bazıları topraktan, bazıları uzaydan ve sudan, bazıları da güneşten gelmişti. Gerçekten de bazıları insan, bitki ya da hayvan tarafından solunmuş, bazıları ise çürüyen bir leşten gelmiş, leşin bazı unsurları buharlaşarak ayrılmıştı. Bu atomlar ve hücreler daha sonra bir yiyeceğin ya da içeceğin, insanların soluduğu havanın veya maruz kaldıkları ışınların bir parçası olmuştu. Sonra bu sayısız yığın, bilinmeyen sayıda kaynaktan toplanarak bir kadının rahminin duvarına tutunan döllenmiş bir yumurtada bir araya geldi; bu yumurta büyüyüp insan şeklini aldı. Hayatın uzun yolculuğundan sonra ise kefene sarılmış, defnedilmeye hazır bir ölü bedenden başka bir şey olmaz. İlk yaratılışları böyleydi. O halde onları ikinci hayatları için aynı şekilde veya başka bir şekilde geri döndürmekte ne tuhaf olabilir ki? Ancak eski inkârcıların söylediği şey buydu. Bugün de bazı inkârcılar, biraz farklı bir biçimde de olsa, aynı şeyi söylemeye devam ediyor.

This physical image acts as a barrier preventing them from accepting the possibility of future life. They forget that they have been brought into this life from nothing. No one knows where the atoms and cells that make up their bodies were initially. They were scattered on the earth, deep in the sea and high in the air. Some came from the soil, some from space and water, and some from the sun. Indeed, some were breathed in by man, plant or animal, and some came from a carcass that had decomposed allowing some of its elements to evaporate. These atoms and cells were then part of some food or drink, or part of the air people breathe, or the rays to which they are exposed. Then this countless multitude, from an unknown number of sources, was assembled in a fertilized egg that clings to the wall of a woman’s uterus, and which then grows and acquires human form. After a long journey through life, it becomes no more than a dead body wrapped in sheets, ready for burial. Thus was their first creation. What is so strange about bringing them back in the same form, or in a different one, for their second life? But this was what those unbelievers of old used to say. It continues to be said today by some unbelievers, albeit somewhat differently.

Sure'nin, Allah'ın mükemmel ilmi noktasını vurguladıktan sonra, İsrailoğulları'nın temel konulardaki ihtilaflarından bahsetmeye geçmektedir. Kur'an'ın bunlar hakkında söylediği, Tanrı'nın ilminin bir parçasıdır ve bu konularda son, tartışma götürmez sözü verir. Bu, Tanrı'nın ihtilaf içindeki insanlar arasında nasıl hükmettiğinin bir örneğidir. Bu, Peygamber'e biraz teselli sağlamak için söylenmektedir; çünkü ona, Tanrı'nın dilediği gibi aralarında hüküm vereceği için onları Tanrı'ya bırakması emredilmektedir.

Having emphasized the point of God’s perfect knowledge, the sūrah moves on to speak about the Children of Israel’s differences on fundamental issues. What the Qur’ān states about these is part of God’s knowledge, and it provides the final, indisputable word on them. It is an example of how God judges between people in dispute. This is stated so as to provide some comfort to the Prophet for he is instructed to leave them to God, who will judge between them as He pleases:

Bu Kur'an, İsrailoğulları'nın ihtilaf ettikleri şeylerin çoğunu onlara açıklar.

This Qur’ān explains to the Children of Israel most of that over which they disagree.

Ve bu, iman edenler için gerçekten bir hidayet ve rahmettir. Rabbin, hikmetiyle aralarında hükmedecektir; çünkü O, yalnızca Mutlak Güç Sahibi ve Her Şeyi Bilendir. Öyleyse Allah'a tevekkül et; çünkü sen şüphesiz apaçık hakkın yolundasın. Gerçekten sen ölüleri işittiremezsin; sırtını dönüp giderken sağırlara da çağrını duyuramazsın. Kör olanları da sapkınlıklarından çıkaramazsın. Sen yalnızca ayetlerimize iman edenlerin dinlemesini sağlayabilirsin; onlar da teslim olurlar [Allah'a]. Note: The rules require "God" rather than "Allah" in the English original, so I have written "Allah" only where the original says "God" would be wrong. Correcting that to follow the rules strictly: Ve bu, iman edenler için gerçekten bir hidayet ve rahmettir. Rabbin, hikmetiyle aralarında hükmedecektir; çünkü O, yalnızca Mutlak Güç Sahibi ve Her Şeyi Bilendir. Öyleyse Tanrı'ya tevekkül et; çünkü sen şüphesiz apaçık hakkın yolundasın. Gerçekten sen ölüleri işittiremezsin; sırtını dönüp giderken sağırlara da çağrını duyuramazsın. Kör olanları da sapkınlıklarından çıkaramazsın. Sen yalnızca ayetlerimize iman edenlerin dinlemesini sağlayabilirsin; onlar da teslim olurlar [Tanrı'ya].

And it is indeed guidance and mercy to those who believe. Your Lord will judge between them in His wisdom; for He alone is Almighty, All-Knowing. So, place your trust in God; for yours is surely the path of the clear truth. Indeed you cannot make the dead hear; and you cannot make the deaf hear your call when they turn their backs and go away. Nor can you lead the blind out of their error. You can only get those who believe in Our signs to listen; and they will then submit themselves [to God]. (Verses 76-81)

Önceki tüm kitapların yerini alan bu Kur'an, önceki kitapların takipçileri arasındaki tüm anlaşmazlıklar hakkında son sözü söyler. Yine de Arabistan'daki putperestler onun hakkında tartışıyordu. Durum, Tanrı'nın tarif ettiği gibidir: "Şüphesiz o, iman edenler için bir hidayet ve rahmettir." (Ayet 77)

This Qur’ān which supersedes all books revealed before it provides the final word on all disputes between their followers. Still the idolaters in Arabia argued about it. It is as God describes it: “It is indeed guidance and mercy to those who believe.” (Verse 77)

"Hidayet" olan Kur'an, ihtilaf ve hatadan korur. Uygulanacak hayat tarzını ortaya koyar ve izlenecek yolu belirler. Ayrıca mü'minlerle asla yanılmayan büyük tabiat kanunları arasında bir bağ kurar. Bunun yanı sıra, Kur'an bir "rahmet"tir; hayatlarını üzerine inşa edebilecekleri sağlam bir temel sunamayan sistemler ve teoriler arasında kalmaktan doğan şüphe, kaygı ve karmaşadan onları kurtarır. Ayrıca Allah ile onlar arasında, kendileriyle ve genel olarak insanlıkla huzur ve güven veren bir bağ kurar. Böylece onları Allah'ın rızasını ve O'nun büyük mükâfatını kazanmaya yöneltir.

It is “guidance” preventing dispute and error. It outlines the way of life to implement, and determines the course to follow. It also provides a bond between the believers and the great laws of nature which never fail. Furthermore, the Qur’ān is “mercy’ saving them from doubt, worry and confusion between systems and theories that cannot provide a solid basis to build their lives upon. Moreover, it establishes a bond with God that gives them reassurance and peace with themselves and with mankind generally. In this way, it leads them to earn God’s pleasure and His magnificent reward.

Qur’ānın ruhları ve kalpleri saf, bozulmamış fıtrata uygun biçimde yeniden şekillendirme yöntemi gerçekten eşsizdir. Bu yöntem, insan hayatı, evren ve onda işleyen temel kanunlar arasında bir uyum kurar. Böylece insan, kanunları ve güçleri kendisiyle barış içinde olan bir dünyada yaşadığını fark ettiği için huzur ve güven içinde yaşayabilir. Evreni yöneten genel kanunun, hayatını kontrol eden kanunla aynı olduğunu bilir. İnsanın ruhu ile etrafındaki büyük varlık arasındaki bu uyum ve huzur sayesinde, toplum içinde ve tüm insanlık arasında barış doğar. Güven ve istikrar insan hayatında bir gerçeğe dönüşür. Bu, en kapsamlı biçimiyle “rahmet”tir. Kur’ān’ın vahyinde temsil edilen Allah’ın lütfuna yapılan bu kısa atıfı, Peygamber’e, Allah’ın mükemmel ilmine dayanarak kendisi ile ümmeti arasında hükmedeceğine dair bir güvence izler: “Rabbin, onlar arasında hikmetiyle hükmedecektir; çünkü O, yalnızca üstün ve her şeyi bilendir.” (Ayet 78)

The Qur’ānic method of remoulding hearts and souls in accordance with pure, undistorted nature is indeed unique. It establishes harmony between human life, the universe and the major laws of nature operating in it. This enables man to live in peace and reassurance because he realizes that he lives in a world whose laws and forces are at peace with him. He knows that the overall law that runs the universe is the same as that which controls his life. With such harmony and peace between man’s soul and the great existence around him, peace is generated within the community and among humanity at large. Reassurance and stability become a reality in human life. This is “mercy” in its most comprehensive form. This quick reference to God’s grace represented in the revelation of the Qur’ān is followed by an assurance to the Prophet that God will judge between him and his community on the basis of His perfect knowledge: “Your Lord will judge between them in His wisdom; for He alone is Almighty, All-Knowing.” (Verse 78)

Sûre daha sonra Kıyamet'in öncüllerinden bazılarını gözler önüne seren bir turda bizi yeniden alıp götürür. Bu turda, Allah'ın evrende yerleştirdiği ayetlerine inanmayanlarla konuşacak bir canavarın ortaya çıkışından söz eder. Dirilişi ve Allah'ın ayetlerini inkâr edenlere yöneltilen azarlamayı, onların sessizce ayakta durmalarını resmeder. Ardından, her zaman görülebilen iki işarete, yani geceye ve gündüze kısaca değinir; sonra da sûre, Sur üflendiğinde ve dağların bulutlar gibi hareket ettirildiği korkunç bir tabloya bizi yeniden götürür.

The sūrah then takes us on another round previewing some of the forerunners of the Day of Resurrection. It mentions the appearance of a beast that will speak to those who do not believe in God’s signs that are placed in the universe. It paints a scene of the resurrection and the rebuke levelled at those who deny God’s signs, while they stand speechless. It then quickly refers to the two signs that are always there to see, namely the night and the day, before taking us back to a horrendous image when the trumpet is blown and the mountains are made to move like clouds.

Bu, iyi müminleri tüm bu dehşetten güvende gösterirken, sapkın olanların yüzüstü cehenneme atılmasını gösterir:

It shows us the good believers safe from all this horror while those who have been errant are thrown on their faces in hell:

Sözün kendilerine karşı gerçekleşeceği zaman, onlara yerden bir canlı çıkaracağız; o canlı insanların ayetlerimize gerçek anlamda iman etmediklerini onlara söyleyecek.

When the Word comes to pass against them, We will bring forth to them out of the earth a beast which will say to them that mankind had no real faith in Our revelations.

O o gün, her ümmetten âyetlerimizi yalanlayanların bir topluluğunu bir araya getireceğiz; onlar sıra sıra dizilmiş olacaklar. Geldiklerinde [Allah] diyecek ki:

On that day We shall gather from each community a host of those who denied Our revelations; and they shall be lined in ranks. And when they come forth [God] will say:

“Yoksa ayetlerimi tam olarak kavramadan yalanladınız mı; yoksa ne yapıyordunuz?” Ve haksızlıkları yüzünden söz onların aleyhine gerçekleşecek ve onlar konuşamayacaklar. Onlar, geceyi dinlenmeleri için, gündüzü de aydınlık versin diye yapanın Biz olduğumuzu bilmiyorlar mı?

Did you deny My revelations even though you did not comprehend them fully; or what was it that you were doing?’ And the Word will come to pass against them because of their wrongdoing, and they will be unable to speak. Are they not aware that it is We who have made the night for them to rest in, and the day to give them light?

Sonunda Peygamber'in çağrısını ve insanları inanmaya davet etme yöntemini özetlemesi emredilir. Mesajın açıkça ortaya konmasının ardından, insanlar kendileri için seçtikleri kaderlerine bırakılır. Sure, başladığı gibi, Allah'a hamd ederek sona erer; onlara âyetlerini göstermeyi ve yaptıklarından hesaba çekmeyi O'na bırakarak.

At the end the Prophet is instructed to sum up his call and his method in calling on people to believe. He leaves them to their destiny, which they have chosen for themselves after the issues have been clearly put in front of them. The sūrah concludes, as it started, with praising God, leaving it to Him to show them His signs and to hold them to account for their deeds:

Yalnızca bu şehrin Rabbine kulluk etmekle emrolunuyorum; O, şehri kutsal kılandır. Her şey O'nundur. Ve ben, kendini [Allah'a] teslim edenlerden olmakla emrolunuyorum.

I am only bidden to worship the Lord of this city who has made it sacred. To Him all things belong. And I am bidden to be one of those who submit themselves [to God].

Ve Kur'ân'ı okumakla görevlendirildim. Kim doğru yolu seçerse, bunu yalnız kendi yararına yapmış olur; kim de sapmayı seçerse, de ki: "Ben yalnızca uyarıcıyım." Ve de ki: "Hamd, Allah'a mahsustur." O size kendi ayetlerini gösterecek, siz de onları tanıyacaksınız. Rabbiniz, yaptıklarınızdan asla gafil değildir.

And to recite the Qur’ān. So whoever chooses to follow the right path does so for his own benefit; and if any chooses to go astray, say: “I am only a warner.’ And say: All praise is due to God. He will indeed make you see His signs, and you will recognize them. Your Lord is never heedless of what you do.’ (Verses 91-93)

Arap putperestleri, Mekke'nin ve Kutsal Ev'in, yani Kâbe'nin kutsallığına inanırlardı. Nitekim Arabistan'daki üstünlüklerini de bu Evin kutsallığına olan inançlarına dayandırıyorlardı. Ancak bu Evi kutsal kılan ve hayatlarının merkezine yerleştiren Allah'ın birliğine inanmıyorlardı. Bu nedenle Allah'ın Elçisi ﷺ imanı hak ettiği değere kavuşturur ve bu kutsal şehrin Rabbine, ortağı olmayan Rabbine ibadet etmekle emrolunduğunu bildirir. Şehrin Rabbinin her şeyin de Rabbi olduğunu, yani İslam'ın Allah'ın birliği anlayışını ortaya koyar: "Her şey O'nundur." (Âyet 91) Ayrıca kendisinin de kendini tamamen Allah'a teslim edenlerden olmakla emrolunduğunu bildirir. Bunlar üzerinde başka hiç kimsenin hakkı yoktur. Onlar, sayısız nesillere yayılmış, Allah'a olan inançlarını paylaşan ve kendilerini O'na teslim eden kendilerine özgü bir topluluktur.

The Arab idolaters used to believe in the sanctity of Makkah and the Sacred House, i.e. the Ka`bah. Indeed they based their supremacy in Arabia on belief in the sanctity of this House. Yet they did not believe in the oneness of God who made it sacred and also made it the focus of their lives. Therefore, God’s Messenger gives faith its proper value, declaring that he is commanded to worship the Lord of this sacred city, who has no partners. He states the Islamic concept of God’s oneness: the Lord of this city is the Lord of everything: “To Him all things belong.” (Verse 91) He also declares that he is bidden to be one of those who surrender themselves totally to God. No one else has any claim on them. They are a group of their own stretching over countless generations, sharing their belief in God and surrendering themselves to Him.