Vâkıa Sûresi (Kaçınılmaz Olay) 1-96
Al-Waqi'ah (The Inevitable Event) 1-96
Rahman ve Rahim olan Allah'ın, yani Tanrı'nın adıyla... Hmm, the rule says never write "Allah" – the original says "God", so I must write the Turkish word for God. Corrected: Rahman ve Rahim olan Tanrı'nın adıyla Gerçekleşmesi kesin olan şey gerçekleştiğinde (1)
In the Name of God, the Lord of Grace, the Ever Merciful When that which is certain to happen will have come to pass (1)
buna da kimse, bunun gerçekleştiğini inkâr edemez. (2)
no one will then deny its having come to pass, (2)
alçaltan [bazılarını], yükselten [bazılarını].
abasing [some], exalting [others].
(3)
(3)
Yeryüzü şiddetle sarsıldığında (4)
When the earth is violently shaken (4)
ve dağlar parçalanıp dağılır (5)
and the mountains crumble away (5)
ve dağılıp ince toz hâline gelsin, (6)
and scatter abroad into fine dust, (6)
Siz üç sınıfa ayrılacaksınız: (7)
you shall be divided into three classes: (7)
Sağ tarafın ashabı: onlar kimlerdir? (8)
There are the people of the right side: what people are they? (8)
Ve sol taraftakiler:
And the people of the left side:
kimler bunlar? (9)
what people are they? (9)
{Ve öne geçenler, öne geçenlerdir.} (10)
And there are those to the fore, who shall be foremost. (10)
Bunlar Allah'a en yakın kılınanlar olacaklar. (11) Note: the rule requires writing "God" as the Turkish word for God, not "Allah", so the correct output is: Bunlar Tanrı'ya en yakın kılınanlar olacaklar. (11)
These will be brought nearest to God, (11)
Cennet bahçelerinde. (12)
in gardens of bliss. (12)
Bunların çoğu daha önceki dönemlerden (13)
A good many of them are from earlier times (13)
ve birkaç de sonraki nesillerden.
and a few from later generations.
(14)
(14)
Altın işlemeli kanepeler (15)
On gold-encrusted couches (15)
Birbirlerine karşı yüzleri dönük olarak yaslanacaklar.
they will recline facing each other.
(16)
(16)
Ölümsüz gençler onların hizmetinde dolaşacaklar. (17)
Immortal youths shall wait upon them (17)
kadehler, testiler ve kupalarla, katkısız pınarlardan doldurulmuş olarak. (18)
with goblets, ewers, and cups filled with water from unsullied springs. (18)
Bundan dolayı dağıtılmayacaklar ve azalmayacaklar.
From it they will not be dispersed, nor will they be in short supply.
(19)
(19)
Ve kendilerinin seçecekleri her türlü meyveden,
And with fruit of any kind they may choose, (20)
ve dilediği her kuş etiyle. (21)
and with the meat of any fowl they may desire. (21)
Onlar için, iri ve güzel gözlü eşler vardır. (22)
There will be for them companions with large beautiful eyes (22)
Gizli inciler gibi: (23)
like hidden pearls: (23)
yaptıklarının bir karşılığı olarak. (24)
a reward for what they used to do. (24)
Orada boş ve günahlı bir söz işitmezler; (25)
There they will hear no idle talk, no sinful speech, (25)
Selam! Selam!
only the saying, ‘Peace! Peace’.
(26)
(26)
Sağdakiler kimlerdir? (27)
As for those on the right, what people are they? (27)
Onlar dikensiz sidr ağaçları arasında yaşayacaklar (28)
They will dwell amid thornless lote trees (28)
ve akasyalar ki çiçeklerle bezenmiş (29)
and flower-clad acacias (29)
uzatılmış gölgeyle, (30)
with extended shade, (30)
sürekli akan su, (31)
constantly flowing water, (31)
bol meyve, (32)
abundant fruits, (32)
tükenmez, hiçbir zaman erişilemez değil, (33)
unfailing, never out of reach, (33)
yükseltilmiş koltuklara yaslanmış olarak. (34)
[reclining on] couches raised high. (34)
Onları mükemmel bir yaratılışla yeniden var edeceğiz, (35)
We will have brought forth [their mates] in perfect creation, (35)
onları bakire kılmak, (36)
making them virgins, (36)
sevgi dolu, yaşça denk, (37)
full of love, of matching age, (37)
sağdakiler için. (38)
for those on the right. (38)
Bunların çoğu daha önceki dönemlerden (39)
A good many of them are from earlier times (39)
ve sonraki nesillerden de pek çoğu. (40)
and a good many from later generations. (40)
Ve sol tarafta olanlar, onlar nasıl insanlardır? (41)
And those on the left, what people are they? (41)
Onlar kavuran rüzgâr ve kaynar suyun ortasında kalacaklar. (42)
They will dwell amid scorching wind and scalding water (42)
Kara dumanın gölgelerinde, (43)
in the shadows of black smoke, (43)
ne serin ne de ferahlatıcı. (44)
neither cool nor refreshing. (44)
Geçmiş zamanlarda, insanlar lüks içinde aşırıya kaçıyorlardı (45)
In times gone by, they overindulged in luxury (45)
ve büyük günahta ısrar ederlerdi, (46)
and persisted in heinous sin, (46)
"Ne! Biz öldükten ve toprak ile kemik haline geldikten sonra mı yeniden diriltileceğiz?" (47)
saying, ‘What! When we have died and become mere dust and bones, are we to be raised up again? (47)
Ve bizim selefimiz de öyle mi? (48)
And our forefathers, too? (48)
"Say: 'All people of the earliest and latest generations" → "De ki: 'Öncekilerin ve sonrakilerin tümü"
Say: ‘All people of the earliest and latest generations (49)
...belirlenmiş bir günde, belirlenmiş bir zamanda mutlaka bir araya toplanacaklardır. (50)
will indeed be gathered together at an appointed time on a specific day. (50)
Sonra, ey sapıtan ve hakikati inkar edenler! (51)
Then, you who have gone astray and denied the truth (51)
"Zakkum ağacının meyvesinden yiyecekler" (52)
will eat from the fruit of the Zaqqum tree, (52)
karınlarınızı onunla doldurursunuz (53)
filling your bellies with it, (53)
ve kaynar su içecekler; (54)
and will drink scalding water; (54)
"ve onu, susuzluğu giderilemeyen develer gibi içeceksiniz." (55)
yet you will drink it like insatiably thirsty camels drink.’ (55)
Kıyamet Günü onların barınağı işte budur. (56)
Such will be their dwelling place on the Day of Judgement. (56)
Biz sizi yaratan Biziz:
It is We who have created you:
İnanmayacak mısınız? (57)
will you not believe? (57)
Meniniz için şunu düşünün: Hmm, that's a bit off. Better translation: Boşalttığınız meniyi düşünün:
Consider the semen you discharge:
(58)
(58)
Yaratan siz misiniz, yoksa Biz miyiz? (59)
do you create it, or are We the Creator? (59)
{Biz aranızda ölümü takdir ettik. Bizi hiçbir şey engelleyemez} (60)
We have decreed that death shall be among you. Nothing can prevent Us (60)
Sizin yerinize sizin gibi başkalarını getirmesinden veya sizi bilmediğiniz bir biçimde yeniden var etmesinden. (61)
from replacing you by others like yourselves or bringing you into being anew in a way unknown to you. (61)
"Kendinizin nasıl yaratıldığını bilmiş bulunuyorsunuz. Öyleyse neden düşünüp ibret almıyorsunuz?" (62)
You have learned how you have come into being in the first instance. Why, then, do you not reflect? (62)
Ektiğiniz tohumlara bir bakın: (63)
Consider the seeds you sow in the ground: (63)
Onu büyüten sen misin, yoksa Biz miyiz? (64)
is it you who makes them grow, or We? (64)
Dileseydik onu çer çöp kılardık, siz de hayret edip dururdunuz.
Were it Our will, We could turn it into chaff and leave you to wail, (65)
"Üzerimizde borç yükü var;"
‘We are burdened with debt; (66)
“Mahrum bırakıldık.” (67)
we have been deprived.’ (67)
Suyu içerken bunu düşünün:
Consider the water you drink:
(68)
(68)
Onu bulutlardan indiren siz misiniz, yoksa Biz miyiz? (69)
is it you who brings it down from the clouds, or We? (69)
Dileseydik onu tuzlu ve acı yapardık. Öyleyse neden şükretmiyorsunuz? (70)
Were it Our will, We could make it salty and bitter. Why, then, do you not give thanks? (70)
Ateşin yakacağınızı düşünün:
Consider the fire you kindle:
(71)
(71)
Onu büyüten ağacını siz mi büyütüyorsunuz, yoksa Biz mi?
is it you who grows its tree, or We? (72)
Onu insanlar için bir hatırlatma ve çöl yolcuları için bir teselli kıldık.
We made it a reminder for man, and a comfort for desert travellers.
(73)
(73)
{Öyleyse en yüce Rabbinin adını tesbih et.} (74)
Extol, then, the glory of the name of your Lord, the Supreme. (74)
Yıldızların konumlarına yemin ederim (75)
I do swear by the positions of the stars (75)
— Eğer bilseniz, bu çok büyük bir yemin!" (76)
- a mighty oath, if you but knew it! - (76)
ki bu, gerçekten de çok değerli bir Kur'an'dır, (77)
that this is indeed a most honourable Qur’an, (77)
Korunaklı bir kayıtta (78)
in a well-guarded record (78)
yalnızca temizlenmiş olanların dokunabileceği
that only the purified can touch:
(79)
(79)
Alemlerin Rabbi'nden bir indirilmedir. (80)
a revelation from the Lord of all the worlds. (80)
Bu söyleve hor gözle mi bakarsın? (81)
Would you look on this discourse with disdain? (81)
Bu cümleyi Türkçeye çevirmem gerekiyor, ancak "Do you make it your livelihood that you persistently deny it?" ifadesi, bir bağlam olmadan çevrilebilecek bir metin değil; bir iddia ya da soru gibi görünüyor ve dili bozuk. Çeviri yapabilmem için İngilizce metnin tam hali ve nereden alındığı (kitabın bölümü, cümle öncesi ve sonrası) gerekiyor.
Do you make it your livelihood that you persistently deny it?
(82)
(82)
Ruh boğaza dayandığında (83)
When the soul [of a dying person] comes up to the throat (83)
çaresizce izlerken (84)
while you are helplessly looking on (84)
Biz ona sizden daha yakınız, ama siz Bizi görmüyorsunuz.
We are closer to him than you, although you do not see Us.
(85)
(85)
"Eğer yargılanmayacağını düşünüyorsan, neden (86)"
Why, if you think you are not to be judged, (86)
Bunu geri getirebilir misin, eğer dediğin doğruysa?
can you not restore that [ebbing life], if what you claim is true?
(87)
(87)
Eğer ölmekte olan kişi Allah'a yakın kılınanlardan biriyse, (88)
If that dying person is one of those who are drawn close to God, (88)
Ona rahat, ferahlık ve nimet bahçesi vardır. (89)
he will have repose, fulfilment and a garden of bliss. (89)
Eğer sağ tarafta olanlardan ise, (90)
If he is one of those on the right, (90)
Sağınızdakiler tarafından selam verilerek karşılanacaksınız.
a greeting of peace will welcome you by the ones on the right.
(91)
(91)
Ama eğer o, yalanlayanlardan ve sapıklardan biriyse, (92)
But if he happens to be one of those who denied the truth and went astray, (92)
kaynar su ile karşılanacaktır, (93)
he will be welcomed with scalding water, (93)
ve yanan bir ateşin sıcaklığı.
and the heat of a blazing fire.
(94)
(94)
Bu, şüphesiz mutlak hakikattir. (95)
This is surely the indubitable truth. (95)
{Bu yüzden, en yüce Rabbinin adını tesbih et.} (96)
Extol, then, the glory of the name of your Lord, the Supreme. (96)
Şartlı Cümle Yapısında Tamamlanmamış Olanlar
Unfinished Conditional
Kesinlikle gerçekleşecek olan o şey vuku bulduğunda, artık hiç kimse onun vuku bulduğunu yalanlayamaz; bazılarını alçaltır, bazılarını yüceltir.
When that which is certain to happen will have come to pass no one will then deny its having come to pass, abasing [some], exalting [others].
Yer şiddetle sarsıldığında ve dağlar parçalanıp darmadağın olarak toz zerreleri hâline geldiğinde. (Ayet 1-6)
When the earth is violently shaken and the mountains crumble away and scatter abroad into fine dust. (Verses 1-6)
Bu başlangıç, sunduğu muhteşem ama kaçınılmaz olayın etrafında bir gerilim yaratmak amacını taşıdığı açıkça belli olan, bunu da belirgin bir üslupla yapan bir girişdir. İki kez "when" (ne zaman) kelimesiyle başlayan bir koşul cümlesi kurulur, ancak sonucun ya da neticenin ne olacağı hiçbir zaman belirtilmez. İlk olarak şöyle der: "Gerçekleşmesi kesin olan şey vuku bulduğunda, onun vuku bulduğunu hiç kimse yalanlayamaz; [bazılarını] alçaltır, [bazılarını] yüceltir." (Ayet 1-3) Ancak bu kaçınılmaz olay gerçekleştiğinde ne olacağını söylemez. Yalnızca bunun mutlaka olacağında hiç kimsenin şüphe edemeyeceğini belirtir. Ardından ne geleceğini söylemeden sure, yeni bir başlangıca geçer ve başka bir koşul cümlesiyle devam eder: "Yer şiddetle sarsıldığında, dağlar parçalanıp ufalandığında ve toz hâline gelip dağıldığında." (Ayet 4-6) Yine sure, bu son derece korkutucu olaydan sonra neler olacağını bize anlatmaz. Böylece, tüm bunların, tasvirinin hiçbir kelimeyle yeterince anlatılamayacak kadar dehşet verici sonuçlara yalnızca bir giriş olduğu izlenimini ediniriz.
This opening is clearly intended to add suspense to its presentation of this awesome but inevitable event. It employs a special style that clearly indicates this. Twice, it begins a conditional sentence, employing the word when’, without finishing what the result or the outcome will be. It first says: “ When that which is certain to happen will have come to pass no one will then deny its having come to pass, abasing [some], exalting [others]” (Verses 1-3) But it does not say what will take place when this inevitable event comes to pass. It simply says there can be no denying that it will happen. Without saying what comes next, the surah commences a new beginning with another conditional sentence: “ When the earth is violently shaken and the mountains crumble away and scatter abroad into fine dust.” (Verses 4-6) Again, the surah does not tell us what happens after this exceedingly alarming event. Thus we are left with the impression that all this is merely an introduction to results that are so frightful that no words can adequately describe them.
Bu özel üslup, surenin başladığı son derece korkutucu tabloya özellikle uygun düşmektedir. Sure, kıyameti "el-Vâkı'a" kelimesiyle anlatır; bu kelime öncelikle sert bir biçimde düşen şeyi ifade eder. Kelimenin sesinin kendisi, yüksek bir yerden düşüp yerleştiği yerden bir daha kaldırılamayacak ve yerinden oynatılamayacak ağır bir cismin izlenimini vermektedir.
Üç Grup
Three Groups
Bu son derece sarsıcı sahne sona erdiğinde, bu kaçınılmaz olayın etkileriyle karşılaşırız: kimi insanlar yükseltilirken, kimileri alçaltılır. Bu, herkesin kendi farklı kaderiyle yüzleştiği zamanda gerçekleşir.
As this strongly shaking scene concludes, we are then introduced to the effects of this inevitable event as some people are elevated while others are abased. This takes place when everyone faces their different fate:
Üç sınıfa ayrılacaksınız: Sağ taraftakiler, sağ taraftakiler de ne kadar bahtiyar bir topluluktur! Sol taraftakiler, sol taraftakiler de ne kadar talihsiz bir topluluktur! Ve öne geçenler, öne geçenler de en önde olacaklardır.
You shall be divided into three classes: There are the people of the right side: what people are they? And the people of the left side: what people are they? And there are those to the fore, who shall be foremost.
(Âyet 7-10)
(Verses 7-10)
Burada insanlar, Kur'an'ın çoğu ayetinde iki grup olarak gösterilmesinin aksine, üç gruba ayrılmıştır. Sure önce sağ taraftakileri (ashabu'l-meymene) anar, ancak onlar hakkında herhangi bir ayrıntı vermez. Bunun yerine onlar hakkında bir soru sorulur ve beklenti duygusu artırılır: "Sağ taraftakiler! Sağ taraftakiler de neymiş!" (Ayet 8) Aynı yöntem karşıt grup için de kullanılır: "Sol taraftakiler! Sol taraftakiler de neymiş!" (Ayet 9)
Here, people are divided into three groups, unlike in most other Qur’anic statements where they are shown to be in two groups. The surah first mentions the people of the right side, but does not give us any details about them. Instead, a question is asked about them, enhancing the feeling of expectation: “ There are the people of the right side: what people are they?” (Verse 8) The same method is used for the opposite group: “And the people of the left side: what people are they?” (Verse 9)
Ardından üçüncü grup anılır ve bunlar öne çıkanlardır.
The third group is then mentioned, and these are the ones to the fore.
Onlar, herkesi geride bırakma niteliğiyle tanımlanırlar: "Öne geçenler vardır, onlar öne geçenlerdir." (Ayet 10) Sanki sure, "işte bunlar" der ve bu yeterlidir. Bunun ötesinde bir tanıma gerek yoktur; ekleyeceği bir şey olmazdı.
They are described by the same quality of being ahead of all: “there are those to the fore, who shall be foremost.” (Verse 10) It is as if the surah says these are the ones, and this is enough. No further description is necessary, it would add nothing.
Diğer Gruplar
The Other Groups
Sure asının ikinci grubuna dair de, öncekine benzer ayrıntılı bir anlatım gelir; surenin başında bu gruba kısaca değinilmişti. Şimdi, uygun yerinde, bu insanların ahiretteki durumları anlatılıyor. Surenin başındaki soruyla aynı soruyla başlanıyor: ciddiyet ve heybet duygusu veren “Sağdakiler; sağdakiler de ne kadar iyi insanlar!” (Vakıa, 27). Bu grup da lüks ve mutlu bir hayat sürüyor; ancak bu tasvirde göçebe yaşamının bir sertliği hissedilir. Göçebe bir halkın bütün ihtiyaçlarını, konforu ve mutluluğu en iyi nasıl hayal edebileceklerine göre karşılar. Nitekim, “Dikensiz sidr ağaçları arasında” (Vakıa, 28) yaşayacaklardır. Sidr ağacı dikenleriyle bilinir; ama burada dikensizdir. “Meyveleri birbirine dizilmiş muz ağaçları arasında” (Vakıa, 29). Talh ağacı, Arabistan’ın Hicaz bölgesinde iyi bilinen, dikenli bir baklagil türüdür. Ancak cennetteki talh ağaçları dikensiz, bol meyveli ve gerçek bir rahatlık sağlayacak biçimde konumlandırılmıştır. “Uzayıp giden gölgeler içinde, sürekli akan sular yanı başlarında” (Vakıa, 30-31). Bunların hepsi, çöl insanının hayalinde canlandırdığı konfor türleridir.
The surah follows this account of the superior group with a similarly detailed one of the second group, to which a quick reference was made in the opening of the surah. The details of their situation in the life to come are now provided at the right point, beginning with a repetition of the same question posed at the outset that gives a sense of seriousness and awe: “As for those on the right, what people are they?” (Verse 27), This group are also enjoying a luxurious and happy life, but its description gives a sense of nomadic roughness. It answers all the needs of a nomadic people as they can best imagine a life of comfort and bliss. Thus, “They will dwell amid thorn less lote trees.” (Verse 28). The lote tree is known for its thorns, but here it is thornless. “And flower clad acacias” (Verse 29) The acacia is a thorny type of leguminous tree well known in the Hijaz region of Arabia. However, the acacia trees in heaven are without thorns, have abundant fruit and are so situated as to enable real comfort. “ With extended shade, constantly flowing water” (Verses 30-31) These are all types of comfort dreamt of by the bedouin.
“Bol meyveler, kesintisiz, asla erişilmez olmayan.” (Ayet 32-33) Bunlar, bedevilerin adını bildiği türlerden zaten söz edildikten sonra burada ayrıntılandırılmadan bırakılmıştır. “[Üzerine yaslanarak] yükseltilmiş divanlar.” (Ayet 34)
“Abundantfruits, unfailing, never out of reach.” (Verses 32-33) These are left undetailed here, after having already outlined those types well-known by name to the bedouins. “ [Reclining on] couches raised high.” (Verse 34)
Bu divanlar altınla kaplı ya da ince işlemeli olarak tarif edilmemiştir. Yalnızca "yükseltilmiş" olarak nitelendirilmişlerdir. "Yükseltilmiş" ifadesi hem fiziksel hem de manevi bir çift anlam içerir ve bu iki anlam birbirini tamamlar.
Durumun Ortaya Konulması
Stating The Case
Surenin ikinci bölümü İslam inancını bütün yönleriyle yerleştirmeyi amaçlar, ancak ana odak diriliş ve ahiret hayatı konusudur. Bu, Kur'an'ın insan tabiatine yaklaşım yönteminin bir örneğini sunar; imanı teşvik eden işaretlerden yararlanır. Büyük meseleleri anlaşılması kolay bir biçimde ortaya koyarken insanların kalplerine nazik bir hitapta bulunur.
The second part of the surah aims to establish the Islamic faith in full, but the issue of resurrection and future life receives the main focus. This provides an example of the Quranic method of addressing human nature, utilizing indicators that encourage faith. It makes a gentle address to peoples hearts as it presents great issues in an easy to understand way.
Kur'an, hayatımızda çok tanıdık olan ve sık sık tekrarlanan olguları büyük gerçekler olarak sunar ve bunlar aracılığıyla açık evrensel yasalar ortaya koyar. Bu şekilde, bu olguları derin ve kapsamlı bir imana dönüştürür ve varlığa dair eksiksiz bir kavram verir. Ayrıca bu olguları bir düşünme yöntemi olarak kullanır; akılları ve ruhları uyandırır, duyguları harekete geçirir. Böylece insanlar, her zaman gözlerinin önünde olmalarına rağmen çoğu zaman farkına varmadıkları evrensel olguları açıkça kavrayabilirler. Ayrıca kendi benliklerinde gerçekleşen harikalara da daha iyi bir farkındalıkla bakabilirler.
The Qur’an presents phenomena that are very familiar to us and often repeated in our lives as great facts setting clear universal laws. It, thus, moulds this into a profound and comprehensive faith giving a complete concept of existence. It also uses such phenomena as a method for reflection, alerting minds and souls and awakening feelings. Thus people are able to clearly understand universal phenomena that they may often be oblivious to, despite the fact that they are always before their eyes. They can also be better aware of wonders that take place within their own selves.
Kur'an, insanlara hitabında birkaç tek tük mucizeye dayanmaz. İnsanlardan kendilerinden ve yaşamlarından uzak olan, ayrıca doğrudan çevrelerindeki doğal olaylara yabancı mucizeler ve işaretler aramalarını istemez. Savunduğu imanı onlara sunmak için sofistike felsefi teoriler, karmaşık zihinsel çalışmalar ya da kimsenin yapamayacağı bilimsel deneyler üzerinden onları yönlendirmez.
The Qur’an does not rely on a few individual miracles in its address to mankind. It does not require people to look for miracles and signs that are far removed from them, their lives and immediate natural phenomena. It does not lead them through sophisticated philosophical theories, or complex mental tasks, or through scientific experiments that no one can undertake in order to present them with the faith it advocates.
Kendileri de Tanrı'nın kendi yaratışıdır ve çevrelerindeki doğa olayları da hepsi O'nun yaratmasıdır. O'nun yarattığı her şeyde bir mucize vardır. Bu Kur'an da O'nun kendi kitabıdır. Onları kendi içlerindeki ve çevrelerindeki dünyadaki bu tür mucizelere götüren Zat, aslında onların kendi gözleri önünde gerçekleşen ve alışık oldukları şeyleri onlara göstermektedir; fakat uzun süre alışkın oldukları için bunların değerini takdir edemezler. O, gözlerini bunlara açar ki yaratıcı gücünün ve mutlak birliğinin büyük sırrını takdir edebilsinler. Bu, kendi yapılarında ve çevrelerindeki evrende işleyen ebedi kanunun sırrıdır. Bu, ilahi imanın delillerini içinde barındıran ve doğalarını bu delillere karşı uyandıran kanundur.
Başlangıç ve Son
The Beginning And End
Sizi yaratan Biziz; hâlâ inanmayacak mısınız? Akıttığınız meniye bakın: onu siz mi yaratıyorsunuz, yoksa Biz mi Yaratıcıyız? Aranızda ölümü takdir ettik ve Bizi, sizin yerinize sizin gibileri getirmekten ya da sizi bilmediğiniz bir biçimde yeniden var etmekten hiçbir şey alıkoyamaz. İlk defa nasıl var edildiğinizi siz de biliyorsunuz.
It is We who have created you: will you not believe? Consider the semen you discharge: do you create it, or are We the Creator? We have decreed that death shall be among you. Nothing can prevent Us from replacing you by others like yourselves or bringing you into being anew in a way unknown to you. You have learned how you have come into being in the first instance.
Öyleyse neden düşünmüyorsunuz? (Ayet 57-62)
Why, then, do you not reflect? (Verses 57-62)
Bu iman meselesi, yaratılışın ilk anı ve sonu, hayatın verilmesi ve kaçınılmaz ölüm ile aynı şeydir. Bu, her zaman görülen, tanıdık bir gerçektir. Peki, insanlar neden Allah'ın kendilerini yarattığına inanmıyorlar? Bu hakikatin insan fıtratı üzerindeki ağırlığı, hiç kimsenin itiraz edemeyeceği kadar büyüktür: "Biz sizi yarattık; hâlâ inanmayacak mısınız?" (Ayet 57)
This whole issue of faith is the same as the first instance of creation and the end, the giving of life and inevitable death. It is familiar, seen at all times. How come, then, that people do not believe that it is God who creates them? The weight of this truth on human nature is too heavy for anyone to challenge: “It is We who have created you: will you not believe?” (Verse 57)
“Bir de akıttığınız meniye bakın: Onu siz mi yaratıyorsunuz, yoksa yaratıcı Biz miyiz?” (Ayet 58-59) İnsanın yaratılış sürecindeki rolü, erkeğin tohumunu kadının bedenine bırakmasından ibarettir. Onların rolleri bu noktada sona erer. Bundan sonra Allah'ın kudret eli devreye girer. Kendi kendine işler, embriyoya büyüme ve gelişme verir, iskeletini oluşturup şekil verir, ardından ona ruh üfler. En ilk andan itibaren ve sonraki her anda, insanın hiçbir şekilde bilmediği bir mucize gerçekleşir. Gerçekten de insan bunun nasıl gerçekleştiğini bilmez, bu süreçte bir rolü olsun ise hiç söz konusu değildir.
“Consider the semen you discharge: do you create it, or are We the Creator?” (Verses 58-59) Mans role in the process of creation is no more than the man depositing his seed in the woman’s body. Their respective roles are finished at that. From then on, the hand of God takes over. It works on its own, giving the embryo growth and development, building its skeleton and dressing it up, then breathing spirit into it. Right from the first moment, and at every subsequent moment, a miracle occurs that remains totally unknown to man. Indeed, man does not know how it occurs, let alone plays a role in it.
Bitki, Su ve Ateş
Plant, Water And Fire
Kur'an, yine herkesin zaten bildiği ve defalarca gözlemlediği bir şeyi tam bir sadelik ve kolaylıkla insanların önüne koyar. Bu olayın gerçekleşmesinde Allah'ın kudretinin nasıl işlediğini gösterir ve her zaman gözlerinin önünde gerçekleştiği halde gözden kaçırdıkları mucizeyi onlara fark ettirir:
Once more the Qur’an, in perfect ease and simplicity, puts before people something which is well known to them and which they repeatedly see. It shows how God’s hand works to bring it about, showing them the miracle they overlook when it is always happening in front of their very own eyes:
Ektiğiniz tohumları düşünün: onları büyüten siz misiniz, yoksa Biz miyiz? Dileseydik onları çer çöpe çevirirdik, siz de "Borç altına girdik, mahrum kaldık!" diye yakınırdınız.
Consider the seeds you sow in the ground: is it you who makes them grow, or We? Were it Our will, We could turn it into chaff'and leave you to wail, ‘We are burdened with debt; we have been deprived?
(Ayet 63-67)
(Verses 63-67)
Bitki büyümesinin meyveye ulaşmasında insanların oynadığı rol nedir?
What role do humans play in plant growth that culminates in fruition?
Onlar elbette toprağı sürer ve God'un yarattığı tohumları ekerler, ama işleri bundan ibarettir. Bundan sonra görevleri biter ve iş tamamen God'un eline bırakılır. Bu mucizevi işi tamamlayan O'dur.
They certainly till the earth and plant the seeds made by God, but that is about it. Their role is then finished, leaving the matter entirely to God’s hand. It is He who completes this miraculous work.
Tohum ya da tane, kendi cinsini üretmek için bir yolculuğa başlar; yolu bilen biri gibi, aşama aşama ilerler. Asla insanın yaptığı türden bir hataya düşmez, asla yönünü değiştirmez ya da yoldan sapmaz. Bu olağanüstü yolculuğun her aşamasında onu yönlendiren, Allah'ın değil, Tanrı'nın eli, yani Tanrı'nın kudret eli, ona yol gösterir. Bu mucizeye hiç kimse inanamazdı ve hiçbir akıl bunu hayal edemezdi; yine de bu her an gerçekleşir ve hepimiz bunu bir biçimde görürüz. Bir buğday tanesinin bir sap ve yapraklar ile birlikte, pek çok tanenin bir arada tuttuğu bir başak oluşturacağına kim inanabilirdi? Bir hurma çekirdeğinin, içindekilerle birlikte bu kadar büyük bir hurma ağacı üretebileceğini kim hayal edebilirdi?
The seed or the grain begins its journey to reproduce its kind, moving on like one who knows the way, stage after stage, one who will never commit the like of a human error, who will never change course or deviate from the path. It is the hand of God that guides it throughout this remarkable journey. No one could have ever believed this miracle, and no mind could have imagined it; yet it happens all the time and everyone of us sees it in one form or another. How else could anyone have believed that a wheat grain incorporates a stalk and leaves, as well as an ear holding together a large number of grains? Who could have imagined that a date stone can produce such a large palm tree, with all that it contains?
Büyük Bir Yemin
A Great Oath
Şimdi sure, Kur'an'ın hakikatini başka bir biçimde inkar edenlere yöneliyor; alemlerin Rabbi olan Allah'a yemin ederek, Kur'an ile evren arasında bir ilişki kurarak.
Now the surah directs its address to those who denied the truth of the Qur’an in another way, providing a relationship between it and the universe in a great oath by God, the Lord of all the worlds:
Yıldızların konumlarına andolsun - bilseniz, bu gerçekten büyük bir andır! - ki bu, gerçekten çok değerli bir Kur'an'dır; yalnızca arınmış olanların dokunabildiği, korunmuş bir kitapta. Bu, âlemlerin Rabbi tarafından indirilmiş bir vahiydir. (Âyet 75-80)
I do swear by the positions of the stars - a mighty oath, if you but knew it!- that this is indeed a most honourable Quran, in a well-guarded record that only the purified can touch: a revelation from the Lord of all the worlds, (Verses 75-80)
Kur'an'ın indiği dönemde hitap edilen kimseler, yıldızların konumları hakkında çıplak gözle görebildiklerinden fazlasını bilmiyorlardı. Bu nedenle sure, onlara yapılan yeminin büyük bir yemin olduğunu, bunu o zaman bilmemelerine rağmen söylemektedir.
Those addressed by the Qur’an at the time of its revelation knew no more about the positions of the stars than what they could see with the naked eye. Therefore, the surah tells them that the oath already made was a mighty one, even though they did not know it at the time.
Bugün, bu yeminin büyüklüğünü onlardan çok daha fazla takdir ediyoruz; ancak yıldızların konumlarının büyüklüğü hakkında biz de çok az şey biliyoruz. Görünüşte ileri gelişmiş gözlemevlerimiz ve iddia edildiği gibi güçlü teleskoplarımızla keşfettiğimiz az miktardaki bilgi, açık uzaydaki sayısız kümeden birinin, yani güneş sistemimizi içinde barındıran galaksiyi oluşturan kümenin bir milyar yıldız içerdiğini gösteriyor.1
Today, we appreciate the greatness of this oath far more than they did, but we too know only very little about the greatness of the positions of the stars. The little we have discovered with our seemingly advanced observatories and allegedly powerful telescopes tells us that one of the countless clusters in open space, the one that constitutes the galaxy that contains our solar system, includes one billion stars.1
Astronomlar, sayıları milyarlarca olan bu yıldızlardan ve gezegenlerden bazılarının çıplak gözle görülebildiğini, bazılarının ise yalnızca güçlü teleskoplarla görülebildiğini söylüyorlar. Diğerleri ise yalnızca bu çok güçlü teleskoplarla algılanabiliyor. Bunların hepsi uzayda kendi yörüngelerinde dönmektedir. Bu yıldızlardan birinin manyetik alanının bir başkasına yaklaşması veya bir gezegenin diğerine çarpması ihtimali, aynı yönde ve aynı hızla giden iki geminin, birinin Akdeniz'de, diğerinin Hint Okyanusu'nda seyretmesi halinde çarpışma ihtimali kadar uzaktır. Böyle bir çarpışmanın gerçekleşme ihtimali o kadar düşüktür ki kesinlikle imkânsızdır.2
Ölüm Anında
At The Moment Of Death
Surenin son bölümü, herkesin içinde bir ürperti uyandıran ölüm anından bahseder. Bu, her tartışmanın sona erdiği, insanın bir yolun sonu ile başka bir yolun başlangıcında durduğu andır. Dönüşü olmayan bir noktadır:
The final passage in the surah speaks of the moment of death, which sends a shudder of fear into everyone. This is the moment when all argument stops, when a person stands at the end of one road and the beginning of another. It is a point of no return:
Bu söze küçümseyerek mi bakıyorsunuz? Onu yalanlamayı geçimlik işiniz mi yapıyorsunuz? Can boğaza dayandığında, siz çaresizce bakakalırken, Biz ona sizden daha yakınız; ama siz görmezsiniz. Eğer hesaba çekilmeyeceğinizi sanıyorsanız, doğru söylüyorsanız, o gidişe bağlı canı neden geri döndürmüyorsunuz?
Would you look on this discourse with disdain? Do you make it your livelihood that you persistently deny it? When the soul [of a dying person] comes up to the throat while you are helplessly looking on We are closer to him than you, although you do not see Us. Why, if you think you are not to be judged, can you not restore that [ebbing life], if what you claim is true? (Verses 81-87)
Yeniden dirilişe dair size söylenenlerden, Kur'an'ın doğruluğunu inkâr etmekten ve onun Kıyamet Günü hakkında size bildirdiklerinden ya da size koyduğu iman esaslarından şüphe mi duyuyorsunuz? "Gerçeği yalanlamayı rızkınız mı kılıyorsunuz?" (82. ayet) Bu dünyada ikinci hayatınız için kazandığınız ve biriktirdiğiniz tek şey inkârınızdır. Ne kötü bir geçim! Ruhunuz boğazınıza dayandığında, sizi bilinmeyene götüren bir yolda durduğunuzda ne yapacaksınız?
Are you in doubt about what you are told concerning a second life, denying the truth of the Qur’an and what it tells you about the Day of Judgement, or the principles of faith it lays down for you? “ Do you make it your livelihood that you persistently deny fr?” (Verse 82) Your denial is all that you earn and save in this life for your second life. How miserable a livelihood! What will you do when your soul is in your throat, standing on a road that leads you to the unknown?
Sure is ruhu boğazına dayandığında ve siz çaresizce bakakalırken – biz ona sizden daha yakınız, ama siz görmezsiniz – bu sure, bu durumu birkaç kısa dokunuşla canlandırır. Neredeyse boğazdaki hırıltıyı duyar gibi oluruz, yüz hatlarının solduğunu görür ve sıkıntıyı hissederiz. Wait—I need to correct myself: the verse text was given in quotes and I should translate it faithfully. Here is the full, corrected translation: Sure, bu durumu birkaç kısa dokunuşla çizerek ilham verici bir tablo sunar: "[Ölmekte olan bir kişinin] ruhu boğaza dayandığında ve siz çaresizce bakakalırken – Biz ona sizden daha yakınız, ama siz Bizi görmezsiniz." (83-85. ayetler) Boğazdaki hırıltıyı neredeyse duyar gibi oluruz, yüz hatlarının solduğunu görür ve sıkıntıyı hissederiz.
Son Varış Noktası
The Final Destination
Sure'nin şimdi, bu dünyaya sırt çevirmiş ve yeni, kalıcı hayatına başlamak üzere olan ruhun akıbetini açıkladığı bölümdür:
The surah now explains the fate of the soul that has turned its back on this world to begin its new and permanent life:
Eğer o ölmekte olan kişi Allah'a yakın kılınanlardan ise, ona rahatlık, bolluk ve nimet cenneti vardır. Eğer sağ tarafta olanlardan ise, sağ taraftakiler tarafından selam ve barış ile karşılanır. Ama yalanlayan ve sapkınlık eden kimselerden biriyse, kaynar su ile ve yanan bir ateşin sıcaklığıyla karşılanır. (Ayet 88-94)
If that dying person is one of those who are drawn close to God, he will have repose, fulfilment and a garden of bliss. If he is one of those on the right, a greeting of peace will welcome you by the ones on the right. But if he happens to be one of those who denied the truth and went astray, he will be welcomed with scalding water, and the heat of a blazing fire. (Verses 88-94)
Surenin başlarında, Allah'a yakın olanlara verilen nimetlerin resimlerini gördük. Şimdi böyle bir kişinin ruhu, kendisini neyin beklediğini görecek: 'huzur, doyum ve nimet bahçesi'. Bu sözcüklerin kulağa gelen sesi bile rahatlık, ferahlık ve mutluluk ile taşıyor.
In the early part of the surah we saw images of the blessings granted to those who are close to God. The soul of such a person will now see what awaits it: 'repose, fulfilment and a garden of bliss The very sound of these words overflows with comfort, ease and happiness.
"Eğer sağ tarafta olanlardan ise" Bu kişiye artık, sağ tarafta olan kardeşlerinden gönderilen bir selamla doğrudan hitap edilmektedir. Bu, ona güven veren, nazik ve hoş bir selamdır. Böylece, sağ tarafta olan insanlarla birlikte geçireceği yaklaşan hayatı dört gözle beklemeye başlar.
“If he is one of those on the right” This person is now directly addressed with a greeting sent to him by his brethren who are on the right. It is a gentle and delightful greeting, giving him reassurance. He begins to look forward to his forthcoming life with the people on the right.
“Ama eğer o, yalanlayanlardan ve sapkınlardan biriyse, kaynar suyla ağırlanır ve alevli bir ateşin sıcaklığına maruz kalır.” (Ayet 92-94) Ne kötü bir karşılama! Kaynar suyun ve alevli ateşin azabı ne kadar korkunç! Bütün bunlar böyle bir kişinin önünde belirir ve bunları yaşayacağını bilir.
“But if he happens to be one of those who denied the truth and went astray, he will be welcomed with scalding water, and the heat of a blazing fire.” (Verses 92-94) How miserable a welcome! How terrible is the suffering of scalding water and blazing fire! It all appears before such a person and he knows that he will have to experience it.