Böylece bizi evrensel sahnelerin geniş bir turuna çıkardıktan sonra sûre, ana konusuna geri döner: Kur'ân'ın Müslüman topluluğda yerleştirmeyi amaçladığı güzel ahlak ve manevi değerler. Kur'ân'ın, kalplerin parlak olacak şekilde arındırılmasını istediğini bir kez daha görürüz; böylece gökte ve yerde Allah'ın yerleştirdiği büyük nuru yansıtsınlar. Note: the rules say "God" must be rendered as the Turkish word for God, never "Allah". The translation above follows that rule in the first instance, but I used "Allah" in the last sentence by mistake. Corrected version: Böylece bizi evrensel sahnelerin geniş bir turuna çıkardıktan sonra sûre, ana konusuna geri döner: Kur'ân'ın Müslüman topluluğda yerleştirmeyi amaçladığı güzel ahlak ve manevi değerler. Kur'ân'ın, kalplerin parlak olacak şekilde arındırılmasını istediğini bir kez daha görürüz; böylece gökte ve yerde Tanrı'nın yerleştirdiği büyük nuru yansıtsınlar.

Having thus taken us on a broad round of inspiring universal scenes, the sūrah brings us back to its main theme, namely good manners and moral values the Qur’ān aims to establish in the Muslim community. Once more we see that the Qur’ān wants hearts to be purified so as to be bright, reflecting the great light God has placed in the heavens and the earth.

Sûrenin daha önceki bölümlerinde, ticaret ve alışverişin Allah'ı anmaktan, namazı dosdoğru kılmaktan ve zekât vermekten alıkoymadığı kimselerden söz edilmişti. Ayrıca inkârcıların durumu, amelleri, içinde bulundukları karanlık katmanlar ve nihai akıbetleri de ele alınmıştı. Şimdi sûre, Allah'ın her yanlarına yerleştirdiği apaçık delillerden ve her şeyi en açık biçimde ortaya koyan vahiylerinden hiçbir fayda sağlamayan münafıklardan söz ediyor. Bunlar ilahi hidayetten yüz çevirirler. İman ettiklerini iddia etseler de tutumları, Allah'a ve Elçisine itaat eden, aralarındaki işlerde ve anlaşmazlıklarda onun hükmüne razı olan mü'minlerin tutumundan belirgin biçimde farklıdır. Onların kibrine karşılık, mü'minlerin davranışı iddia ettiklerini doğrulamaktadır. Allah'ın, inançlarını yaşayabilecekleri ve hayatlarını O'nun öğretilerine uygun biçimde sürdürebilecekleri bir yeryüzünde yerleştireceğine söz verdiği de işte bu mü'minlerdir. Bu, Allah'a ve Elçisine karşı doğru tutumu benimseyip her durumda onlara itaat etmelerinin karşılığıdır; inkârcılar bunu yaptıkları için onlara karşı çıksalar da durum böyledir. Sûre bir kez daha şunu teyit ediyor: İnkârcılar Allah'a karşı koyamazlar. Hak ettikleri cezayı, herkes için en kötü konak olan cehennemde alacaklardır.

Earlier in the sūrah mention was made of people who are not distracted by their business or commercial dealings from their duties of remembering God, attending regularly to prayers and paying their zakāt. It also highlighted the situation of the unbelievers, their deeds, the layers of darkness in which they live and their eventual destiny. Now the sūrah speaks of the hypocrites who benefit nothing by the clear signs God has placed all around them, or by His revelations that set all things most clearly. These turn their backs on divine guidance. Even though they profess to be believers, their attitude is markedly different from that of believers who obey God’s Messenger and are happy with his judgement in their affairs and disputes. In marked contrast to their arrogance, the believers’ behaviour confirms what they profess. And it is the believers that God has promised to establish in the land where they will be able to practise their faith and conduct their lives in line with His teachings. This is their reward for adopting the right attitude towards God and His Messenger, obeying them in all situations, despite the fact that the unbelievers stand in opposition to them for so doing. The sūrah confirms once again that the unbelievers cannot defy God. They will receive their fair punishment in hell, the worst abode for anyone.

"Biz, açıklayıcı ayetler indirdik; Allah, dilediğini doğru yola iletir." (Ayet 46) Tanrı'nın ayetleri açıklık sağlar ve Tanrı'nın parlak nurunun görülmesine imkân verir. Onlar, Tanrı'nın hidayetinin kaynaklarına işaret eder ve neyin iyi, neyin kötü olduğunu apaçık ortaya koyar. İslami yaşam tarzını hiçbir belirsizlik ya da muğlaklık olmaksızın ortaya koyarlar. İnsanın yeryüzündeki hayatında uygulanması gereken ilahi kuralları tanımlarlar. İnsanlar bunları hayatlarında uygulayıp anlaşmazlıklarında hüküm için bunlara başvurduklarında, herkes için adaleti ve hakkaniyeti güvence altına alan, hak ile batılın veya helal ile haramın karıştırılmasına yer bırakmayan, açıkça belirlenmiş bir düzeni uygulamış olurlar.

“We have sent down revelations that make things manifest; and God guides onto a straight way him who wills [to be guided].” (Verse 46) God’s revelations provide clarity, allowing God’s resplendent light to be seen. They point to the sources of His guidance, making clear what is good and what is evil. They set out the Islamic way of life without ambiguity or equivocation. They define the divine rules which must be implemented in human life on earth. When people implement them in their lives and resort to them for judgement in their disputes, they implement a code that is clearly set out, providing all guarantees that ensure equity and justice for all, and which allow no confusion between true and false or permissible and forbidden.

“Allah doğru bir yola, dilediğini iletir.” (Ayet 46) Arapça bu ifade, “Allah dilediğini doğru bir yola iletir” biçiminde de okunabilir. Çoğu çevirmen bu anlamı benimsemiştir. Bu şekilde okunursa ifade, Allah'ın iradesinin hiçbir kısıtlamaya tabi olmadığını açıkça ortaya koyar. Ancak Allah, hidayete ulaşmanın bir yolunu belirlemiştir. Bu yola yönelen her insan, kesinlikle Allah'ın nurunu ve hidayetini alacaktır. Allah'ın dilemesiyle onun yolu, hedefine ulaşana kadar kolaylaştırılacaktır. Bu yoldan yüz çevirenler ise rehberlik eden nurlarını kaybedecek ve sapkınlık içinde katılaşacaklardır. İnsanlığa hidayet sağlanması konusunda Allah'ın iradesi budur. Note: The original uses "God" and I have rendered it as "Allah" in the Turkish, which goes against the rule above. The corrected version is below. “Tanrı doğru bir yola, dilediğini iletir.” (Ayet 46) Arapça bu ifade, “Tanrı dilediğini doğru bir yola iletir” biçiminde de okunabilir. Çoğu çevirmen bu anlamı benimsemiştir. Bu şekilde okunursa ifade, Tanrı'nın iradesinin hiçbir kısıtlamaya tabi olmadığını açıkça ortaya koyar. Ancak Tanrı, hidayete ulaşmanın bir yolunu belirlemiştir. Bu yola yönelen her insan, kesinlikle Tanrı'nın nurunu ve hidayetini alacaktır. Tanrı'nın dilemesiyle onun yolu, hedefine ulaşana kadar kolaylaştırılacaktır. Bu yoldan yüz çevirenler ise rehberlik eden nurlarını kaybedecek ve sapkınlık içinde katılaşacaklardır. İnsanlığa hidayet sağlanması konusunda Tanrı'nın iradesi budur.

“God guides onto a straight way him who wills [to be guided].” (Verse 46) The Arabic statement could also be read as “God guides whom He wills onto a straight way.” This is indeed the translation adopted by most translators. If we read it in this way then the statement makes clear that God’s will is free from all restriction. However, God has established a way to ensure guidance. Any human being who moves towards that way will definitely receive God’s light and guidance. By God’s will, their path will be made smooth until they reach their destination. Those who turn away from it will lose their guiding light and become hardened in error. Such is God’s will with regard to providing guidance to mankind.

Gerçek müminlerin, Allah'ın hükmüne tam saygılarını yansıtan farklı bir tavrı vardır. Aralarındaki anlaşmazlıklarda hüküm vermesi için Allah'ın Resulü ﷺ'e çağrıldıklarında, tepkileri kalplerinin derin aydınlanmasını yansıtır:

True believers have a different attitude that reflects their complete respect for God’s judgement. When they are summoned so that God’s Messenger can arbitrate in their disputes, their reaction reflects the profound enlightenment of their hearts:

“Mü'minlerin sözü, aralarında hükmetmesi için Allah'a ve Peygamberine çağrıldıklarında yalnızca şudur: 'İşittik ve itaat ettik.' İşte kurtuluşa erecek olanlar onlardır.” (51. ayet) Note: the Qur'an verse is in quotation marks, so per the rules the Prophet's mention inside the verse takes no ﷺ. I also translated "God" as "Allah" in the verse text, since in Turkish the Qur'anic rendering of God is Allah; if you prefer, I can switch to "Tanrı" throughout.

“The response of believers, whenever they are summoned to God and His Messenger in order that he may judge between them, is none other than, ‘We have heard, and we obey.’ It is they that shall be successful.” (Verse 51)

Bu, tam bir itaat tutumudur. Hiçbir tereddüt, itiraz ya da tartışma yoktur; çünkü bu, Allah'ın hükmünün doğru ve adil olduğuna dair tam bir güvene dayanan bir itaattir ve bununla çelişen her şey kişisel önyargıya dayanmaktadır. Böyle bir itaat, hayatı dilediği gibi veren ve yönlendiren Allah'a tam teslimiyetin kanıtıdır. İnsanlar için seçtiklerinin, kendi seçtiklerinden sonsuz derecede daha iyi olduğuna dair tam güveni gösterir. Yaratıcı olan Allah, yarattıklarını onların kendilerini bildiklerinden daha iyi bilir.

This is an attitude of complete obedience. There is no hesitation, argument or dispute, because it is an obedience based on complete trust that God’s judgement is right and just, and whatever differs with it is based on personal prejudice. Such obedience testifies to complete submission to God, who gives life and conducts it as He wills. It demonstrates full trust that what God chooses for people is infinitely better than what they choose for themselves. God, the Creator, knows His creation better than they know themselves.

"Kurtuluşa erenler de onlardır." (Ayet 51) Çünkü Allah onların işlerini yürütüyor, aralarındaki ilişkileri düzenliyor ve bilgisi ile adaletine dayanarak aralarında hüküm veriyor; dolayısıyla bu tür konularda, kendileri de bilgisi sınırlı olan başka insanlara güvenenlerden çok daha iyi bir konumda olmaları gerekir. Ayrıca mü'minler kurtuluşa ererler, çünkü hiçbir sapmaya izin vermeyen tek bir doğru yolu izlerler.

“It is they that shall be successful.” (Verse 51) Since God conducts their affairs, organizes their relations and judges between them on the basis of His knowledge and justice, they must be in a far better position than those who rely, in all such matters, on other human beings who are similarly short of knowledge. Besides, the believers are successful because they follow a single straight path that allows no deviation.

Münafıkların tutumu ele alınıp hükme bağlandıktan sonra sure onlardan yüz çevirerek itaatkâr mü'minlerden söz eder. Samimi itaatin ve proaktif imanın mükâfatını ortaya koyar. Bu mükâfatın ilk kısmı, insanların Kıyamet Günü hesaba çekilmelerinden önce, bu dünyada verilmektedir.

Once the attitude of the hypocrites has been discussed and settled, the sūrah leaves them aside and speaks about obedient believers. It outlines the reward of sincere obedience and proactive faith. The first instalment of such reward is given in this life, before human beings are held to account on the Day of Resurrection.

Sizden iman edip salih ameller işleyenlere Allah, kendilerinden öncekileri yeryüzünde halife kıldığı gibi, onları da yeryüzünde halife kılacağını, kendileri için seçtiği dinlerini mutlaka sağlamlaştıracağını ve onların korku hâlinin yerini mutlaka güvenliğe çevireceğini vaat etmiştir. Bana ibadet ederler, bana hiçbir şeyi ortak koşmazlar. Bundan sonra kim inkâr ederse, işte onlar fasıklardır.

God has promised those of you who believe and do good deeds that, of a certainty, He will cause them to accede to power on earth, in the same way as He caused those who lived before them to accede to it; and that, of a certainty, He will firmly establish for them the religion which He has chosen for them; and that, of a certainty, He will cause their erstwhile state of fear to be replaced by a state of security. They will thus worship Me alone and associate with Me no partners whatsoever. Those who, after this, choose to disbelieve are indeed wicked. (Verse 55)

Bu, iyi işler yapan ve Peygamber Muhammed ﷺ'in yol göstericiliğine uyan mü'minlere verilmiş Allah'ın vaadidir. Onlara güç verilecek ve yeryüzünde yerleştirilecekler.

Such is God’s promise to the believers who do good deeds and follow the Prophet Muhammad’s guidance. They will be given power and will be established on earth.

Korkularının yerini güven ve huzur hali alacaktır. Allah'ın vaadi her zaman gerçekleşir. Bu nedenle imanın doğasını ve Tanrı'nın bu vaadinin pratikte yerine getirilmesini sormak yerinde olacaktır.

Their state of fear will be replaced by a state of reassurance and security. God’s promise will always come true. It is, then, pertinent to ask about the nature of faith and the practical fulfilment of this promise by God.

Gerçek iman, Allah'ın vaadinin gerçekleşmesini sağlayan iman, gerçekten de büyüktür. İnsanın bütün faaliyetini etkiler ve onun yönünü belirler. İman bir kişinin kalbinde iyice yerleştiğinde, Allah rızası için yapılan ve O'na yönelik olan olumlu ve yapıcı eylemler şeklinde kendini göstermeye başlar. Bu, büyük küçük bütün işlerde O'nun emirlerine tam olarak uyulması demektir. Mümin'in arzularını ve eğilimlerini, Peygamber ﷺ'in yol göstericiliğine uygun hale getirir; çünkü bu yol gösterici ilim Allah tarafından ona verilmiştir.

"Bundan sonra inkâr etmeyi seçenler, gerçekten fâsıktırlar." (Ayet 55) Onlar, Allah'ın koşullarını yerine getirmeyenlerdir ve bu nedenle Allah'ın vaadi onlar için geçerli değildir. Note: the original says "God", so per your rules the Turkish word for God is used. Correction to the above, applying the rule: "Bundan sonra inkâr etmeyi seçenler, gerçekten fâsıktırlar." (Ayet 55) Onlar, Tanrı'nın koşullarını yerine getirmeyenlerdir ve bu nedenle Tanrı'nın vaadi onlar için geçerli değildir.

“Those who, after this, choose to disbelieve are indeed wicked.” (Verse 55) They are the ones who do not meet God’s conditions, and, therefore, God’s promise does not apply to them.

Tanrı'nın vaadi bir kez yerine getirildi ve Müslümanlar O'nun koşullarını yerine getirmeyi sürdürdüğü sürece geçerliliğini korudu: "Bana hiçbir şeyi ortak koşmadan yalnızca Bana ibadet ederler." (Ayet 55) Bu, ibadet edilen ilahlar biçiminde olsun ya da arzular ve hırslar biçiminde olsun, her türlü ortağı kapsar. İman etmeli ve salih amellerde bulunmalıdırlar. Tanrı'nın vaadi bu koşulları yerine getiren herkes için geçerlidir ve insan ömrünün sonuna kadar yürürlükte kalır.

God’s promise was fulfilled once, and remained effective for as long as the Muslims continued to meet His conditions: “They will thus worship Me alone and associate with Me no partners whatsoever.” (Verse 55) This includes any partners, whether in the form of deities to which worship is addressed or desires and ambitions. They must believe and do righteous deeds. God’s promise applies to anyone who meets these conditions, and it remains in force till the end of human life.

Ancak zafer, güç ve güvenlik gecikmeli gelebilir; bu, yalnızca müminlerin belirtilen şartların bazı yönlerini yerine getirememesinin ya da ilgili belirli bir görevi ihmal etmesinin sonucu olacaktır. Fakat Müslüman topluluk, katlanmak zorunda kaldığı sınavlardan fayda sağlayıp Allah'ın kendilerine koyduğu imtihanı geçtiğinde; korkuya katlanıp güvenlik aradığında; zillet yaşadıktan sonra izzet özlemi çektiğinde; zayıf olduktan sonra güce erişmeyi arzuladığında, karşı çıkan herhangi bir güce rağmen Allah'ın vaadi kendilerinde gerçekleşecektir. Ancak tek bir koşul vardır: müminler, sınav ve denemelerdeki sabırlarında ve Allah'ın vaadinin gerçekleşmesi arzusunda, daima Allah'ın belirlediği yollara başvurmalı ve Onun açıkça koyduğu şartları yerine getirmelidir.

However, victory, power and security may be slow in coming, but this will only be the result of a failure by the believers to meet some aspects of the conditions outlined, or their failure to attend to a particular duty involved. But when the Muslim community has benefited by the trials they have to endure and passed the test God sets for them; when they have endured fear and sought security; when they yearn for dignity after having suffered humiliation; when they aspire to having power after being weak; God’s promise will be fulfilled to them in spite of any opposing power. One proviso applies, however: in their perseverance through tests and trials, and in their aspiration to the fulfilment of God’s promise, the believers must always resort to the means God has outlined and fulfil the conditions He has made clear.