سپس نوح علیه السلام با دعایی پرشور علیه ستمگران برمی‌خیزد؛ همان ظالمانی که مردم را با نیرنگ‌ها و توطئه‌هایی که خود ساخته‌اند گمراه میکنند: «پروردگارا، ستمکاران را جز در گمراهی نیفزای.» (آیه ۲۴) این دعای کسی است که مدت‌ها تلاش کرده، هر کوششی به کار بسته و هر روشی را آزموده است. اما سرانجام به این نتیجه رسید که آن دل‌های گمراه و ستمکار از هرگونه خیر تهی‌اند و شایستگی هدایت الهی را ندارند.
A passionate prayer is then voiced by Noah against the oppressors, the wrongdoers who lead people astray through plots and schemes of their own devising: “Lord, grant the wrongdoers increase in nothing but error.” (Verse 24) It is the prayer of one who has tried for a long time, making every effort and using every method. Eventually, however, he came to the conclusion that those erring, wrongdoing hearts were altogether devoid of goodness, undeserving of divine guidance.
پیش از آنکه نماز نوح تکمیل شود، این سوره تصویری از سرانجامی به دست می‌دهد که آن ستمکاران در این دنیا و در جهان آخرت به آن دچار می‌شوند.
Before completing Noahs prayer, the surah gives us an image of the end suffered by those wrongdoers in this life and in the life to come.
هر دو حالت در علم خداوند حاضر است. آنها رویدادهایی هستند که هیچ تغییری را نمی‌پذیرند.
Both situations are present in Gods knowledge. They are events that admit no change:
به سبب گناهانشان غرق شدند و به آتش وارد کرده شدند. و جز خدا هیچ یاوری برای خود نیافتند. (آیه ۲۵)
Because of their sins, they were drowned, and were made to enter the fire. They found none besides God to support them, (Verse 25)
به سبب گناهان و نافرمانی‌شان بود که غرق شدند و به آتش درآمدند. این دو رخداد عمداً پشت سر هم آورده شده‌اند، زیرا ورودشان به آتش به غرق شدنشان مربوط است. فاصلهٔ زمانی میان این دو چنان کوتاه است که تقریباً وجود ندارد؛ بر اساس سنجش خداوند ناچیز است. این توالی در آنجاست: در این زندگی غرق شدند و در زندگی آخرت به آتش درآورده می‌شوند. آنچه میان این دو قرار دارد، شاید عذاب قبر در فاصلهٔ کوتاه میان دو زندگی باشد. «و برای خود، جز خداوند، یاورانی نیافتند.» (آیهٔ ۲۵) هیچ‌کس! نه فرزندان، نه ثروت، نه قدرت و نه حامی‌ای از میان معبودهای پنداری‌شان.
It is because of their sins and disobedience that they were made to drown and enter the fire. The two events are intentionally joined in succession, because their entry into the fire is connected to their drowning. The time gap between the two is so short that it is almost non-existent; according to Gods measures it is negligible.The sequence is there: they were drowned in this life and they are made to enter the fire in the life to come. What is in between is perhaps the torment in the grave during the short gap between the two lives. “ They found none besides God to support them.” (Verse 25) None whatsoever! No children, no wealth, no power and no patron from among their alleged deities.
در یک آیهٔ کوتاه، این قدرتمندان یکسره فرو برده می‌شوند و هیچ اثری از آنان در حافظهٔ انسانی باقی نمی‌ماند. در اینجا هیچ جزئیاتی از غرق شدنشان یا سیل‌هایی که آنان را با خود برد داده نمی‌شود. این به این دلیل است که سوره می‌خواهد این تصور را در ما ایجاد کند که مجازات سریع بوده است. در واقع، فاصلهٔ میان غرق شدن آنان و ورودشان به جهنم را با حرف عطف «فاء» پر میکند که در ترجمه به‌صورت «و» ترجمه می‌شود. این ویژگیای رایج در سبک بی‌همتای قرآن است. از این رو، در اینجا به هیچ جزئیات بیشتری از این واقعه نمی‌پردازیم.
In a single short verse, these mighty ones are swept away and no mention is left of them in human memory. No details are given here of their drowning or the floods that swept them away. This because the surah wants to leave us with the impression of swift punishment. Indeed, it covers the gap between their drowning and their entry into hell with the conjunction fa, rendered in translation as and’. This is a common feature of the inimitable Qur’anic style. Therefore, we do not go into any further details of this event here.
سپس سوره، بقیه دعای پرشور نوح را بیان میکند:
The surah then gives the remainder of Noahs passionate prayer:
و نوح گفت: «پروردگارا! هیچ کافری را بر روی زمین باقی مگذار. اگر آنان را بگذاری، بندگانت را گمراه خواهند کرد و جز گناهکار و کافر سرسخت نخواهند زاد. پروردگارا! مرا و پدر و مادرم و هر کس را که با ایمان وارد خانهٔ من شود بیامرز، و همهٔ مردان و زنان مؤمن را بیامرز. و ستمکاران را جز به هلاکت میفزای.» (آیات ۲۶ تا ۲۸)
And Noah said: "Lord! Do not leave a single unbeliever on earth. If You spare them, they will lead Your servants astray and beget none but sinners and hardened unbelievers. My Lord! Forgive me, my parents and everyone who enters my house as a believer. Forgive all believing men and women. To the wrongdoers grant You no increase except in perdition.' (Verses 26-28)
در اعماقِ قلبش، نوح احساس می‌کرد که زمین نیازمندِ دگرگونیِ کامل است؛ دگرگونی‌ای که شرِّ آن‌چنان ریشه‌دوانیده‌شده در میان قومش را از میان بردارد. گاهی تنها چنین ریشه‌کن‌کردنِ ستمکاران از روی زمین کافی است.
In his heart of hearts, Noah felt that the earth needed to have a complete change, a change that would eradicate the evil that had become so deeply entrenched among his people. Sometimes, only such eradication of the wrongdoers from the face of the earth will suffice.
ممکن است حضور مداوم آنان، پیام الهی را در محاصره قرار دهد و مانع از رسیدن آن به دل‌های مردم شود. این دقیقاً همان وضعیتی است که نوح در دعای خود به درگاه خداوند بیان میکند، تا این ستمگران سرکش نابود شوند و هیچ‌یک از آنان بر روی زمین باقی نماند. او می‌گوید: «اگر آنان را رها کنی، بندگانت را گمراه خواهند کرد.» (آیه ۲۷)
اینکه از کسانی که گمراه می‌شوند با عبارت «بندگانِ تو» یاد شده، نشان می‌دهد که منظور، مؤمنان هستند. این اشاره دارد به اینکه چنین ستمکارانی همواره از زور و قدرت بهره می‌گیرند تا مردم را از ایمان الهی بازدارند. ممکن است مقصود این باشد که آنان با نمایش قدرت و اقتدار خود، و با آنکه بدون کیفر ستمشان باقی می‌مانند، دیگران را نیز به گمراهی می‌کشانند.
Their continued presence may put the divine message under siege, preventing it from touching peoples hearts. This is exactly the scenario Noah states in his appeal to God to destroy these tyrannical oppressors, leaving none of them to walk the earth. He says: “If You spare them, they will lead Your servants astray.” (Verse 27) Describing those people forced to go astray as ‘ Your servants suggests that they are the believers. This is a reference to how such wrongdoers will always use brute force to turn people away from divine faith. He may also mean that they lead others astray when people see them enjoying power and authority, without being punished for their wrongdoing.
علاوہ ازیں، یہ ماحول ایسا ہے جس میں کافر پیدا ہوتے اور پروان چڑھتے ہیں۔ کفر کا یہ پورا ماحول اور پیغامِ الٰہی کا اس کا ضدی انکار نوجوانوں کے لیے روشنی دیکھنے کا کوئی راستہ باقی نہیں چھوڑتا۔
Moreover, they create an environment in which unbelievers are born and reared. This whole environment of unbelief and its determined rejection of Gods message leaves no way for the young to see the light.
این [جامعه] را با باورها و اعمال نادرست خود فرا میگیرد. همین واقعیت است که نوح، فرستادهٔ گرامی خدا، به آن اشاره میکند، آنجا که می‌گوید: {... جز بدکار و کافر نخواهند زایید.} (آیهٔ ۲۷) آنان در درون جامعه فضایی مبتنی بر باطل پدید می‌آورند و نظام‌ها، سنت‌ها و اوضاعی را برقرار میکنند که تنها به گمراه شدن جوانان در گناه و کفر کمک میکند. بدین‌ترتیب، نسل تازه همواره از «بدکاران و کافران سرسخت» تشکیل خواهد شد، چنان‌که نوح گفت.
It overwhelms them with its erroneous beliefs and practices. It is to this fact that Noah, Gods noble messenger, refers when he says that these wrongdoers will, “beget none but sinners and hardened unbelievers.” (Verse 27) They create within the community an atmosphere based on falsehood and establish systems, traditions and situations that only help to lead the young into sin and disbelief. Thus, the new generation will always be composed of 'sinners and hardened unbelievers', as Noah said.
به همین دلیل بود که نوح دعای جامعی به درگاه خدا برد و خداوند دعایش را اجابت کرد و آن شرّ و پلیدی را از روی زمین شست.
It is for this reason that Noah made his sweeping appeal to God, and God answered his prayer, washing that evil off the face of the earth.
نوح دعوتِ خود را در برابر کافران با درخواستی به درگاه خداوند پایان داد که نابودیِ آنان را افزون گرداند: «و به ستمکاران جز هلاکت نیفزای.» (آیه ۲۸)
Noah ended his appeal against the unbelievers by a request to God to increase their ruin: “To the wrongdoers grant You no increase except in perdition." (Verse 28)
نوح همچنین با لحنی پرشور و در عین حال فروتنانه، دعایی دیگر به درگاه خدا داشت: «پروردگارا! مرا و پدر و مادرم و هر که با ایمان وارد خانه‌ام شود، و همه مردان و زنان مؤمن را بیامرز.» (آیه ۲۸) درخواست او از خدا برای آمرزش گناهانش، جلوه‌ای از ادب نیکویی است که همه پیامبران هنگام خطاب قرار دادن خدا رعایت میکنند. نوح می‌داند که تنها انسانی است که از خدا درخواست میکند. او می‌داند که هر اندازه در اطاعت و عبادت کوشا باشد، باز هم اشتباه میکند و از معیار بلندی که مؤمنان باید به آن دست یابند، فروتر می‌ماند. همچنین به حقیقتی پی می‌برد که پیامبر محمد ﷺ بعدها آن را بیان کرد، آنجا که فرمود هیچ انسانی، حتی پیامبر، تنها به سبب اعمالش وارد بهشت نمی‌شود، مگر آنکه خدا لطف خود را شامل حالش کند. این درخواست آمرزش دقیقاً همان چیزی است که او قومش را به آن فراخواند، اما آنان آنقدر متکبر بودند که به آن توجه نکردند. با این همه، نوح، فرستاده گرامی خدا که بی‌وقفه کوشیده بود پیام خدا را برساند، در لحظه‌ای که حساب خود را ارائه می‌دهد، از خدا طلب آمرزش میکند.
Noah also made a different sort of passionate and humble appeal to God: “My Lord! Forgive me, my parents and everyone who enters my house as a believer. Forgive all believing men and women" (Verse 28) His prayer that God forgives him his sins is an aspect of the good manners all prophets maintain when addressing God. Noah knows that he is only a human being appealing to God. He knows that no matter how diligent he is in his obedience and worship, he makes mistakes and remains short of the high standard believers should try to attain. He also realizes the truth the Prophet Muhammad (peace be upon him) later expressed when he said that no human being, not even a prophet, is admitted into heaven on the basis of his actions only, unless God bestows His grace on him. This appeal for forgiveness is exactly what he called upon his people to do, but they were too arrogant to take heed. Yet Noah, Gods noble messenger who has untiringly sought to advocate Gods message, seeks God’s forgiveness at the moment he presents his account.
اُن کے والدین کے لیے ان کی دعا، ایمان دار والدین کے ساتھ نیکی کرنے کا ایک پہلو ہے۔ ہم یہ اس سے سمجھتے ہیں کہ انہوں نے ان کے لیے دعا کی۔ اگر وہ کافر ہوتے تو انہیں ان کے لیے مغفرت کی دعا کرنے سے منع کیا جاتا، جیسے ان کے بیٹے کو، جو کافر تھا، منع کیا گیا تھا، اور وہ اپنے انجام کو پہنچا جب وہ باقی کافروں کے ساتھ غرق ہوگیا۔ یہ سورۂ ہود، آیت نمبر ۱۱ میں واضح طور پر بیان ہوا ہے۔
His prayer for his parents is an aspect of dutifulness towards parents who are believers. This is what we understand from the fact that he prayed for them. Had they been unbelievers, he would have been told not to pray for their forgiveness, as he was told that his son, an unbeliever, met his merited fate when he was drowned with the rest of the unbelievers. This is clearly mentioned in Surah 11, Hud.
دعای ویژه‌ی او برای هر کسی که به‌عنوان مؤمن وارد خانه‌اش می‌شد، نشان‌دهنده‌ی محبت متقابل میان مؤمنان است. هر کسی دوست دارد که دیگران همان فضلی را دریافت کنند که خود دریافت میکند. این یادآوری ویژه از کسانی که وارد خانه‌اش می‌شوند، به این واقعیت اشاره دارد که آنان همان کسانی بودند که از طوفان‌ها نجات یافتند؛ آنان همان کسانی بودند که با او در کشتی بودند.
His special prayer for everyone who entered his home as a believer marks the mutual love between believers. Everyone loves for others to receive the same grace as he receives. This special mention of those who enter his home refers to the fact that they were the ones to be saved from the floods; they were the ones on the Ark with him.
دعای آخر نوح، طلب آمرزش برای همهٔ مردان و زنان مؤمن در تمام نسل‌ها و در همهٔ سرزمین‌هاست. این دعا بر پیوند نزدیکی که همهٔ آنان را به هم می‌پیوندد تأکید دارد، هرچند جوامع و زمان‌هایشان گوناگون باشد. این ویژگی شگفت‌انگیز ایمان الهی است که میان همهٔ مؤمنان در طول قرن‌ها، پیوندی استوار از محبت راستین برقرار میسازد.
Noah’s final prayer is for the forgiveness of all believing men and women throughout all generations and localities. It emphasizes the close bond that unites them all, different as their communities and times may be. This is a remarkable quality of the divine faith, establishing this strong bond of genuine love between all believers across the centuries.
این کتاب از رازِ نهفته‌ای سخن می‌گوید که خداوند در آیینِ الهی نهاده و در دلِ مؤمنان قرار داده است.
It tells of the hidden secret God has incorporated into the divine faith and placed in believers’ hearts.
در برابر این محبتِ میان مؤمنان، بیزاری‌ای راستین قرار دارد که نسبت به کافران ابراز می‌شود: «و ستمکاران را جز در گمراهی نیفزای» (آیه ۲۸)
Contrasted with this love among believers is the genuine aversion expressed towards unbelievers: “To the wrongdoers grant You no increase except in perdition? (Verse 28)
بدین ترتیب، این سوره پس از ترسیمی روشن از تلاش نوح در برابر انکار سرسختانه‌ی کافران پایان می‌یابد. این سوره در ما احساس محبت نسبت به این پیامبر بزرگ و تحسین برای تلاش سخت او را برجا می‌گذارد. عزم ما را برای پیمودن همان راه تقویت میکند، هر سختی‌ای که باید تحمل کنیم و هر فداکاری‌ای که از ما خواسته شود. این تنها راهی است که تضمین میکند بشریت در زندگی دنیوی به بالاترین معیار ممکن دست یابد.
In this way does the surah conclude after having given us a bright picture of Noah’s struggle, as contrasted with the unbelievers’ stubborn rejection. It leaves us with feelings of love towards this great prophet, and admiration for his hard struggle. It strengthens our resolve to follow the same route no matter what hardship we have to endure and no matter what sacrifices we are called upon to make. It is the only route that ensures mankind attains the highest standard possible in their life on earth.