الأنعام (ترجیحِ بینائی نداشتن) ۲۰ - ۳۲
Al-An`ām ( Preference To Remain Blind ) 20 - 32
آنان که کتاب را به ایشان دادهایم، او را همچنان که پسران خود را میشناسند، میشناسند.
Those to whom We had given revelations know this as they know their own sons.
اما آنان که جانهای خود را تباه کردهاند، هرگز ایمان نخواهند آورد. (۲۰)
But those who have squandered their own souls will never have faith. (20)
و چه کسی ستمکارتر است از آن که بر خدا دروغ ببندد یا آیات او را تکذیب کند؟ ستمکاران هرگز رستگار نخواهند شد.
Who is more wicked than one who invents a falsehood about God or denies His revelations? The wrongdoers shall never achieve success. (21)
روزی که همه آنان را گرد میآوریم، سپس به کسانی که برای خدا شریک قرار دادهاند میگوییم: «آن شریکانی که میپنداشتید کجایند؟» (22)
One day We shall gather them all together, then We shall say to those who associate partners with God: “Where, now, are those partners which you have been claiming?” (22)
{ثُمَّ لَمْ تَكُنْ فِتْنَتُهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا وَاللَّهِ رَبِّنَا مَا كُنَّا مُشْرِكِينَ} (۲۳)
They will have no contention then other than to say, “By God, our Lord, we have never associated partners with Him.” (23)
ببین که چگونه به خود دروغ گفتند و چگونه آنچه را که به دروغ ساخته بودند، از یادشان رفت و آنان را رها کرد. (۲۴)
Behold how they have lied to themselves and how they have been forsaken by whatever they have fabricated. (24)
و از ایشان کسانی هستند که به تو گوش میدهند؛ ولی بر دلهایشان پردههایی افکندهایم که مانع فهمیدن آن میشود، و در گوشهایشان سنگینی. و اگر هر نشانهای را ببینند، باز هم به آن ایمان نمیآورند. و هنگامی که نزد تو میآیند تا با تو مجادله کنند، کافران میگویند: «این جز افسانههای پیشینیان نیست.» (۲۵)
Some of them listen to you. But over their hearts We have laid veils which prevent them from understanding what you say, and into their ears, deafness. Were they to see every sign, they would still not believe in it. When they come to you to contend with you, the unbelievers say: “This is nothing but fables of the ancients.” (25)
آنان دیگران را از شنیدن آن بازمیدارند و خود نیز از آن دوری میکنند. جز خودشان را تباه نمیکنند، اما درک نمیکنند.
They forbid [others] to listen to it and go far away from it. They ruin none but themselves, though they do not perceive it.
(26)
(26)
اگر تو آنان را ببینی هنگامی که در برابر آتش نگه داشته میشوند! میگویند: «ای کاش بازگردانده میشدیم! آنگاه آیات پروردگارمان را تکذیب نمیکردیم و از مؤمنان میبودیم.» (۲۷)
If you could but see them when they will be made to stand before the Fire! They will say: “Would that we could return! Then we would not deny our Lord’s revelations, but would be among the believers.” (27)
بلکہ ظاہر ہو جائے گا انہیں وہ حقیقت جسے وہ پہلے چھپایا کرتے تھے، اور اگر انہیں دوبارہ واپس لایا جائے تو وہ پھر وہی کچھ کریں گے جس سے انہیں روکا گیا تھا۔ بے شک وہ جھوٹے ہیں۔ (28)
Indeed, that which in the past they used to conceal will manifest itself to them; and if they were to return to life they would go back to that which they have been forbidden. They are indeed liars. (28)
آنان میگویند: «جز این زندگی دنیای ما چیزی نیست و ما هرگز برانگیخته نخواهیم شد.» (۲۹)
They say: “There is nothing beyond our life in this world, and we shall never be raised to life again.” (29)
اگر تو آنان را ببینی هنگامی که در برابر پروردگارشان نگه داشته میشوند! او میفرماید: «آیا این حق نیست؟» آنان خواهند گفت:
If you could but see them when they are made to stand before their Lord! He will say: “Is this not the truth?” They will say:
«آری، به پروردگارمان سوگند!» سپس [خداوند] میفرماید: «پس عذاب را بچشید، به سبب آنکه انکار میکردید.» (۳۰)
“Yes, indeed, by our Lord!” He will then say, “Taste, then, the suffering in consequence of your having refused to believe’.” (30)
قطعاً زیانکار شدند کسانی که لقای خدا را انکار کردند. هنگامی که ساعت (قیامت) ناگهان بر آنان فرا رسد، میگویند: «ای حسرت بر ما از کوتاهیای که در [زندگی] خود کردیم!» و آنان بارهای سنگین گناهانشان را بر پشت خود حمل میکنند. آگاه باشید که چه بد است باری که به دوش میکشند.
Lost indeed are they who deny that they will have to meet God. When the Last Hour comes suddenly upon them, they cry, “Alas for us! We have neglected much in our lifetime!” And they will be carrying their burdens on their backs. Evil indeed is that with which they are burdened. (31)
زندگی این دنیا جز بازی و سرگرمی گذرا نیست. قطعاً زندگی آخرت برای کسانی که پرهیزگارند بسیار بهتر است. آیا پس تعقّل نمیکنید؟ (۳۲)
The life of this world is nothing but a sport and a passing delight. Surely the life in the hereafter is by far the better for those who are God-fearing. Will you not, then, use your reason? (32)
نمای کلی
Overview
این دور یا این مرحله ما را به رویارویی با کافرانی بازمیگرداند که حقانیت قرآن را انکار میکنند و به رستاخیز و زندگی پس از مرگ ایمان نمیآورند. اما این بار، سخن از لجاجت و انکار آنان نیست؛ و نیز یادآور هلاکت نسلهای پیشین که پیش از آنان همین رفتار را داشتند نمیشود. در عوض، سرنوشت آنان در روز قیامت را که انکارش میکنند، و کیفری را که در زندگی آخرتشان، که آن را نمیپذیرند، به آنان چشانده خواهد شد، پیش چشمانشان میگذارد؛ و هر دو در صحنههایی بسیار زنده و گویا توصیف میشوند.
This new wave or round takes us back to the confrontation with the unbelievers who deny the truth of the Qur’ān and refuse to believe in resurrection and life after death. This time, however, it does not describe their stubborn rejection; nor does it remind them of the destruction of earlier generations who took the same attitude before them. Instead, it holds before their eyes their destiny on the Day of Resurrection which they deny, and the recompense they will be made to suffer in their next life which they refuse to accept, both described in the most vivid of scenes.
آنها را با همهی اینها روبهرو میکند، در حالی که گرد آمدهاند؛ پرسشهایی پر از سرزنش به آنان میپرسد و از رفتارشان سرشار از شگفتی است: «کجایند اکنون آن شریکانی که ادعا میکردید؟» (آیه ۲۲) از ترس فرو میمانند، ناتوانی خود را درمییابند، درمانده و سرگشتهاند. به خدا سوگند یاد میکنند و به یگانگی او بهعنوان تنها پروردگار اعتراف میکنند: «به خدا، پروردگارمان، که ما هرگز برای او شریک قائل نشدیم.» (آیه ۲۳)
It confronts them with all this when they are gathered together, putting to them questions full of reproach, and loaded with amazement at their attitude: “Where, now, are those partners which you have been claiming?” (Verse 22) They are overwhelmed by fear, realising their weakness, helpless and bewildered. They swear by God, acknowledging that He is the only Lord: “By God, our Lord, we have never associated partners with Him.” (Verse 23)
بار دیگر، آنان در برابر آتش ایستاده و با گذشتهٔ خویش روبهرو میشوند. نگران، ترسان، پشیمان و سرشار از اندوه، میگویند: «ای کاش بازگردانده میشدیم! آنگاه آیات پروردگارمان را تکذیب نمیکردیم و از مؤمنان میبودیم.» (آیهٔ ۲۷) همان روبهرویی بار دیگر تکرار میشود، هنگامی که در برابر پروردگارشان میایستند، در حالی که شرم، اندوه و ترس بر ایشان چیره شده است. او با شکوه و عظمت خویش از ایشان میپرسد: «آیا این حق نیست؟» (آیهٔ ۳۰) آنان با فروتنی پاسخ میدهند: «آری، به پروردگارمان سوگند!» (آیهٔ ۳۰) اما این اقرار دیرهنگام آمده است و هیچ سودی برای ایشان نخواهد داشت، زیرا خداوند به ایشان میفرماید: «پس به سبب آنکه کفر ورزیدید، عذاب را بچشید.» (آیهٔ ۳۰)
Once again they are confronted with their past attitude as they stand before the fire. Worried, afraid, repentant and full of sorrow, they say: “Would that we could return! Then we would not deny our Lord’s revelations, but would be among the believers.” (Verse 27) The same confrontation is repeated again as they stand before their Lord, overwhelmed by shame, sorrow and fear. He, in His majesty, will ask them: “Is this not the truth?” (Verse 30) They will humbly answer: “Yes, indeed, by our Lord!” (Verse 30) But this admission will have come too late to be of any benefit to them, for God will say to them: “Taste, then, the suffering in consequence of your having refused to believe.” (Verse 30)
انکار آگاهانهی حقایق شناختهشده
Wilful Denial Of Known Facts
«کسانی که به ایشان کتاب دادهایم، او را همانگونه میشناسند که پسران خود را میشناسند. اما کسانی که جانهای خویش را تباه کردهاند، هرگز ایمان نخواهند آورد.» (آیه ۲۰) قرآن کریم در چند جا یادآور میشود که کسانی که پیش از این وحی دریافت کرده بودند، یعنی
“Those to whom We had given revelations know this as they know their own sons. But those who have squandered their own souls will never have faith.” (Verse 20) The Qur’ān mentions on several occasions that the people who received earlier revelations, i.e.
یهودیان و مسیحیان، قرآن و راستگویی پیام پیامبر محمد ﷺ را به رسمیت میشناسند، و نیز این واقعیت را که قرآن از سوی خدا بر او نازل شده است. گاهی اهل این کتابهای پیشین به سبب رفتار خصمانهشان نسبت به پیامبر ﷺ و اسلام با این واقعیت روبهرو میشوند. و گاهی نیز مشرکان عرب از این امر آگاه میگردند تا دریابند که اهل کتابهای پیشین از ماهیت وحی کاملاً آگاهند، قرآن را میشناسند، و پیامبر محمد ﷺ تنها حقیقت را میگوید آنگاه که بیان میدارد خدا این کتاب را به همان شیوهای بر او نازل کرده که پیامهای آسمانی را بر پیامبران پیشین فرو فرستاده بود.
the Jews and the Christians, recognize the Qur’ān and the truthfulness of the Prophet Muĥammad’s message as well as the fact that the Qur’ān was revealed to him by God. At times, the people of these earlier revelations are confronted by this fact because of their hostile attitude towards the Prophet and Islam. At other times, the Arab idolaters are told this so that they realize that the people of earlier revelations, are fully aware of the nature of revelation, recognize the Qur’ān and that the Prophet Muĥammad (peace be upon him) tells only the truth when he states that God revealed it to him in the same way as He bestowed messages from on high to earlier prophets.
از آنجا که این آیه به احتمال زیاد در مکه نازل شده است، اشارهٔ آن به اهل کتاب نشان میدهد که خطاب آن به مشرکان بوده است، و این تأکید است که اهل کتاب، قرآن را همانگونه میشناسند که پسران خود را میشناسند. درست است که اکثر آنان به آن ایمان نمیآورند، اما این تنها به این سبب است که خویشتن خویش را تباه کردهاند. در این جهت، آنان همانند مشرکان عرباند که این آیین را رد کردند و بدینسان نیز جان خود را تباه ساختند. هم آیهٔ پیش از آن و هم آیهٔ پس از آن نیز از مشرکان سخن میگویند، واقعیتی که به دیدگاه مکی بودن این آیه وزن میبخشد.
Since this verse was most probably revealed in Makkah, its reference to the people of earlier revelations suggests that it was addressed to the idolaters, emphasizing that the people of earlier revelations recognize the Qur’ān as they recognize their own sons. It is true that the majority of them do not believe in it but this is only because they have squandered their own souls. In this, they are the same as the pagan Arabs who rejected this faith and, thereby, also squandered their souls. Both the preceding and following verses also speak of the idolaters, a fact which lends weight to the view that it is a Makkan revelation.
یک ادعای مخالف با واقعیت
A Contention Contrary To Reality
چه کسی ستمکارتر است از آن که بر خدا دروغ ببندد یا آیات او را تکذیب کند؟ ستمکاران هرگز رستگار نخواهند شد. روزی که همه ایشان را گرد آوریم، آنگاه به کسانی که برای خدا شریک قائل شدند خواهیم گفت:
Who is more wicked than one who invents a falsehood about God or denies His revelations? The wrongdoers shall never achieve success. One day We shall gather them all together, then We shall say to those who associate partners with God:
«کجایند اکنون آن شریکانی که ادعا میکردید؟» آنگاه آنان را هیچ حجتی جز این نخواهد بود که بگویند: «به خدا، پروردگار ما سوگند، ما هرگز برای او شریکی قائل نبودیم.» {ببین چگونه به خودشان دروغ گفتند و آنچه را که به دروغ بر هم بسته بودند، از دستشان رفت.} (آیات ۲۱ تا ۲۴)
“Where, now, are those partners which you have been claiming?” They will have no contention then other than to say, `By God, our Lord, we have never associated partners with Him. “Behold how they have lied to themselves and how they have been forsaken by whatever they have fabricated. (Verses 21-4)
این آیات، حقیقت رفتارها و اعمال مشرکان را، آنگونه که از دید خداوند متعال است، پیش چشمان ایشان قرار میدهند. آغاز آن با پرسشی بلاغی است که واقعیت ستمکاری آنان را ثابت میکند، زیرا ایشان بر خدا دروغ میبندند. آنان ادعا میکنند که از دین او پیروی میکنند، همان دینی که ابراهیم پیامبر ﷺ آن را تبلیغ کرد. افزون بر این، ادعا میکنند آنچه را از گوشت، خوراکیها و آیینهای عبادی حلال یا حرام میدانند – که جزئیات آن در آیات ۱۳۶ تا ۱۴۰ خواهد آمد – خداوند فرمان داده است، در حالی که چنین نیست. به همین ترتیب، برخی از کسانی که امروزه خود را مسلمان مینامند نیز بهدروغ ادعا میکنند که از دین الهیای که پیامبر محمد ﷺ تبلیغ کرد پیروی میکنند. حقیقت این است که آنان قواعد و قوانینی وضع میکنند، موقعیتهایی پدید میآورند و ارزشهایی برقرار میسازند که بهوسیله آنها برای خود اقتدار خداوند را ادعا میکنند. آنان مدعیاند که همه این ابداعات چیزی جز دین الهی نیست. برخی از مردمانی که ایمان خود را در برابر سرایی در جهنم فروختهاند، نیز ادعاهای دروغین ایشان را تأیید میکنند. آنان همچنین وحیهای الهیای را که پیامبر ﷺ برای ایشان آورد رد میکنند، راستی آنها را انکار میکنند و میگویند که از جانب بالا نازل نشدهاند. برعکس، ادعا میکنند که رسوم خودشان، که غرق در جاهلیت است، از سوی خداوند تأیید شده است. همه اینها امروز نیز در بسیاری از جوامع رخ میدهد.
These verses place in front of the idolaters’ eyes the truth of their attitudes and practices, as they are viewed by God Almighty. It begins with a rhetorical question to establish the fact of their wrongdoing as they fabricate lies against God. They profess to follow His faith, as preached by the Prophet Abraham. They further allege that what they make lawful or forbidden of meat, food and worship rituals, which will be detailed in Verses 136-40, have been ordered by God, when they have not. Similarly, some of those who describe themselves as Muslims today falsely claim to follow the Divine faith preached by the Prophet Muĥammad (peace be upon him). The fact is that they enact rules and laws, bring about situations and establish values by which they claim for themselves God’s authority. They allege that all these inventions are nothing other than the divine faith. Some people who have bartered away their faith for a dwelling in hell also endorse their false claims. They also reject the divine revelations which the Prophet brought them, deny their truth, claiming that they have not been bestowed from on high. Conversely, they claim that their own practices, immersed in jāhiliyyah, have been sanctioned by God. All this still happens today in many societies.
حق و افسانه
Truth And Fables
برای آنکه به توصیف نادرست خود از قرآن اعتبار بیشتری ببخشند و مردم را از آن رویگردان کنند، مردی چون مالک بن النضر که برخی از حماسههای فارسی درباره رستم و دیگر پهلوانان افسانهای ایران را فراگرفته بود، هنگامی که پیامبر ﷺ قرآن را تلاوت میکرد، در فاصلهای نزدیک مینشست. پس از آنکه پیامبر محمد ﷺ سخنش را به پایان میبرد، مالک بن النضر به شنوندگان خود میگفت: «اگر محمد ﷺ بتواند برای شما افسانههای پیشینیان را بازگو کند، من میتوانم داستانهای بهتری برایتان بگویم.» سپس برای آنان بخشهایی از حماسهها و تاریخهایی را که آموخته بود، نقل میکرد، به این امید که بدینوسیله مانع شود تا مردم به قرآن گوش فرا دهند.
In order to give more credence to their false description of the Qur’ān and to turn people away from it, a man like Mālik ibn al-Nađr, who had learnt some Persian epics about Rustom and other Persian legendary heroes, used to sit at a short distance from the Prophet when he recited the Qur’ān. After the Prophet Muĥammad (peace be upon him) had finished, Mālik ibn al-Nađr used to say to his audience: “If Muĥammad could tell you some fables of the ancients, I can tell you better ones.” He would then relate to them some of the epics and histories he had learnt, hoping that in this way, he could prevent them from listening to the Qur’ān.
بیگمان سران مکه که از موقعیت و احترام برخوردار بودند، دیگران را از گوش دادن به قرآن باز میداشتند و میکوشیدند خود نیز از خواندن آن دوری گزینند، تا مبادا در برابر منطق نیرومند و برهان انکارناپذیر آن سر تسلیم فرود آورند. به دیگر سخن، از آن میترسیدند که تحت تأثیر آن قرار گیرند: «و آنان دیگران را از آن باز میدارند و خود نیز از آن دور میشوند. و جز خودشان را هلاک نمیکنند، اما نمیفهمند.» (آیه ۲۶)
Indeed, the chiefs of Makkah who commanded a position of authority and respect used to forbid others to listen to the Qur’ān, and they tried to stay away from its reading so that they did not submit to its powerful logic and irrefutable argument. In other words, they feared to be influenced by it: “They forbid [others] to listen to it and go far away from it. They ruin none but themselves, though they do not perceive it.” (Verse 26)
در این نبردِ میانِ قدرتِ بیبدیلِ حق و ساختارِ سست و ناتوانِ باطل، کافی نبود که مردی چون مالکِ بن نَضْر بنشیند و داستانها و تاریخهای گذشتگان را بازگو کند. بلکه سران قریش، پیروانِ خود را از شنیدنِ قرآن بازداشتند و خود نیز مردم را سرگرم میکردند، مبادا خودشان هم در برابر تأثیرِ آن ناتوان بمانند. داستانی که در تاریخِ پیامبرِ ﷺ از اَخْنَس بن شَرِیق، ابوسفیان بن حرب و عَمرو بن هشام، و گوشفرادادنِ پنهانیِ آنان به قرآن، یاد شده است، مشهور است. 4
In this battle between the powerful authority of truth and the feeble structure of falsehood, it was not enough that a man like Mālik ibn al-Nađr sat down to relate the epics and histories of the ancients. Instead, the Quraysh chiefs forbade their followers from listening to the Qur’ān and they also distracted themselves lest they too be unable to resist its influence. A story mentioned in the history of the Prophet about al-Akhnas ibn Sharīq, Abū Sufyān ibn Ĥarb and `Amr ibn Hishām, and their secret listening to the Qur’ān is well known. 4
۴ گزارش کامل این واقعه در فصل بعد آمده است. — یادداشت ویراستار.
4 A full report of this incident is given in the next chapter. — Editor's note.
آرزویی که سودی نمیبخشد
A Wish Availing Nothing
اگر بخواهیم سرانجام تلاشهایشان را بدانیم، کافی است به نتیجه بنگریم: «و کاش میدیدی وقتی را که آنان را بر آتش نگاه داشتهاند! میگویند: ‘ای کاش ما بازگردانده میشدیم! آنگاه آیات پروردگارمان را تکذیب نمیکردیم و از مؤمنان میبودیم.’» (آیهٔ ۲۷)
If we want to know the ultimate end of their efforts, we need only look at the result: “If you could but see them when they will be made to stand before the Fire! They will say: ‘Would that we could return! Then we would not deny our Lord’s revelations, but would be among the believers.’“ (Verse 27)
این صحنه در تضاد با وضعیت آنان در این زندگی است. اکنون آنان در حالتی از پشیمانی، فروتنی و زیان کامل به سر میبرند. این حالت با نگرششان هنگامی که از هدایت روی گرداندند، قدرتشان را به کار گرفتند تا دیگران را نیز به روی گرداندن از آن وادار کنند، و به قدرت و نفوذ خویش فخر میفروختند، مقایسه میشود.
This is the scene which contrasts with their situation in this life. Now they are in a state of regret, humility and total loss. This is compared with their attitude when they turned away from guidance, using their power to force others to also turn away, and boasting about their own strength and influence.
«وَلَوْ تَرَىٰ إِذْ وُقِفُوا عَلَى النَّارِ» (سوره الانعام، آیه ۲۷)
“If you could but see them when they will be made to stand before the Fire!” (Verse 27)
اکنون آنان نمیتوانند روی برگردانند، به استدلالهای خود متوسل شوند، یا دروغهای خویش را تکرار کنند. اگر خودمان آنان را در چنین وضعیتی ببینیم، یقیناً چیزی هولناک خواهیم دید. آرزوی آنان این خواهد بود: «ای کاش بازگردانده میشدیم! آنگاه آیات پروردگارمان را تکذیب نمیکردیم، بلکه از مؤمنان میبودیم.» (آیه ۲۷) آنان میدانند که قرآن وحی خداوند است، و میل ایشان به بازگشت به زمین از آن روست که فرصت دوبارهای داشته باشند تا دیگر این آیات را تکذیب نکنند. آنان ادعا میکنند که مطمئن خواهند شد از مؤمنان باشند.
Now they cannot turn away, use their argumentation, or repeat their falsehoods. If we were to see them ourselves in such a position, we would be sure to see something fearful. Their dearest wish would be: “Would that we could return! Then we would not deny our Lord’s revelations, but would be among the believers.” (Verse 27) They know that the Qur’ān is God’s revelation, and their desire to return to earth is such that they may have a second chance when they no longer deny these revelations. They claim that they would make sure that they would be among the believers.
اینها همه آرزوهایی است که هیچ راهی برای تحققیافتن ندارند. آنان سرشت خود را نمیشناسند، سرشتی که همواره ایمان را رد خواهد کرد. اینکه میگویند اگر بازگردانده میشدند مؤمن میبودند، جز دروغ نیست، زیرا با آنچه بدان دست میزدند اگر آرزوهایشان برآورده میشد، سازگار نیست. آنان این ادعاها را تنها بدان سبب مطرح میکنند که دریافتهاند چقدر تبهکار و بدسرشتاند. آنچه را که در گذشته برای فریب پیروانشان و نشاندادن چهرهای موفق و مرفه از خود پنهان میداشتند، اکنون آشکار میشود: «بلکه آنچه پیش از این پنهان میداشتند برایشان آشکار شده است، و اگر بازگردانده شوند، باز به همان چیزی برمیگردند که از آن نهی شدهاند؛ و آنان قطعاً دروغگویانند.» (آیه ۲۸)
مفاهیم و ارزشهای متضاد
Contrasting Concepts And Values
سورہ اب دو نئے صفحات کھولتی ہے تاکہ دو متضاد منظر پیش کرے۔ پہلا منظر اس دنیاوی زندگی کا ہے جس میں منکرین یہ دعوے کرتے ہیں کہ نہ کوئی قیامت ہوگی، نہ جواب دہی، اور نہ ہی کوئی جزا۔ دوسرا منظر آخرت کا ہے، جب وہ اپنے رب کے سامنے کھڑے کیے جائیں گے اور وہ ان سے اس موقف کے بارے میں پوچھے گا جو انہوں نے اپنی پہلی زندگی میں اختیار کیا تھا: ﴿أَلَيْسَ هَٰذَا بِالْحَقِّ؟﴾ (آیت 30) "کیا یہ حق نہیں ہے؟" یہ سوال انہیں شدید جھٹکا دیتا ہے۔
The sūrah now opens two new pages to draw two contrasting scenes. The first looks at this present life where the unbelievers make their assertions that there will be no resurrection, accountability or reward. The other is in the hereafter when they are stood before their Lord, and He asks them about the positions they adopted in their first life: “Is this not the truth?” (Verse 30) The very question jolts them violently.
آنان با فروتنیِ کامل پاسخ میدهند: «آری، به پروردگارمان سوگند!» (آیه ۳۰) سپس با آنچه از عذابِ دردناک در انتظارشان است روبهرو میشوند. سوره ادامه میدهد و تصویر میکند که در روز قیامت، ناگهان و غافلگیرانه، و پس از آنکه دیدار پروردگارشان را انکار کرده بودند، چگونه سخت مغلوب میشوند. آنان سرشار از اندوهاند و بارهای گناهانشان را بر پشت خود حمل میکنند. این بخش با بیانی پایان مییابد که ارزش واقعی این زندگی را در برابر زندگیِ آخرت، بر پایه معیار حقیقیِ خداوند، نشان میدهد.
They answer in complete humility: “Yes, indeed, by our Lord!” (Verse 30) They are then put face to face with what awaits them of painful suffering. The sūrah goes on to portray how overwhelmed they are in the Last Hour, caught unawares, after they disbelieved in the meeting with their Lord. They are full of sorrow, carrying their burdens on their backs. This is concluded with a statement showing the real value of this life as opposed to the life to come, according to God’s true measure.
{وَقَالُوا إِنْ هِيَ إِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا وَمَا نَحْنُ بِمَبْعُوثِينَ * وَلَوْ تَرَىٰ إِذْ وُقِفُوا عَلَىٰ رَبِّهِمْ ۚ قَالَ أَلَيْسَ هَٰذَا بِالْحَقِّ ۚ قَالُوا بَلَىٰ وَرَبِّنَا ۚ قَالَ فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ * قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقَاءِ اللَّهِ حَتَّىٰ إِذَا جَاءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قَالُوا يَا حَسْرَتَنَا عَلَىٰ مَا فَرَّطْنَا فِيهَا وَهُمْ يَحْمِلُونَ أَوْزَارَهُمْ عَلَىٰ ظُهُورِهِمْ ۚ أَلَا سَاءَ مَا يَزِرُونَ * وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا لَعِبٌ وَلَهْوٌ ۖ وَلَلدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ ۗ أَفَلَا تَعْقِلُونَ} (آیات ۲۹ تا ۳۲) آنان میگویند: «زندگی ما جز همین زندگی دنیا نیست و ما هرگز برانگیخته نخواهیم شد.» و کاش میدیدی آنگاه را که در پیشگاه پروردگارشان بازداشت میشوند. [خداوند] میفرماید: «آیا این حق نیست؟» میگویند: «آری، به پروردگارمان سوگند!» میفرماید: «پس به سزای آنکه کافر میشدید، عذاب را بچشید.» بهراستی زیانکار شدند کسانی که دیدار خدا را تکذیب کردند. تا آنگاه که قیامت ناگهان به سراغشان آید، میگویند: «ای افسوس بر ما که در [کار] آن کوتاهی کردیم!» و آنان بارهای گناهانشان را بر پشتهای خود میکشند. آگاه باشید که چه بد باری بر دوش میکشند! زندگی دنیا جز بازی و سرگرمی نیست، و سرای آخرت برای پرهیزگاران بهتر است. آیا نمیاندیشید؟
تنها آیینی که شایستهٔ انسان است
The Only Faith Worthy Of Man
دورههایی وجود داشت که مردم رویکردی منفی در پیش گرفتند و به فساد، شرارت، ظلم، استبداد، جهل و عقبماندگی اجازه دادند در زندگیشان حاکم شوند، در حالی که همزمان ادعا میکردند مسلمان هستند. آنان این کار را تنها به این دلیل کردند که درکشان از اسلام نادرست بود و باور آنها به آخرت متزلزل و ضعیف شده بود. این رویکرد منفی نمیتوانست نتیجهی فهم درست این دین یا این باور باشد که باید در روز قیامت با خدا روبهرو شوند. هیچکس که به این دیدار حتمی با خدا ایمان دارد و ماهیت این دین را درک کرده باشد، نمیتواند نسبت به زندگی رویکردی منفی اتخاذ کند، یا خود را در عقبماندگی نگه دارد، یا فساد، تباهی و ستم را بپذیرد.
There were periods of time when people adopted a negative attitude allowing corruption, evil, injustice, tyranny, ignorance and backwardness to prevail in their life while claiming at the same time that they were Muslims. They did this only because their understanding of Islam was faulty and their belief in the hereafter was shaken and weakened. Their negative attitude could not be the result of a true understanding of this faith or the belief that they have to face God on the Day of Judgement. No one who believes in this inevitable meeting with God and understands the nature of this religion can adopt a negative attitude towards life or allow himself to remain backward or to accept evil, corruption and tyranny.
در مسیر زندگی، یک مسلمان واقعی خود را بزرگتر و عالیتر از خود زندگی میبیند. او ممکن است از آسایشهای آن بهره ببرد یا از آنها چشم بپوشد، زیرا میداند که اینها در این دنیا برای او حلال و مباحاند، و در روز قیامت که هیچ کس دیگری نمیتواند ادعای آنها را کند، در اختیار او قرار داده خواهند شد. او میکوشد این زندگی را پیش ببرد و بهبود بخشد و از استعدادها و تواناییهایش بهره گیرد، و خرسند است که میداند این وظیفهای است که خداوند بر عهدهاش نهاده، آن هنگام که او را خلیفهٔ زمین قرار داد. او با میل و رغبت با شر، فساد و ظلم میستیزد، هر سختی را تحمل میکند و هر فداکاری را میپذیرد، حتی جان خود را، و میداند که با این کار تنها بر اعتبار خود در آخرت میافزاید. او که دینش را خوب میفهمد، میداند که این زندگی همان جایی است که بذرها کاشته میشوند تا میوهاش در آخرت درو شود. راهی به موفقیت در جهان دیگر وجود ندارد که از این دنیای ما نگذرد.
While going through life, a true Muslim feels that he is bigger and more sublime than life itself. He may enjoy its comforts or ignore them, knowing that they are lawful and permissible to him in this life, placed at his disposal on the Day of Judgement when no one else can claim them. He strives to promote and improve this life and to use its potentials and abilities, happy in the knowledge that this is the duty assigned to him by God when He placed him in charge of the earth. He fights evil, corruption and injustice willingly, bearing any hardship and making every sacrifice, including his own life, knowing that he is simply adding to his credit in the hereafter. Understanding his religion well, he knows that this life is the one in which the seeds are planted, for the fruits to be reaped in the hereafter. There is simply no way to success in the life to come which does not go through this world of ours.
آنچه کافران در حقیقت رد میکنند
What The Unbelievers Actually Reject
صحنهٔ نتیجهٔ نهاییای را که خداوند مقرر کرده است اکنون با بیانی از حقیقت علتهای آن تکمیل میشود: «به یقین زیانکار شدند کسانی که لقای خدا را انکار کردند. هنگامی که رستاخیز ناگهان بر ایشان فرا رسد، فریاد برمیآورند: ای وای بر ما که در زندگیمان کوتاهیهای بسیار کردیم!» و ایشان بارهای سنگین گناهانشان را بر پشت خود حمل خواهند کرد.
The scene portraying the final outcome decreed by God is now complemented with a statement of the truth of its causes: “Lost indeed are they who deny that they will have to meet God. When the Last Hour comes suddenly upon them, they cry, Alas for us! We have neglected much in our lifetime!’ And they will be carrying their burdens on their backs.
«چه بد است آنچه بر دوش خود بار میکنند.» (آیه ۳۱)
Evil indeed is that with which they are burdened.” (Verse 31)
واقعاً این زیان آشکاری است، زیرا هم شامل زیان این دنیاست، چون آنان تمام عمر خود را صرف چیزهای پست، فرومایه و دنیوی کردهاند، و هم زیان آخرت، همانگونه که پیشتر دیدیم. این مردمِ فریبخورده و نادان هیچ احتیاطی در برابر آنچه بهناگهان و همچون ضربهای ناگوار به سراغشان میآید به عمل نیاوردهاند: {تا آنگاه که قیامت ناگهان به سراغشان آید، میگویند: ای حسرت بر ما که در [دنیا] درباره آن کوتاهی ورزیدیم!} (آیه ۳۱). سپس آنان به خرانی بارکش تشبیه شدهاند: {و بارهای خود را بر پشتهایشان میکشند} (آیه ۳۱). در واقع، چهارپایان در وضعیت بهتری هستند، زیرا بارهای معمولی حمل میکنند، در حالی که اینان بارهای گناه بر دوش دارند. چهارپایان بارشان فرود آورده میشود و آزاد میگردند تا آسوده شوند، اما اینان با بارهای خود به سوی جهنم روانه میشوند، و پس از آن سرزنش میشوند: {چه بد است آنچه بر دوش خود میبرند} (آیه ۳۱).
It is indeed an utter loss because it includes the loss of this world, since they have spent their lifetime caring only for what is petty, low and profane, and the loss of the hereafter as we have already seen. Those deluded, ignorant people have not taken any precautions against what comes to them as a sudden shock: “When the Last Hour comes suddenly upon them, they cry, Alas for us! We have neglected much in our lifetime!’“ (Verse 31) They are then portrayed as overladen donkeys: “And they will be carrying their burdens on their backs.” (Verse 31) Indeed, animals are in a better situation because they carry ordinary loads, while these have loads of sin. Animals are unloaded and set free to relax, while these march with their loads to hell, followed by the rebuke: “Evil indeed is that with which they are burdened.” (Verse 31)
سپس این بخش صحنهای هولناک را به تصویر میکشد که دل شنونده را از ترس میلرزاند، و پس از آن صحنهای از زیان کامل و مطلق. این دو صحنه سپس با بیانی درباره وزن و ارزش واقعی این زندگی و زندگی آخرت، بر اساس سنجش خداوند، دنبال میشوند: «زندگی این دنیا جز بازی و سرگرمی گذرا نیست. قطعاً سرای آخرت برای کسانی که پرهیزگارند بهتر است. آیا پس نمیاندیشید؟» (آیه ۳۲) این است ارزش نهایی هر یک از این دو زندگی. چنین نمیتوانست باشد، هنگامی که ساعتی از کار یک روز را بر این سیاره کوچک با ابدیت در فرمانروایی گسترده خداوند میسنجیم. چه ارزشی جز یک سرگرمی میتوان برای ساعتی کار در این زندگی قائل شد، وقتی آن را با جدیت آن جهان بزرگ پس از مرگ مقایسه کنیم.