داستان سفر شبانه پیامبر از مسجد الحرام در مکه به مسجد الأقصی در بیت‌المقدس، و سپس معراج او از آنجا تا بالاترین آسمان و به جهانی که ما از آن چیزی نمی‌دانیم، در چندین روایت آمده است. این داستان موضوع بحث و جدل بسیاری بوده که حتی امروز نیز ادامه دارد. درباره‌ی مکانی که سفر شبانه‌ی پیامبر از آن آغاز شد، روایات گوناگونی وجود دارد. برخی می‌گویند که آن مکان خود مسجد بوده است، که با عبارت آیه سازگار است.
The story of the night journey by the Prophet from the Sacred Mosque in Makkah to the Aqşā Mosque in Jerusalem, and then his ascension from there to the highest heaven and the world of which we know nothing, is mentioned in several reports. It has been the subject of much controversy, which continues even today. There are various reports about the place from which the Prophet’s night journey started. Some suggest that it was the mosque itself, which fits with the phraseology of the verse.
یک روایت از قول پیامبر ﷺ نقل می‌کند: «در حالی که در مسجد، در حِجرِ اسماعیل، نیمه‌خواب بودم، جبرئیل با البُراق نزد من آمد...» همچنین روایت شده است که سفر شبانه‌اش از خانه پسرعمویش، ام‌هانی، آغاز شد. این روایت بر این مبنا پذیرفتنی است که عبارت «مسجد الحرام» تمام محدوده حرم را که پیرامون مسجد است دربر می‌گیرد. از ابن عباس نقل شده که گفت: «تمام محدوده حرم مسجد است.» همچنین روایت شده که پیامبر ﷺ هنگام سفر در خانه ام‌هانی خوابیده بود و پیش از پایان شب به خانه بازگشت. او ماجرا را برای پسرعمویش بازگو کرد و به او گفت: «پیامبران را دیدم و با آنان نماز گزاردم.» هنگامی که قصد داشت برای رفتن به مسجد خانه را ترک کند، ام‌هانی او را بازداشت و گفت: «می‌ترسم اگر آنچه را که هم‌اکنون به من گفتی برای مردم بازگویی، آنان باورت نکنند.» پیامبر ﷺ تصمیم خود را برای گفتن آن به مردم اعلام کرد، «حتی اگر مرا باور نکنند.» هنگامی که پیامبر ﷺ در مسجد نشست، ابوجهل، دشمن سرسخت اسلام، نزد او آمد و پرسید آیا خبر تازه‌ای دارد. پیامبر ﷺ سفر شبانه‌اش را برای او بازگو کرد. ابوجهل مردم را فراخواند تا برای شنیدن این خبر عجیب که پیامبر ﷺ می‌خواست بگوید گرد آیند. هنگامی که پیامبر ﷺ سخن گفت، برخی از آنان به نشانه انکار آنچه شنیده بودند دست می‌زدند و برخی دیگر از شگفتی دست بر سر می‌گذاشتند. کسانی که پیشتر اسلام آورده بودند، اکنون روی برمی‌گرداندند و اعلام می‌کردند که دیگر مسلمان نیستند. برخی نزد ابوبکر، نزدیک‌ترین یار پیامبر ﷺ، رفتند تا واکنش او را بدانند. وقتی به او گفتند که محمد ﷺ ادعا می‌کند در یک شب به بیت‌المقدس رفته و بازگشته است، ابوبکر گفت: «اگر واقعاً چنین گفته، پس راست گفته است.» هنگامی که اظهار شگفتی کردند که چگونه چنین داستان عجیبی را باور می‌کند، ابوبکر گفت: «چه چیز شگفت‌انگیزی در آن است؟ من او را باور می‌کنم وقتی چیزی را می‌گوید که حتی از این هم غیرقابل فهم‌تر است.»
One report quotes the Prophet as saying: “As I was in the mosque, at Ĥijr Ismā`īl, half asleep, Gabriel came to me with al-Burāq...” It is also reported that his journey began from the house of his cousin Umm Hānī. This report is acceptable on the basis that the term, ‘the Sacred Mosque’, includes the whole Ĥaram area, which surrounds the mosque. Ibn `Abbās is reported to have said, “The whole of the Ĥaram area is a mosque.” It is also reported that he was sleeping in Umm Hānī’s house when he was taken on his journey and returned home before the night was over. He related the event to his cousin and told her: “I saw the prophets and led them in prayer.” As he was about to leave to go to the mosque, she stopped him, saying: “I fear that people will not believe you if you tell them what you have just told me.” The Prophet made clear his intention to tell them, ‘even though they would not believe me.’ When the Prophet sat in the mosque, Abū Jahl, the arch-enemy of Islam, went to him and asked him whether he had any news. The Prophet told him of his night journey. Abū Jahl called on people to gather and listen to the strange news the Prophet had to tell them. As the Prophet did so, some of them started clapping as a gesture of rejecting what they heard while others put their hands on their heads in disbelief. Some who had earlier accepted Islam now turned away declaring that they were no longer Muslims. Some went to Abū Bakr, the Prophet’s closest Companion, to find out what his reaction would be. When they assured him that Muĥammad actually claimed to have made the return journey to Jerusalem overnight, Abū Bakr said: “If he has actually said this, he is telling the truth.” When they expressed their amazement that he would believe such a singular story, Abū Bakr said: “What is so surprising? I do believe him when he says something even more incomprehensible.
«او ادعا می‌کند که از جانب خداوند وحی دریافت می‌کند و من او را باور دارم.» سپس به ابوبکر لقب «صدیق» داده شد که به معنای «باورمند راستین و استوار» است.
He says he receives revelations from on high and I believe him.” Abū Bakr was then given the title Şiddīq, which denotes ‘a true and firm believer’.
برخی از آنان به بیت‌المقدس رفته بودند و از این رو از پیامبر ﷺ خواستند که آن را برایشان توصیف کند. تصویر آن در برابر دیدگان او بالا برده شد و او آن را با جزئیات برای ایشان توصیف کرد.
Some of them had been to Jerusalem and so asked the Prophet to describe it to them. Its picture was raised before his eyes and he described it to them in detail.
آنان گفتند که توصیف او دقیق بود. سپس از او خواستند تا درباره کاروان تجاری‌شان و زمان رسیدنش به آنان بگوید. او تعداد شترهای آن و وضعیتشان در آن زمان را برایشان گفت. همچنین به آنان گفت که کاروان در طلوع خورشید در یک روز معین خواهد رسید و شتر سفیدی پیشاپیش آن خواهد بود. در روزی که پیامبر ﷺ تعیین کرده بود، آنان برای اطمینان از رسیدن کاروان بیرون رفتند. هنگامی که خورشید شروع به طلوع کرد، گفتند:
They said that his description was accurate. They then asked him to tell them about their trade caravan and when it would arrive. He told them the number of its camels and its condition at the time. He further told them that it would arrive at sunrise on a particular day, headed by a white camel. On the day appointed by the Prophet, they went out to make sure the caravan arrived. When the sun began to rise, they said:
اینک خورشید طلوع می‌کند. سپس نگریستند و گفتند: و این هم کاروانی که شتر سفیدی پیشاپیش آن است، درست همان‌طور که محمد ﷺ گفته بود. با این حال، باز هم از باور کردن سر باز زدند.
Here is the sun rising. Then they looked and said: And here is the caravan headed by a white camel, just like Muĥammad said. Yet still they refused to believe.
در همان شب، پیامبر ﷺ از بیت‌المقدس به آسمان عروج کرد. میان دانشمندان اختلاف است که آیا پیامبر ﷺ این سفر شبانه را در بیداری انجام داد یا آنکه سفری رویاگونه بود. نقل شده که عایشه، همسر او، گفت: «به خدا سوگند، بدن پیامبر ﷺ هرگز ناپدید نشد، بلکه روح او بود که عروج کرد.» و از حسن [بصری] نقل شده که گفت: همه‌ی آن، خوابی بود که او دید. گزارش‌های دیگر روشن می‌کنند که آن سفری بود که او با بدن و روح انجام داد، و هنگامی که بازگشت، بسترش هنوز گرم بود.
On the same night, the Prophet ascended from Jerusalem to heaven. Disagreement among scholars touches on the point of whether or not the Prophet went on this night journey when he was awake or if it was a dream-like journey. It is reported that `Ā’ishah, his wife, said: “By God, the Prophet’s body was never missing, but it was his soul which ascended.” Al-Ĥasan is reported to have said that it was all in a dream he saw. Other reports make it clear that it was a journey he took, body and soul, and that his bed was still warm when he came back.
به باور قوی‌تر، بر اساس همه روایاتی که در دست است، پیامبر ﷺ از بستر خود در خانه‌ی پسرعمویش برخاست و به سوی کعبه رفت. هنگامی که در حِجرِ اِسماعیل بود، نیمه‌بیدار، در سفرش به بیت‌المقدس برده شد و از آنجا به آسمان عروج کرد، سپس پیش از آنکه بستری که هنوز گرم بود، بازگشت.
The weightier view, on the basis of all the reports we have, is that the Prophet left his bed in his cousin’s home and went to the Ka`bah. When he was at Ĥijr Ismā`īl, half awake, he was taken on his journey to Jerusalem and from there he ascended to heaven, before returning to his bed which was still warm.
پس از روشن شدن این نکته، ما چندان فایده‌ای در بحث‌های طولانی‌ای که مردم در گذشته درباره ماهیت این رویداد، که بی‌تردید واقع شده است، داشته‌اند و هنوز هم دارند، نمی‌بینیم. اینکه آیا این سفر جسمانی بوده یا روحانی، یا رؤیایی بوده که در بیداری یا در خواب دیده شده، تفاوت چندانی ایجاد نمی‌کند. اینکه گفته شود این رویداد نوعی کشف حجاب بود که پیامبر ﷺ را قادر ساخت در لحظه‌ای کوتاه جایگاه‌های دور و عوالم دیگر را ببیند، چیز زیادی از ماهیت این رویداد را تغییر نمی‌دهد. کسانی که حتی اندکی از ماهیت قدرت خداوند و ماهیت نبوت را درک کنند، در این رویداد چیز عجیبی نخواهند یافت. برای قدرت و توانایی خداوند، همه امورِ که به معیار انسانی ما و بر اساس آنچه برای ما آشناست آسان یا دشوار به نظر می‌رسند، یکسان است. آنچه در جهان ما آشناست، نباید ملاکی برای داوری درباره توانایی خداوند قرار گیرد. ماهیت نبوت پیوندی با خداوند است که نمی‌توان آن را با هیچ چیز آشنا در زندگی انسانی مقایسه کرد. اینکه جایگاهی یا عالمی دور به پیامبر ﷺ نشان داده شود، یا اینکه پیامبر ﷺ به آن جایگاه با وسایلی که ما می‌شناسیم یا نمی‌شناسیم سفر کرده باشد، عجیب‌تر یا معجزه‌آمیزتر از دریافت پیام خداوند از سوی او نیست. در واقع ابوبکر این موضوع را به درستی در جای خود قرار داد، زمانی که به مردم مکه گفت که به آنچه حتی دور از فهم‌تر بود، یعنی وحی‌هایی که از بالا دریافت می‌کند، ایمان دارد و پیامبر ﷺ را تصدیق می‌کند.
Having clarified this, we do not see much point in the long arguments people have engaged in over the past, and still do, concerning the nature of this event which certainly took place. Whether it was a physical or spiritual trip, or a vision he saw while awake or asleep, does not make much difference. It does not alter much of the nature of this event to say that it was an act of unveiling that enabled the Prophet to see remote places and worlds in a brief moment. Those who understand even a little of the nature of God’s power and the nature of prophethood will find nothing strange in this event. To God’s power and ability, all matters, which appear easy or difficult by our human standards and according to what is familiar to us, are the same. What is familiar to us in our world is not to be taken as the criterion for making a judgement in relation to God’s ability. The nature of prophethood is a link with God, which may not be compared to anything familiar in human life. That a remote place or world be shown to the Prophet, or that the Prophet visited such a place by means that we know or do not know about, are no more strange or miraculous than for him to receive God’s message. Indeed Abū Bakr put the matter in its proper perspective when he told the people of Makkah that he believed the Prophet in what was even more incomprehensible: the revelations he received from on high.
قریش برای تصدیق راستیِ این سفر شواهد محکمی در اختیار داشتند؛ آنگاه که از پیامبر ﷺ دربارهٔ کاروان تجاری‌شان پرسیدند و سپس هر نکتهٔ جزئی‌ای را که او گفته بود تأیید کردند. اما آنان ناگزیر در آغاز این خبر را با انکار کامل روبه‌رو کردند. نکتهٔ شایان توجه این است که پیامبر ﷺ به سخن پسرعمویش، ام‌هانی، گوش نداد؛ هنگامی که او کوشید وی را از بازگو کردن سفرش بازدارد، از این ترس که واکنش آنان به چیزی که کاملاً ناممکن به نظر می‌رسید، چه خواهد بود.
The Quraysh had ample hard evidence of the truth of this journey when they asked the Prophet to tell them about their trade caravan, and their subsequent verification of every point of detail he mentioned. But they were bound to meet his story with total disbelief at first. The point to be noted here is that the Prophet did not listen to his cousin, Umm Hānī, when she tried to persuade him not to tell them about his journey for fear of their reaction to what would sound totally impossible.
پیامبر ﷺ به راستی پیام خود و واقعیت آن سفر چنان ایمان داشت که بیرون رفت و خبر را به آنان داد، بی‌آنکه چندان به پاسخی که خواهند داد توجه کند. مأموریت او این بود که پیام خود را کامل به ایشان برساند، و او از کسانی نبود که از وظیفه خود طفره روند. برخی از کسانی که به آیین تازه ایمان آورده بودند، بازگشتند.
The Prophet’s trust in the truth of his message and the reality of his journey was such that he went out and told them, paying little heed to how they would receive his news. His mission was to convey to them his message complete, and he was not one to evade his duty. Some of those who had believed in the new faith turned back.
کافران در داستان او مایهٔ تمسخر و تردید در همهٔ سخنانش یافتند. اما هیچ‌یک از این‌ها او را از اعلام حقیقت، آن‌گونه که می‌دید و باور داشت، باز نداشت. در این، پیامبر ﷺ به مدافعان اسلام در همهٔ نسل‌ها درسی می‌آموزد:
Unbelievers found in his story material for ridicule and doubt about everything he said. But none of this made him hesitate to declare the truth as he saw and believed it. In this the Prophet teaches a lesson to the advocates of Islam across all generations:
آنان باید حق را در همه احوال آشکارا اعلام کنند. نباید از واکنشی که این کار برمی‌انگیزد بترسند. نباید بکوشند که ایمان خود را چنان تنظیم کنند که با آنچه مردم دوست دارند بشنوند هماهنگ شود.
they must declare the truth plainly in all situations. They should not fear what reaction this brings about. They must not try to tailor their faith so as to fit in with what people like to hear.
ما همچنین توجه داریم که پیامبر ﷺ تلاش نکرد این رویداد را معجزه یا امری فراطبیعی معرفی کند که مردم را به پیامش ایمان آورد. در واقع مردم همواره از او معجزه می‌خواستند تا ادعاهایش را ثابت کند. اکنون آنان با آن رویداد معجزه‌آسا روبه‌رو شدند و وقتی جزئیاتی را که پیامبر ﷺ مشخص کرده بود راستی‌آزمایی کردند، دانستند که آن درست است. اسلام برای معرفی خود به مردم بر رویدادهای معجزه‌آسا تکیه نمی‌کند. در عوض تنها بر ماهیت پیام خود و جذابیت مستقیمش برای فطرت انسانی، آنگاه که از هر تأثیر آلوده‌کننده پاک شده باشد، تکیه دارد. هنگامی که پیامبر ﷺ از سفرش سخن گفت، نمی‌خواست آن را دلیلی بر راستی پیامش قرار دهد. او تنها یک واقعه‌ی راست را بیان کرد، صرفاً و سادۀ از آن رو که راست بود.
We also note that the Prophet did not try to describe the event as a miracle or a supernatural happening that would make people believe in his message. In fact they were always asking him for a miracle to prove his claims. Now they had the miraculous event and they knew it to be true when they verified the details the Prophet identified. Islam does not rely on miraculous events to present itself to people. Instead it relies only on the nature of its message and its direct appeal to human nature when it is purged of all corrupting influences. When the Prophet spoke out about his journey, he did not seek to make it proof confirming the truth of his message. He only stated a true event, purely and simply because it was true.