Bu sure iki bölüme ayrılabilir; her biri imanın temel ilkelerinden birini ele almaktadır. Birincisi, evrende büyük bir sarsıntının eşlik ettiği diriliş ilkesidir. Bu sarsıntı güneşi ve yıldızları, dağları ve denizleri, göğü ve yeryüzünü, vahşi ve evcil hayvanları, ayrıca insanı etkilemektedir. İkinci ilke ise vahiy ilkesidir. Sure, vahyi taşıyan melekten, vahyi alan Peygamber ﷺ'den, kendisine hitap edilen insanlardan ve onların yaratılış yapısını şekillendiren ve bu vahyi lütfeden Yüce İrade'den söz etmektedir.

This sūrah may be divided into two parts, each of them treating one major principle of faith. The first is the principle of resurrection accompanied by a great upheaval in the universe, which affects the sun and the stars, the mountains and seas, heaven and earth, wild and domestic animals, as well as man. The second principle is that of revelation. The sūrah has something to say about the angel carrying the divine revelation, the Prophet receiving it, the people addressed by it, and the Supreme Will which has shaped their nature and bestowed this revelation.

Sûrenin ritmi, hiçbir şeyi yerinde bırakmayan, şiddetli bir hareket ritmidir. Her şey savrulur, parçalanır veya dağılır. Bu hareket o kadar sarsıcıdır ki insanı hem heyecanlandırır hem de korkutur. Bilinen her durumu değiştirir ve insanların kalplerini öylesine sarsar ki kendilerini hem barınaktan hem de güven duygusundan yoksun hissederler. Böylesine şiddetli, yıkıcı bir fırtınada insan kalbi, her yöne savrulan küçük bir tüy parçasından başka bir şey değildir. Ebedi olan Allah'ın değil, Rabbin verdiği dışında hiçbir koruma, hatta hiçbir güvenlik bulunamaz. Böylece sûrenin ritmi, tek başına, insanın kalbini ve ruhunu güvenlik ve emniyetle ilgili her şeyden uzaklaştırıp huzuru, güvenliği ve korunmayı Allah'ta aramaya yöneltme etkisine sahiptir. Note: the instruction requires "God", so the final occurrence should read "Tanrı" rather than "Allah", and "Rabbin" should also be corrected. Corrected version: Sûrenin ritmi, hiçbir şeyi yerinde bırakmayan, şiddetli bir hareket ritmidir. Her şey savrulur, parçalanır veya dağılır. Bu hareket o kadar sarsıcıdır ki insanı hem heyecanlandırır hem de korkutur. Bilinen her durumu değiştirir ve insanların kalplerini öylesine sarsar ki kendilerini hem barınaktan hem de güven duygusundan yoksun hissederler. Böylesine şiddetli, yıkıcı bir fırtınada insan kalbi, her yöne savrulan küçük bir tüy parçasından başka bir şey değildir. Ebedi olan Tanrı'nın verdiği dışında hiçbir koruma, hatta hiçbir güvenlik bulunamaz. Böylece sûrenin ritmi, tek başına, insanın kalbini ve ruhunu güvenlik ve emniyetle ilgili her şeyden uzaklaştırıp huzuru, güvenliği ve korunmayı Tanrı'da aramaya yöneltme etkisine sahiptir.

The rhythm of the sūrah is one of violent movement which leaves nothing in its place. Everything is thrown away, smashed or scattered. The movement is so violent that it excites and frightens. It alters every familiar situation and shakes people’s hearts violently so that they feel deprived of both shelter and reassurance. In such a violent destructive storm the human heart is no more than a little feather, blown in every direction. No protection and, indeed, no safety can be found except what is granted by God, the Eternal. Thus, the rhythm of the sūrah has, on its own, the effect of pulling man’s heart and soul away from everything associated with safety and security, in order to seek peace, safety and protection with God.

Güneş dürüldüğünde, yıldızlar döküldüğünde ve dağıldığında, dağlar yürütüldüğünde, on ay gebe develer sahipsiz bırakıldığında, vahşi hayvanlar bir araya toplandığında, denizler tutuşturulduğunda, insanların ruhları eşleştirildiğinde [benzeri benzeriyle], diri diri gömülen kız çocuğuna, hangi suç yüzünden öldürüldüğü sorulduğunda, amel defterleri açıldığında, gök soyulup sıyrıldığında, cehennem alevlendirildiğinde, cennet yaklaştırıldığında, her nefis ne getirdiğini bilecektir. (Âyet 1-14)

When the sun is darkened, when the stars fall and disperse, when the mountains are made to move away, when the camels, ten months pregnant, are left untended, when the wild beasts are brought together, when the seas are set alight, when people’s souls are paired [like with like], when the infant girl, buried alive, is asked for what crime she was slain, when the records are laid open, when the sky is stripped bare, when hell is made to burn fiercely, when paradise is brought near, every soul shall know what it has put forward. (Verses 1-14)

Bu ayetler, tüm evreni saran büyük bir sarsıntı sahnesini resmetmektedir.

These verses sketch a scene of great upheaval which envelops the whole universe.

Bu, her gizli sırrı ortaya çıkaran ve hiçbir şeyi saklı bırakmayan bir olaydır.

It is an event which reveals every guarded secret and leaves nothing hidden away.

Her insan, hesap ve yargı gününde karşılaşacağı şeyle, yani önceden gönderdiği amellerle yüzleşecektir. Zikredilen büyük olaylar, evrenin bildiğimiz bugünkü halinin, mükemmel uyumu, ölçülü hareketi, düzenlenmiş ilişkileriyle, işi kusursuz olan Yaratıcı tarafından kemale erdirilmiş bu halinin, tamamen bozulacağına işaret etmektedir.

Every human being faces what he has put forward for the day of reckoning and judgement. The great events mentioned indicate that the present familiar state of the universe, with its perfect harmony, measured movement, controlled relations, perfected by the Maker whose work is flawless, will suffer a complete break down.

Görevi sona erecek. Tüm yaratılmışlarla birlikte, bu dünyada bildiğimiz hiçbir şeye benzemeyen, önceden belirlenmiş yeni bir yaşam evresine geçecek.

Its role will be finished. Along with all creation, it will move into a new predetermined phase of life, unlike anything known to us in this world.

Bu sûre, kaçınılmaz olan bu büyük değişimin fikrini insanların kalplerinde ve zihinlerinde sağlam biçimde yerleştirmeyi amaçlamaktadır; böylece insanlar, kalıcı bir öneme sahipmiş gibi görünseler de, bu dünyanın değerlerine ve servetlerine az ya da hiç önem vermesinler.

"Diri diri gömülen kız çocuğuna, hangi suçtan dolayı öldürüldüğü sorulduğunda." (Ayet 8-9)

“When the infant girl, buried alive, is asked for what crime she was slain.” (Verses 8-9)

İslam öncesi Arap toplumunda insan hayatının değeri herhalde çok düşmüştü.

The value of human life must have sunk very low in pre-Islamic Arabian society.

Cahiliyye döneminde, utanç veya yoksulluk korkusuyla kız çocuklarını diri diri toprağa gömme âdeti vardı.

There existed a convention of burying young girls alive, for fear of shame or poverty.

Kur’ān, bu uygulamayı, dehşetini gözler önüne sermek ve onu cahiliyye (câhiliyye) uygulaması olarak kınamak için anlatır. Bu kınama, İslam'ın açıkça beyan edilen amacı olan cahiliyyeyi yok etmek ve insanlığı onun dibine batmaktan kurtarmak ile tam olarak örtüşmektedir. Nahl Suresi'nde, meâlen şöyle okuruz: “Onlardan birine kız doğduğu müjdelendiğinde yüzü kararır ve içi öfke ve kederle dolar. Kötü haberden ötürü insanlardan gizlenir: onu zillet içinde mi tutsun, yoksa toprağa mı gömsün? Ne kötü hüküm veriyorlar!” (16:58-59) İsrâ Suresi'nde ise: “Yoksulluk korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin. Onları da sizi de biz rızıklandırırız.” (17:31)

The Qur’ān describes this practice in order to portray its horror and denounce it as a practice of ignorance or jāhiliyyah. Its condemnation fits in perfectly with the declared aim of Islam, to destroy jāhiliyyah and save mankind from sinking to its depths. In Sūrah 16, The Bee, we read in translation: “When the birth of a girl is announced to one of them, his face grows dark and he is filled with rage and inward gloom. Because of the bad news he hides himself from everybody: should he keep her with disgrace or bury her under the dust? How ill they judge.”(16:58-9) And in Sūrah 17, The Night Journey: “You shall not kill your children for fear of want. We will provide for them and for you.”(17:31)

Kızlar son derece zalimce bir şekilde öldürülüyordu! Diri diri gömülüyorlardı! Araplar bunu yapmak için farklı yöntemler kullanıyordu. Bazıları kızı altı yaşına gelene kadar bırakırdı. Baba daha sonra karısına kızı en güzel giysileriyle giydirip süslemesini söylerdi, çünkü kız gelecekteki kayınvalide ve kayınpederiyle görüşmeye gidecekti. Baba çölde kız için çoktan bir çukur kazmış olurdu. Kız oraya vardığında, babası ona çukurun bir kuyu olduğunu söyler, sonra aşağı bakmasını isterdi. Kız kenarda dururken, babası onu çukura iterdi ve kız düşerken üzerine kum atar ve onu gömerdi. Bazı kabilelerde doğum yapmak üzere olan hamile bir kadın, yerdeki bir çukurun üzerine otururdu. Bebek doğduğunda, önce cinsiyetini belirlerdi. Erkekse, onu eve götürürdü; kızsa, onu çukura atıp gömerdi. Bir baba kızını diri diri gömmemeye karar verirse, onu yoksunluk içinde büyütürdü; koyun ya da sığır güdecek yaşa gelene kadar. Kıza giydirilecek tek şey kaba yünden yapılmış bir üst giysisi olurdu ve bu tür işleri yapmaya zorlanırdı.

Sūrenin ikinci bölümü, evrenin bazı çok güzel manzaralarını kullanan bir yemin biçimiyle açılır. Bu yemin, esas olarak vahyin doğasını, onu taşıyan meleği ve onu alıp bize ulaştıran Elçiyi, ayrıca insanların bu vahye karşı tutumlarını, hepsini Allah'ın iradesine uygun olarak ortaya koymak için yapılmıştır: "Hızla akıp gizlenen, kayan yıldızlara, karanlığa bürünerek gelen geceye ve nefes almaya başlayan sabaha yemin ederim ki, bu, Arş'ın Sahibi katında itibarlı bir konumu olan, güçlü ve soylu bir elçinin sözüdür. Gökte itaat edilen, emanete sadık olandır. Dostunuz deli değildir. Onu apaçık ufukta görmüştür. Gaybın sırlarını esirgemez. Bu, kovulmuş bir şeytanın sözü değildir. O halde nereye gidiyorsunuz?"

The second part of the sūrah opens with a form of oath using some very beautiful scenes of the universe. Essentially, this oath is made to assert the nature of revelation, the angel carrying it, and the Messenger receiving and delivering it to us, as well as people’s attitudes to it, all in accordance with God’s will: “I swear by the turning stars, which move swiftly and hide themselves away, and by the night as it comes darkening on, and by the dawn as it starts to breathe, this is truly the word of a noble and mighty messenger, who enjoys a secure position with the Lord of the Throne. He is obeyed in heaven, faithful to his trust. Your old friend is not mad. He saw him on the clear horizon. He does not grudge the secrets of the unseen. It is not the word of an accursed devil. Whither then are you going?

Bu, yalnızca insanlığa bir hatırlatmadır; içinizden doğru yolda olmayı dileyenler için. Ama alemlerin Rabbi olan Allah'ın dilemesi dışında siz hiçbir şey dileyemezsiniz. (Âyet 15-29)

This is only a reminder to all mankind, to those of you whose will is to be upright. Yet, you cannot will except by the will of God, Lord of all the worlds.” (Verses 15-29)

Burada sözü edilen yıldızlar, yörüngelerinde dönen ve hızlı hareketleri ile geçici olarak gözden kaybolmalarıyla nitelenen yıldızlardır. Metni çevirirken Arapçadaki, bu yıldızlarla evlerine büyük bir hızla koşan, bir süre kaybolup sonra başka bir noktada yeniden görünen ceylanlar arasında benzetme kuran mecazdan vazgeçmek zorundayız. Bu mecaz, yıldızların hareketinin betimlenmesine önemli bir canlılık ve güzellik katar ve ifadenin ince ahengini yansıtır.

The stars referred to here are those which turn in their orbit, and are characterized by their swift movement and temporary disappearance. In translating the text we have to forego the metaphor used in Arabic which draws an analogy between these stars and the deer as they run at great speed towards their homes, disappear for a while and then reappear at a different point. This metaphor adds considerable liveliness and beauty to the description of the movement of the stars, which echoes the fine rhythm of the expression.

Kur'an'ın bu kısa, canlı tasviri bu olaylarla insan arasında manevi bir bağ kurar; öyle ki okurken, bu olayları yaratan gücü ve inanmamız istenen hakikati hissederiz. Bu hakikat, surenin genel konusuyla mükemmel biçimde uyuşan bir şekilde şöyle ifade edilir: "Bu, şüphesiz, yüce ve güçlü bir elçinin sözüdür; Arş'ın Sahibi katında itibarlı, orada itaat edilen ve emin olan biridir." (Ayet 19-21) Kıyamet Günü'nü anlatan bu Kur'an, yüce ve güçlü bir elçinin, yani onu taşıyıp Muhammed ﷺ'e ulaştıran melek Cebrail'in sözüdür.

As the Qur’ān makes this brief, full-of-life description of these phenomena it establishes a spiritual link between them and man, with the result that, as we read, we feel the power which created these phenomena, and the truth which we are called upon to believe. This truth is then stated in a manner which fits in superbly with the general theme of the sūrah: “This is truly the word of a noble and mighty messenger, who enjoys a secure position with the Lord of the Throne. He is obeyed in heaven, faithful to his trust.” (Verses 19-21) This Qur’ān with its description of the Day of Judgement is the word of a noble and mighty messenger, i.e. Jibrīl or Gabriel, the angel who carried and delivered it to Muĥammad (peace be upon him).

Sūrah daha sonra bu seçilmiş elçinin bir tanımını yapar. Onu "şerefli" olarak niteler ve Allah'ın, onun "güçlü" olduğunu söylediği, bu da Kur'an'ı taşıyıp iletebilmek için büyük bir gücün gerekli olduğuna işaret eder. "Arşın Sahibi'nin katında yüksek bir mevkiye sahip olan." (Ayet 20) Cebrail'in evrenin Rabbi katında böyle bir mevkiye sahip olması ne büyük bir şeref!. "Gökte itaat edilir", yani diğer meleklerce. Ayrıca mesajı taşıyıp yerine getirmekte "emanetine sadık"tır.

The sūrah then gives a description of this chosen messenger. He is ‘noble’, honoured by God who says that he is ‘mighty’, which suggests that considerable strength is required to carry and convey the Qur’ān. “Who enjoys a secure position with the Lord of the Throne.” (Verse 20) What a great honour for Jibrīl to enjoy such a position with the Lord of the universe. “He is obeyed in heaven”, i.e. by the other angels. He is also “faithful to his trust”, carrying and discharging the message.

Bu nitelikler, kesin bir sonuca varmamızı sağlar: Kur'an, soylu, güçlü ve yüce bir mesajdır ve Allah insana özel bir ilgi gösterir. Bu ilginin bir göstergesi olarak, vahyini Resulü olarak seçtiği kişiye getirmek için Cibril'in değerinde bir melek seçmiştir. İnsan, bu ilahi ilgiyi düşündükçe alçakgönüllü olmalıdır. Çünkü Allah'ın mülkünde, Allah'ın ona gösterdiği ilgi ve bahsettiği şeref olmasaydı, kendisi pek az değer taşırdı.

These qualities add up to a definite conclusion: that the Qur’ān is a noble, mighty and exalted message and that God takes special care of man. It is a manifestation of this care that He has chosen an angel of Jibrīl’s calibre to bring His revelations to the man He has chosen as His Messenger. As man reflects on this divine care he should feel humble. For he himself is worth very little in the kingdom of God, were it not for the care God takes of him and the honour He bestows on him.

Sure'nin ardından, doğru yolu izleyip izlememenin her bireyin kendi seçimine kaldığını hatırlatır. Allah, herkese irade özgürlüğü verdiğine göre, her insan kendisinden sorumludur: "İçinizden doğru yolda olmak isteyenler için" (Ayet 28), yani Tanrı'nın rehberliğine uymak isteyenler için. Bu açık gerçekler karşısında her şüphe giderilmiş, her mazeret cevaplanmıştır. Doğru olmak isteyen herkes için doğru yol gösterilmiştir. Bu nedenle, farklı bir yolu izleyen kimse, yaptıklarının sorumluluğunu kendisi taşıyacaktır.

The sūrah then reminds us that it is up to every individual to choose whether to follow the right path or not. Since God has granted everyone his or her free will, then every human being is responsible for himself: “To those of you whose will is to be upright”, (Verse 28) that is to say, to follow God’s guidance. All doubts have been dispelled, all excuses answered by this clear statement of all the relevant facts. The right path has been indicated for everyone who wishes to be upright. Anyone who follows a different path shall, therefore, bear the responsibility for his actions.

İnsanın ruhunda ve geniş evrende, her erkeği ve kadını iman yoluna çağıran pek çok işaret vardır. Bunlar o kadar açıkça görünür ve etkileri o kadar güçlüdür ki, özellikle Kur'ân'ın çarpıcı ve ikna edici üslubuyla dikkatler bunlara çekildiğinde, onlardan yüz çevirmek için kararlı bir çaba göstermek gerekir. Demek ki insanı Tanrı'nın hidayetinden uzaklaştıran, kendi iradesidir. Bunun başka bir mazereti ya da gerekçesi yoktur.

There are, in the human soul and in the universe at large, numerous signs which beckon every man and woman to follow the path of faith. These are so clearly visible and so powerful in their effect that one needs to make a determined effort to turn one’s back on them, especially when one’s attention is drawn to them in the stirring, persuasive manner of the Qur’ān. It is, therefore, man’s own will which leads him away from God’s guidance. He has no other excuse or justification.

Sure sūre sonunda, her şeyin arkasındaki işleyen iradenin Allah'ın iradesi olduğunu belirtir: "Âlemlerin Rabbi Allah dilemedikçe siz dileyemezsiniz." (29. ayet) Kur'an, insanların ya da genel olarak yaratıkların iradesinden söz ettiği her yerde bu tür ifadelere yer verir. Bunun nedeni, Kur'an'ın iman esaslarını tamamen açık tutmak istemesidir. Bu esaslardan biri, evrendeki her şeyin Allah'ın iradesine tabi olduğudur. Hiç kimsenin Allah'ın iradesinden bağımsız bir iradesi yoktur. Ona insana irade özgürlüğü vermesi de, diğer her şey gibi, kendi ilahi iradesinin bir parçasıdır. Aynı durum, meleklere Ona tam ve mutlak itaat etme ve bütün emirlerini yerine getirme yeteneği vermesi için de geçerlidir.

The sūrah concludes by stating that the operative will behind everything is the will of God: “You cannot will except by the will of God, Lord of all the worlds.” (Verse 29) We notice that the Qur’ān makes statements of this type whenever the will of human beings or creatures generally is mentioned. The reason for this is that the Qur’ān wants to keep the fundamental concepts of faith absolutely clear. These include the fact that everything in the universe is subject to God’s will. No one has a will which is independent from that of God. That He grants man free will is part of His own divine will, like everything else. The same applies to His granting the angels the ability to show complete and absolute obedience to Him and to carry out all His commandments.