المائدہ (اولین قتل) ۲۷ – ۴۰ - در سایهٔ قرآن

المائدہ (اولین قتل) ۲۷ – ۴۰ - در سایهٔ قرآن | Quran Course

این بخش به بیان برخی احکام بنیادین مربوط به زندگی انسان آغاز می‌کند. برخی از این احکام ناظر به حفظ جان در جامعه‌ای مسلمان است که شریعت الهی را برپا می‌دارد. برخی دیگر به حفاظت از نظام در برابر هر شورشی مربوط می‌شود که بخواهد اقتدار حاکم بر اجرای شریعت الهی در چنین جامعه‌ای را تضعیف کند.

This passage begins to outline some fundamental legislation concerning human life. Some of these are concerned with life protection in a Muslim community that applies Divine law. Others relate to the protection of the system against any rebellion that may seek to undermine the authority administering Divine law in such a society.

در مجموع، این تدابیر در پی آن است که حمایتی شایسته از جامعهٔ مسلمانان، و نیز از مال و مالکیت خصوصی، در ساختاری اجتماعی فراهم آورد که بر پایهٔ هدایت الهی بنا شده و با شریعت الهی اداره می‌شود.

All in all, these measures aim to provide proper protection for the Muslim community, as well as wealth and private property in a social set-up based on Divine guidance and ruled by Divine law.

این احکام که این جنبه‌های مهم زندگی اجتماعی را دربر می‌گیرند، کل این بخش را پر می‌کنند، پس از مقدمه‌ای که داستان دو پسر آدم را بازگو می‌کند. این داستان ماهیت جرم و انگیزه‌های آن را آشکار می‌سازد و چهره زشت آن را نشان می‌دهد، و لزوم ایستادگی در برابر جرم و ریشه‌کن کردن کامل آن از زندگی جامعه اسلامی را روشن می‌کند.

The legislation covering these important aspects of social life take up this whole passage, after an introduction relating the story of Adam’s two sons. This story exposes the nature of crime and its motives, and reveals its ugly face, showing the need to stand up to crime and to stamp it out of the life of Islamic society altogether.

این بر لزوم مجازات مجرم و مقابله با انگیزه‌های ارتکاب جرم تأکید می‌کند.

It stresses the need to punish the criminal and to counter the motives for crime.

به نظر می‌رسد که این داستان به احکام و قوانینی که در ادامه این سوره بیان شده‌اند، به‌طور محکم پیوند خورده است. خواننده‌ای که اندیشه می‌کند، ناگزیر احساس می‌کند که این داستان در جای درست خود آمده تا کارکردی مهم داشته باشد و استدلالی ژرف ارائه دهد که به آگاهی خواننده نفوذ می‌کند. بدین‌ترتیب دل‌ها و اندیشه‌ها را در وضعیتی مناسب قرار می‌دهد تا آمادهٔ پذیرش کیفرهای سختی شوند که اسلام برای جرایم علیه جان انسان، نظم عمومی و اموال شخصی مقرر کرده است. این کیفرها باید در جامعهٔ اسلامی که شریعت الهی را اجرا می‌کند، به اجرا درآیند.

The story appears to be firmly welded to the rulings and legislation that are subsequently detailed in this sūrah. A reflective reader is bound to feel that the story is given at the right place to fulfil an important function, and present a profound argument that penetrates the reader’s consciousness. It thus puts hearts and minds in the right frame to receive the severe penalties Islam legislates for crimes committed against human life, public order, and personal property. These must be put into effect in an Islamic society which implements Divine law.

جامعهٔ اسلامی تمامی امور زندگی، روابط و تعهدات خود را بر پایهٔ قانون الهی و با اجرای شریعت خداوند سامان می‌دهد. بدین‌ترتیب، برای هر فرد و برای جامعه به‌عنوان یک کل، همهٔ عناصر عدالت، ثبات، آرامش خاطر و تأمین نیازهای ضروری را تضمین می‌کند. این جامعه هم فرد و هم اجتماع را در برابر تمامی عوامل تحریک، ستم، بی‌عدالتی و فقر حفظ می‌کند.

Islamic society runs all its life affairs, relations and commitments on the basis of the Divine constitution, implementing God’s law. Thus, it guarantees for every individual, and for the community as a whole, all elements of justice, stability, reassurance and needful provisions. It protects both the individual and the community against all factors of provocation, oppression, injustice and poverty.

بنابراین، در چنین جامعهٔ عادلانه و متعادلی که همبستگی متقابل را تضمین می‌کند، تعرض به زندگی شخصی، نظم عمومی یا مال فردی، جنایتی ناپسند به شمار می‌آید که هیچ «عذر تخفیف‌دهنده‌ای» برای آن پذیرفته نیست. هنگامی که همهٔ عواملی که به زندگی قانون‌مدارانه ترغیب می‌کنند فراهم شده و انگیزه‌های ارتکاب جرم از زندگی فرد و جامعه برچیده شده باشد، آن‌گاه سخت‌گیری در برابر جرم و مجرمان کاملاً موجه است. با این حال، اسلام برای مجرم همهٔ آنچه را که تحقیق و بازجویی درست و داوری منصفانه را تضمین می‌کند فراهم می‌آورد، هرگونه شک و تردید را به سود او تفسیر می‌کند، و درِ توبه را می‌گشاید؛ توبه‌ای که برخی جرایم را در همین دنیا می‌بخشد و آمرزش همهٔ گناهان را در جهان آخرت تضمین می‌کند.

Hence, in such a just, balanced society that guarantees mutual solidarity, aggression against personal life, public order, or individual property becomes a horrid crime, without any “extenuating” circumstances. When all factors encouraging a law- abiding life have been provided and motives for crime removed from the life of both individual and society, then a stringent attitude to crime and criminals is totally justified. Nevertheless, Islam ensures for the criminal all that guarantees proper investigation, interrogation and fair judgement, explaining any doubt in his favour, and opening the door to repentance which pardons some crimes in this life and ensures forgiveness of all crimes in the life to come.

ما نرى أمثلة على كل ذلك في هذا المقطع وفي التشريعات التي يقررها. لكن قبل أن نبدأ بحث تلك التشريعات، ينبغي أن نقول كلمة موجزة وعامة عن البيئة والتركيبة الاجتماعية التي تُطبَّق فيها مثل هذه التشريعات، والظروف التي تمنح أحكامها القوة اللازمة.

We see examples of all this in the present passage and the legislation it puts in place. But before we start our discussion of such legislation we need to say a brief, general word about the environment and social set-up in which such legislation is implemented and the conditions that give its provisions the necessary force.

این احکام قانونی که در این بخش آمده است، چه مربوط به تجاوز علیه جان، چه نظم عمومی یا مال خصوصی، همان جایگاه سایر بخش‌های فقه اسلامی را دارند و مجازات‌های واجب یا تعزیری را تعیین می‌کنند. همه این احکام در جامعه اسلامی، یعنی در «دارالاسلام»، قابل اجرا هستند. برای فهم این موضوع باید به یاد داشت که از دیدگاه اسلامی، کل جهان به دو بخش تقسیم می‌شود. بخش نخست دارالاسلام، یا سرزمین صلح، است. این بخش شامل هر منطقه‌ای می‌شود که در آن شریعت اسلامی اجرا می‌گردد، چه جمعیت آن تماماً مسلمان باشد، چه غیرمسلمانانی در آن زیر حکومت اسلامی زندگی کنند، و چه همه ساکنانش غیرمسلمان باشند اما تحت حکومت اسلامی که شریعت را اجرا می‌کند. همچنین هر منطقه‌ای را که غیرمسلمانان اشغال کرده باشند، اما جمعیت بومی آن، که ممکن است همگی مسلمان یا در میانشان غیرمسلمان باشند، بتوانند شریعت اسلامی را در زندگی خود اجرا کنند و اختلافاتشان را بر اساس آن داوری نمایند، نیز دارالاسلام به شمار می‌آید. معیار اصلی در به حساب آوردن منطقه‌ای به‌عنوان «سرزمین اسلام»، این است که آیا شریعت اسلامی در آن اجرا می‌شود یا نه.

The legal provisions included in this passage, whether relating to aggression against life, public order or private property have the same status as the rest of Islamic law, prescribing mandatory or discretionary punishments. They are all applicable in Islamic society, in the “land of Islam”. In order to understand this, we need to remember that, from the Islamic point of view, the whole world is divided into two parts. The first is the land of Islam, or the land of peace. This includes any area where Islamic law is implemented, whether its population are all Muslims, or they include non-Muslims living under Islamic rule, or they are all non-Muslims but living under an Islamic government implementing Islamic law.2 It also includes any area which has been occupied by non-Muslims, but its local population, who may all be Muslims or having non-Muslims among them, are able to implement Islamic law in their own life and judge their disputes accordingly. The main criterion in considering an area as a “land of Islam” is whether Islamic law is implemented in it or not.

دومی «سرزمین خصمانه» است که شامل هر منطقه‌ای می‌شود که در آن مقررات شرعی اسلامی و قانون اسلام به طور کلی اجرا نمی‌شود، صرف‌نظر از اینکه جمعیت آن چه باشد. بنابراین، حتی اگر جمعیت آن، یا اکثریت آنان، خود را مسلمان، یا پیرو سایر ادیان آسمانی، یا بی‌دین توصیف کنند، هر منطقه‌ای که قانون اسلام را اجرا نکند، سرزمین خصمانه برای مسلمانان، چه افراد و چه جامعه، به شمار می‌آید.³

The second is ‘hostile land’ which includes any area where Islamic legal provisions and Islamic law in general are not implemented, regardless of what population it may have. Thus, even if its population, or the majority of them describe themselves as Muslims, or followers of other Divine religions, or non-believers, any area that does not implement Islamic law is considered a hostile land to Muslims, both individuals and community3 .

جامعهٔ اسلامی همان جامعه‌ای است که در سرزمین اسلام، بدان‌گونه که پیش‌تر تعریف شد، برپا شده باشد. جامعه‌ای که شریعت اسلامی را اجرا می‌کند شایستهٔ آن است که از جان، مال و نظم عمومی به‌طور کامل حمایت شود. در چنین جامعه‌ای شایسته است که کیفرهای مقرر در شریعت اسلامی بر کسانی اجرا شود که کردارشان آرامش و امنیت آن را تهدید می‌کند. این جامعه، جامعه‌ای بزرگوار، آزاد و عادل است که برای همه، چه توانا به کار باشند و چه ناتوان، کار و معیشت کافی را تضمین می‌کند. جامعه‌ای است که انگیزه‌های نیکی در آن فراوان و تشویق‌کنندگان به بدی در آن اندک‌اند. بجاست که چنین جامعه‌ای بر هر یک از افرادش این وظیفه را بگذارد که از این وضعیت درخشان پاسداری کند و حق دیگران را برای زیستن در آرامش و امنیت محترم بشمارد. طبیعی است که امنیت «سرزمین اسلام» را، که در آن هرکس با تضمین همهٔ حقوق و امتیازهایش به آرامش زندگی می‌کند، حفظ کند. هرکس که قانون چنین جامعهٔ آرامی را نقض کند، تجاوزگری شرور است که سزاوار کیفری سخت است، با این حال، همهٔ تضمین‌هایی که محاکمهٔ عادلانه را تأمین می‌کند و شک و تردید را به سود او تفسیر می‌کند، برای او محفوظ است.

Islamic society is that which is established in the land of Islam, as defined above. It is such a society which implements Islamic law that deserves to have the full protection of life, property and public order. In such a society it is only appropriate that the punishments outlined by Islamic law should be inflicted on those whose actions threaten its peace and security. It is a noble, free and just society, which ensures work and sufficient provisions for everyone whether they are able or unable to work. It is a society where motives for goodness are plenty and those encouraging evil are few. It is only right that such a society should impose on every one of its subjects the duty of protecting this splendid state of affairs, respecting other people’s rights to live in peace and security. It is natural that it should preserve the security of the “land of Islam” in which everyone lives peacefully, with all his rights and privileges guaranteed. Whoever violates the law of such a peaceful society is an evil aggressor who deserves severe punishment, allowing him, however, all the guarantees that ensure fair trial and which interpret doubt in his favour.

اهلِ سرزمینِ متخاصم، بنابر آنچه پیش‌تر تعریف شد، حقی ندارند که از تضمین‌هایی که مقررات حقوقیِ اسلامی فراهم کرده، و از بازدارندگیِ آن‌ها، بهره‌مند شوند.

The people of a hostile land, as defined above, have no right to enjoy the guarantees provided by Islamic legal provisions and the deterrent they represent.

این بدان سبب است که چنین سرزمینی نه شریعت اسلامی را اجرا می‌کند و نه آن را به رسمیت می‌شناسد. برای مسلمانانی که در سرزمین اسلام زندگی می‌کنند، چنین سرزمینی تا زمانی که با سرزمین اسلام معاهدات و قراردادهای مناسب منعقد نکند، سرزمین صلح نیست. افزون بر این، شریعت اسلامی همان تضمین‌ها و حقوق را به افراد متخاصمی که از سرزمین‌های متخاصم می‌آیند نیز می‌دهد، هنگامی که با عهد امان وارد سرزمین اسلام می‌شوند. این حکم برای مدت اعتبار آن عهد و در محدوده‌ای که تحت فرمان حاکم مسلمان است، جاری است. ۲ غیرمسلمان ملزم به رعایت تمام شریعت اسلامی نیست؛ بلکه ملزم است به آن دسته از احکام اسلامی پایبند باشد که با دین خودش در تعارض نباشد.

This is because such a land neither implements nor recognises Islamic law. To Muslims who live in the land of Islam, such land is not a land of peace unless it enters into suitable treaties and agreements with the land of Islam. Moreover, Islamic law provides the same guarantees and rights to hostile individuals who come from hostile lands when they enter the land of Islam under a pledge of safety. This applies for the duration of that pledge, and within the area ruled by a Muslim ruler, 2 A non-Muslim is not bound by the entirety of Islamic law. Rather, a non-Muslim is bound to observe such Islamic laws as are not in conflict with his own faith.

این تعریف که علما آن را ساخته‌اند و در قرآن و حدیث به‌کار نرفته، در زمانی مطرح شد که اکثریت قاطع مسلمانان زیر حکومت اسلامی زندگی می‌کردند. اخیراً شماری از علما این تعریف را زیر سؤال برده‌اند۔

3 This definition, made by scholars and nor used in the Qur'ān or ĥadīth, was introduced at a time when the overwhelming majority of Muslims lived under the Islamic state. It has recently been called into question by a number of scholars. — Translator's note.

تطبيق الشریعۃ الإسلامیۃ

implementing Islamic law.

اکنون که این توضیح را داده‌ایم، می‌توانیم این بخش را به‌تفصیل بررسی کنیم.

Having made this explanation, we may now discuss this passage in detail.

و داستان دو پسر آدم را به حق برایشان بخوان: آنگاه که هر یک قربانی تقدیم کردند و از یکی پذیرفته شد و از دیگری پذیرفته نشد. [آن‌که پذیرفته نشده بود] گفت: «قطعاً تو را خواهم کشت.» [آن دیگری] پاسخ داد: «خدا تنها از پرهیزگاران می‌پذیرد. اگر تو دست خود را به سوی من دراز کنی تا مرا بکشی، من دست خود را به سوی تو دراز نخواهم کرد تا تو را بکشم؛ زیرا من از خدا، پروردگار جهانیان، می‌ترسم. دوست دارم که تو گناه کشتن مرا با گناهان دیگرت بر دوش گیری و از اهل آتش گردی؛ و این است جزای ستمکاران.» نفس سرکش او، وی را به کشتن برادرش واداشت، و او را کشت و از زیانکاران گردید. آنگاه خدا کلاغی را فرستاد که زمین را می‌کاوید، تا به او نشان دهد که چگونه برهنگی جسد برادرش را بپوشاند. گفت: «وای بر من! آیا ناتوان‌تر از آن شده‌ام که مانند این کلاغ باشم و برهنگی جسد برادرم را بپوشانم؟» آنگاه از پشیمانان گردید.

Relate to them in all truth the story of the two sons of Adam: how each offered a sacrifice, and it was accepted from one of them while it was not accepted from the other. [The latter] said: ‘I will surely kill you.” [The other] replied: “God accepts only from those who are God-fearing. Even if lay your hand on me to kill me, I shall not lay my hand on you to kill you; for I fear God, the Lord of all the worlds. I would rather you should add your sin against me to your other sins, and thus you will be destined for the Fire; since that is the just retribution of wrongdoers.” His evil soul drove him to kill his brother; and he murdered him, and thus he became one of the lost. God then sent forth a raven which scratched the earth, to show him how he might conceal the nakedness of his brother’s body. He cried out: “Woe to me! Am I then too weak to do what this raven has done, and to conceal the nakedness of my brother’s body?” He was then overwhelmed by remorse. (Verses 27-31)

این داستان نمونه‌ای روشن از ماهیت شر و تجاوزگری کاملاً ناموجه به ما می‌دهد. همچنین نمونه‌ای را نشان می‌دهد که ماهیت نیکی و نگرش صلح‌آمیز نسبت به همه را آشکار می‌کند. این دو نمونه در تضادی آشکار با یکدیگر قرار گرفته‌اند. نتیجهٔ آن، جنایتی زشت است که ما را به نیاز به یک نظام قانونی برای اجرای مجازات عادلانه و بازداشتن متجاوزان حتی پیش از ارتکاب جرایمشان وامی‌دارد. و اگر با این حال جرایمی مرتکب شوند، قطعاً مجازاتی متناسب با جرایمشان دریافت خواهند کرد. بدین‌ترتیب، نظام قانونی خواهد توانست از کسانی که نیک‌اند حمایت کند و حق زندگی‌شان را تضمین نماید. در واقع، چنین افرادی باید زیر حمایت قانونی که جرم را بازمی‌دارد و عدالت را اجرا می‌کند، احساس امنیت و آرامش کنند.

This story gives us a clear example of the nature of evil and totally unjustified aggression. It also gives us an example showing the nature of goodness and a peaceful attitude towards everyone. The two examples are set in clear contrast. The result is a sordid crime, which makes us feel the need for a legal code to impose just retribution and to stop aggressors even before they commit their crimes. If they, nevertheless, do commit crimes, they are certain to receive a punishment commensurate to their crimes. The legal code will thus be able to protect those who are good and ensure their right to live. It is indeed such people that should feel secure and safe under the protection of the law that deters crime and administers justice.

قرآن کریم نہ اس واقعے کا زمان و مکان بیان کرتا ہے، اور نہ ہی اس کے مرکزی کرداروں کے نام ذکر کرتا ہے۔ اگرچہ بعض روایات میں قابیل اور ہابیل کے نام دونوں بیٹوں کے طور پر آئے ہیں، اور ان روایات میں ان دونوں کے درمیان ان کی دو بہنوں کے بارے میں اختلاف کی کچھ تفصیلات بھی بیان ہوئی ہیں، مگر ہم اپنی گفتگو کو قرآن کریم میں بیان کیے گئے واقعے تک ہی محدود رکھنا پسند کرتے ہیں، اور اس میں کوئی اضافی تفصیل شامل نہیں کرتے۔ تفصیلات بیان کرنے والی تمام روایات میں ایک طرح کا شبہ پایا جاتا ہے، کیونکہ وہ ان لوگوں کے ذریعے بیان ہوئی ہیں جو پہلے کے ادیان کے پیروکار تھے۔ یہ واقعہ ’عہد نامۂ عتیق‘ میں بھی مذکور ہے، اور وہاں ان روایات میں بیان کردہ ناموں، مقام اور زمانے کی تفصیلات ملتی ہیں۔ وہ واحد حدیث جو اس واقعے کی طرف اشارہ کرتی ہے اور جس کی صحت ثابت ہے، اس میں کوئی تفصیل بیان نہیں ہوئی۔ یہ وہ حدیث ہے جس میں عبداللہ بن مسعودؓ روایت کرتے ہیں کہ نبی ﷺ نے فرمایا: ”جو بھی جان ناحق قتل کی جاتی ہے، اس کے خون کا ایک حصہ آدم کے پہلے بیٹے پر ہوتا ہے، کیونکہ اسی نے سب سے پہلے قتل کی بنیاد رکھی۔“ اس واقعے کے بارے میں بس اتنا کہا جا سکتا ہے کہ یہ انسانیت کے بچپن کے دور میں پیش آیا۔ یہ پہلا ٹھنڈے دل سے کیا گیا قتل تھا۔ قاتل کو معلوم نہ تھا کہ مردہ انسان کو دفن کیا جانا چاہیے۔

The Qur’ān does not specify the time or place of the story it relates. Nor does it mention the names of its main characters. Although reports mention the names of Cain and Abel as the two sons involved in the story, and although these reports mention some details about the conflict between them over two of their sisters, we prefer to confine our comments to the story as it is related in the Qur’ān, without adding any details. All reports mentioning details have an element of doubt, in the sense that they are given by people who follow earlier religions. The story is mentioned in the ‘Old Testament with details of names, place and time, as given in these reports. The single ĥadīth which refers to the story and has been verified as authentic does not give any details. It is a ĥadīth in which `Abdullāh ibn Mas`ūd quotes the Prophet as saying: “For every soul that is killed unjustly, a share of responsibility is borne by the first son of Adam, who was the first to commit murder.” All that we can say about this story is that it took place during humanity’s childhood stage. It was the first cold-blooded murder. The perpetrator did not know that dead people should be buried.

ترک کردنِ این داستان در همان کلیات و چارچوب کلیِ آنچه در قرآن آمده، تضمین می‌کند که هدفِ نقلِ آن محقق شود و درس‌های آن فهمیده شود. افزودنِ جزئیات بیشتر به این اهدافِ اساسی چیزی نمی‌افزاید. از این رو، ما ترجیح می‌دهیم که آن را همان‌گونه که آمده بررسی کنیم.

Leaving the story in the general terms in which it is given in the Qur’ān ensures that the purpose of relating it is fulfilled and its lessons are understood. Providing more details does not add anything to these basic purposes. Hence, our preference to discuss it as it is given.

و داستان دو پسر آدم را به حق بر آنان بخوان: هنگامی که هر یک قربانی تقدیم کردند و از یکی از آن دو پذیرفته شد و از دیگری پذیرفته نشد، [دومی] گفت: «قطعاً تو را خواهم کشت.» [اولی] پاسخ داد: «خداوند تنها از پرهیزگاران می‌پذیرد.» (آیه ۲۷)

پس از آنکه پیامبر محمد ﷺ برای پیروانش روایتی از برخی رویدادهای تاریخ بنی‌اسرائیل با پیامبرشان، موسی، بازگو کرد، خداوند به او دستور می‌دهد که داستان دو فرد را که نماینده دو گونه انسان هستند، بیان کند. این روایت باید با صداقت کامل ارائه شود، زیرا حقیقتی را بازگو می‌کند که در سرشت انسان ریشه عمیق دارد. همچنین بر ضرورت وجود قانونی بازدارنده برای تضمین عدالت تأکید می‌ورزد.

Having related to his followers an account of certain events in the history of the Children of Israel with their Prophet, Moses, the Prophet Muĥammad (peace be upon him) is told by God to relate the story of two people representing two types of human being. The account should be given in all honesty, because it tells of the truth deeply entrenched in human nature. It also emphasises the need for a deterrent legal code to ensure justice.

آدم دو پسرش در وضعیتی بودند که هیچ اندیشهٔ تجاوزکارانه‌ای در ذهن انسان نیکوکار پدید نمی‌آورد. این وضعیت، وضعیت اطاعت از خدا و تقدیم قربانی برای نزدیک شدن به خداست: «چون هر یک قربانی تقدیم کردند، از یکی از آن دو پذیرفته شد و از دیگری پذیرفته نشد.» (آیهٔ ۲۷) توجه می‌کنیم که در اینجا وجه مجهول به کار رفته تا نشان دهد پذیرفته شدن یا نشدن قربانی تقدیمی به‌وسیلهٔ قدرتی برتر و به شیوه‌ای ماورایی انجام می‌گیرد. این شیوهٔ بیان دو نکته را به ذهن ما می‌رساند: نخست آنکه نباید بکوشیم تعیین کنیم دقیقاً چگونه آن قربانی پذیرفته شد. نیازی نیست به روایاتی که در کتاب‌های تفسیر قرآن آمده بپردازیم، زیرا این روایات بیشتر احتمالاً از افسانه‌های عهد عتیق گرفته شده‌اند.

Adam’s two sons were in a situation that gives no rise to any thought of aggression in a good person’s mind. The situation is one of obedience to God and offering a sacrifice to draw closer to God: “How each offered a sacrifice and it was accepted from one of them while it was not accepted from the other.” (Verse 27) We note that the passive mode is used here to indicate that the acceptance or rejection of the offered sacrifice is done by a higher power in a metaphysical way. This mode of expression suggests to us two points: the first is that we should not try to determine how exactly the offering was accepted. We need not discuss reports mentioned in books of commentary on the Qur’ān because these reports are most probably derived from Old Testament fables.

نکتهٔ دوم این است که کسی که قربانی‌اش پذیرفته شد، هیچ گناهی مرتکب نشده بود که موجب خشم دیگری نسبت به او شود، چه برسد به اینکه آن فرد قصد قتل او را داشته باشد. او در پذیرفته‌شدن این قربانی هیچ نقشی نداشت. ماهیت کسی که قربانی را پذیرفت، فراتر از درک هر دو برادر بود. از این رو، اندیشه‌های خشم یا قتل باید از ذهن هر دو برادر دور می‌بود. آنان در موقعیتی قرار داشتند که به عبادت نزدیک است، زیرا قربانی کردن به خاطر خدا را در بر دارد.

The second point suggests that the one whose offering was accepted had not committed any crime that might cause anyone else to be angry with him to any extent, let alone that that person should plot a murder. He had no say in the acceptance of this offering. The nature of the One who accepted the offering was beyond the perception of either of the two brothers. Hence, thoughts of anger or murder should have been far removed from the minds of both brothers. They were in a situation that is close to worship, since it involves offering a sacrifice for God’s sake.

«[آن دیگری] گفت: قطعاً تو را خواهم کشت.» (آیهٔ ۲۷) این سخنِ قاطعِ قصد، با نارضایتیِ ما روبه‌رو می‌شود، زیرا کاملاً بی‌دلیل است. در حقیقت، این سخن جز نتیجهٔ حسدِ کور نمی‌تواند باشد که با دلِ نیک بیگانه است. بنابراین، از همان لحظهٔ نخست، موضعی کاملاً مخالف با تجاوز اتخاذ می‌کنیم. با این حال، سوره با نشان دادنِ رفتارِ صلح‌جویانه و نیکخواهانهٔ برادرِ دیگر، زشتیِ این عمل تجاوزکارانه را به‌شدت برجسته می‌کند: «[آن دیگری] پاسخ داد: خدا تنها از پرهیزگاران می‌پذیرد.» (آیهٔ ۲۷)

“[The latter] said: I will surely kill you.‘“ (Verse 27) This is a statement of confirmed intention which is met by our disapproval because it is totally unjustified. Indeed, it could only be the result of blind envy which is alien to a good heart. Thus, from the very first moment, we take an attitude of total disapproval of aggression. The sūrah, however, greatly enhances the ghastliness of this act of aggression by showing the peaceful, good-natured attitude of the other brother: “[The other] replied: ‘God accepts only from those who are God-fearing.’’’ (Verse 27)

این سخنی ساده است که امور را در جایگاه درست خود قرار می‌دهد. این سخن نشان می‌دهد که گوینده آن مؤمنی است که دلیل پذیرفته شدن قربانی‌هایی را که برای خدا تقدیم می‌شود درک می‌کند. در این سخن همچنین اندرزی آرام به متجاوز نهفته است که از خدا بترسد، زیرا این راهی است که از طریق آن می‌تواند مورد پذیرش قرار گیرد. همه این‌ها با نرمی کامل بیان می‌شود تا برادرش پذیرا بماند و برآشفته نشود. برادر خوب و مؤمن از این دو برادر، با روحیه‌ای کاملاً مسالمت‌آمیز می‌کوشد برادرش را بیشتر آرام کند و او را ساکت سازد: «اگر تو دست خود را برای کشتن من به سویم دراز کنی، من دست خود را برای کشتن تو به سویت دراز نمی‌کنم؛ زیرا من از خدا، پروردگار جهانیان، می‌ترسم.» {آیه ۲۸}

This is a simple statement which puts matters in their proper perspective. It indicates that the person saying this is a believer who understands the reason for the acceptance of sacrifices offered to God. Also implied in this statement is a gentle advice to the aggressor to fear God, because this is the way through which he could gain acceptance. It is all done very gently so that his brother might remain responsive and unirritated. Adopting a completely peaceful attitude, the good believer of the two brothers tries further to pacify his brother and quieten him: “Even if you lay your hand on me to kill me, I shall not lay my hand on you to kill you; for I fear God, the Lord of all the worlds.” (Verse 28)

این‌جا با مردی آرام روبه‌رو هستیم که روشن می‌سازد رفتارش بر پایهٔ ترس از خدا و اجرای فرمان‌های اوست. این نگرش ما را با حمایتی پرشور از قربانی تجاوز همراه می‌کند، زیرا به آرامش، اطمینان‌بخشی و این‌که تنها از خدا می‌ترسد، تحسین می‌ورزیم. سخنان ملایم او باید برای فرونشاندن خشم برادرش و کاستن از غضبش کافی می‌بود. یک پاسخ نیکو می‌توانست احساس برادری و اطمینان ایمان را دوباره برقرار کند. با این حال، برای رسیدن به این نتیجهٔ مطلوب، برادر نیک‌نفس هشداری می‌افزاید: «من دوست دارم که تو گناه خود در حق من را بر سایر گناهانت بیفزایی، و در نتیجه سزاوار آتش خواهی شد؛ زیرا این کیفر عادلانهٔ ستمکاران است.» (آیهٔ ۲۹)

What we have here is a case of a peaceful man making clear that his attitude is based on fearing God and implementing His commandments. This attitude fills us with enthusiastic support for the victim of aggression, as we admire his calmness, reassurance and the fact that he fears God alone. His gentle words should have been sufficient to quench his brother’s rage and reduce his anger. A good response would have been sufficient to re-establish the feelings of brotherhood and the reassurance of faith. To achieve this desirable result, however, the good-natured brother adds a word of warning: “I would rather you should add your sin against me to your other sins, and thus you will be destined for the Fire; since that is the just retribution of wrongdoers.” (Verse 29)

ممکن است این سخن آن برادر خداترس را چنین بازگو کنیم: اگر تو دستت را به سوی من دراز کنی تا مرا بکشی، سرشت من نیست که همان کار را با تو بکنم. اندیشه کشتن اصلاً در ذهن من پدید نمی‌آید، نه از آن روی که نمی‌توانم چنین کنم، بلکه از آن روی که از خدا، پروردگار همه جهانیان، می‌ترسم. من تو را وامی‌گذارم تا گناه کشتن من را بر دوش بکشی و آن را به دیگر گناهانت بیفزایی، گناهانی که سبب شده قربانی تو از سوی خدا پذیرفته نشود. بدین ترتیب، بار دوگانه گناه و کیفر دوگانه نصیب تو می‌شود. این پاداشی عادلانه برای جنایتی هولناک است.

We may paraphrase this statement by the God-fearing brother as follows: If you were to stretch your hand to me to kill me, it is not in my nature to do the same thing to you. The thought of murder does not occur to me in the first place, not because I cannot do it, but because I fear God, the Lord of all creation. I will leave you to bear the sin of murdering me so as to add it to your other sins which have caused your offering not to be accepted by God. Thus, you end up with a double burden of sin and a double punishment. This is a just reward for a heinous crime.

او بدین ترتیب برای برادرش توصیف کرد که فکر ارتکاب قتل برای او چقدر منفور است. او این کار را به امید آن انجام داد که به برادر گمراهش کمک کند تا در برابر هرگونه اندیشه شر علیه او مقاومت کند، به ویژه از آنجا که خودش دارای خویی آرام بود. او برایش توضیح داد که بار گناه قتل بسیار سنگین است و بهتر است از آن دوری کند تا دچار مجازات دوگانه نشود. تنها راه رهایی از آن، ترس از خدا بود. او در ترغیب کردنش تا آنجا پیش رفت که هر انسانی می‌توانست برود. اما نمونهٔ مرد شرور را نمی‌توان به درستی توصیف کرد تا زمانی که بدانیم چه پاسخی به چنین ترغیبی داد: «نفس شرورش او را به کشتن برادرش واداشت؛ پس او را کشت و در نتیجه از زیانکاران شد.» (آیهٔ ۳۰)

He, thus, depicted to his brother how loathsome to him was the very thought of committing murder. He did so in the hope that he would help his erring brother to resist all evil thoughts towards him, especially when he, himself, was of a peaceful disposition. He explained to him that the sinful burden of a murder was too heavy and that he would do well to avoid it in order not to end up with a double punishment. The only way to rid himself of it was through fearing God. In his persuasion, he went as far as any man could go. But the example of an evil man cannot be properly depicted until we know what sort of response he made to such persuasion: “His evil soul drove him to kill his brother; and he murdered him, and thus he became one of the lost.” (Verse 30)

پس از این همه اندرز و ترغیب، با رویکردی کاملاً آرام و ملایم، نفس شریر پیروز شد و جنایت انجام گرفت. نفس شریرش توانست هر مانعی را از سر راه بردارد و او را در برابر اندیشه کشتن کم‌مقاومت‌تر کرد. بدین ترتیب، برادر خود را کشت، و تنها برای آنکه به هلاکت افتد: «پس از زیانکاران شد.» (آیه ۳۰) او همه‌چیز را از دست داد، زیرا خویشتن را به نابودی کشانید، و برادرش را نیز از دست داد که می‌بایست دوست و پشتیبان او می‌بود. او دنیای خود را نیز از دست داد، زیرا قاتل هرگز در زندگی خوشبخت نخواهد بود. بی‌تردید، او زندگی آخرت خود را نیز از دست داد، زیرا گناه تازه‌اش را بر گناهان پیشین خود افزود.

After all this admonition and persuasion, in a perfectly peaceful and gentle approach, the evil soul prevailed and the crime was committed. His evil soul was able to override every hindrance and made him less resistant to the thought of killing. Thus, he killed his own brother, only to be doomed: “Thus he became one of the lost.” (Verse 30) He lost all as he brought himself into ruin, and lost his brother who should have been his friend and support. He also lost his world, since a murderer can never be happy in life. Most certainly, he lost his future life as he added his new sin to his earlier ones.

آن‌چه از وحشتناکی جنایتش در شکلی کاملاً ملموس و عینی به نظرش آمد.

The ghastliness of his crime was made to appear to him in its most physical shape.

جسد بی‌جان برادرش شروع به پوسیدن کرد و برهنگی‌اش غیرقابل تحمل شد.

The dead corpse of his brother started to rot and its nakedness became intolerable.

با آنکه قاتل بود، زود به ناتوانی خود پی برد، زیرا نمی‌دانست چگونه عورت جسد برادرش را بپوشاند. او از کلاغی میان پرندگان هم ناتوان‌تر بود: «آنگاه خداوند کلاغی را فرستاد که زمین را می‌کاوید تا به او نشان دهد چگونه عورت جسد برادرش را بپوشاند. او فریاد زد: "وای بر من! آیا من آنقدر ناتوانم که نتوانم کاری را بکنم که این کلاغ کرد و عورت جسد برادرم را بپوشانم؟" سپس پشیمانی او را فرا گرفت.» (آیه ۳۱)

Murderer as he was, he was soon made to realise his powerlessness, as he did not know how to conceal the nakedness of his brother’s corpse. He was weaker than a raven among birds: “God then sent forth a raven which scratched the earth, to show him how he might conceal the nakedness of his brother’s body. He cried out: ‘Woe to me! Am I then too weak to do what this raven has done, and to conceal the nakedness of my brother’s body?’ He was then overwhelmed by remorse.” (Verse 31)

برخی روایات حاکی از آن‌اند که دو کلاغ وجود داشتند و یکی از آن‌ها دیگری را کشت.

Some reports suggest that there were two ravens and one of them killed the other.

بعض روایات حاکی از آن است که کلاغ، کلاغ مرده‌ای را یافت یا کلاغ مرده را با خود آورد و شروع به کندن زمین کرد و کلاغ مرده را دفن نمود. قاتل همان‌گونه که در قرآن کریم آمده، پشیمانی خود را ابراز کرد و از آنچه کلاغ انجام می‌داد خوشش آمد. روشن است که قاتل تاکنون ندیده بود که مرده‌ای دفن شود.

Other reports suggest that the raven found a dead raven or brought the dead one with him and started to scratch the earth and buried the dead one. The murderer expressed his feelings in the way reported in the Qur’ān and liked what he saw the raven do. It is clear that the murderer had never seen a dead man being buried.

وگرنہ وہ خودبخود اپنے بھائی کو دفن کر چکا ہوتا۔ یہ اس لیے ہو سکتا ہے کہ قتل ہونے والا بھائی زمین پر آدم کی اولاد میں سے پہلا شخص تھا جو مرا، یا شاید اس لیے کہ قاتل ابھی کم سن تھا اور اس سے پہلے کبھی کسی کو دفن ہوتے نہیں دیکھا تھا۔ دونوں صورتیں ممکن ہیں۔ یہ بھی معلوم ہوتا ہے کہ اس کی ندامت توبہ کی ندامت نہیں تھی:

Otherwise, he would automatically have buried his brother. This may have been because the murdered brother was the first of Adam’s children to die on earth, or maybe because the killer was still young and had never seen a burial before. Either case is probable. It also appears that his remorse was not one of repentance:

وگرنه، خداوند آن را از او می‌پذیرفت. این پشیمانی‌ای بود که با دریافتن این حقیقت همراه است که کردار انسان بی‌ثمر است و جز دردسر به بار نمی‌آورد.

otherwise, God would have accepted it from him. It was the sort of remorse which comes with the realisation that one’s action is futile and leads to nothing but trouble.

شاید دفن کردن کلاغ مرده کاری باشد که کلاغ‌ها انجام می‌دهند، همان‌طور که برخی می‌گویند. ممکن است هم کاری فرا‌طبیعی باشد که خداوند در آن زمان مشخص می‌خواست به قاتل نشان دهد. از نظر ما، هر دو حالت یکسان است. خالقی که به هر گونه از آفریده‌هایش طبیعت و عادات خاص آن را می‌بخشد، می‌تواند از طریق هر یک از مخلوقاتش آنچه را که اراده کند انجام دهد. قدرت او نیز به همین‌سان با هر یک از این دو مسیر نشان داده می‌شود.

It may be that the burial of the dead raven is something that ravens do, as some people suggest. It may also be a supernatural action God wanted to show to the killer at that particular time. To us, both cases are the same. The Creator who gives every species of His creation its nature and habits can accomplish whatever He wills through anyone of His creatures. His power is similarly indicated by either course.

سوره سپس با بهره‌گیری از ژرفای بیان این داستان، پاسخی مثبت به قانونی را تقویت می‌کند که برای مقابله با چنین جنایتی وضع شده است. این قانون دو هدف را همزمان محقق می‌سازد: از یک سو انگیزه ارتکاب قتل را تضعیف می‌کند، و از سوی دیگر کیفر عادلانه‌ی چنین جنایتی را، هرگاه رخ دهد، مقرر می‌دارد: «از همین رو بر بنی‌اسرائیل مقرر داشتیم که هر کس انسانی را جز به‌کیفر قتلی یا به‌سبب فساد در زمین بکشد، گویی همه‌ی مردم را کشته است؛ و هر کس انسانی را زنده بدارد، گویی همه‌ی مردم را زنده داشته است. پیامبران ما دلایل روشن حق را برای ایشان آوردند، اما با این همه، بسیاری از آنان در زمین دست به هر گونه تجاوز و زیاده‌روی می‌زنند.» (آیه ۳۲)

The sūrah then makes use of the profundity of relating this story by enhancing a positive response to the legislation enacted to deal with such a crime. The legislation achieves the dual purpose of weakening the motive to commit a murder and establishing the just punishment for such a crime whenever it takes place: “Because of this did We ordain to the Children of Israel that if anyone slays a human being, for anything other than in punishment of murder or for spreading corruption on earth, it shall be as though he had slain all mankind; and that if anyone saves a human life, it shall be as though he had saved all mankind. Our messengers brought them clear evidence of the truth, but despite all this, many of them continue to commit all manner of excesses on earth.” (Verse 32)

این‌گونه افراد وجود دارند و علیه انسان‌های آرام و خوش‌نیت که نه کینه‌ای در دل دارند و نه بدخواهی‌ای نسبت به دیگران، تجاوز صورت می‌گیرد. یادآوری و هشدار شاید با کسانی که سرشتی پلید دارند، هیچ نتیجه‌ای نداشته باشد.

This type of person exists and aggression is committed against peaceful and good- natured people who harbour neither grudges nor ill-feelings towards others. A reminder and a warning may achieve nothing with those who have an evil nature.

با اتخاذ رویکردی صلح‌آمیز ممکن است برای جلوگیری از تجاوز کافی نباشد. با این همه، جرم هولناک کشتن یک انسان چنان بزرگ و زشت شمرده می‌شود که با جرم کشتن تمام بشریت برابر دانسته شده است. از سوی دیگر، تلاش برای جلوگیری از کشتار و نجات جان یک انسان، کاری بزرگ شمرده می‌شود که با نجات تمام بشریت برابر است. قانونی که به بنی‌اسرائیل داده شد این اصل را در خود داشت که جان هر انسانی را با همه جان‌ها برابر می‌داند. حق زندگی برای همه کس قابل اعمال است. از این رو، کشتن یک انسان تجاوزی است علیه حق زندگی که همه مردم در آن برابرند. به همین ترتیب، جلوگیری از قتل و نجات جان یک انسان، چه از راه دفاع از قربانی احتمالی و چه از راه اجرای مجازات مرگ بر قاتل برای جلوگیری از قتل دیگری، به معنای حفظ حق اساسی زندگی است که برای همه قابل اعمال است.

Adopting a peaceful attitude may not be sufficient to prevent aggression. For all this, the ghastly crime of killing one person is considered so grave and so sordid that it is equated with the crime of killing all mankind. On the other hand, efforts to prevent killing and to spare the life of one person are considered a great action, equal to saving all mankind. The law given to the Children of Israel included this principle which equates the life of any human being with every life. The right to live is applicable to all. Hence, killing one person is an aggression against the right to live in which all people stand equal. Similarly, preventing murder and sparing the life of one person, either through defending the would-be victim or inflicting the death penalty on the killer in order to prevent the murder of another, is to save the basic right of life applicable to all.

باید روشن شود که این حکم شامل افرادی می‌شود که در سرزمین اسلام زندگی می‌کنند، چه مسلمان باشند و چه غیرمسلمان، به شرط آنکه زیر حکومت و حمایت اقتدار اسلامی باشند. اما کسانی که در سرزمینی خصمانه نسبت به اسلام به سر می‌برند، نه جان‌هایشان و نه اموالشان محفوظ نیست، مگر آنکه با سرزمین اسلام پیمان صلح منعقد کرده باشند. این قاعده‌ی تشریعی باید به خوبی به یاد داشته شود. همچنین باید به یاد داشت که سرزمین اسلام، سرزمینی است که در آن حکم اسلام جاری است و احکام شریعت اسلامی اجرا می‌شود. و سرزمین خصمانه، سرزمینی است که احکام اسلامی را اجرا نمی‌کند.

It should be clarified here that this rule applies to people in the land of Islam, whether Muslim or not, as long as they are living under the rule and protection of the Islamic authority. As for those who are in a land hostile to Islam, neither their lives nor their properties are protected unless they have concluded a peace treaty with the land of Islam. This legislative rule should be well remembered. We should also remember that the land of Islam is that in which the rule of Islam prevails and Islamic law is implemented. The hostile land is that which does not implement Islamic law.

خداوند این اصل را برای بنی‌اسرائیل مقرر فرمود، زیرا در آن زمان آنان دریافت‌کنندگان وحی الهی بودند و از این رو، تا زمانی که قانون تورات را به‌طور کامل و بدون هیچ تحریفی اجرا می‌کردند، نماینده سرزمین اسلام به شمار می‌آمدند. اما بنی‌اسرائیل پس از آنکه فرستادگان خداوند با دلیل روشن حقیقت به سوی آنان آمدند، از حد خود تجاوز کردند. از زمان پیامبر محمد ﷺ تاکنون نیز بسیاری از آنان همچنان انواع تجاوزها را مرتکب می‌شوند. قرآن کریم این تجاوزها و نیز این واقعیت را که آنان هیچ حجتی برای توجیه خطاهای خود ندارند، ثبت کرده است: «فرستادگان ما [یعنی فرستادگان خداوند] دلایل روشنی از حقیقت برای آنان آوردند، اما با وجود این همه، بسیاری از ایشان همچنان در زمین انواع تجاوزها را مرتکب می‌شوند.» (آیه ۳۲) کدام تجاوز بزرگ‌تر از تحریف یا نادیده گرفتن قانون خداوند است؟

God has decreed this principle for the Children of Israel, because at that time, they were the recipients of Divine revelation and, as such, they represented the land of Islam as long as they implemented the law of the Torah in its fullness, without any distortion. But the Children of Israel exceeded their limits after God’s messengers came to them with clear proof of the truth. Ever since the time of the Prophet Muĥammad (peace be upon him) many of them continue to commit excesses of all sorts. The Qur’ān records against them these excesses as well as the fact that they have no argument to justify their errors: “Our [i.e. God’s] messengers brought them clear evidence of the truth, but despite all this, many of them continue to commit all manner of excesses on earth.” (Verse 32) What excess is greater than distorting or ignoring God’s law?

این توضیح داده شد؛ اکنون باید تأکید کنیم که خداوند، تباهی‌افکنی در زمین را همانند قتل قرار داده است: مرتکب آن به سزای خود می‌رسد، زیرا حق زندگی‌اش را از دست داده است. امنیت جامعه مسلمانان در سرزمین اسلام و حفظ نظم و قانون در درون نظامی که به جامعه مسلمانان احساس آرامش و امنیت می‌بخشد، همان‌قدر ضروری است که امنیت افراد، و شاید بیش از آن. در واقع، امنیت افراد تأمین نخواهد شد مگر آنکه امنیت جامعه تحقق یابد. افزون بر این، دلیل دیگری نیز وجود دارد: حفاظت از این نوع متمایز جامعه و فراهم کردن همه تضمین‌های ثبات و تداوم برای آن، تا مردمش بتوانند به ارتقای سطح زندگی انسانی ادامه دهند. شاید بجا باشد در اینجا یادآور شویم که این جامعه، برای همه بشریت، تضمین‌های لازم برای ارتقای زندگی را فراهم می‌آورد، رشد هر خیر را یاری می‌دهد و هر شر را دفع می‌کند. هدف اصلی آن پیشگیری است، اما برای آنچه نتوان از آن پیشگیری کرد، درمان مناسب را نیز اجرا می‌کند. هر علتی را که انسان‌ها را به سوی شر و تجاوز سوق می‌دهد، از میان برمی‌دارد. هنگامی که این همه را انجام داد، هر کس که امنیت این جامعه را تهدید کند، عنصری شرور است و باید از میان برداشته شود، مگر اینکه به خود بازگردد.

This explained, we need to point out that God has made the perpetration of corruption on earth similar to murder: the perpetrator is put to death because he has forfeited his right to live. The security of the Muslim community in the land of Islam and maintaining law and order within the system which gives the Muslim community the sense of peace and security are essential in the same way as the safety of individuals, if not more. Indeed, the safety of individuals cannot be guaranteed unless the security of the community is achieved. There is also the added reason of protecting this distinguished type of community and providing for it all guarantees of stability and continuity so that its people may carry on with their promotion of a better standard of human life. It is perhaps appropriate to mention here that this community provides to all mankind the guarantees necessary for the promotion of life, helps everything good to flourish and repels all evil. Its prime purpose is prevention, but it also administers the proper remedy for what could not be prevented. It removes every cause tempting human beings to lean towards evil and aggression. When it has done all this, anyone who threatens the security of this community is an evil element and should be removed unless he returns to his senses.

سورہ، مجرمانہ کردار رکھنے والے ایسے عناصر کے جرم کی سزا مقرر کرتی ہے۔ اسلامی فقہی نظام میں اسے اسلام کے خلاف جنگ کرنے کی سزا کہا جاتا ہے: «یہ ان لوگوں کی منصفانہ سزا ہے جو خدا اور اس کے رسول سے جنگ کرتے ہیں اور زمین میں فساد پھیلانے کی کوشش کرتے ہیں کہ انہیں قتل کیا جائے، یا سولی دی جائے، یا ان کے ہاتھ اور پاؤں مخالف سمتوں سے کاٹے جائیں، یا انہیں سرزمین سے جلاوطن کیا جائے۔ دنیا میں یہ ان کی رسوائی ہے، اور آخرت میں ان کے لیے اس سے بھی سخت عذاب ہے؛ مگر وہ لوگ مستثنیٰ ہیں جو تمہارے ان پر قابو پانے سے پہلے توبہ کر لیں۔ جان لو کہ خدا بے حد بخشنے والا، مہربان ہے۔» (آیات ۳۳-۳۴)

The sūrah lays down the punishment for the crime that such wicked elements commit. This is known in the Islamic legal code as the punishment for waging war against Islam: “It is but a just punishment of those who make war on God and His Messenger, and endeavour to spread corruption on earth, that they should be put to death, or be crucified, or have their hands and feet cut off on alternate sides or that they should be banished from the land. Such is their disgrace in this world, and more grievous suffering awaits them in the life to come; except those who repent before you overpower them. For you must know that God is Much-Forgiving, Merciful.” (Verses 33-34)

این جرمی که این بیانیهٔ قانونگذاری به آن اشاره دارد، شورش علیه حاکم مسلمانی است که احکام اسلام را اجرا می‌کند. شورشیان در گروهی گرد هم می‌آیند و اقتدار حاکم را انکار می‌کنند. آنان در میان جامعهٔ مسلمانی که در سرزمین مسلمانان زندگی می‌کند ایجاد ترس می‌کنند و به جان و مال مردم تجاوز می‌نمایند. برخی از علما نیز این را شرط می‌دانند که این امر دور از مناطقی که اقتدار حاکم در آنجا اجرا می‌شود، رخ دهد. برخی دیگر بر این عقیده‌اند که همین که چنین شورشیانی شروع به گرد آمدن و به کار بردن زور در تجاوز علیه مردم سرزمین اسلام می‌کنند، این حکم قانونی، هرجا که باشند، بر آنان قابل اجرا است.

The crime to which this legislative statement refers involves rebellion against a Muslim ruler who implements the laws of Islam. The rebels gather in a group renouncing the ruler’s authority. They cause fear among the Muslim community living in the Muslim land and they commit aggression against their lives and property. Some scholars also make it a condition that this should take place away from the areas where the ruler’s authority is enforced. Others suggest that the very fact that such rebels begin to gather and use force in aggression against the people of the land of Islam, makes this legal provision applicable to them wherever they are.

این احتمالاً عملی‌تر است، زیرا اسلام رویکردی عمل‌گرایانه دارد.

This is probably more practical, because Islam adopts a pragmatic approach.

این شورشیان تنها با حاکم یا جامعه نمی‌جنگند، بلکه با خدا و فرستادهٔ او نیز می‌ستیزند؛ زیرا با قانون خدا مخالفت می‌کنند، به جامعه‌ای که آن را اجرا می‌کند حمله می‌برند و سرزمینی را که قانون الهی در آن اجرا می‌شود تهدید می‌کنند. با این کار، آنان در زمین فساد نیز می‌کنند. هیچ فسادی بدتر از آن نیست که مانع اجرای قانون الهی شوند و در سرزمینی که در آن قانون الهی جاری است، ترس و وحشت بیفکنند.

Such rebels do not merely fight the ruler or the community, but they make war on God and His Messenger, since they fight God’s law, wage an assault against the community implementing it and threaten the land where the law is implemented. By doing so, they also spread corruption on earth. There is no worse corruption than the attempt to prevent the implementation of Divine law and to spread fear in a land where Divine law is applied.

این درست است که چنین سرکشانی با خدا و پیامبرش می‌جنگند، هرچند بی‌شک با شمشیرهای خود با خدا نمی‌جنگند، و با پیامبرش که درگذشته است نیز نمی‌جنگند. اما با جنگیدن با حاکم مسلمانان و جامعه‌ی مسلمانان، در واقع با خدا می‌جنگند، زیرا قانون او را مانع می‌شوند و از اجرای آن جلوگیری می‌کنند.

It is true that such rebels make war on God and His Messenger, although they surely do not fight God with their swords, and they do not fight His Messenger who has passed away. But by fighting the Muslim ruler and the Muslim community, they actually make war on God as they obstruct His law and prevent its implementation.

بدین ترتیب، این عبارت قرآنی همچنین دلالت دارد بر اینکه حاکمی که حق دارد این مجازات‌ها را علیه کسانی که بر او شورش می‌کنند اجرا کند، همان حاکمی است که در سرزمین اسلام، شریعت خدا را عملاً اجرا می‌کند. بدون چنین ویژگی‌هایی، هیچ حاکمی حق ندارد این احکام را اجرا کند یا این مجازات‌ها را به مرحله اجرا درآورد.

Phrased in this way, the Qur’ānic statement also signifies that the ruler who is entitled to enforce these punishments against those who rebel against him is the ruler who actually implements God’s law in the land of Islam. Without such qualities, no ruler may implement these provisions or enforce these punishments.

ما این نکته را بسیار روشن بیان می‌کنیم، زیرا برخی از کسانی که در هر نسلی خوش دارند در برابر فرمانروایان فروتنی کنند، می‌کوشند این آیه را به دلایلی نادرست به کار گیرند. آنان به‌آسانی کسانی را تشویق می‌کنند که این مجازات‌ها را به اجرا درآورند، کسانی که نه قانون خدا را اجرا می‌کنند و نه برپاداشتن سرزمین اسلام را در کشورهایشان پیش می‌برند، هرچند خود را مسلمان بخوانند. افزون بر این، آنان می‌خواهند این مجازات‌ها بر کسانی اجرا شود که با خدا و پیامبر او جنگ نمی‌کنند، بلکه با قدرتی ستمگر که از خدا و پیامبر او فرمان نمی‌برد می‌جنگند. باید دانست که هیچ حکومتی در سرکوب دشمنانش پشتوانه‌ی قانون خدا را ندارد، مگر آنکه قانون خدا را اجرا کند. اساساً چرا حکومتی باید تأیید اعمال خود را از قانون خدا بخواهد، در حالی که اجرای آن را رد می‌کند و بدین‌سان برای خود برخی ویژگی‌های خدایی را ادعا می‌کند؟

We wish to make this statement very clear, because some of those who are happy to be subservient to rulers in all generations try to use this verse for the wrong reasons. They find it easy to encourage the enforcement of such punishments by rulers who neither implement God’s law nor promote the establishment of the land of Islam in their countries, even though they may profess to be Muslims. Moreover, they want these punishments to be enforced against people who are not making war against God and His Messenger, but who fight a tyrannical power, disobedient to God and His Messenger. It must be understood that no authority has the backing of God’s law in its suppression of its enemies unless it implements God’s law. Why should an authority seek endorsement of its actions by God’s law anyway, when it rejects its implementation, thus claiming for itself certain qualities of Godhead?

فرض کنیم وضعیتی را که در آن یک گروه مسلح علیه اقتدار یک حاکم مسلمان که در حال اجرای شریعت اسلامی است شورش می‌کند و جان و مال مسلمانانی را که در سرزمین اسلام زندگی می‌کنند تهدید می‌کند. مجازات کسانی که به چنین گروهی می‌پیوندند، اعدام یا به صلیب کشیدن است (هرچند برخی علما می‌گویند باید پس از اعدام به صلیب کشیده شوند تا دیگران عبرت گیرند)، یا بریدن دست راست و پای چپ آنان.

Let us consider a situation where an armed group rebels against the authority of a Muslim ruler who is implementing Islamic law and threatens the lives and properties of Muslims living in the land of Islam. The punishment for those who join such a group is death, or crucifixion, (although some scholars say that they should be crucified after they are put to death, in order to frighten others) or to cut off their right hands and left feet.

در میان علما دیدگاه‌های بسیار متفاوتی وجود دارد که آیا حاکم مسلمان می‌تواند هر یک از این مجازات‌ها را انتخاب کند یا این‌که هر مجازات در موردی خاص اجرا می‌شود. بنابر مذاهب فقهی حنفی، شافعی و حنبلی، این مجازات‌ها بر اساس جرمی که ارتکاب یافته تعیین می‌شوند. یاغی‌ای که بدون گرفتن هیچ مالی کسی را می‌کشد، کشته می‌شود، در حالی که دیگری که مالی را گرفته اما کسی را نکشته، دست‌ها و پاهایش به خلاف بریده می‌شود. کسی که هر دو جرم را مرتکب شده، کشته و به دار آویخته می‌شود. یاغی‌ای که به ایجاد ترس کمک می‌کند، اما نه کسی را کشته و نه مالی گرفته، تبعید می‌شود.

Scholars have widely different views on whether a Muslim ruler may choose any of these punishments or whether each punishment is implemented in a particular case. According to the Ĥanafī, Shāfi`ī and Ĥanbalī schools of Islam law, these punishments are ordered according to the crime committed. A rebel who kills without taking any property is put to death, while another who has taken property without killing has his limbs cut off. A person who has committed both crimes is put to death and crucified. A rebel who helps spread fear but has neither killed anyone nor taken any property, is banished.

به گفتهٔ امام مالک، سرکشی که کشته است باید کشته شود. حاکم مسلمان اختیار اجرای مجازات‌های سبک‌تر، یعنی بریدن دست و پای او یا تبعید کردنش را ندارد. تنها اختیاری که دارد این است که او را با روشی که دولت برمی‌گزیند بکشد یا به دار بیاویزد. اگر او اموال مسلمانان را گرفته اما کسی را نکشته باشد، نمی‌توان او را تبعید کرد. گزینه‌های پیش روی حاکم، کشتن یا به دار آویختن یا بریدن دست و پای اوست. اگر او ایجاد وحشت کرده باشد، حاکم هر چهار گزینه را در اختیار دارد و می‌تواند بر اساس صلاحدید خود عمل کند. اگر مجرم از سازمان‌دهندگان شورش باشد، بریدن دست و پای او ممکن است مجازات کافی نباشد؛ باید کشته یا به دار آویخته شود. اگر کسی باشد که با نیروی جسمانی خود به شورش کمک می‌کند، بریدن دست و پای او مجازات مناسب است. و اگر در هیچ‌یک از این دو دسته قرار نگیرد، باید مجازات سبک‌تر، یعنی تبعید، اجرا شود.

According to Imām Mālik, a rebel who has killed must be killed. The Muslim ruler does not have a choice to enforce the lesser punishments of cutting off his limbs or banishing him. The only choice he has is either to put him to death by a method chosen by the state or to crucify him. If he has taken the property of Muslims but without killing anyone, he cannot be banished. The choices open to the ruler are to kill or crucify him or to cut off his limbs. If he has helped to spread fear, the ruler has all four choices and he may use his discretion. If the culprit is one of the organisers of rebellion, then cutting off his limbs may not be an adequate enough punishment. He should be either killed or crucified. If he is one who helps the rebellion with his physical strength, then cutting off his limbs is the appropriate punishment. If he is of neither type, then the lesser punishment of sending him into exile should be implemented.

ما به دیدگاه‌های امام مالک گرایش بیشتری داریم، به‌ویژه بخش پایانی آن که مجازات را حتی در مورد صرف شورش و ایجاد وحشت، قابل اجرا می‌داند. این امر به حاکم مسلمان این حق را می‌دهد که برای پیشگیری از هر شورشی، اقدام پیشگیرانه انجام دهد. بنابراین کسانی که امنیت جامعه مسلمانان را در سرزمین اسلام تهدید می‌کنند، با مجازاتی سخت روبه‌رو می‌شوند، زیرا جامعه مسلمانان نخستین سزاوار زندگی در صلح و امنیت است.

We are more inclined to support Imām Mālik’s views, especially the latter part which makes the punishment enforceable even in the case of mere rebellion and of spreading fear. This gives a Muslim ruler the right to take pre-emptive action to forestall any rebellion. Those who threaten the security of the Muslim community in the land of Islam, thus, face a stern punishment because the Muslim community is the first to deserve to live in peace and security.

علما نیز در فهم مقصود از «نفی» یعنی تبعید محاربان اختلاف دارند، و در این که آیا باید آنان را از سرزمینی که جنایتشان در آن رخ داده تبعید کرد یا از سرزمینی که در آن آزادی دارند. بر اساس معنای دوم، ایشان زندانی می‌شوند. یا این که باید آنان را از تمام روی زمین تبعید کرد، که به معنای آن است که باید آنان را اعدام کرد؟ دیدگاه ما این است که باید آنان را از سرزمینی که جنایت را در آن مرتکب شده‌اند به جایی تبعید کرد که در آن احساس تنهایی و ضعف کنند. این کار مجازات آنان را هم‌سنخ جرمشان می‌کند، که مبتنی بر پراکندن ترس است.

Scholars also differ in their understanding of what is meant by banishing the rebels and whether they should be removed from the land where they committed their crime or from the land where they have their freedom. In the latter sense, they are imprisoned. Or is it that they should be banished from the whole earth, which means that they should be put to death? Our preference is that they should be banished from the land where they committed their crime to a place where they feel lonely and weak. This makes their punishment of the same nature as their crime, which involves spreading fear.

«این رسوایی آنان در این دنیاست، و در آخرت عذابی بزرگ‌تر برایشان خواهد بود.» (آیه ۳۳). این بدان معناست که مجازات آنان در این زندگی، مجازات آخرت را ساقط نمی‌کند، همان‌گونه که در برخی جرایم دیگر چنین است. این امر، سنگینی جرم را نشان می‌دهد و کیفر آن را دوچندان می‌سازد. دلیل این کار آن است که جامعه مسلمانان باید در سرزمین اسلام در صلح و امنیت زندگی کند، و حاکم مسلمانی که احکام اسلام را اجرا می‌کند باید اطاعت شود. چنین نظام اجتماعی و چنین نظام عادلانه و کاملی سزاوار آن است که در برابر هر توطئه‌ای برای تضعیف آن حفظ شود.

“Such is their disgrace in this world, and more grievous suffering awaits them in the life to come.” (Verse 33). This means that their punishment in this life does not waive the punishment of the Hereafter, as it is the case in certain other crimes. This emphasises the gravity of crime and doubles its punishment. The reason being that the Muslim community should live in peace and security in the land of Islam and that the Muslim ruler who implements Islamic rules should be obeyed. Such a social set up and such a just and perfect system deserves to be protected against any design to undermine it.

اگر شورشیان به اشتباه خود پی ببرند و در حالی که هنوز توان دارند، به سوی خدا بازگردند و توبه کنند، مجازاتشان ساقط می‌شود و حاکم مسلمان راهی برای مجازات آنان نخواهد داشت. خداوند سرانجام آنان را خواهد بخشید: «مگر کسانی که پیش از آنکه بر آنان دست یابید توبه کنند. پس بدانید که خداوند آمرزنده و مهربان است.» (آیه ۳۴)

If the rebels come to realise their mistake and turn to God in repentance when they still have their strength, then their punishment is waived and the Muslim ruler has no way of punishing them. God will forgive them eventually: “Except those who repent before you overpower them. For you must know that God is Much-Forgiving, Merciful.” (Verse 34)

حکمتِ اسقاطِ جرم و معافیّتِ مجازات در این حالت روشن است. از یک سو، این کار قدردانیِ از توبهٔ ایشان است در حالی که هنوز قدرت در دست دارند؛ و آن را نشانهٔ حسنِ نیّتِ ایشان به شمار می‌آورند. از سوی دیگر، ایشان تشویق می‌شوند که توبه کنند، تا امّتِ مسلمان از نیاز به جنگ با ایشان آسوده بماند.

The wisdom behind discounting the crime and waiving punishment in this case is clear. For one thing, it is an appreciation of their repentance where they still have their power. It is taken as evidence of their good intentions. For another, they are encouraged to repent so that the Muslim nation is spared the need to fight them.

اسلام به سرشت انسان در تمامیت آن می‌پردازد. خداوندی که این دین را برای ما برگزیده، آفریدگار سرشت انسان است. او می‌داند چه چیزی به انسان می‌سازد و چه چیزی با او سازگار نیست. «آیا کسی که آفریده، نمی‌داند؟ و حال آنکه او باریک‌بین و آگاه است.» (۶۷: ۱۴)

Islam deals with human nature in its entirety. God, who has chosen this religion for us, is the Creator of human nature. He knows what suits man and what does not suit him. “How could it be that He who has created all should not know all? Indeed, He alone is unfathomable (in His wisdom), all aware.” (67: 14)

یکی از ویژگی‌های مهم روش الهی در شکل‌دادن به جامعه‌ی انسانی این است که تنها به اقدام قانونی تکیه نمی‌کند. البته برای بازداشتن کسانی که تنها از قدرت قانون می‌ترسند، خود را به مقررات حقوقی مجهز می‌سازد. در واقع، بیش از هر چیز بر اقدام تربیتی تکیه دارد که زوایای تند و خشن خصلت‌های انسان را هموار می‌کند. به روح انسان راهنمایی می‌بخشد و جامعه‌ای پدید می‌آورد که به رشد دانه‌های نیکی یاری می‌رساند و به علف‌های هرزِ زیان‌بار زمین حاصلخیز نمی‌دهد. آیات پیشین از مجازات‌های بسیار سخت برای جرایم بزرگ سخن گفتند. با این حال، پس از بیان مجازات‌ها، برای آن‌که اثر بازدارندگی‌شان تضمین شود، سوره به وجدان و روح مردم خطاب می‌کند و هدفش تقویت ایمان و آگاهی به تعهداتشان در برابر خداوند است. مردم را فرا می‌خواند که راه‌های درست نزدیک شدن به آنچه خداوند را خشنود می‌سازد بجویند و در راه او به تلاش جدی بپردازند، تا رستگار شوند.

An important feature of the Divine method of moulding human society is that it does not rely solely on legislative action. It certainly arms itself with legal provisions in order to deter those who only fear the force of the law. Indeed, it relies primarily on educative action which smoothes over the rough edges of people’s characters. It provides guidance to the human spirit as it establishes a society that helps the seeds of goodness to grow and gives harmful weeds no fertile soil. The previous verses spoke of very stern punishments for serious crimes. However, once the punishments are outlined, so as to ensure their deterrent effect, the sūrah addresses people’s consciences and spirits, aiming to strengthen faith and consciousness of one’s obligations towards God. It urges people to seek proper ways of moving nearer to what pleases God and to strive hard in His cause, so that they may be successful.

این با هشداری علیه کفر و توصیفی گویا از آنچه در آخرت برای کافران مهیا شده همراه است.

This is coupled with a warning against disbelief and a vivid description of what awaits disbelievers in the Hereafter.

ای مؤمنان، از خدا بپرهیزید و وسیله‌ای برای نزدیک شدن به او بجویید و در راه او جهاد کنید، تا رستگار شوید. اگر کسانی که کفر ورزیدند، هر آنچه در زمین است و همانند آن را داشته باشند تا آن را به عنوان فدیه از عذاب روز قیامت بدهند، از آنان پذیرفته نخواهد شد. عذابی دردناک برای آنان خواهد بود. آنان می‌خواهند از آتش بیرون آیند، اما از آن بیرون نخواهند آمد. عذابی پایدار و همیشگی برای آنان خواهد بود. (آیات ۳۵ تا ۳۷)

Believers, fear God and seek the means to come closer to Him, and strive hard in His cause, so that you may be successful. If those who disbelieve had all that is on earth and as much besides to offer as ransom from the suffering of the Day of Resurrection, it would not be accepted from them. Theirs shall be a painful suffering. They will wish to come out of the Fire, but they shall not come out of it. Theirs shall be a long-lasting suffering. (Verses 35-37)

اسلام در رویکرد خود از همهٔ جنبه‌های شخصیت انسان بهره می‌گیرد. این دین به درونی‌ترین بخش روح آدمی توجه می‌کند و به انگیزه‌های باطنی او می‌پردازد؛ به این ترتیب، انسان را به اطاعت از خدا برمی‌انگیزد و از نافرمانی بازمی‌دارد. هدف اصلی، راست نگه داشتن سرشت انسانی و جلوگیری از انحراف آن است. کیفر تنها یکی از روش‌های بسیاری است که به کار می‌رود. این تنها روش نیست و به عنوان هدفی که باید دنبال شود نیز تلقی نمی‌شود.

The Islamic approach makes use of all aspects of human character. It addresses the innermost soul of man and touches on his inner motives as it motivates man to obey God and deters him from disobedience. The prime aim is to keep human nature upright and to prevent it from deviation. Punishment is only one of many methods to be used. It is not the only method, nor is it treated as an aim to be pursued.

این بخش از سوره با داستان دو پسر آدم آغاز می‌شود که به‌ویژه الهام‌بخش است. پس از آن، شرح کیفرهای سخت می‌آید که مردم را به ترس از خدا و هوشیاری نسبت به تکالیفشان در برابر او فرامی‌خواند:

This part of the sūrah starts with the story of Adam’s two sons, which is particularly inspiring. It is followed by an outline of stern punishments calling on people to fear God and to remain conscious of their obligations towards Him:

«ای مؤمنان، از خدا بترسید.» تنها خداست که باید از او ترسید، زیرا این گونه ترس با جایگاه والای انسان سازگار است. ترسیدن از شمشیر و کیفر، ویژگی کسانی است که آرمان‌هایشان بسیار پست است. ترسیدن از خدا بسیار شریف‌تر است. سرانجام، این ترس از خدا و آگاهی به او است که در علن و در خلوت بر وجدان انسان اثر می‌گذارد. این‌ها انگیزه‌هایی هستند که انسان را از ارتکاب بدی باز می‌دارند، هنگامی که هیچ انسان دیگری او را نمی‌بیند و او یقین دارد که در این دنیا به دادگاه قانون کشانده نخواهد شد. قانون، هرچند مهم و لازم است، نمی‌تواند جای ترس از خدا را بگیرد، زیرا آنچه از چنگ قانون می‌گریزد، بسیار بیش‌تر از مواردی است که به دادگستری آورده می‌شود. هیچ جان انسانی و هیچ جامعه‌ای نمی‌تواند تنها با تکیه بر قانون، و بدون افزودن ترس از یک اقتدار الهی و برتر که بر وجدان انسان اثر می‌گذارد، نیک باقی بماند.

“Believers, fear God.” It is God alone who should be feared because this is the type of fear which fits in with man’s position of honour. To fear the sword and punishment is characteristic of those whose aspirations remain very low. To fear God is much more honourable. In the final resort, it is fear of God and consciousness of Him that work on man’s conscience both in public and in private. They are the motives that deter man from committing evil when no other human being sees him and when he is certain that he cannot be brought before the law in this life. Important and necessary as the law is, it cannot replace fear of God, because what escapes the hand of the law is far greater than the number of cases that are brought to justice. No human soul and no society can remain good if it relies only on the law without adding to it the fear of a higher, Divine authority that works on human conscience.

«و ابتغوا إليه الوسيلة» (آیه ۳۵) از خدا بترسید و راههای درستی را بجویید که شما را به او نزدیکتر کند. همواره بکوشید که با او در ارتباط باشید.

“And seek the means to come closer to Him.” (Verse 35) Fear God and seek the proper approaches which bring you nearer to Him. Try always to be in contact with Him.

عبدالله بن عباس، دانشمند برجسته و از اصحاب پیامبر ﷺ، نقل شده که گفته است: جستجوی وسیله‌ای برای تقرب به خدا، یعنی احساس نیاز به او.

`Abdullāh ibn `Abbās, a learned scholar and a Companion of the Prophet, is reported to have said that seeking the means to come to God means to feel in need of Him.

هنگامی که انسان‌ها دریابند که به یاری خدا نیازمندند و برای برآورده شدن نیازهایشان از او درخواست کنند، در جایگاه درستِ بنده‌ای نسبت به پروردگارش قرار می‌گیرند. از این رو، آنان در بهترین موقعیت برای دستیابی به موفقیت در این زندگی و در زندگی آخرت خواهند بود. هر دو تفسیر درست است، زیرا هر دو به این معناست که وجدان انسانی زنده می‌ماند و به انسان کمک می‌کند تا رستگار شود: «ای مؤمنان، از خدا پروا کنید و وسیله‌ای برای نزدیک شدن به او بجویید و در راه او بکوشید، باشد که رستگار شوید.» (آیه ۳۵)

When human beings realise that they are in need of God’s help and when they pray to Him to answer their needs, they stand in the right position of a servant of God towards his Lord. As such, they are in the best position to bring them success in this life and in the life to come. Both interpretations are correct as they mean that human conscience remains alive and helps man to prosper: “Believers, fear God and seek the means to come closer to Him, and strive hard in His cause, so that you may be successful.” (Verse 35)

از سوی دیگر، این سوره صحنهٔ کسانی را ترسیم می‌کند که نه از خدا می‌ترسند و نه در پی وسیله‌ای برای نزدیک شدن به او هستند. از این رو، هرگز رستگار نخواهند شد. این توصیفی بسیار گویا است، زیرا سوره تنها بیانی که موضعی را شرح دهد ارائه نمی‌کند، بلکه صحنه‌ای کامل با حرکت و تعامل را به تصویر می‌کشد. این همان شیوهٔ قرآنی در تصویرگری صحنه‌های روز قیامت است. قرآن این شیوه را برای بیشتر مقاصد به کار می‌برد: «اگر کسانی که کفر ورزیدند، همهٔ آنچه در زمین است و همان‌قدر دیگر را داشتند تا به عنوان فدیه از عذاب روز قیامت بپردازند، از ایشان پذیرفته نمی‌شد. عذابی دردناک برای ایشان است. آرزو می‌کنند که از آتش بیرون آیند، اما هرگز از آن بیرون نخواهند آمد. عذابی پایدار برای ایشان است.» (آیات ۳۶ و ۳۷)

On the other side, the sūrah portrays a scene of the unbelievers who neither fear God nor seek the means to come to Him. As such, they will never prosper. It is a very vivid description, because the sūrah does not only give a statement outlining a position, but depicts a full scene with movement and interaction. This is, indeed, the Qur’ānic method used in portraying scenes of the Day of Judgement. The Qur’ān uses it for most purposes: “If those who disbelieve had all that is on earth and as much besides to offer as ransom from the suffering of the Day of Resurrection, it would not be accepted from them. Theirs shall be a painful suffering. They will wish to come out of the Fire, but they shall not come out of it. Theirs shall be a long-lasting suffering.” (Verses 36-37)

با درازترین تصورِ ممکن، بیشترین چیزی که کافران می‌توانند داشته باشند، همان است که روی زمین موجود است. اما سوره فراتر از این می‌رود و فرض می‌کند که آنان دو برابرِ هر آنچه زمین در خود دارد را در اختیار دارند، و آنان را تصویر می‌کند که می‌کوشند تمامِ آن را به‌عنوان فدیه بپردازند تا خود را از عذابِ روزِ قیامت برهانند. همچنین تصویر می‌کند که آنان چگونه می‌خواهند از آتشِ جهنم بیرون آیند، اما نمی‌توانند. آنان همچنان عذابِ دردناک و پایدارِ خود را تحمل می‌کنند. این صحنه‌ای بسیار زنده است که کنش‌هایش پشتِ سرِ هم و با شتاب پی در پی می‌آیند. در آغاز، آنان را می‌بینیم که هر آنچه روی زمین است و افزون بر آن را دارند. همه‌ی آن را پیشنهاد می‌کنند تا از عذاب رهایی یابند. سپس می‌بینیم که وقتی همه‌ی درخواست‌هایشان رد می‌شود، ناامید می‌گردند. آنگاه به آتش افکنده می‌شوند و در تلاش برای بیرون آمدن‌اند، اما هیچ راه گریزی ندارند. سپس پرده فرو می‌افتد و آنان برای همیشه در آنجا باقی می‌مانند.

By the longest stretch of imagination, the most that the disbelievers can have is all that is available on the face of the earth. But the sūrah goes far beyond that and supposes that they have all that the earth contains twice over, and portrays them trying to pay all that as ransom to spare themselves the suffering of the Day of Resurrection. It also portrays them as they try to get out of the Fire of Hell, but they are unable to do so. They continue to endure their painful, lasting suffering. This is a very vivid scene with actions following one another in quick succession. There they are at first, having everything that is on earth and as much besides. They offer it all to escape punishment. Then we see them disappointed when all their appeals are turned down. They are then forced into the Fire, trying to get out, but having no means of escape. The curtain then falls and they are left to dwell there permanently.

این پس از حکمی است که کیفر دزدی را بیان می‌کند: «و مرد دزد و زن دزد را دست‌هایشان را به کیفر آنچه کرده‌اند به عنوان عقوبتی از جانب خدا قطع کنید، و خدا توانای حکیم است. اما هر که پس از ستمش توبه کند و اصلاح نماید، خدا توبه‌اش را می‌پذیرد، که خدا آمرزنده مهربان است. آیا ندانسته‌ای که فرمانروایی آسمان‌ها و زمین از آن خداست؟ هر که را بخواهد عذاب می‌کند و هر که را بخواهد می‌آمرزد، و خدا بر هر چیزی تواناست.» (آیات ۳۸ تا ۴۰)

This is followed by a legislation outlining the punishment for theft: “As for the man or the woman who is guilty of stealing, cut off their hands in requital for what they have wrought, as an exemplary punishment ordained by God. God is Almighty, Wise. But whoever repents after having thus done wrong, and makes amends, shall have his repentance accepted by God. God is Much-Forgiving, Merciful. Do you not know that to God belongs the kingdom of the heavens and the earth? He punishes whom He wills and forgives whom He wills. God has power over all things.” (Verses 38-40)

جامعهٔ مسلمان برای همهٔ ساکنان سرزمین اسلام، با هر آیینی که داشته باشند، آنقدر فراهم می‌آورد که هرگونه اندیشهٔ دزدی را از ذهن هر انسان سالمی دور نگه دارد. این جامعه زندگی خوب، آموزش شایسته و نظام توزیع عادلانه را تضمین می‌کند. در همان حال، مالکیت خصوصی را تنها نتیجهٔ وسایل مشروع می‌سازد و نقشی سودمند و اجتماعی به آن می‌بخشد. پس چرا هیچ انسان خوبی باید به فکر دزدی بیفتد؟ وقتی جامعهٔ مسلمان همهٔ این‌ها را فراهم کرده است، منصفانه است که برای دزدی مجازاتی بسیار سخت مقرر کند، زیرا دزدی تعدی بر مالکیت خصوصی و امنیت جامعه است. با این حال، این رویکرد سخت با این واقعیت محدود می‌شود که اجرای مجازات هنگامی متوقف می‌شود که دربارهٔ جرم یا مرتکب آن شبهه وجود داشته باشد. این جامعه به متهم همهٔ حقوق را می‌دهد تا بی‌گناهی خود را ثابت کند، به‌طوری که هیچ‌کس جز آنکه گناهش فراتر از هرگونه شبهه ثابت شود، مجازات نمی‌شود.

Muslim society provides for all inhabitants of the land of Islam, whatever faith they may have, enough to keep any thought of stealing far from any healthy mind. It guarantees good living, proper education and a system of fair distribution. At the same time, it makes private ownership the result of only legitimate means, and assigns to it a beneficial social role. Why, then, should any good person entertain any thought of stealing? When Muslim society has provided all this, it is only fair that it should prescribe a very stern punishment for theft, which represents an aggression on private ownership and the security of the community. This strong approach, however, is qualified by the fact that the enforcement of punishment is blocked when there is doubt as to the crime or its perpetrator. It provides all rights to the accused to prove his innocence so that no one is punished unless proven guilty beyond doubt.

آنچه باقی می‌ماند که بگوییم این است که نظام اسلامی نظامی کاملاً یکپارچه است. ما نمی‌توانیم حکمت نهفته در یک جزئیات خاص از قانون‌گذاری آن را به‌درستی درک کنیم، مگر آنکه ماهیت این نظام، اصول بنیادین و تضمین‌های آن را بفهمیم. افزون بر این، جزئیات نظام اسلامی نباید جدا از بقیه‌ی نظام به اجرا درآید. ما نمی‌توانیم صرفاً یک حکم حقوقی یا یک اصل از اسلام را برداریم و بکوشیم آن را در یک ساختار اجتماعی غیرمسلمان پیاده کنیم. چنین تلاشی بیهوده است. چنین اجرای جزئی و تکه‌تکه‌ی احکام اسلامی را نمی‌توان اجرای اسلام به شمار آورد، زیرا اسلام را نمی‌توان پاره‌پاره به اجرا گذاشت. اسلام نظامی کامل دارد که هنگام اجرا همه‌ی ابعاد زندگی را در بر می‌گیرد. این موضوع هم در مورد قانون‌گذاری درباره‌ی سرقت صادق است و هم در مورد همه‌ی احکام شریعت اسلامی.

What is left for us to say is that the Islamic system is a fully integrated one. We cannot properly understand the wisdom behind particular point of detail in its legislation unless we understand the nature of this system, its basic principles and its guarantees. Moreover, details of the Islamic system should not be implemented in isolation of the rest of the system. We cannot simply take one legal provision or one principle of Islam and try to implement it in a non-Muslim social set-up. Such an attempt is useless. Such partial implementation of Islamic law cannot be considered an implementation of Islam, because Islam cannot be implemented piecemeal. Islam has a complete system which affects all aspects of life when implemented. This applies to the legislation regarding theft as well as to all provisions of Islamic law.

بادئ ذي بدء، يُقرّر الإسلام أن لكل فرد في المجتمع المسلم وفي دار الإسلام حقَّ الحياة، وحقَّ التمتع بكل الضمانات اللازمة لحماية حياته. ولكل فرد الحق في أن يجد ما يكفيه من الطعام والشراب، ولباسًا لائقًا، ومسكنًا يؤويه ويستريح فيه براحة. وعلى المجتمع المسلم، الذي تمثله الحكومة المسلمة، أن يوفر لكل فرد كل هذه الضروريات، أولاً من خلال عمله الخاص ما دام قادرًا على العمل. وعلى المجتمع مسؤولية تعليمه كيف يعمل، وتزويده بالوسائل والأدوات اللازمة لأداء عمله. فإن بقي عاطلاً عن العمل، إما لعدم توفر الوظائف أو أدواتها، أو لعجزه عن العمل جزئيًا أو كليًا، مؤقتًا أو دائمًا، فإن له حقًا على المجتمع المسلم. وينطبق الحكم نفسه إذا كانت أرباحه غير كافية لسد حاجاته.

To start with, Islam asserts that every individual in the Muslim community and in the land of Islam has the right to live and to have all the safeguards necessary to protect his or her life. Every individual is entitled to have enough to eat and drink, proper clothing and a home providing him with adequate shelter, where he can rest in comfort. The Muslim community represented by the Muslim government must provide every individual with all these essentials, firstly through his own work as long as he is able to work. The community is responsible to teach him how to work and to provide him with the means and the tools to do his work. If he remains unemployed, either because jobs or their tools are unavailable or because he is unable to work, either partially or totally, temporarily or permanently, then he has a claim against the Muslim community. The same applies if his earnings are not sufficient to meet his needs.

این ادعا به فرد این حق را می‌دهد که نیازهای خود را به شیوه‌های گوناگون برآورده کند. نخست، نفقه‌ای وجود دارد که می‌تواند بر آن دسته از اعضای خانواده‌اش که توان پرداخت دارند تحمیل شود. دوم، نفقه‌ی او می‌تواند بر برخی از افراد محل زندگی‌اش تحمیل شود. سوم، او حق دارد از سوی دولت حمایت شود، زیرا چنین شخصی، مرد یا زن، کودک یا بزرگسال، از مصرف‌کنندگان زکات به شمار می‌آید. اگر اموال زکات برای تأمین حمایت کافی از همه‌ی نیازمندان ناکافی باشد، آنگاه دولت مسلمان که تمام شریعت اسلام را در سرزمین اسلام اجرا می‌کند، می‌تواند مالیات اضافی‌ای بر ثروتمندان وضع کند تا نیازهای محرومان برآورده شود. شرطی که در چنین وضعیتی باید رعایت شود این است که آنچه این‌گونه تحمیل می‌شود باید معقول، عادلانه و کافی بماند. نباید برای کسانی که درآمد خود را از راه‌های مشروع به دست می‌آورند ظلم به شمار آید.

This claim gives an individual the right to still have his or her needs satisfied in different ways. There is firstly a maintenance allowance, which could be imposed on those members of his own household who can afford it. Secondly, his maintenance can be imposed on certain people in his locality. Thirdly, he is entitled to be supported by the state, since such a person, man or woman, child or adult, qualifies as a beneficiary of zakāt. If zakāt funds are insufficient to provide adequate support to all people in need, then the Muslim state, which implements the whole of Islamic law in the land of Islam, can impose an additional tax on those who are well off in order to satisfy the needs of the underprivileged. The condition to be observed in such a situation is that what is so imposed must remain reasonable, fair and adequate. It must not constitute an injustice to those who make their earnings through legitimate means.

اسلام در نگاه خود به کسب و درآمد حلال نیز سختگیر است. مالکیت شخصی تنها از راه آنچه مجاز است به دست می‌آید. از همین رو، چنین مالکیتی کینه‌ای در دل محرومان پدید نمی‌آورد که آنان را به دست‌اندازی بر دارایی دیگران وادارد، به‌ویژه از آن رو که این نظام، توزیع عادلانه را تضمین می‌کند و نیازهای هیچ‌کس را نادیده نمی‌گیرد.

Islam is also strict in its view on legitimate earnings. Private ownership can come only through what is permissible. Hence, such ownership does not create a grudge motivating those who are deprived to lay their hands on the property of others, particularly since the system ensures fair distribution and does not neglect anyone’s needs.

علاوه بر این، اسلام بر وجدان انسان‌ها تأثیر می‌گذارد و حس اخلاقی آن‌ها را تقویت می‌کند.

Moreover, Islam works on people’s consciences and strengthens their moral sense.

این امر ذهن آنان را به کسب درآمد از راه کار، نه از راه سرقت، هدایت می‌کند. اگر کار در دسترس نباشد یا کافی نباشد، جامعه به آنان یاری می‌رساند تا نیازهایشان برآورده شود. بدین ترتیب، اسلام حق آنان را با کرامت به ایشان می‌دهد.

It directs their thinking towards earning through work not through theft. If work is unavailable or insufficient, the community helps them meet their needs. Thus, Islam gives them their right with honour.

در چنین نظامی، چرا کسی باید دزدی کند؟ دزدی برای برآوردن یک نیاز مشروع انجام نمی‌شود. هدف آن، ثروتمند شدن بدون کار کردن برای آن است. ثروت را نمی‌توان با محروم کردن جامعه مسلمان در سرزمین اسلام از امنیتی که به‌حق به آن تعلق دارد، به دست آورد. کسانی که پول خود را از راهی منصفانه و مشروع کسب کرده‌اند، حق دارند با آرامش از دسترنج خود بهره‌مند شوند.

Under such a system, why should anyone steal? Theft cannot be committed to satisfy a legitimate need. Its purpose is to get rich without working for it. Wealth cannot be sought through depriving the Muslim community in the land of Islam from the security to which it is legitimately entitled. Those who have earned their money in a fair and legitimate way are entitled to enjoy their earnings in peace.

به همین ترتیب، هر فرد در چنین جامعه‌ای حق دارد که به شکلی عادلانه و مشروع درآمد کسب کند. ربا، فریب‌کاری، انحصار و بهره‌کشی ناروا از نیروی کار جایز نیست. افزون بر این، هر کس که مال دارد باید زکات واجب خود را بپردازد و سهم خود را از آنچه جامعه ممکن است به آن نیاز داشته باشد ادا کند. وقتی همه این‌ها انجام شد، شایسته است که امنیت اموال برای همه تأمین باشد. اگر کسی که همه نیازهایش برآورده شده، با آگاهی از حرام بودن دزدی و بدون نیاز معقول به دست‌درازی به اموال دیگران، دزدی کند، جرمی مرتکب شده که هیچ توجیهی برای آن ندارد. از این رو، پس از اثبات جرمش، نباید به او ترحمی نشان داد.

Similarly, every individual in such a community is entitled to earn money fairly and legitimately. No usury, cheating, monopoly or wrongful exploitation of labour is allowed. Moreover, whoever has money must pay his zakāt liability and pay his share of what the community may need. When all this has been fulfilled, it is only right that everyone should have security for their property. If someone steals after having all his needs satisfied, knowing that theft is forbidden and having no reasonable need to lay his hands on the property of others, he commits a crime for which he has no justification. Hence, no mercy should be shown to him once he is proven guilty.

اما هنگامی که دربارهٔ شرایط وقوع جرم تردید وجود داشته باشد، اصل کلی اسلامی مبنی بر بازداشتن از اجرای مجازات در صورت شبهه به کار می‌افتد. از این رو، هنگامی که دولت مسلمانان دچار قحطی شد، عمر، خلیفهٔ دوم، اجرای حد سرقت را تعطیل کرد. او در یک مورد خاص که ثبت شده نیز همین کار را کرد. غلامان پسر حاطب بن ابی بلتعه شتری را که متعلق به مردی از قبیلهٔ مزینه بود دزدیدند. هنگامی که جرمشان ثابت شد، عمر دستور داد دست‌هایشان قطع شود. اما چون دریافت که اربابشان آنان را گرسنه نگه می‌داشته، عمر از اجرای مجازات جلوگیری کرد. سپس اربابشان را نیز مجازات کرد و جریمه‌ای معادل بهای دو شتر بر او تحمیل نمود. باید مجازات‌هایی را که اسلام مقرر کرده در همین چارچوب فهمید، به عنوان بخشی از نظام جامع آن که برای همه تضمین فراهم می‌کند، نه برای طبقه‌ای خاص به زیان طبقهٔ دیگر. این نظامی است که پیش از آنکه مجازات تحمیل کند، بر حمایت تکیه دارد. تنها خطاکارانی را مجازات می‌کند که جنایاتی کاملاً ناموجه مرتکب می‌شوند.

However, when there is doubt as to the circumstances of the crime, then the general Islamic principle of blocking punishment in cases of doubt comes into operation. Hence, when the Muslim state was stricken by famine, `Umar, the second Caliph, suspended the enforcement of the punishment for theft. He did the same in one particular case, which has been documented. The servants of the son of Ĥāţib ibn Abī Balta`ah stole a camel which belonged to a man of the tribe of Muzaynah. When they were proven guilty, `Umar ordered- their hands to be cut off. However, on learning that their master kept them hungry, `Umar stopped the punishment from being enforced. He further punished their master, imposing on him a fine equivalent to the price of two camels. It is within this context that we should understand the punishments imposed by Islam as part of its comprehensive system providing guarantees for all, not for a particular class at the expense of another. It is a system which relies on protection before it imposes punishment. It only punishes wrongdoers who commit totally unjustified crimes.

با توجه به این قاعدهٔ کلی درباره‌ی نظام اسلامی، اکنون به بحث دربارهٔ مجازات مشخص سرقت می‌پردازیم. سرقت عبارت است از ربودن مخفیانه‌ی مال دیگران که در جایی محفوظ نگهداری می‌شود. بنابراین آنچه ربوده می‌شود باید مالی با ارزش معین باشد. حد نصابی که اگر مخفیانه ربوده شود سرقت محسوب می‌گردد، به اتفاق علما برابر با یک چهارم دینار است که تقریباً معادل ۲۵ قرش مصری به پول کنونی ماست. ۴ افزون بر این، آنچه دزدیده می‌شود باید در جایی محفوظ نگهداری شده باشد و سارق باید آن را از همان جای محفوظ بیرون ببرد. این بدان معناست که کسی که مالی را که برای نگهداری امانی به او سپرده شده بدزدد، با بریدن دستش مجازات نمی‌شود. همچنین این مجازات بر خدمتکاری که اجازهٔ ورود به خانهٔ صاحبش را دارد اجرا نمی‌شود، زیرا آنچه او می‌دزدد در جایی نگهداری نمی‌شود که از او محدود شده باشد. مجازات کسی که مالی را به امانت گرفته و سپس منکر گرفتن آن شده نیز اجرا نمی‌شود، و نیز در مورد کسی که میوه یا محصول را دزدیده باشد، تا وقتی که در انبار یا کارگاه ذخیره نشده باشد. به همین ترتیب، اگر مال دزدیده‌شده در بیرون از جایی که معمولاً برای نگهداری آن در نظر گرفته شده یافت شود، مجازات اجرا نمی‌شود. افزون بر این، مال دزدیده‌شده باید به‌طور کامل متعلق به دیگری باشد.

Having explained this general rule about the Islamic system, let us discuss the particular punishment of theft. Theft is to take surreptitiously the property of others which is kept in a private place. What is taken, therefore, must be a property of a certain value. The minimum limit which, if taken surreptitiously, constitutes theft is agreed by scholars to be equivalent to one quarter of one dīnār, which is approximately equal to 25 Egyptian piastres in our present currency. 4 Moreover, what is stolen must be kept in a private place and the thief must take it out of this place. This means that a person who steals property which is given to him for safe custody is not punished by cutting off his hand. Nor does this punishment apply to a servant who is allowed to enter the home of his owner, because what he steals is not kept in a place which is restricted from him. Nor is the punishment enforced against someone who has borrowed a certain property and who then denies having borrowed it, nor in the case of someone who steals fruits or crops until they have been put in a barn or a store. Similarly, the punishment is not enforced in the case of stealing property if it is found lying outside the place where it is normally placed for safekeeping. Moreover, the stolen property must belong entirely to someone else.

بنابراین، اگر یکی از شرکا چیزی را که متعلق به شراکت است بدزدد، دستش قطع نمی‌شود، زیرا او در آنچه دزدیده سهمی دارد. همچنین اگر دزد از خزانهٔ دولتی چیزی بدزدد، با قطع دستش مجازات نمی‌شود، زیرا او نسبت به آن حق جزئی دارد. در همهٔ چنین مواردی، به دزد مجازات سبک‌تری داده می‌شود، مانند تازیانه، زندان یا توبیخ زبانی، هر آنچه قاضی بر اساس شرایط پرونده مناسب بداند.

Therefore, if one partner steals something which belongs to a partnership his hand is not cut off because he has a share in what he has stolen. Nor is a thief punished by cutting his hands off if he has stolen something from the state treasury because he has a partial claim to it. In all such cases, the thief is given a lesser punishment such as flogging, imprisonment or verbal reproach, as the judge may think fit, according to the circumstances of the case.

هنگامی که دزد مجازات می‌شود، دستش تا مچ قطع می‌گردد. اگر دوباره دزدی کند، آنگاه پای چپش تا مچ پا قطع می‌شود. در صورت سرقت سوم یا چهارم، دانشمندان در مورد اینکه چه چیزی قطع شود، دیدگاه‌های متفاوتی دارند.

When a thief is punished, his hand is cut off up to the wrist. If he commits theft again, then his left foot is cut off up to the ankle. In case of a third or fourth theft, scholars have different views as to what is cut off.

هرجا که شبههای وجود داشته باشد، اجرای مجازات متوقف میشود. اگر گمان برود که شخص مورد نظر برای خوردن غذا در هنگام گرسنگی، یا برای رفع نیاز خاصی دزدی کرده است، یا اگر گمان برود که در مال دزدیدهشده شریک بوده است، اینها دلایلی هستند که مانع بریدن دستهای او میشوند. اگر سرقت از راه اقرار شخصی ثابت شود، بدون آنکه شاهدی برای شهادت وجود داشته باشد، پس انکار اقرار کافی است تا از اجرای مجازات جلوگیری شود. به همین ترتیب، اگر شاهدان از شهادت خود بازگردند، مجازات اجرا نمیشود.

Where any doubt exists, enforcement of the punishment is blocked. If it is suspected that the person concerned stole food to eat when he was hungry, or to meet a particular need, or if it is suspected that he had a share in the stolen property, then these are reasons which prevent his hands from being cut off. If the theft is proven through personal confession without there being witnesses to give evidence, then withdrawal of the confession is sufficient to prevent enforcement of the punishment. Similarly, if the witnesses recant, punishment is not enforced.

برخی از عالمان برجسته درباره اینکه چه چیزی شبهه محسوب می‌شود، دیدگاه‌های گوناگونی دارند. امام ابوحنیفه مانع اجرای مجازات می‌شود اگر آنچه دزدیده شده، در اصل مال مشترک به شمار آید، حتی اگر بعداً در مالکیت خصوصی قرار گرفته باشد. این حکم در مورد دزدیدن آب از مکانی خصوصی یا دزدیدن حیوانات شکاری پس از شکار شدنشان صادق است. دیدگاه ابوحنیفه این است که چون چنین اموری در اصل مال مشترک‌اند، شبهه‌ای وجود دارد که آیا پس از نگهداری در مکانی خصوصی نیز همچنان مشترک باقی می‌مانند یا نه. مالک، شافعی و احمد، بنیان‌گذاران سه مکتب دیگر فقه اسلامی، بر این باورند که مجازات بریدن دست دزد در این موارد قابل اجراست. ابوحنیفه همچنین مانع اجرای این مجازات در مورد دزدیدن چیزی می‌شود که ممکن است پس از مدت کوتاهی فاسد شود، مانند دزدیدن گوشت خام یا دیگر انواع خوراکی. سه مکتب دیگر فقه و همچنین ابویوسف، که پس از ابوحنیفه، دومین عالم برجسته مکتب حنفی است، با این نظر مخالفت دارند.

Leading scholars have different views on what constitutes doubt. Imām Abū Ĥanīfah blocks enforcement of the punishment if what is stolen is considered common property in the first place, even though it has been subsequently placed within private ownership. This applies to stealing water from someone’s private place or stealing game animals after they have been hunted. Abū Ĥanīfah’s view is that since such matters are in the first place co n property, there is doubt as to their remaining so after being kept in a private place. Mālik, al-Shāfi`ī and Ahmad, the founders of the other three schools of Islamic law, are of the view that the punishment of cutting off a thief’s hand is enforceable in these cases. Abū Ĥanīfah also blocks enforcement of this punishment in the case of stealing something which may become rotten after a short period of time, as in the case of stealing raw meat or other types of food. The other three schools of law as well as Abū Yūsuf, the second highest ranking scholar of the Ĥanafī school, disagree.

بررسی دیدگاه‌های گوناگون علما به‌تفصیل از حوصلهٔ این شرح خارج است. این دیدگاه‌ها را به آسانی می‌توان در کتاب‌های فقه جست‌وجو کرد. ما این نمونه‌ها را آوردیم تا نشان دهیم اسلام تا چه اندازه آسان‌گیر است و در هر موردی که شبهه‌ای وجود داشته باشد، چقدر از اجرای مجازات پرهیز می‌کند. پیامبر خدا ﷺ به‌روشنی فرمودند:

To discuss the different views of scholars in detail is beyond the scope of this commentary. They can be easily referred to in books of Filth. We have cited these examples to demonstrate how lenient Islam is and how keen it is not to enforce punishment in any case of doubt. God’s Messenger (peace be upon him) clearly said:

«در هر موردی که شبهه وجود دارد، اجرای حدود مجازات‌ها را متوقف کنید.» و عمر بن الخطاب گفت: «تعطیل کردن مجازات به سبب شبهه برای من بسیار بهتر است از اجرای آن با وجود شبهه.»

“Block the enforcement of prescribed punishments in any case of doubt.” Whilst `Umar ibn al-Khaţţāb said: “To suspend punishment as a result of doubt is much more preferable to me than to enforce it despite doubt.”

پس از آنکه دلایل تحمیل چنین مجازات سختی برای سرقت را در سرزمینی که شریعت اسلامی در آن اجرا می‌شود توضیح دادیم، با وجود تمام تضمین‌های عدالت و توزیع منصفانه و همچنین ابزارهای حمایت برای همه، لازم است درباره تناسب این مجازات با جرم سرقت در جامعه مسلمان سخنی بگوییم.

Having explained the reasons for imposing such a stern punishment for theft in the land where Islamic law is implemented, providing all guarantees of justice and fair distribution as well as the means of protection for all, we need to say a word about the suitability of this punishment to the crime of theft in a Muslim community.

هنگامی که کسی به دزدی فکر می‌کند، در واقع به افزایش آنچه مالک است به قیمت دیگری می‌اندیشد. او احساس می‌کند آنچه از راه مشروع به دست می‌آورد برایش بسیار اندک است و از این رو می‌خواهد به آن از راهی نامشروع بیفزاید. محصول کار خود او حرص او را برطرف نمی‌کند و می‌خواهد ثروتمند به نظر برسد یا خود را در موقعیتی قرار دهد که نیازی به کار کردن نداشته باشد، یا در آینده از زندگی آسوده‌ای اطمینان یابد. به بیان کوتاه، انگیزه دزدی افزایش درآمد یا ثروت شخص است. اسلام با این انگیزه مقابله می‌کند و مجازات بریدن دست یا پای دزد را مقرر فرموده است، زیرا چنین مجازاتی توانایی کار کردن دزد را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهد و درآمد و ثروت او را کم می‌کند. هنگامی که دزد طبق احکام اسلام مجازات می‌شود، امکان خودنمایی او بسیار محدود می‌گردد و نیاز او به کار سخت بسیار بیشتر می‌شود. افزون بر این، نگرانی او از آینده‌اش بی‌نهایت بیشتر خواهد شد.

When someone thinks of stealing, he actually thinks of increasing what he owns at the expense of someone else. He feels that what he earns legitimately is too little for him and, therefore, he wishes to add to it in an illegitimate way. The fruits of his own labour do not satisfy his greed and he wants to appear to be wealthy or to get himself in a position where he does not need to work or where he is assured of a comfortable life in future. In short, the motive for stealing is to increase one’s income or one’s wealth. Islam counters this motive by prescribing the punishment of cutting off the thief’s hand or leg, since such a punishment will markedly decrease the thief’s ability to work and reduce his income and wealth. When a thief is punished according to Islam, his ability to show off is greatly curtailed and his need to work hard is much greater. Moreover, his worry about his future is infinitely greater.

ما اینجا می‌بینیم که شریعت اسلامی با تجویز مجازات قطع دست دزد، انگیزه‌های روانی دزدی را با عوامل روانی قوی‌تری خنثی می‌کند که در برابر وسوسه‌ی دزدی مقاومت می‌کنند. اگر کسی با این حال تسلیم وسوسه شود و مرتکب سرقت گردد، شدت مجازات تأثیرات پایداری بر او خواهد گذاشت که او را از تکرار این جرم نیز بازمی‌دارد.

We see, then, that by prescribing the punishment of cutting off a thief’s hand, Islamic law counters the psychological motives of theft with even stronger psychological factors which resist the temptation to steal. If a person, nevertheless, yields to temptation and is guilty of stealing, the severity of the punishment will have lasting effects on him, which will also prevent him from repeating the offence.

این، اساسِ مجازاتِ اسلامی برای سرقت است. این، به راستی بهترین اساس برای مجازات دادنِ این جرم است، از زمانِ آفرینشِ بشر تاکنون.

This is the basis for the Islamic punishment of theft. It is indeed the best basis for punishing this crime, ever since the creation of mankind.

بیشتر قوانین کیفری، سرقت را با حبس مجازات می‌کنند؛ مجازاتی که در مبارزه با جرم به‌طور کلی و سرقت به‌طور خاص شکستی فاحش داشته است. این شکست از آن روست که حبس هیچ تأثیر روانی‌ای بر سارق برای بازداشتن او از سرقت ایجاد نمی‌کند. همچنین مانع کار و کسب او نمی‌شود، جز در مدت زمان حبس؛ آن هم در حالی که نیازی به کسب درآمد ندارد، چرا که نیازهای اساسی‌اش برآورده می‌شود. هنگامی که آزاد می‌شود، می‌تواند به کار خود بازگردد.

Most legal codes punish theft with imprisonment, a punishment that has failed miserably in combating crime in general and theft in particular. This failure is due to the fact that imprisonment does not strengthen any psychological influence on a thief to turn him away from stealing. It does not prevent him from work and earning except for the duration of his time of imprisonment, when he has no need to earn since his basic needs are met. When he is discharged, he can go back to his work.

بی‌شک، او این فرصت را دارد که ثروتش را هم از راه‌های حلال و هم از راه‌های حرام افزایش دهد. او به آسانی می‌تواند خود را مردی باشرف و دارای درستکاری نشان دهد تا کمک دیگران را به دست آورد. اگر سرانجام به هدفش برسد، خوب و بجاست؛ یا این چیزی است که او می‌پندارد.

Indeed, he has every chance to increase his wealth by both legitimate and illegitimate means. He can easily pretend to be a man of honour and integrity to secure the help of others. If eventually, he achieves his goal, well and good; or that is what he thinks.

اگر نہ کرے تو اس کا نقصان کم ہے۔

If not, his loss is minimal.

از سوی دیگر، اگر فردی که مرتکب سرقت شده دستش قطع شود، این مجازات به شدت توانایی او برای کار و کسب درآمد را کاهش می‌دهد. این یعنی در عمل، شانس او برای افزایش درآمد تقریباً از بین می‌رود، در حالی که کاهش شدید درآمد بسیار محتمل است. او نخواهد توانست اعتماد مردم را جلب کند، زیرا دستش گواه گذشته‌ی مجرمانه‌ی اوست. بنابراین، نتیجه‌ی آشکار این است که دزد اگر مجازات شود، قطعاً در وضعیت زیان قرار خواهد گرفت، در حالی که اگر به زندان محکوم شود، احتمال سودبردن او بیشتر است. طبیعت انسان چنین است که از انجام کاری که احتمال سود آن می‌رود تردید نمی‌کند و از کاری که زیان را قطعی می‌سازد پرهیز می‌کند.

On the other hand, if a person guilty of stealing has his hand cut off, his punishment drastically reduces his ability to work and earn. This means in practical terms that his chances of increasing his income are almost lost, while a drastic reduction in income is most probable. He will not be able to win people’s confidence as his own hand tells of his past crime. The unmistakable result, then, is that a thief will definitely end up in a loss situation if he is punished, while he is more likely to profit if he receives a prison sentence. It is in human nature that people do not hesitate to do what is likely to bring them profit and to refrain from something which makes loss a certainty.

من تعجب می‌کنم از کسانی که ادعا می‌کنند مجازات اسلامی قطع دست دزد با جامعهٔ امروزی ما سازگار نیست، با توجه به پیشرفت بزرگی که بشریت به آن دست یافته است. آیا پیشرفت و ترقی به این معناست که باید دزد را تشویق و پاداش دهیم و به مردم اجازه دهیم که در ترس زندگی کنند؟ یا به این معناست که باید سخت کار کنیم تا دزدان و افراد بی‌بندوبار از میوهٔ زحمت ما بهره‌مند شوند؟ یا به این معناست که یافته‌های علم و طبیعت انسان، و نتایج تجربهٔ بشری، و نتیجه‌گیری‌های تفکر منطقی را نادیده بگیریم، به نفع استدلالی که با شواهد جدید پشتیبانی می‌شود، تنها به این دلیل که تبلیغات زیادی برایش صورت می‌گیرد؟

I wonder at those who claim that the Islamic punishment of cutting off the hand of a thief is not suitable to our present society, in view of the great advancement achieved by mankind. Do progress and advancement mean that we should encourage and reward a thief and allow people to live in fear? Or do they mean that we should work hard so that thieves and drop-outs get away with the fruits of our labour? Or do they mean that we ignore the findings of science and human nature as well as the results of human experience and the conclusions of logical thinking in favour of an argument which is supported by new evidence, simply because it receives much propaganda?

اگر معیار شایستگی یک مجازات خاص برای عصری پیشرفته و متمدن، اثربخشی آن در کاهش جرم باشد، آنگاه باید حبس را به عنوان مجازات سرقت لغو کرد و به جای آن، قطع دست سارقان را جایگزین نمود. زیرا قطع دست با شواهد روانشناختی انکارناپذیر، فطرت انسانی و تجربه، و نیز با منطق پشتیبانی می‌شود، در حالی که حبس به عنوان مجازات از هیچ‌یک از این‌ها پشتیبانی نمی‌شود.

If effectiveness in reducing crime is the criterion which makes a certain punishment fitting to an age of progress and advancement, then imprisonment should be abolished as a punishment for theft and replaced by cutting off thieves’ hands. This is because the latter is supported by undeniable psychological evidence, human nature and experience as well as logic. While imprisonment as a punishment is supported by none of these.

اساس این مجازات اسلامی، مطالعهٔ دقیق طبیعت انسان و تفکر انسانی است. از این رو، هم برای فرد و هم برای جامعه مناسب است، زیرا جرم را کاهش داده و امنیت را افزایش می‌دهد. بنابراین، این بهترین و عادلانه‌ترین مجازات است.

The basis of this Islamic punishment is a thorough study of human nature and human thinking. It is then, suitable for both the individual and community because it reduces crime and increases security. As such, it is the best and fairest punishment.

با این همه، برخی افراد مجازات اسلامی برای سرقت را مورد اعتراض قرار می‌دهند، زیرا آن را ظالمانه می‌دانند. در واقع، این تنها استدلال آنان است. اما این استدلال واقعاً توخالی است، زیرا هیچ مجازاتی اثربخش نیست اگر احساس شود که جدی نیست. در حقیقت، اگر مجازاتی بخواهد واقعاً مجازات باشد، باید سخت‌گیرانه باشد. 5

Despite all this, some people object to the Islamic punishment for theft, because they find it cruel. Indeed, this is their only argument. But it is indeed a hollow argument, because no punishment is effective if it is felt not to be serious. Indeed, a punishment must be stern if it is to be a true punishment. 5

خداوند، که مهربان‌ترین مهربانان است، هنگامی که مجازات دزدی را چنین سخت قرار می‌دهد، می‌فرماید: «و دست دزد مرد و دزد زن را ببرید؛ این کیفری است به‌سزای آنچه کرده‌اند، و عبرتی است از سوی خدا.» (آیه ۳۸) پس این مجازاتی سخت است که برای بازداشتن از جرم مقرر شده است. بازداشتن کسی از ارتکاب جرم، خود نوعی رحمت به همان شخص است، زیرا از آن‌که به مجرم تبدیل شود جلوگیری می‌شود. همچنین برای کل جامعه نعمتی است، زیرا امنیت و آرامش را تضمین می‌کند.

God, who is the Most Compassionate of all those who exercise mercy, says as He makes the punishment for theft so severe: “Cut off their hands in requital for what they have wrought, as an exemplary punishment ordained by God.” (Verse 38) It is, then, a stern punishment meant to be a deterrent. To deter someone from committing a crime is an act of mercy to that person, because he is prevented from becoming a criminal. It is also an act of grace to the whole community, because it ensures peace and security.

هیچ کس نمی‌تواند ادعا کند که نسبت به مردم از خدایی که آنان را آفریده مهربان‌تر است، مگر کسی که ذهنی کور و جانی کدر دارد. شواهد عملی نشان می‌دهد که این مجازات جز در شماری اندک از موارد در دورانی نزدیک به یک قرن کامل، در آغاز اسلام اجرا نشد. این به آن دلیل بود که جامعه اسلامی، با نظام خاص خود و مجازات‌های سخت و تضمین‌هایی که برقرار کرده بود، دیگر شاهد هیچ جنایتی نبود.

No one may claim to be more merciful to people than God who created them except one with a blind mind and a dull soul. Practical evidence shows that this punishment was not enforced except in a handful of cases during a period approaching a whole century at the beginning of Islam. This is because Islamic society, with its own system and severe punishments and the safeguards it puts in place, did not witness any more crimes.

سپس خداوند درِ توبه را برای هر کسی که بخواهد از گناه بازگردد و رفتار خود را اصلاح کند، می‌گشاید و بر آن، نشان دادن نیّت خیر از راه کار نیک را نیز می‌افزاید: «اما هر کس پس از آنکه چنین ستمی کرده است توبه کند و جبران نماید، خداوند توبه‌اش را می‌پذیرد. خداوند آمرزنده و مهربان است.» (آیهٔ ۳۹)

God then opens the door for anyone who wishes to repent and mend his ways, adding to that a demonstration of positive intent through good action: “But whoever repents after having thus done wrong, and makes amends, shall have his repentance accepted by God. God is Much-Forgiving, Merciful.” (Verse 39)

ظلم و گناه، گامی فعال است که نتایج شر به بار می‌آورد. از این رو، برای یک ستمکار کافی نیست که تنها از کردار شرّ خود دست بکشد؛ بلکه باید فراتر رود و کار نیکی انجام دهد که نتایج خیر در پی داشته باشد. اما در اندیشهٔ اسلامی، این موضوع عمیق‌تر است. جان انسان همواره باید فعال باشد. اگر از کار شرّ و تباه‌کنندهٔ خود بازایستد، بی‌آنکه به انجام کاری نیک بپردازد، همچنان از کمال و رضایت‌مندی بی‌بهره خواهد ماند.

Wrongdoing is an active step that produces evil results. Hence, it is not sufficient that a wrongdoer should stop his evil action. He should move further and do some goodly work that produces good results. But the case is more profound in Islamic thinking. A human soul must always be active. If it stops its evil and corrupting work, without moving on to produce something good, it continues to lack fulfilment.

این ممکن است به بازگشت به بدی منجر شود. هنگامی که فرد به نیکی فعال گام بردارد، در برابر بازگشت به راه‌های گمراهی ایمن‌تر است. پس این همان روشی است که اسلام در کار خود برای پدید آوردن جامعه‌ای نیکو پیش می‌گیرد. این روشی الهی است که خدا، آفریدگار همه‌چیز که به آنچه برای همه مناسب است آگاه است، آن را برای رسیدن به نتایج مطلوب در نظر گرفته است.

This may bring about a setback returning it to evil. When it moves on to active goodness, it is more secure against a return to erring ways. This is, then, the method Islam follows in its work to produce a goodly society. It is a Divine method, meant by God, the Creator of all who knows what suits all, to produce the desired results.

در پایان، سوره اصل کلی کیفر در این زندگی و در آخرت را بیان می‌کند. خداوند، آفریدگار و مالک جهان، هر چه بخواهد می‌تواند انجام دهد و سرنوشت هر موجودی را تعیین می‌کند. اوست که برای اجرا در زندگی مردم قانون‌گذاری می‌کند و اوست که آنان را بر کردارشان، هم در این جهان و هم در جهان آخرت، پاداش می‌دهد: «آیا ندانستی که فرمانروایی آسمان‌ها و زمین از آنِ خداست؟ هر که را بخواهد عذاب می‌کند و هر که را بخواهد می‌آمرزد، و خدا بر هر چیزی تواناست.» (آیه ۴۰) پس این یک قدرت فرمانروایی واحد است که در این زندگی قانون صادر می‌کند و در جهان آخرت پاداش و کیفر می‌دهد.

Finally the sūrah states the overall principle of punishment in this life and in the Hereafter. God, the Creator and Owner of the universe, can will anything and determine the fate of every creature. It is He who enacts legislation for people to implement in their lives, and it is He who rewards them for their actions both in this life and in the life to come: “Do you not know that to God belongs the kingdom of the heavens and the earth? He punishes whom He wills and forgives whom He wills. God has power over all things.” (Verse 40) It is then a single authority of dominion which issues legislation in this life and administers reward and retribution in the life to come.

هیچ تقسیم یا تعدد در مرجعیت وجود ندارد۔ در حقیقت، زندگی انسان تنها زمانی می‌تواند اصلاح شود که اقتدار قانون‌گذاری و پاداش‌دهی، هم در این دنیا و هم در آخرت، در یک مرجع واحد گرد آمده باشد۔

There is no division or multiplicity of authority. Indeed, human life can only be set right when the authority to legislate and to reward is united in both this life and the life to come.

المائدہ (اولین قتل) ۲۷ – ۴۰

یک قتل رخ می‌دهد

درسی که یک کلاغ داد

کشتار تمام بشریت

مجازات عادلانهٔ سرکشی

اختلاف دیدگاه‌ها در مورد اجرا

اعمال انسان سرنوشت او را تعیین می‌کنند

عقوبتی سخت برای سرقت

مجازاتی متناسب با جرم