وَقَالَ الَّذِينَ لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا لَوْلَا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلَائِكَةُ أَوْ نَرَىٰ رَبَّنَا ۗ لَقَدِ اسْتَكْبَرُوا فِي أَنْفُسِهِمْ وَعَتَوْا عُتُوًّا كَبِيرًا. يَوْمَ يَرَوْنَ الْمَلَائِكَةَ لَا بُشْرَىٰ يَوْمَئِذٍ لِلْمُجْرِمِينَ وَيَقُولُونَ حِجْرًا مَحْجُورًا. وَقَدِمْنَا إِلَىٰ مَا عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَجَعَلْنَاهُ هَبَاءً مَنْثُورًا. أَصْحَابُ الْجَنَّةِ يَوْمَئِذٍ خَيْرٌ مُسْتَقَرًّا وَأَحْسَنُ مَقِيلًا. وَيَوْمَ تَشَقَّقُ السَّمَاءُ بِالْغَمَامِ وَنُزِّلَ الْمَلَائِكَةُ تَنْزِيلًا.
Those who entertain no hope of meeting Us say: ‘Why have no angels been sent down to us?’ – or, ‘Why do we not see our Lord?’ Indeed, they are far too proud of themselves and they have been insolently overbearing. On the day when they shall see the angels, the sinners will receive no happy news then, and they will say: ‘a forbidding ban!’ We shall turn to whatever deeds they have done, and We shall transform it all into scattered dust. On that day, those destined for paradise will be graced with the best of abodes and the fairest place of repose. On the day when the skies shall be rent asunder with clouds, and the angels shall be sent down [in ranks].
در آن روز، حاکمیتِ حقیقی تنها از آنِ خداوندِ رحمان است. آن روز، روزِ سختیِ شدید برای کافران خواهد بود. در آن روز، ستمگر دست‌های خود را به دندان می‌گزد و می‌گوید: «ای کاش راهی را که پیامبر به من نشان داد برگزیده بودم. وای بر من! ای کاش فلان کس را دوست خود نگرفته بودم! او مرا پس از آنکه یادآوری (قرآن) به من رسیده بود، از راه بازداشت!» و شیطان همواره به انسان خیانت‌کار است. (آیات ۲۱ تا ۲۹)
On that day, true sovereignty belongs to the Most Merciful [alone]. It will be a day of dire distress for the unbelievers. On that day the wrongdoer will bite his hands and say: ‘Would that I had followed the path shown to me by the Messenger. Oh, woe is me! Would that I had never taken so- and-so for a friend! He surely led me astray from the Reminder after it had come to me!’ Satan is ever treacherous to man. (Verses 21- 29)
کافران به دیدار خدا امید ندارند. این بدان معناست که آنان انتظار چنین دیداری را ندارند و آن را در تعیین رفتار پیشین خود به حساب نمی‌آورند. در دل‌هایشان هیچ ترس و هیبتی از خدا احساس نمی‌کنند. از این رو، آماده‌اند سخنانی بگویند که هیچ کس که به دیدار خدا امید دارد، آنها را بر زبان نمی‌آورد. «و کسانی که به دیدار ما امید ندارند می‌گویند: چرا فرشتگان بر ما فرود آورده نشده‌اند؟ یا چرا پروردگارمان را نمی‌بینیم؟» (آیه ۲۱)
The unbelievers do not hope to meet God. This means that they do not expect such a meeting and do not take it into account so as to determine their prior behaviour. In their hearts they do not feel any awe of God. Hence, they are ready to make utterances that no one who expects to meet God would entertain. “Those who entertain no hope of meeting Us say: Why have no angels been sent down to us? – or, Why do we not see our Lord?” (Verse 21)
آنان رسول خدا را انسان بودن ناپسند می‌شمردند. خواستار آن بودند که فرشتگانی به سویشان فرستاده شوند که صحت پیام را گواهی دهند تا به آن ایمان آورند. خواسته‌ی دیگری که داشتند این بود که خدا را ببینند تا به او ایمان بیاورند. چنین گستاخی‌ای از همان نوع نادانی‌ای خبر می‌دهد که با انکار خدا و صفات او همراه است و حرمت شایسته‌ی او را پاس نمی‌دارد. آنان کیستند که چنین خواسته‌های گستاخانه‌ای داشته باشند؟ آنان در برابر خداوند متعال چه هستند؟ در فرمانروایی خدا، آنان جز ذره‌ای نیستند که بی‌هدف در هوا شناورند، مگر آنکه با ایمان آوردن به او میان خود و خدا پیوندی برقرار کنند و نیروی خود را از او بگیرند. از این رو، پاسخی که در همین آیه داده شده، سرچشمه‌ی این گستاخی را نشان می‌دهد: «به یقین آنان در درون خود خویشتن‌بین‌اند و سر به طغیان برداشته‌اند.» (آیه‌ی ۲۱)
They considered it unreasonable that God’s Messenger should be a man. They demanded that angels be sent to them testifying to the truth of the message in order for them to believe in it. An alternative demand they made was that they should see God, so as to believe in Him. Such an overbearing attitude betrays the sort of ignorance associated with denying God and His attributes, having no proper esteem for Him. Who are they to make such overbearing demands? What are they in comparison with God Almighty? In God’s dominion, they are no more than a particle floating aimlessly in the air, unless they establish a bond between them and God through believing in Him, deriving their strength from Him. Hence, the reply given them in the same verse shows the source of their overbearing attitude: “Indeed, they are far too proud of themselves and they have been insolently overbearing.” (Verse 21)
آنان خود را بزرگ‌منش نشان داده‌اند، مغرور و متکبر و سرکش شده‌اند. همه‌ی این‌ها آنان را به طغیانی بزرگ کشانده است. غرور، دغدغه‌ی اصلی‌شان است، به این معنا که دیگر به چیزها و ارزش‌های دیگر ارج و اعتبار شایسته‌ای نمی‌دهند. خود را آن‌قدر بزرگ می‌پندارند، یا فرمانروایان هستی می‌دانند، که شایسته می‌دانند خداوند خود را به‌طور مستقیم بر ایشان آشکار کند تا به او ایمان آورند.
They have given themselves airs and graces, become conceited, proud and haughty. All of which has led them to great transgression. Their pride is their main preoccupation, which means that they no longer give proper estimation to other things and values. They think themselves too great, or masters of the universe who deserve that God should appear before them in person so that they can believe in Him.
جوابی کاملاً طعنه‌آمیز به آنان داده میشود، در حالی که از هولناک‌ترین سرنوشتی که در انتظارشان است آگاه می‌شوند؛ همان زمانی که فرشتگان را می‌بینند، که این خود کم‌آزارترین درخواست‌های ایشان است. زیرا آنان تنها در روزی بسیار سخت و دشوار فرشتگان را خواهند دید، روزی که مقدّر است در آن عذابی طاقت‌فرسا و گریزناپذیر ببینند. آن روز، روز حساب است، روزی که اعمال بد کیفر داده می‌شوند. «روزی که فرشتگان را می‌بینند، برای گنهکاران آن روز هیچ مژدهٔ شادی‌ای نیست، و می‌گویند: "حرامی بازداشته‌شده!"» (آیهٔ ۲۲)
A truly sarcastic reply is given to them as they are informed of the terrible eventuality awaiting them when they see the angels, which is the less overbearing of their demands. For they will only see the angels on a very hard and difficult day on which they will be destined to receive unbearable and inescapable suffering. That is the Day of Reckoning when evil deeds are punished. “On the day when they shall see the angels, the sinners will receive no happy news then, and they will say: ‘a forbidding ban!’” (Verse 22)
این همان روزی است که پیشنهادشان برآورده میشود: «روزی که فرشتگان را می‌بینند». در آن روز هیچ مژده‌ای برای گنهکاران نیست، زیرا عذابشان در انتظارشان است. چه بد است تحقق خواسته‌شان! آنان در آن هنگام می‌گویند: «حِجْرًا مَّحْجُورًا!» این عبارت را عرب‌ها برای دفع شر و دشمنان به کار می‌بردند. این نوعی درخواست است که امید دارد دشمنان را دور کند و از هر آسیبی که ممکن است پیش آید جلوگیری نماید. آنان این سخن را در آن روز از روی عادت می‌گویند، زیرا تمام این ماجرا برایشان غافلگیرکننده است. اما آن روز، این سخنانشان چه سودی به حالشان دارد؟
This is the day when their suggestion is granted, “On the day when they shall see the angels”. No good news is given to the sinners on that day, for their punishment awaits them. How terrible is the fulfilment of their request! This is when they say, a forbidding ban!’ This phrase used to be said by the Arabs to avert evil and enemies. It is a sort of appeal which hopes to drive enemies away and avoid any harm that might ensue. They utter it on that day by force of habit, because the whole thing comes as a surprise. But what will their words avail them of on that day?
«و مَا عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ فَقَدِمْنَا إِلَىٰ مَا عَمِلُوا مِن عَمَلٍ فَجَعَلْنَاهُ هَبَاءً مَّنثُورًا» (آیه ۲۳)
همه‌چیز در یک لحظه‌ی کوتاه رخ می‌دهد. تخیّل ما حرکتی را که با جزئیات توصیف شده دنبال میکند، کارهایی که بلند می‌شوند و در هوا پراکنده می‌گردند. در کمترین زمان، تمام کارهای نیکی که آنها در این زندگی دنیوی انجام داده‌اند، مانند غبار پراکنده‌ای رها می‌شوند، زیرا بر پایه‌ی ایمان نبودند. ایمان میان قلب‌های انسان‌ها و خدا پیوند برقرار میکند و کارهای نیک را به یک شیوه‌ی زندگی بدل می‌سازد؛ شیوه‌ای که با قصد و با تأمّل شایسته برگزیده میشود، نه در پاسخ به هوس گذرا یا انگیزه‌ی ناگهانی. نزد مؤمنان، کارهای نیک هرگز به آن‌گونه کنش‌های منفرد تقلیل نمی‌یابد که نه روشی مشخص و معین دارد و نه هدفی روشن.
“We shall turn to whatever deeds they have done, and We shall transform it all into scattered dust.” (Verse 23) It all happens in a brief moment. Our imagination follows the motion described in detail, with actions being raised and thrown up in the air. In no time, all good works they did in this present life are left like scattered dust, because they were not based on faith. Faith establishes a bond between people’s hearts and God, and makes good works a way of life, chosen on purpose with due reflection, not in response to a fleeting whim or sudden impulse. With believers, good works are never reduced to the sort of single action that does not reflect a well defined method and clear objective.
بر اساس اسلام، زندگی و عمل انسان با جهان هستی و با قانونی که هستی آن را اداره میکند پیوندی تنگاتنگ دارد؛ قانونی که جهان و از جمله انسان و همه فعالیت‌های او در زندگی را به خداوند پیوند می‌دهد. هنگامی که زندگی انسان از محور مرکزی‌ای که آن را به جهان هستی مرتبط می‌سازد جدا شود، خود را گم‌گشته می‌یابد؛ بی‌تأثیر و بی‌ارزش، و کارش نیز ارزشی نخواهد داشت. در حقیقت، کردارهای او بی‌اثر و نیست می‌شوند. این ایمان است که انسان را به پروردگارش پیوند می‌دهد، به کردارهای او ارزش می‌بخشد و آنها را در نظام کلی هستی اعتبار می‌دهد.
According to Islam, man’s life and action are closely related to the universe and the law that governs its existence and binds it all to God, including man and all his activities in life. When man’s life is separated from its central access that relates it to the universe, he finds himself lost, without influence and with no value attached to his work. Indeed his actions become non-existent. It is faith that binds man to his Lord, adding value to his actions and giving them credit in the overall system of the universe.
بنابراین، اعمال کافران چنان نابود میشود که گویی مرده‌اند، و این مرگ در تصویری بسیار محسوس نشان داده میشود: «و به آنچه از اعمالی که انجام داده‌اند می‌پردازیم و آن را غبارِ پراکنده‌ای می‌گردانیم.» (آیه ۲۳)
Hence, the works of the unbelievers are thus made to die, and their death is shown in a highly tangible image: “We shall turn to whatever deeds they have done, and We shall transform it all into scattered dust.” (Verse 23)
از سوی دیگر، مؤمنانی را می‌بینیم که در بهشت ساکن‌اند، در تصویری کاملاً متضاد: «در آن روز، اهل بهشت از بهترین جایگاه و نیکوترین محل آرامش برخوردار خواهند بود.» (آیه ۲۴) آنان در آرامش مستقر شده‌اند و از آسایش خویش بهره می‌برند. این احساس استقرار با غباری پراکنده در تصویر مقابل در تضاد است، و آرامشی که مؤمنان احساس می‌کنند با ترس کافران که آنان را به دعایی همراه با نگرانی وامی‌دارد، در تقابل قرار دارد.
On the other side we find the believers, who dwell in heaven, in a perfectly contrasting image: “On that day, those destined for paradise will be graced with the best of abodes and the fairest place of repose.” (Verse 24) They are well settled, enjoying their comfort. This feeling of settlement contrasts with the scattered dust in the opposite image, and the reassurance felt by the believers contrasts with the fear of the unbelievers that obliges them to make a worried prayer.
کافران نیز پیشنهاد می‌کردند که خداوند و فرشتگان بر فراز ابرها بر آنان ظاهر شوند. چنین پیشنهادهایی شاید نشان‌دهندهٔ تأثیر افسانه‌های یهودی باشد که از ظهور خداوند بر فراز ابر یا ستونی از آتش سخن می‌گویند.
The unbelievers also used to suggest that God and the angels should appear before them on the tops of clouds. Such suggestions perhaps show the influence of Jewish legends speaking of God revealing Himself over a cloud or a column of fire.
بنابراین، قرآن تصویر دیگری از آن روزی نشان می‌دهد که درخواست آنان برای دیدن فرشتگان برآورده میشود: «و روزی که آسمان با ابرها شکافته شود و فرشتگان فرود آورده شوند [در صف‌ها]. در آن روز، فرمانروایی حقیقی تنها از آنِ رحمان است.» (آیات ۲۵ و ۲۶)
Therefore, the Qur’ān shows another image of the day when their request to see angels is granted: “On the day when the skies shall be rent asunder with clouds, and the angels shall be sent down [in ranks]. On that day, true sovereignty belongs to the Most Merciful [alone].” (Verses 25-26)
این آیه و بسیاری دیگر از آیات قرآن کریم روشن می‌سازند که در آن روز، رویدادهای آسمانی گسترده‌ای رخ خواهد داد که نشان‌دهنده فروپاشی کامل نظامی است که همه بخش‌های جهان، از جمله تمامی اجرام آسمانی را اداره میکند. چنین تلاطمی، پایان این جهان را نشان می‌دهد. این تلاطم تنها به زمین محدود نمی‌شود، بلکه سیارات، ستارگان، منظومه‌های خورشیدی و کهکشان‌ها را نیز در بر می‌گیرد. شایسته است که برخی جنبه‌های این تلاطم را، آن‌گونه که در سوره‌های مختلف توصیف شده، بررسی کنیم: «آنگاه که خورشید در هم پیچیده شود، و آنگاه که ستارگان فرو ریزند و پراکنده گردند، و آنگاه که کوه‌ها به حرکت درآورده شوند... و آنگاه که دریاها برافروخته گردند.» (التکویر: ۱-۳)
This verse, and many others in the Qur’ān, make it clear that that day will witness far-reaching celestial events indicating a complete collapse of the system that controls all parts of the universe, including all celestial bodies. Such an upheaval indicates the end of this world. This upheaval is not limited to the earth, but includes planets, stars, solar systems and galaxies. It is useful to look at some aspects of this upheaval as described in different sūrahs: “When the sun is darkened, when the stars fall and disperse, when the mountains are made to move away... when the seas are set alight.” (81: 1-3
و ۶) «هنگامی که آسمان شکافته شود، هنگامی که ستارگان پراکنده گردند، هنگامی که دریاها به جوش آورده شوند، هنگامی که گورها زیر و رو گردند.» (۸۲: ۱-۴) «هنگامی که آسمان شکافته شود و فرمان پروردگارش را با تمام فروتنی اطاعت کند؛ و هنگامی که زمین گسترده شود و آنچه در درونش است بیرون بریزد و تهی گردد، و فرمان پروردگارش را با تمام فروتنی اطاعت کند!» (۸۴: ۱-۵) «هنگامی که آسمان شکافته شود و مانند روغن گداخته سرخ گردد.» (۵۵: ۳۷) «هنگامی که زمین سخت به لرزه درآید، و هنگامی که کوه‌ها خرد شده و همچون غبار پراکنده گردند.» (۵۶: ۴-۶)
and 6) “When the sky is cleft asunder, when the stars are scattered, when the oceans are made to explode, when the graves are hurled about.” (82: 1-4) “When the sky is rent asunder, obeying her Lord in true submission; when the earth is stretched out and casts forth all that is within her and becomes empty, obeying her Lord in true submission!” (84: 1-5) “When the sky is rent asunder and becomes red like burning oil.” (55: 37) “When the earth is severely shaken, and when the mountains crumble away, so as to become like scattered dust.” (56: 4-6)
«هنگامی‌که در صور یک‌بار دمیده شود، و زمین و کوه‌ها برداشته شوند و با یک ضربه در هم کوبیده شوند! آنگاه آن رخداد بزرگ، در آن روز واقع خواهد شد؛ و آسمان شکافته خواهد شد، زیرا در آن روز سست و ناتوان خواهد بود.» (الحاقہ: ۱۳-۱۶) «روزی که آسمان مانند فلز گداخته‌ای خواهد بود، و کوه‌ها مانند پشم‌های رنگین‌شده.» (المعارج: ۸-۹) «هنگامی‌که زمین با لرزه‌ی سختش به لرزه درآید، و زمین بارهای سنگین خود را بیرون ریزد.» (الزلزلہ: ۱-۲) «روزی که مردم مانند پروانه‌های پراکنده، و کوه‌ها مانند پشم‌های زده‌شده خواهند بود.» (القارعہ: ۴-۵) «پس منتظر روزی باش که آسمان دودی آشکار بیاورد، که همه‌ی مردم را فرا گیرد. این است عذابی دردناک!» (الدخان: ۱۰-۱۱) «روزی که زمین و کوه‌ها به شدت به لرزه درآیند، و کوه‌ها همچون تودهٔ شنی روان گردند.» (المزمل: ۱۴) «در آن روز، آسمان شکافته خواهد شد.» (المزمل: ۱۸) «هنگامی‌که زمین به‌طور کامل هموار گردد.» (الفجر: ۲۱) «هنگامی‌که هر چشمی خیره شود، و ماه تیره گردد، و خورشید و ماه به هم پیوندند.» (القیامہ: ۷-۹) «هنگامی‌که ستارگان محو شوند، و آسمان شکافته گردد، و کوه‌ها همچون غبار پراکنده شوند.» (المرسلات: ۸-۱۰)
“When the trumpet is blown with a single blast, and the earth and the mountains are lifted up and crushed with a single stroke! Then that which must come to pass will on that day have come to pass; and the sky will be rent asunder – for, frail will it have become on that day.” (69: 13-16) “On a day when the sky will be like molten lead, and the mountains will be like tufts of wool.” (70: 8-9) “When the earth is rocked by her [final] earthquake, when the earth shakes off her burdens.” (99: 1-2) “The day when people will be like scattered moths, and the mountains like tufts of carded wool.” (101: 4-5) “Wait, then, for the day when the skies shall bring forth a pall of smoke which will make obvious [the approach of the Last Hour], enveloping all mankind. ‘Grievous is this suffering!” (44: 10-11) “On the day when the earth and the mountains will be convulsed, and the mountains will become like a sand-dune on the move.” (73: 14) “On that day, the skies shall be rent asunder.” (73: 18) “When the earth is systematically levelled down.” (89: 21) “When every eye is dazzled, and the moon darkens, and the sun and the moon are brought together.” (75: 7-9) “When the stars are effaced, and when the sky is rent asunder, and when the mountains are scattered like dust.” (77: 8-10)
«از تو درباره کوه‌ها می‌پرسند. بگو: پروردگارم آنها را پراکنده و غبارآلود خواهد کرد، و زمین را هموار و بی‌پستی و بلندی رها خواهد نمود.» (طه: ۱۰۵-۱۰۷) «و کوه‌ها را می‌بینی که آنها را بی‌حرکت می‌پنداری، و حال آنکه چون ابر در حرکت‌اند.» (النمل: ۸۸) «روزی که کوه‌ها را به حرکت درآوریم و زمین را هموار و بی‌پوشش ببینی.» (الکهف: ۴۷)
“They ask you about the mountains. Say: My Lord will scatter them far and wide, and leave the earth level and bare, with no curves or ruggedness to be seen.” (20: 105-107) “You will see the mountains, which you deem so firm, pass away as clouds pass away.” (27: 88) “One day We shall cause the mountains to move and you will see the earth void and bare.” (18: 47)
«روزی که این زمین به زمینی دیگر و آسمانها (نیز) به آسمانهایی دیگر تبدیل میشود.» (۱۴:
“On the day when the earth shall be changed into another earth, as shall be the heavens.” (14:
﴾۴۸﴿ «یَوْمَ نَطْوِی السَّمَاءَ کَطَیِّ السِّجِلِّ لِلْکُتُبِ» (الأنبیاء: ۱۰۴)
48) “On that Day We shall roll up the heavens like a scroll of parchment.” (21: 104)
تمام این آیات نشان می‌دهند که دنیای ما به پایانی هولناک خواهد رسید که با تکانی خشونت‌بار در زمین مشخص میشود، در حالی که کوه‌ها مانند غبار پراکنده خواهند شد. دریاها برافروخته یا منفجر خواهند شد؛ یا بر اثر آشوب در حال وقوع، از شدت پُری سرریز می‌کنند، یا مولکول‌های آنها منفجر شده و به آتش تبدیل می‌شوند. ستارگان تیره خواهند شد، آسمان دریده میشود و سیارات پراکنده می‌گردند. فاصله‌ها درهم خواهد ریخت، زیرا خورشید و ماه به یکدیگر نزدیک خواهند شد.
All these verses indicate that our world will come to a fearful end characterized by a violent shake-up of the earth, while the mountains will be scattered like dust. The seas will be set alight, or made to explode, either by being overfull as a result of the upheaval taking place or its molecules will explode and turn into fire. The stars will be darkened, the sky rent asunder and the planets scattered. Distances will be confused as the sun and the moon will be brought together.
آسمان گاهی مانند دود به نظر خواهد رسید و گاهی شعله‌ور و سرخ‌رنگ خواهد شد. این رویدادی هراس‌انگیز است که هیچ چیز را در جای خود باقی نمی‌گذارد.
The sky will look like smoke at one time and alight and red at another. It is a fearful event that leaves nothing in place.