همانند سوره‌های ۲ تا ۵ که در جلدهای یک تا چهار بررسی شدند، این سوره در دوره مدنی رسالت پیامبر ﷺ نازل شده است، در حالی که سوره‌های ۶ و ۷ که در جلدهای پنج و شش بررسی شدند، پیش از این، زمانی نازل شدند که پیامبر ﷺ هنوز در مکه بود. همان‌طور که پیش‌تر روشن شده است، رویکرد ما در این تفسیر پیروی از ترتیبی است که در قرآن آمده، نه ترتیب زمانی نزول. یک دلیل آن این است که نمی‌توان با قطعیت کامل زمان نزول هر سوره را تعیین کرد، جز در حد کلی که یک سوره مکی و دیگری متعلق به دوره مدنی است؛ و حتی در همین حد کلی نیز اختلاف نظرهایی وجود دارد. تلاش برای تعیین دقیق ترتیب زمانی نزول هر آیه، بخش یا سوره عملاً ناممکن است، با وجود آن‌که درباره شمار اندکی از آیات، گزارش‌های معتبری از زمان دقیق نزول در دست داریم.

Like Sūrahs 2-5, discussed in Volumes I—IV, this sūrah was revealed in the Madinah period of the Prophet’s mission, while Sūrahs 6 and 7, discussed in Volumes V and VI, were revealed earlier when the Prophet was still in Makkah. As is already clear, our approach in this commentary is to follow the order adopted in the Qur’ān, in preference to the chronological order of revelation. For one thing, it is not possible to be absolutely certain about the time of revelation of each sūrah, except in general terms indicating that one sūrah is a Makkan revelation and another belongs to the Madinah period, but even then there are some differences of views. To try to determine the exact order of when each verse, passage or sūrah was revealed is practically impossible, despite the fact that in the case of a small number of verses we have confirmed reports concerning the exact time of revelation.

با وجود ارزشمند بودنِ تلاش برای بازسازیِ ترتیبِ زمانیِ نزولِ قرآن، در جهتِ روشن کردنِ سیرِ پیشرفتِ نهضتِ اسلامی در زمانِ پیامبر ﷺ، نبودِ شواهدِ روشن و قطعی این تلاش را هم دشوار و هم مسئله‌دار می‌سازد. نتیجه‌گیری‌هایی که به آن‌ها می‌رسیم همواره نامطمئن خواهند ماند و ممکن است به نتایجی جدی یا نادرست بینجامند. از این رو، من ترجیح داده‌ام قرآن را به همان ترتیبِ سنتیِ مندرج در نسخهٔ اصلیِ تدوین‌شده در زمانِ عثمان، خلیفهٔ سوم، ارائه کنم. با این حال، کوشیده‌ام رویدادهای تاریخیِ مرتبط با نزولِ هر سوره را بررسی کنم، با این آگاهی که این کار تنها به‌طور کلی و با احتیاط امکان‌پذیر است. به این ترتیب، تنها در پی آن هستم که تصوری کلی و احتمالی از شرایطی که به نزولِ هر سوره انجامیده به دست دهم.

Valuable as the endeavour to trace the chronological order of revelation may be in trying to establish the pattern of progress of the Islamic movement at the time of the Prophet, the lack of clear and firm evidence makes this endeavour both hard and problematic. The conclusions that we may arrive at will always remain uncertain, and could lead to serious or erroneous results. Therefore, I have chosen to present the Qur’ān in the traditional order given in the original copy finalized at the time of `Uthmān, the third Caliph. However, I try to look at the historical events associated with the revelation of each sūrah, knowing that this can only be done in general and tentative terms. In so doing, I am only trying to give a general and tentative idea of the circumstances leading to the revelation of each sūrah.

این سوره، الانفال، یا غنایم جنگی، پس از سوره ۲، البقره، و اندکی پس از جنگ بدر نازل شد که در ماه رمضان، در سال دوم تقویم اسلامی و تقریباً ۱۹ ماه پس از هجرت پیامبر ﷺ به مدینه روی داد. با این حال، وقتی می‌گوییم این سوره پس از سوره ۲ نازل شده، این سخن تصویر کاملی به دست نمی‌دهد، زیرا سوره ۲ یک‌جا و یک‌بار نازل نشد. برخی از آیات آن در اوایل دوره مدنی و برخی در پایان آن نازل شد، و این امر تقریباً نُه سال به طول انجامید. سوره حاضر، الانفال، میان این دو تاریخ نازل شد، در حالی که سوره ۲ هنوز در فرایند تکمیل شدن بود. این بدان معناست که هر بخش نازل می‌شد و بنا بر دستور الهی که از طریق پیامبر ﷺ داده می‌شد، در جایگاه مناسب خود قرار می‌گرفت. با این همه، معمولاً وقتی می‌گوییم سوره‌ای خاص در فلان تاریخ نازل شده، صرفاً به آغاز نزول آن اشاره می‌کنیم.

This sūrah, al-Anfāl, or The Spoils of War, was revealed after Sūrah 2, The Cow, shortly after the Battle of Badr which took place in Ramađān, in the second year of the Islamic calendar, approximately 19 months after the Prophet’s migration to Madinah. However, when we say that it was revealed after Sūrah 2, our statement does not give a complete picture, because Sūrah 2 was not revealed in full on one occasion. Some of its passages were revealed early in the Madinan period, and some towards its end, stretching over a period of nearly nine years. The present sūrah, al- Anfāl, was revealed sometime between these two dates, while Sūrah 2 was still in the process leading to its completion. This meant that a passage would be revealed and placed in its appropriate position, according to divine instruction given through the Prophet. Normally, however, when we say that a particular sūrah was revealed on such and such date, we are simply referring to the beginning of its revelation.

برخی گزارش‌ها حاکی از آن‌اند که آیات ۳۰ تا ۳۶ در مکه نازل شده‌اند، زیرا به رویدادهایی اشاره دارند که پیش از هجرت پیامبر ﷺ به مدینه در مکه روی داده بود. با این حال، این امر دلیل کافی برای چنین نتیجه‌گیری‌ای نیست. آیات بسیاری در مدینه نازل شده‌اند که به رویدادهای گذشته‌ی دوران مکی اشاره دارند. در همین سوره، آیه‌ی ۲۶ نمونه‌ای از این موارد است. افزون بر این، آیه‌ی ۳۶، که آخرین آیه‌ی این بخش است و گفته شده در مکه نازل شده، از این سخن می‌گوید که مشرکان اموالی را برای آماده‌سازی نبرد احد هزینه کردند؛ نبردی که پس از شکست آنان در بدر رخ داد.

Some reports suggest that verses 30-36 were revealed in Makkah, since they refer to events that took place there before the Prophet’s migration to Madinah. This, however, is not a sufficient reason to draw such a conclusion. Many are the verses revealed in Madinah that refer to past events from the Makkan period. In this sūrah, verse 26 provides such a case. Moreover, verse 36, the last one in the passage claimed to have been revealed in Makkah, speaks of how the idolaters allocated funds to prepare for the Battle of Uĥud, which took place after their defeat at Badr.

آن گزارش‌هایی که مدعی‌اند این آیات در مکه نازل شده‌اند، گفت‌وگوی بسیار بعیدی را نیز نقل می‌کنند. در این گزارش‌ها آمده است که «ابوطالب، عموی پیامبر ﷺ که از او حمایت می‌کرد، از پیامبر ﷺ پرسید: "قومت برای تو چه نقشه‌ای می‌کشند؟" او پاسخ داد: "می‌خواهند با سحر بر من اثر بگذارند، یا مرا بیرون کنند یا بکشند." گفت: "چه کسی این را به تو گفته است؟" پیامبر ﷺ پاسخ داد: "پروردگارم." ابوطالب گفت: "پروردگارت خدای خوبی است. از او مراقبت کن." پیامبر ﷺ فرمود: "من از او مراقبت می‌کنم! نه، بلکه اوست که به خوبی از من مراقبت می‌کند." در تفسیر این گفت‌وگو، آیه ۲۶ نازل شد که می‌فرماید: {و به یاد آورید هنگامی را که اندک بودید و در آن سرزمین ناتوان، و می‌ترسیدید که مردم شما را برباید؛ پس شما را جای داد و با یاری خود نیرومندتان ساخت و از چیزهای پاکیزه روزی‌تان داد، باشد که سپاسگزاری کنید.} (آیه ۲۶)

The reports that claim that these verses were a Makkan revelation also mention a conversation that is highly improbable. They mention that “Abū Ţālib, the Prophet’s uncle who provided him with protection, asked the Prophet: ‘What are your people plotting against you?’ He answered: ‘They want to cast a magic spell on me, or to banish or kill me.’ He said: ‘Who told you this?’ The Prophet replied: `My Lord.’ Abū Ţālib then said: ‘Your Lord is a good one. Take care of him.’ The Prophet said: ‘I take care of Him! No, it is He who takes good care of me.’ By way of comment on this, verse 26 was revealed, saying: “Remember when you were few and helpless in the land, fearful lest people do away with you: how He sheltered you, strengthened you with His support and provided you with many good things so that you might be grateful.” (Verse 26)

ابن کثیر این روایت را ذکر می‌کند و آن را رد می‌کند و می‌گوید: «این بسیار بعید است، زیرا این آیه در مدینه نازل شده است. افزون بر این، کل ماجرا، یعنی زمانی که قریش بزرگان خود را برای گفتگو درباره‌ی چگونگی خلاص شدن از پیامبر ﷺ گرد آوردند و پیشنهادهایی مانند زندانی کردن، تبعید یا کشتن او را مطرح کردند، در آستانه‌ی هجرت پیامبر ﷺ رخ داد، حدود سه سال پس از وفات ابوطالب. هنگامی که ابوطالب درگذشت، پیامبر ﷺ عموی خود را از دست داد که پشتیبانی و حمایت کامل از او کرده بود. از این رو قریش توانستند به او ستم کنند و نقشه‌ای برای کشتن او بچینند.» محمد بن اسحاق، از نخستین زندگی‌نگاران پیامبر ﷺ، چند روایت طولانی از ابن عباس، پسرعموی پیامبر ﷺ که عالمی برجسته بود، درباره‌ی این توطئه‌های قریش نقل می‌کند. او در پایان می‌گوید:

Ibn Kathīr mentions this report and discounts it, saying: “This is highly improbable, because this verse was revealed in Madinah. Besides, the entire event, when the Quraysh convened a meeting of its notables to discuss how they could get rid of the Prophet and the suggestions they made of imprisoning, banishing or killing him, took place on the eve of the Prophet’s migration, about three years after Abū Ţālib’s death. When Abū Ţālib died, the Prophet lost his uncle who had given him full support and protection. The Quraysh were thus able to abuse him and concoct a plot to kill him.” Muĥammad ibn Isĥāq, a very early biographer of the Prophet, transmits a couple of long reports on the authority of Ibn `Abbās, the Prophet’s cousin who was an eminent scholar, concerning these plots by the Quraysh. He concludes by saying:

سپس خداوند به او اجازهٔ خروج داد. پس از آنکه در مدینه مستقر شد، سورهٔ‌ای به نام انفال بر او نازل کرد و او را به نعمت الهی‌اش یادآوری نمود: «و یاد کن زمانی را که کافران درباره‌ات نیرنگ می‌زدند تا تو را به بند کشند یا بکشند یا بیرونت کنند. آنان نیرنگ می‌زنند و خداوند نیز تدبیر می‌کند، و خداوند بهترین تدبیرکنندگان است.» (آیهٔ ۳۰)

“God then gave him permission to depart. After he settled in Madinah, He revealed to him the sūrah entitled al-Anfāl, reminding him of His grace: “Remember how the unbelievers were scheming against you, seeking to keep you in chains or have you slain or banished. Thus they plot and plan, but God also plans. God is above all schemers.” (Verse 30)

این روایت ابن عباس با متن کلی کل سوره همخوانی خوبی دارد و یادآوری‌های آن به پیامبر و یارانش از نعمت‌های خداوند است. وقتی آنان این جنبه‌های لطف خداوند را به یاد می‌آورند، برای انجام وظیفه، مبارزه با دشمنان دینشان و پایداری برانگیخته می‌شوند. از این رو، گفتن اینکه تمام سوره پس از هجرت مسلمانان به مدینه نازل شده، دقیق‌تر است.

This report by Ibn `Abbās fits well with the general text of the complete sūrah, and its reminders to the Prophet and his companions of His grace. When they remember these aspects of God’s grace, they are motivated to fulfil their duty, fight the enemies of their faith and stand firm. Hence, to say that the whole sūrah was revealed after the Muslims’ migration to Madinah is more accurate.

این سوره موضوع خود را جنگ بدر قرار داده است. این نبرد، شرایط، نتایج و تأثیراتش بر تاریخ بشر، نقطه عطفی بزرگ در پیشرفت جنبش اسلامی به شمار می‌رود. خداوند این نبرد را «روزی که حق از باطل جدا شد، روزی که دو گروه با هم روبه‌رو شدند» توصیف می‌کند. (آیه ۴۱)

This sūrah takes up the Battle of Badr as its subject matter. This battle, its circumstances, results and effects on human history constitute a major landmark in the progress of the Islamic movement. God describes this battle as “the day when the true was distinguished from the false, the day when the two hosts met in battle.” (Verse 41)

او نه‌تنها این نبرد را نقطهٔ جدایی‌ای در این زندگی یا در تاریخ بشر می‌داند، بلکه در زندگی آخرت نیز آن را نقطهٔ جدایی می‌شمارد. او در قرآن می‌گوید: «این دو گروه متخاصم در بارهٔ پروردگارشان به ستیزه برخاسته‌اند. برای کافران جامه‌هایی از آتش بریده خواهد شد و آب جوشان بر سرهایشان ریخته خواهد شد، که آنچه در شکم‌ها و پوست‌هایشان است را خواهد گداخت. و برای ایشان گرزهایی از آهن است. هر بار که از شدت عذاب بخواهند از آن بیرون روند، به همان‌جا بازگردانده می‌شوند و به ایشان گفته می‌شود: عذاب آتش را بچشید. و خدا کسانی را که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده‌اند، به باغ‌هایی که از زیر آن‌ها جویبارها روان است داخل خواهد کرد، در آنجا با دستبندهایی از طلا و مروارید آراسته می‌شوند و پوشاک‌شان در آنجا ابریشم است. زیرا آنان به سوی گفتار پاکیزه راهنمایی شدند و به راه ستوده‌شده هدایت یافتند.» (حج: ۱۹-۲۴) برخی روایت‌ها چنین می‌گویند که این آیات دربارهٔ دو گروهی است که در نبرد بدر با یکدیگر روبه‌رو شدند. این امر تأیید می‌کند که این نبرد معیاری است که مردم در زندگی آخرت بر پایهٔ آن از یکدیگر جدا خواهند شد. این سخن خدای متعال برای آنکه تصویری روشن از اهمیت آن روز نبرد به دست دهد، کافی است. ما خواهیم کوشید در بحث از این نبرد، رویدادهای منجر به آن و نتیجهٔ آن، تصوری از ارزش بزرگ آن ارائه دهیم.

He also makes it the parting point not merely in this life or in human history, but also in the life to come. He says in the Qur’ān: “These two adversaries have become engrossed in contention about their Lord. For the unbelievers garments of fire shall be cut out; and scalding water will be poured over their heads, melting all that is in their bellies and their skin. In addition, there will be grips of iron for them. Whenever, in their anguish, they try to get out, they are returned there, and will be told: ‘Taste the torment of fire.’ God will certainly admit those who believe and do righteous deeds into gardens through which running waters flow, wherein they will be adorned with bracelets of gold and pearls, and where silk will be their raiment. For they were guided to the best of words; and so they were guided to the way that leads to the One to whom all praise is due.” (22: 19-24) Some reports suggest that these verses speak of the two hosts that met in battle at Badr. This confirms that this battle provides the criterion by which people shall be distinguished in the life to come. This statement by God Almighty is sufficient to give us a clear idea of the importance of that day of battle. We will try to give an idea of its great value as we discuss the battle, the events leading to it and its outcome.

نویسندگان شکست‌خورده و معذرت‌خواه که می‌کوشند از جهاد اسلامی دفاع کنند، غالباً دو اصل کاملاً متمایز را با هم مخلوط می‌کنند. اصل نخست این است که اسلام صریحاً با اجبار مردم به پذیرش هر عقیده‌ای مخالف است؛ اصل دوم رویکردی است که می‌کوشد نیروهای سیاسی و مادی‌ای را که مانع رسیدن پیام اسلام به مردم می‌شوند از میان بردارد، تا مردم خود را در برابر خدا تسلیم کنند. این دو اصل آشکارا متفاوت‌اند و هرگز نباید با یکدیگر اشتباه گرفته شوند. اما این نویسندگان به سبب همان شکست‌خوردگی‌شان می‌کوشند جهاد را به آنچه امروزه «جنگ دفاعی» نامیده می‌شود محدود کنند. ولی جهاد اسلامی امری کاملاً متفاوت است و هیچ ربطی به جنگ‌هایی که امروزه مردم برپا می‌کنند، یا به انگیزه‌ها و شیوه‌های ارائه آن‌ها ندارد. انگیزه‌های جهاد اسلامی را می‌توان در سرشت خود اسلام، در نقش آن در زندگی انسان، و در اهدافی یافت که خداوند برای آن مقرر فرموده و به منظور تحقق آن‌ها، آخرین فرستاده‌اش ﷺ را با پیام کامل خود مبعوث کرده است.

Writers with a defeatist and apologetic mentality who try to defend Islamic jihād often confuse two clearly different principles. The first is that Islam comes out clearly against forcing people to accept any particular belief, while the second is its approach that seeks to remove political and material forces that try to prevent it from addressing people, so that they may not submit themselves to God. These are clearly distinct principles that should never be confused. Yet it is because of their defeatism that such writers try to limit jihād to what is called today ‘a defensive war’. But Islamic jihād is a totally different matter that has nothing to do with the wars people fight today, or their motives and presentation. The motives of Islamic jihād can be found within the nature of Islam, its role in human life, the objectives God has set for it and for the achievement of which He has sent His final Messenger with His perfect message.

ما می‌توانیم دین اسلام را اعلامیه‌ای برای رهایی بشر از بندگی مخلوقات، از جمله هوای نفس خود انسان، توصیف کنیم. این دین همچنین اعلام می‌کند که تمام الوهیت و ربوبیت در سراسر هستی تنها از آن خداست. این موضوع چالشی است برای همه نظام‌هایی که حاکمیت را به انسان در هر شکل و صورتی نسبت می‌دهند. در واقع، این شورشی است علیه هر وضعیت انسانی که در آن حاکمیت، یا در حقیقت الوهیت، به انسان داده می‌شود. وضعیتی که اقتدار نهایی را به انسان‌ها می‌دهد، در حقیقت آن انسان‌ها را به مقام خدایان ارتقا می‌دهد و اقتدار خود خدا را غصب می‌کند. اسلام به عنوان اعلامیه رهایی انسان، به معنای بازگرداندن اقتدار خدا به خود اوست و طرد غاصبانی است که بر جوامع انسانی بر اساس قوانین ساخته دست بشر حکومت می‌کنند. به این ترتیب، هیچ انسانی در جایگاه ربوبیت بر دیگر مردم قرار نمی‌گیرد. اعلام اقتدار و حاکمیت خدا به معنای از میان برداشتن هر گونه پادشاهی بشری و برقراری حکومت خدا، پروردگار جهانیان، است. به تعبیر قرآن کریم: «وَهُوَ الَّذِي فِي السَّمَاءِ إِلَٰهٌ وَفِي الْأَرْضِ إِلَٰهٌ» {و او در آسمان معبود است و در زمین معبود است} [43: 84] «إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ ۚ أَمَرَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ ۚ ذَٰلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ» {فرمان تنها از آنِ خداست. او دستور داده که جز او را نپرستید. این است دین استوار، ولی بیشتر مردم نمی‌دانند} [] «قُل:

هنگامی که ماهیت اسلام را آن‌گونه که پیش‌تر توضیح داده شد درک کنیم، به ناگزیر بودن جهاد، یعنی کوشش در راه خدا، پی می‌بریم که علاوه بر شکل دعوت، شکلی نظامی نیز به خود می‌گیرد. همچنین درمی‌یابیم که جهاد هرگز تدافعی نبوده است، به آن معنای محدودی که امروزه اصطلاح «جنگ تدافعی» عموماً بر آن دلالت دارد.

When we understand the nature of Islam, as it has already been explained, we realize the inevitability of jihād, or striving for God’s cause, taking a military form in addition to its advocacy form. We will further recognize that jihād was never defensive, in the narrow sense that the term `defensive war’ generally denotes today.

این همان معنای محدود است که شکست‌طلبانی بر آن تأکید می‌کنند که زیر فشار اوضاع کنونی و حملات حیله‌گرانه‌ی خاورشناسان تسلیم می‌شوند. در حقیقت، مفهوم جهاد در راه خدا حرکتی مثبت است که هدفش آزاد ساختن انسان در سراسر جهان است و در هر وضعیت و در هر مرحله، از وسایل مناسب برای رویارویی با آن بهره می‌گیرد.

It is this narrow sense that is emphasized by the defeatists who succumb to the pressure of the present circumstances and to the Orientalists’ wily attacks. Indeed the concept of striving, or jihād, for God’s cause represents a positive movement that aims to liberate man throughout the world, employing appropriate means to face every situation at every stage.

اگر ناگزیر باشیم جهاد اسلامی را دفاعی توصیف کنیم، آنگاه باید معنای واژهٔ «دفاع» را اصلاح کنیم تا به معنای دفاع از بشریت در برابر همهٔ عواملی باشد که مانع آزادی و رهایی انسان‌ها می‌شوند و آزادی آنان را محدود می‌کنند. این موانع ممکن است به صورت مفاهیم و باورها، و نیز به صورت نظام‌های سیاسی‌ای باشند که تمایزهای اقتصادی، طبقاتی و نژادی می‌آفرینند. هنگامی که اسلام پدیدار شد، این جهان از چنین موانعی انباشته بود و برخی از صورت‌های آن هنوز در جاهلیت امروز ادامه دارد.

If we must describe Islamic jihād as defensive, then we need to amend the meaning of the term `defence’ so that it means the defending of mankind against all factors that hinder their liberation and restrict their freedom. These may take the form of concepts and beliefs, as well as political regimes that create economic, class and racial distinctions. When Islam first came into existence, this world was full of such hindrances, some forms of which persist in present- day jāhiliyyah.

وقتی اصطلاح «دفاع» را به این معنای گسترده‌تر به کار ببریم، می‌توانیم انگیزه‌های جهاد اسلامی را در سراسر جهان درک کنیم و ماهیت اسلام را بفهمیم. در غیر این صورت، هر تلاشی برای یافتن توجیهی دفاعی برای جهاد، در معنای محدود و معاصر «دفاع»، نشان‌دهنده فقدان درک از ماهیت اسلام و نقش آن در این جهان است. چنین تلاش‌هایی می‌کوشند هر شاهدی را بیابند تا ثابت کنند که مسلمانان نخستین برای دفع تجاوز همسایگان به سرزمین مسلمانان به جهاد می‌رفتند، سرزمینی که به نظر برخی تنها به شبه‌جزیره عربستان محدود می‌شود. همه این‌ها از شکست‌طلبی آشکار حکایت دارد.

مکہ میں الہی حکم کے تحت جنگ سے باز رہنا ایک طویل المدتی حکمتِ عملی کا محض ایک مرحلہ تھا۔ ہجرتِ نبوی ﷺ کے بعد مدینہ کے ابتدائی دنوں میں بھی یہی صورتِ حال تھی۔ تاہم، مدینہ کی مسلم جماعت کو جو مؤقف اختیار کرنے پر مجبور کیا، وہ محض مدینہ کے دفاع اور اسے حملے سے محفوظ بنانے کی ضرورت نہ تھی۔ یہ بلاشبہ ایک بنیادی مقصد تھا، مگر یہ کسی طور حتمی مقصد نہ تھا۔ اس مقصد کے حصول نے وہ وسیلہ اور وہ محفوظ بنیاد فراہم کی جہاں سے ان رکاوٹوں کو ہٹایا جا سکتا تھا جو انسان کو جکڑے ہوئے تھیں اور اس سے اس کی آزادی چھینتی تھیں۔

Holding back from fighting in Makkah, by divine order, was only a stage in a long-term strategy. The same was the case in the early days after the Prophet’s migration to Madinah. However, what made the Muslim community in Madinah take its stance was not merely the need to defend Madinah and make it secure against attack. This was certainly a primary objective, but it was by no means the ultimate one. Achieving this objective provided the means and the secure base from which to remove the obstacles that fettered man and deprived him of his freedom.

بعلاوه، کاملاً قابل فهم است که مسلمانان در مکه از به دست گرفتن سلاح خودداری کنند. تبلیغ اسلام تا حد معقولی آزاد بود. پیامبر ﷺ که از حمایت قبیلهٔ خود، بنی هاشم، اطمینان داشت، توانست پیام خود را آشکار کند؛ آن را خطاب به افراد و گروه‌ها بیان کرد و اصول و عقاید روشن آن را در برابر ایشان نهاد. هیچ قدرت سیاسی سازمان‌یافته‌ای نبود که او را از این کار، یا افراد را از شنیدن سخن او بازدارد. از این رو، در این مرحله نیازی به توسل به زور نبود. دلایل دیگری نیز وجود داشت که در جلد سوم، صفحات ۱۹۷-۱۹۸، هنگام تفسیر آیه‌ای که می‌گوید: «آیا ندیدی کسانی را که به ایشان گفته شد: دست‌های خود را [از جنگ] بازدارید، و نماز را برپا دارید و زکات بدهید...؟» بیان کردیم. شاید مفید باشد که بخشی از آنچه در آنجا گفته‌ایم را در اینجا نقل کنیم:

Besides, it is perfectly understandable that Muslims should refrain from taking up arms in Makkah. Advocacy of Islam was reasonably free. Assured of protection by his own clan, the Hāshimites, the Prophet was able to declare his message, addressing it to individuals and groups and putting to them its clear principles and beliefs. There was no organized political power to stop him from doing so, or to stop individuals from listening to him. Hence, there was no need at this stage to resort to force. There were other reasons which we outlined in Volume III, pp. 197-198, when commenting on the verse that says: “Are you not aware of those who have been told, ‘Hold back your hands [from fighting], and attend regularly to prayer, and pay your zakāt... ?’” It may be useful to quote here a part of what we stated there:

۱. یکی از دلایل ممکن این است که دورۂ مکی دورهٔ تربیت، آموزش و آماده‌سازی گروه خاصی از مردم در شرایط معین بوده است. یکی از اهداف چنین برنامه‌ای این بود که ذهن عرب را به پایداری و تحمل سختی‌های شخصی و جمعی واداشته و آن را وسیله‌ای برای فراتر رفتن از خودخواهی‌های فردی قرار دهد. خود فرد و جامعهٔ بلافصل او دیگر نباید محور و محرک اصلی زندگی او باشند. مردم باید خویشتن‌داری و خودکنترلی را می‌آموختند و یاد می‌گرفتند که چگونه در برابر خشم و غضب فوری، چنان‌که طبیعت آنان بود، واکنش نشان ندهند. آنان لازم بود رفتار کردن به‌عنوان اعضای یک جامعهٔ سازمان‌یافته را بیاموزند، جامعه‌ای که رهبری مرکزی دارد و باید در همه‌چیز با آن مشورت شود و از آن فرمان برده شود، صرف‌نظر از آنکه این امر تا چه اندازه با آداب و سنت‌های ایشان متفاوت باشد. این، سنگ بنای بازسازی منش عرب بود تا جامعه‌ای مسلمان، متمدن، منظم و غیرقبیله‌ای را پدید آورد که رهبری حاکم را به رسمیت بشناسد.

هنگامی که وضعیت را با تمام شرایط مرتبط با آن بررسی می‌کنیم، درمی‌یابیم که این استدلال که جهاد چیزی جز یک جنگ دفاعی به معنای محدود اصطلاح نیست، نمی‌تواند پابرجا بماند. کسانی که می‌کوشند دلایل صرفاً دفاعی برای توجیه گسترش اسلام بیابند، در زمانی که مسلمانان ناتوان‌اند، زیر حملات خاورشناسان به گوشه‌ای رانده می‌شوند. در واقع امروزه مسلمانان، جز اقلیت کوچکی که مصمم‌اند اعلامیه اسلامی آزادی انسان از هر اقتداری جز اقتدار خداوند را تحقق بخشند، از اسلام بسیار دورند.

When we review the situation with all its relevant circumstances, we realize that the argument that jihād is nothing more than a defensive war, in the narrow sense of the term, cannot hold. Those who try to find pure defensive reasons to justify the expansion of Islam find themselves cornered by Orientalists’ attacks at a time when Muslims are powerless. Indeed Muslims today are far removed from Islam, except for a small minority who are determined to implement the Islamic declaration of man’s liberation from all authority except that of God.

گسترش اسلام نیازی به توجیهی جز آنچه در قرآن بیان شده، ندارد.

The spread of Islam does not need to find any justification other than those stated in the Qur’ān:

با یہ بات ماننے والے لوگوں کو چاہیے کہ وہ خدا کی راہ میں جنگ کریں، وہ لوگ جو دنیا کی زندگی کے بدلے آخرت کی زندگی خرید لیں۔ اور جو کوئی خدا کی راہ میں جنگ کرے، خواہ وہ قتل ہو جائے یا غالب آ جائے، ہم اسے عظیم اجر عطا کریں گے۔ اور تمھیں کیا ہو گیا ہے کہ تم خدا کی راہ میں ان بے بس مردوں، عورتوں اور بچوں کی خاطر جنگ نہیں کرتے جو فریاد کرتے ہیں: "اے ہمارے رب! ہمیں اس بستی سے نکال جس کے لوگ ظالم ہیں، اور اپنی طرف سے ہمارے لیے کوئی حامی بھیج، اور ہمارے لیے کوئی مددگار بھیج۔" جو ایمان لائے ہیں وہ خدا کی راہ میں جنگ کرتے ہیں، اور جنھوں نے کفر کیا وہ شیطان کی راہ میں جنگ کرتے ہیں۔ پس شیطان کے دوستوں سے جنگ کرو، بے شک شیطان کی چال کمزور ہے۔ (4: 74-76)

Let them fight in God’s cause — all who are willing to barter the life of this world for the life to come. To him who fights in God’s cause, whether he be slain or be victorious, We shall grant a rich reward. And why should you not fight in the cause of God and the utterly helpless men, women and children who are crying, “Our Lord! Deliver us from this land whose people are oppressors, and send forth to us, out of Your grace, a protector, and send us one that will help us.” Those who believe fight in the cause of God, and those who reject the faith fight in the cause of evil. Fight, then, against the friends of Satan. Feeble indeed is the cunning of Satan. (4: 74-76)

به کسانی که کفر ورزیدند بگو: اگر (از کفر و دشمنی) باز ایستند، آنچه گذشته است بر آنان بخشوده خواهد شد؛ و اگر (به همان راه) بازگردند، پس سنت پیشینیان (که با تکذیب پیامبران، هلاک شدند) گذشته است. و با ایشان بجنگید تا فتنه‌ای نماند و دین همه از آنِ خدا گردد. پس اگر باز ایستند، همانا خدا به آنچه انجام می‌دهند بیناست.

اسلام نظامی است که از سوی خداوند آمده و هدف آن استقرار اصل بنیادین حاکمیت خدا و بندگی مردم تنها برای اوست. این نظام، این اصل را در قالب یک جامعه انسانی عملی می‌سازد که در آن مردم کاملاً از بندگی هر کسی جز خدا آزادند. بدین ترتیب، مردم تنها تابع قانون خدا هستند و با این کار، اقتدار او، یا به عبارت دیگر، الوهیت او، آشکار می‌شود.

Islam is a system given by God and it aims to establish the fundamental principle of God’s sovereignty and people’s servitude to Him alone. It gives practical implementation of this principle in the form of a human society where people are totally free from servitude to anyone other than God. Thus, people are governed only by God’s law, demonstrating His authority, or, in other words, His Godhead.

بر این اساس، اسلام حق دارد تمام موانع سر راه خود را برطرف کند و بدون هیچ گونه مانعی مانند نظام سیاسی یا آداب و رسوم اجتماعی، آزادانه با مردم سخن بگوید. نگاه به اسلام به این شکل، بسیار دور از نگاه به آن به عنوان نظامی محلی متعلق به کشور یا ملیت خاصی است که تنها حق دارد در مرزهای ملی خود از خویش دفاع کند.

As such, Islam has the right to remove all obstacles in its way and address people freely, without any impediments such as a political system or social customs and traditions. Viewing Islam in this way is far removed from viewing it as a local system of a particular country or nationality, having the right to defend itself within its national borders.

اگرچه در هر دو صورت اسلام ناچار به جنگ بوده است، این دو دیدگاه از زمین تا آسمان با یکدیگر فاصله دارند. با این حال، انگیزه‌ها، دلایل، اهداف و نتایج جهاد در این دو مفهوم به‌طور گسترده‌ای متفاوت است. درک ما از این‌ها بخشی از باورها، راهبردها و اهداف ماست.

The two views are worlds apart, even though in both cases Islam would have had to fight. However, the reasons, motives, objectives and results of jihad under the two concepts are widely different. Our understanding of these is part of our beliefs, strategies and aims.

اسلام حق دارد که پیش‌قدم شود. اسلام آیینِ قومِ خاصی یا نظامِ کشورِ معینی نیست. نظامی است که خداوند برای تمام جهان فرستاده است. از این رو، حق دارد برای برداشتنِ همه‌ی موانعی که آزادیِ انتخابِ انسان را در بند می‌کشد، اقدام کند. آیینی است که هیچ فردی را به پذیرشِ خود وادار نمی‌کند؛ تنها به موقعیت‌ها و حکومت‌هایی می‌تازد تا افراد را از تأثیراتِ انحرافی‌ای که فطرتِ انسانی را تباه می‌کند و آزادیِ انسان را محدود می‌سازد، رها سازد.

It is the right of Islam to take the initiative. It is not the creed of a particular people or the system of a particular country. It is a system given by God for the entire world. As such, it has the right to take action to remove all obstacles that fetter man’s freedom of choice. It is a faith that does not force itself on any individual; it only attacks situations and regimes in order to free individuals from deviant influences that corrupt human nature and restrict man’s freedom.

در ادامه توضیح ماهیت جہاد و ماہیت خود اسلام، در مقالهای که عالم بزرگ مسلمان، ابوالاعلیٰ مودودی نوشته است، آمده است که ما آن را به طور مفصل نقل خواهیم کرد.۴ این برای هر کسی که بخواهد درکی روشن از این موضوع داشته باشد که در شیوه تفکر جنبش اسلامی محوری است، بسیار مهم است.

Further explanation of the nature of jihād and the nature of Islam itself is given in a paper written by the great Muslim scholar, Abū’l A`lā Mawdūdī, which we will quote here at length.4 This is very important for anyone who wishes to formulate a clear understanding of this issue which is central to the way of thinking of the Islamic movement.

در زبان عامیانه، واژه «جهاد» معادل «جنگ مقدس» در انگلیسی دانسته می‌شود. از مدتی پیش، مفسران غیردوستانه به آن رنگ‌آمیزی می‌کنند، گویی که چیزی جز تعصب محض نیست؛ تصویری از گروهی انبوه از متعصبان مذهبی که شمشیر در دست و ریش زیر لب، پیش می‌تازند و «الله اکبر» (خدا بزرگ است) سر می‌دهند. برای تشدید این تصویرسازی، چشمانشان پر از خون نشان داده می‌شود. هر جا که کافر (غیرمسلمان) را ببینند...

In common parlance the word jihād’ equates with holy war in English. For a considerable time now unfriendly interpreters have been adding spin to it as if it were nothing but pure zealotry — giving an image of a horde of religious fanatics surging forward, swords in hands, beards tucked under their lips, and chanting Allāhu Akbar (God is great). To intensify this imagery, their eyes are shown as filled with blood. Wherever they see an infidel (non- Muslim)

آنان دست بر او می‌گذارند و او را مجبور می‌کنند که اعلام کند هیچ معبودی جز خدا نیست، وگرنه با اعدام روبه‌رو خواهد شد. بدین ترتیب، تبلیغاتچیان با برچسب «تاریخ این ملت بوی خون می‌دهد» تصویری استادانه از ما ساخته‌اند. با این حال، نقاشان این تصویر، همان خیرخواهان دیرینه ما هستند که خود طی قرن‌های متمادی درگیر جنگی ناپاک با مردمان تهیدست و بیچارهٔ جهان بوده‌اند. تاریخ، چهرهٔ بسیار زشتی از غربیان را نشان می‌دهد: آنان با انواع سلاح‌های مرگبار به مردمان جهان یورش بردند، بازارهایی برای کالاهایشان ساختند، در پی منابع خام گشتند، سرزمین‌هایی برای استعمار جستند و معادنی برای بهره‌کشی یافتند، تا شهوت بی‌پایان خود برای ثروت دیگران را سیراب کنند. جنگ آنان برای خدا نیست، بلکه برای طمع است تا خواسته‌های نفس پست‌ترشان را برآورده سازد. برای آنان همین بس است که دیگران منابعی داشته باشند تا آنان را ثروتمند کند، تا دست به خون‌ریزی خود بزنند. بدتر از آن، سرزمین‌های دیگران را ضمیمهٔ خود کرده و نیروی انسانی مازاد خود را در آن‌ها ساکن ساخته‌اند. برخی حتی برای چنین اقدامات تنبیهی شایستگی یافته‌اند، اگر موقعیت جغرافیایی سرزمینشان دسترسی به قلمروی را فراهم می‌کرد که می‌خواستند بر آن چیره شوند.

they lay their hand on him and force him to declare that there is no deity except God or face execution. The spin masters have thus painted us masterly with their tag: “This nation’s history smells of blood.” Ironically, our picture makers are our old well wishers who have themselves been involved in an unholy war for the past many centuries against the poor and the wretched of the earth. History reveals a very ungainly picture of Westerners: equipped with all kinds of deadly weapons, they have thrown themselves on the peoples of the world establishing markets for their goods, searching for raw material resources, looking for lands to colonize, and minerals to exploit so that they can fuel their never-ending lust for other people’s wealth. Their war is not for God but for greed to satisfy the demands of their baser selves. For them, it is enough of a reason for their bloodletting pursuits if others have resources to enrich them. Worse, they have annexed other people’s lands where they have settled their surplus manpower. Some people even qualified themselves for such punitive action if their geographical areas provided access to a territory that they wanted to overpower.

صرف‌نظر از بلاغت‌گویی، هنگام تحلیل علل ناخوشایند شدنِ جهادِ فی‌سبیل‌الله برای غیرمسلمانان و نیز مسلمانان، به دو سوءبرداشتِ اصلی برمی‌خوریم. نخستین سوءبرداشت این است که اسلام، تنها یک دینِ دیگر پنداشته شده است. دومین سوءبرداشت بر این واقعیت متمرکز است که مسلمانان به‌مثابه یک ملت، به معنایی که این واژه معمولاً در ذهن مردم دارد، نگریسته می‌شوند. بنابراین، این دو سوءبرداشت نه‌تنها مفهوم جهاد را مخدوش کرده‌اند، بلکه کلِ چهره‌ی اسلام را نیز آسیب زده و تصویری بسیار ناپسند از مسلمانان ارائه داده‌اند.

Rhetoric aside, when we try to analyze the causes that have made jihād for God’s sake an ungainly proposition for the non-Muslims as well as Muslims, we find two primary misconceptions behind it. The first lies in the fact that Islam has been misconceived as just another religion. The second centres around the fact that the Muslims are being viewed as a nation in the sense that this noun is generally perceived. Thus, two misconceptions have distorted not only the concept of jihād but have also damaged the whole complexion of Islam, giving Muslims a very bad image.

در عرف عام، دین چیزی جز مجموعه‌ای از چند اصل اعتقادی و چند آیین عبادی نیست. بر این اساس، دین بی‌شک امری شخصی است. انسان حق دارد هر آیینی را که می‌خواهد برگزیند. همچنین می‌تواند بر پایه وجدان خود، هر معبودی را که اراده کند پرستش کند. و اگر احساس راحتی کند، حتی می‌تواند در تلاش برای گسترش آن در سراسر جهان شرکت کند و با دیگران به مناظره بپردازد. این گونه ایمان به شمشیر برای پشتیبانی نیازی ندارد. طرفداران دین سنتی ممکن است به حق بپرسند:

In common parlance, religion is nothing but a combination of a few articles of faith, and a few worship rituals. In this sense religion is doubtless a matter of private concern. One has the right to choose any faith one likes. One can also follow one’s conscience in worshipping any deity one wants. And if one feels comfortable with it, one can even become part of the effort to spread it across the globe engaging others in polemics. This kind of faith does not need a sword for support. The proponents of traditional religion may rightly ask:

«آیا می‌خواهید مردم را با زور به پذیرفتن دینتان وادار کنید؟» این پرسشی معتبر است که ناگزیر مطرح خواهد شد، اگر اسلام به یک دین صرف، به معنای رایج این واژه، فروکاسته شود. در حقیقت، هنگامی که اسلام تنها به یکی از ادیان تقلیل یابد، جهاد در کلیت نظام اسلام خودبه‌خود بی‌اعتبار می‌شود.

“Do you want to beat people into embracing your faith?” This is a valid question that will inevitably be asked if one reduces Islam to a religion, in the common nuance of the word. In fact, once Islam is reduced to just another faith, then jihād invalidates itself in the overall scheme of Islam.

به همین ترتیب، ملت چیست جز گروهی همگون از مردم که بر اساس اعتقاد مشترک به برخی ارزش‌های بنیادین، خود را از دیگر گروه‌ها متمایز می‌داند. به این معنا، گروهی که به ملت تبدیل شده است، تنها به دو دلیل می‌تواند دست به سلاح ببرد: هنگامی که دیگران بکوشند حقوق مشروع آن را از آن سلب کنند، یا هنگامی که به دیگران یورش برد تا حقوق ایشان را از ایشان بستاند. در وضعیت نخست، آن گروه از پشتوانه اخلاقی برای دفاع برخوردار است؛ اما حتی در این حالت نیز برخی صلح‌طلبان ممکن است آن را ناپسند شمارند. وضعیت دوم فاقد محتوای اخلاقی لازم برای توجیه یورش مسلحانه است. جز یک دیکتاتور بی‌رحم، کسی نمی‌کوشد چنین تجاوزی را توجیه کند.

بنابراین، اگر اسلام یک دین باشد و مسلمانان یک ملت، آنگاه جهاد آن ویژگی‌های مهمی را از دست می‌دهد که آن را به بخشی مهم از عبادت اسلامی تبدیل می‌کند.

Thus, if Islam is a religion and the Muslims are a nation, then jihād loses its most significant qualities that make it an important part of Islamic worship.

از نظر دقیق، اسلام نه صرفاً یک دین به معنای رایج آن است، و نه واژه «مسلمان» نام یک ملت است.

Strictly speaking, Islam is neither a mere religion in the common sense, nor is the denomination “Muslim” the name of a nation.

اسلام چیست؟ اسلام مفهومی انقلابی و یک شیوهٔ زندگی است که می‌کوشد نظم اجتماعی حاکم را دگرگون کند و آن را بر اساس دیدگاه خود بازسازی نماید. بر پایهٔ این تعریف، واژهٔ «مسلم» نامِ یک حزب انقلابی بین‌المللی می‌شود که اسلام می‌کوشد آن را برای اجرای برنامهٔ انقلابی خود تشکیل دهد. جهاد بیانگر آن مبارزهٔ انقلابی است که در آن حداکثر بهره‌گیری از منابعی صورت می‌گیرد که حزب اسلامی در خدمت هدف خود بسیج می‌کند.

So what is Islam? Islam is a revolutionary concept and a way of life, which seeks to change the prevalent social order and remould it according to its own vision. Based on this definition, the word `Muslim’ becomes the name of an international revolutionary party that Islam seeks to form in order to put its revolutionary programme into effect. Jihād signifies that revolutionary struggle involving the utmost use of resources that the Islamic party mobilizes in the service of its cause.

همانند دیگر مفاهیم انقلابی، اسلام از واژه‌های رایجی که پیش‌تر در کاربرد بوده‌اند پرهیز می‌کند و به جای آن اصطلاحاتی دقیق‌تر برمی‌گزیند تا جنبه‌های بنیادین آن به‌روشنی متمایز بماند. از جمله این اصطلاحات ویژه، واژه «جهاد» است که کارکردی روشن دارد. اسلام عمداً واژه‌هایی را که بر جنگ دلالت دارند کنار می‌گذارد و به جای آن واژه «جهاد» را به کار می‌برد که معادل واژه انگلیسی «struggle» (تلاش و کوشش) است. با این حال، واژه عربی بسیار گویاتر است و دلالت‌های گسترده‌تری دارد، زیرا به معنای به‌کارگیری تمام توان برای پیشبرد یک هدف است.

Like other revolutionary concepts, Islam avoids common words already in currency and opts for a more precise terminology so that its radical aspects stand distinct. As part of this special terminology, jihād serves a clear purpose. Islam deliberately discards words denoting war. Instead, it uses the word jihād, which is the equivalent of the English word “struggle”. The Arabic word, however, is far more expressive and carries broader connotations, as it stands for exerting one’s utmost endeavour to promote a cause.

ممکن است کسی بپرسد که چرا واژه‌های قدیمی کنار گذاشته شدند و اصطلاحات تازه ساخته شد؟ پاسخ در این نکته نهفته است که واژه «جنگ» همواره برای درگیری مسلحانه میان ملت‌ها و امپراتوری‌ها به کار رفته است که هدفشان دستیابی به منافع شخصی یا ملی است و هیچ ایدئولوژی یا اصول والاتری در آن نیست. از آنجا که اسلام به چنین ملاحظات دنیوی نمی‌پردازد، کل واژگان قدیمی را کنار گذاشت. اسلام نیز خود را ملزم به یک دغدغه ملی نمی‌داند.

جهاد اسلامی صرفاً تلاش و کوشش نیست؛ باید تنها برای خدا باشد۔

Islamic jihād is not the mere exertion of effort; it has to be for God alone.

بنابراین، ضروری است که جهاد تنها در راه خدا، یا به تعبیر عربی، «فی سبیل الله»، انجام گیرد. این عبارتی ویژه است که به مجموعه خاصی از اصطلاحاتی تعلق دارد که پیش‌تر از آن یاد کردم. ترجمه تحت‌اللفظی آن «در راه خدا» است. هرچند این ترجمه درست است، برخی افراد تنگ‌نظر می‌پندارند که وادار کردن دیگران به پذیرش اسلام نیز زیر همین عنوان قرار می‌گیرد. چنین برداشتی تنها نشان‌دهنده تصورات سخت‌گیرانه و محدود آنان است. با این حال واقعیت این است که در واژگان اسلامی، این عبارت دلالت‌ها و پیامدهای بسیار گسترده‌تری دارد.

Thus, it is imperative that jihād be undertaken only for God’s cause, or to use the Arabic phrase, `fī sabīlillāh’. This is a special phrase that belongs to the particular repertoire of terminology that I have mentioned. Literally translated, it means `in the way of God.’ True as this translation is, some narrow- minded people imagine that coercing others to accept Islam falls under this heading. Such understanding only betrays their rigidly narrow concepts. The fact remains that in the Islamic lexicon it has much wider connotations and implications.

برای مثال، هر کاری که به رفاه جمعی مربوط باشد و هیچ ملاحظهٔ دنیوی در آن نباشد، برای خداست. از همین رو، صدقه‌ای که شخصی برای کسب سود اخلاقی یا مادی می‌دهد، نوع‌دوستانه نیست. اما اگر نیت این باشد که با کمک به فقیران، خدا خشنود شود، آن کار در دایرهٔ «فی سبیل‌الله» قرار می‌گیرد. بنابراین این اصطلاح مخصوص کارهایی است که از ملاحظات خودخواهانه پاک‌اند و تنها انگیزه‌شان یاری رساندن به بهبود وضع انسان‌ هاست؛ و با این کار، خدای متعال که غایت نهایی همهٔ تلاش‌های انسانی است، خشنود می‌شود. تنها دلیل افزودن قید «فی سبیل‌الله» همین است.

For example, any work that involves collective well-being with no worldly considerations is for God. That is why a charity dispensed by a person for a moral or material return is not altruistic. If, however, the intention is to please God by helping the poor, it will fall within the purview of fisabīlillāh. Thus, this term is specific to those works that are unsoiled by selfish considerations, solely motivated by the desire to help improve the human situation. And that in doing so will please God the Exalted, who is the end-all of all human endeavours. This is the sole reason for adding the condition of ft sabīlillāh.

یعنی هرگاه کسی قصد داشته باشد که نظام زندگی را با اسلام جایگزین کند، نباید هیچ ملاحظه‌ی خودمحورانه‌ای داشته باشد. به بیان دیگر، نباید بخواهد قیصری را با قیصر دیگری عوض کند. تلاش او برای این رسالت نیز نباید حتی سایه‌ای از طلب ثروت، شهرت یا افتخار برای خودش داشته باشد. بلکه تمام کوشش و فداکاری‌اش باید متوجه برپایی نظامی عادلانه برای بشریت باشد، و تنها رضای خدا را در نظر داشته باشد، نه خشنودی هیچ کس دیگر.

خلاصهٔ پیام اسلام را می‌توان چنین بیان کرد: «ای مردم، پروردگارتان را بپرستید؛ همان که شما و کسانی را که پیش از شما بودند آفرید، تا شاید پرهیزگار شوید.» ({2: 21}) اسلام خطاب خود را نه به صاحبان مزارع و طبقهٔ ثروتمند صنعتگران، و نه به دهقانان و کارگران صنعتی، بلکه به تمامی بشریت قرار می‌دهد. مخاطبان آن انسان‌ها هستند (نه طبقات):

One can summarize the Islamic message as follows: “Mankind, worship your Lord who has created you and those who lived before you, so that you may become God-fearing.” (2: 21) Islam does not address itself to the farm holders and the moneyed class of industrialists, or to the peasants and industrial workers, but rather to the whole of mankind. Its audiences are human beings (not classes):

اگر تو بندهٔ کسی جز خدا هستی، پس باید این را رها کنی. و اگر آرزوی آن داری که بر بشریت خدایی کنی، این اندیشه را از ذهنت بیرون کن، زیرا هیچ کس حق ندارد خود را بر دیگران برتر بشمارد. همهٔ شما باید برابر با یکدیگر در بندگی خدا درآیید. بدین ترتیب، دعوت اسلامی جهانشمول است و دگرگونی کامل را فرا می‌خواند. حق فرمانروایی تنها از آنِ خداست و جز او هیچ‌کس را این حق نیست.

for if you are subservient to someone other than God, then you should give this up. If you crave to be a deity over humanity, then push this out of your mind for none has the right to exalt himself over others. You must all enter into God’s servitude as equals. Thus, the Islamic call is universal, inviting a total change. It is to God alone that the right to rule belongs, and none else.

به بیان دیگر، هیچ کس این اختیار را ندارد که ارباب دیگران شود و آنچه را خود درست یا نادرست می‌داند بر ایشان تحمیل کند. پذیرفتن چنین جایگاهی برای هر کسی، در حقیقت انتساب الوهیت به اوست، و این بی‌تردید وضعیت انسان را پیچیده می‌سازد.

Expressed differently, nobody has the authority to become the master of others, dictating to them what he thinks is right and wrong. To acknowledge anyone as such is to attribute Godhead to him, which undoubtedly complicates the human situation.

آنچه تحریف فطرت راستین انسان را موجب می‌شود و او را از راه راست الهی منحرف می‌کند، این است که خدا را در زندگی خود از یاد می‌برند و در نتیجه سرشت حقیقی خود را فراموش می‌کنند. پیامدی که این امر به بار می‌آورد به همان اندازه فاجعه‌بار است. از یک سو، برخی افراد، طبقات یا گروه‌ها با ادعای الوهیت برمی‌خیزند و با تکیه بر قدرت خود، دیگران را به بندگی می‌کشند. از سوی دیگر، به سبب این گرایش به کنار گذاشتن خدا از زندگی و در پی آن تحریف سرشت حقیقی انسان، شمار زیادی از مردم خود را در برابر الوهیت قدرتمندان تسلیم می‌کنند و حق آنان را برای تصمیم‌گیری درباره خویش می‌پذیرند. همان‌گونه که گفتم، این سرچشمه ستم در جهان است: اسلام نخستین ضربه را بر این دستگاه الوهیت‌بخشی فرود می‌آورد. اسلام آشکارا و روشن می‌گوید: «از فرمان کسانی که از حد می‌گذرند پیروی مکن؛ همان‌ها که در زمین فساد می‌کنند و اصلاح نمی‌کنند.» ([۲۶: ۱۵۱-۱۵۲]) «خود را با کسانی که صبحگاهان و شامگاهان پروردگارشان را می‌خوانند و خشنودی او را می‌طلبند، شکیبا نگه دار. چشمانت را از آنان به زیور زندگی دنیا مگردان. از کسی که دلش را از یاد ما غافل کرده‌ایم و از هوای نفس خود پیروی می‌کند و کارش از حد گذشته است، اطاعت مکن.» ([۱۸: ۲۸]) «آنان کسانی‌اند که مردم را از راه خدا باز می‌دارند و می‌خواهند آن را کج نشان دهند و به آخرت کافر هستند.» ([۱۱: ۱۸])

بدون هیچ شک و تردیدی، همه پیامبران رهبران انقلابی بودند. و انقلابی‌ترین ایشان محمد ﷺ بود. با این حال، آنچه پیامبران را از سایر انقلابیون جدا می‌کرد، رویکرد متعادل آنان به زندگی و احساس عدالت و برابری بی‌آلایش‌شان بود. انقلابیونِ غیرپیامبر، با وجود نیت خیرشان، احساس عدالت و برابری‌شان کج‌وکوله بود. [مشکل، پیشینه‌های نسبی ایشان بود.] چنین انقلابیونی یا از طبقات ستم‌دیده برخاسته بودند یا با حمایت آنان به قدرت رسیده بودند. جای شگفتی نیست که همه چیز را از منظر طبقاتی می‌دیدند. دیدگاهشان با تعصب طبقاتی رنگ می‌گرفت، نه با ملاحظات انسانی یا بی‌طرفی. میان نفرت از طبقه‌ای خاص و تعصب به نفع طبقه‌ای که از آنان حمایت می‌کرد، نوسان داشتند. از این رو راه‌حلشان برای ستم، واکنشی بود و خود به همان دام می‌افتادند و به طبقه‌ای تازه از ستمگران بدل می‌شدند. برای آنان تدوین یک نظام جمعی متعادل امری ناممکن بود. برخلاف این، هر قدر پیامبران و یارانشان مورد آزار و اذیت قرار می‌گرفتند، جنبش انقلابی‌شان از کینه و تلخی برکنار می‌ماند.

There is not a shadow of doubt that all the prophets were revolutionary leaders. And the most revolutionary among them was Muĥammad (peace be upon him). However, what separated the prophets from the rest of the revolutionaries is their balanced approach towards life, their untainted sense of justice and equality. The non-prophet revolutionaries, despite their being well intentioned, had a tilted sense of justice and equality. [The problem being their relative backgrounds.] Either such revolutionaries came from the oppressed classes or they rose with their support. Small wonder then that they viewed everything from a class perspective. Their vantage was coloured by their class bias and not by humanity considerations or impartiality. They swung between hatred for a particular class and their bias for the class that supported them. Hence why their solution for oppression was reactive, leading them to fall into the same trap and making them a new class of oppressors. For them to formulate a balanced collective system was an impossible proposition. Contrary to this, no matter how much the prophets and their companions were persecuted, their revolutionary movement remained free from resentment and bitterness.

این امر ممکن بود، زیرا آنان تحت نظارت مستقیم خداوند متعال کار می‌کردند؛ خدایی که دچار هیچ ضعف انسانی نیست و نه رابطهٔ ویژه‌ای با هیچ طبقه‌ای از مردم دارد و نه کینه‌ای نسبت به کسی. از این رو پیامبران با عدالت به امور می‌نگریستند. تنها خواست ایشان این بود که مطمئن شوند منافع بشریت تأمین می‌شود، با برپا کردن نظامی که در آن مردم بتوانند حقوق مشروع خود را در چارچوب امکانات قانونی‌شان به دست آورند، و با ایجاد تعادلی کامل میان منافع فردی و منافع اجتماعی. شاید همین امر توضیح دهد که چرا جنبش‌های به رهبری پیامبران هرگز به جنگ طبقاتی تبدیل نشدند. برنامهٔ بازسازی ایشان برای تحمیل یک طبقه بر طبقهٔ دیگر طراحی نشده بود. بلکه آنان راه عدالت را پیش گرفتند، به گونه‌ای که مردم در رشد مادی و معنوی خود فضای برابر داشتند.

This was possible for they worked under the direct supervision of God, the Exalted, who does not suffer from any human weakness nor does He have a particular relation with any class of people or a grudge against anyone. This is why the prophets viewed things with justice. Their sole desire was to make sure that humanity’s interests were served by bringing about a system in which people could exercise their due rights while living within legitimate means, and by creating a perfect balance between individual and societal interests. This perhaps explains why the prophet-led movements never turned into class warfare. Their reconstruction programme was not designed to impose one class over another. Rather, they followed the course of justice in a manner that people had equal space for their material and spiritual growth.

در این ارائهٔ کوتاه، دشوار است که کل نظم اجتماعی‌سیاسی اسلام را شرح دهم. با حفظ محدودیت‌های موضوعم، می‌خواهم بر این نکته تأکید کنم که اسلام صرفاً مجموعه‌ای از عقاید و مناسک نیست، بلکه قانونی جامع برای زندگی است که می‌کوشد همهٔ شیوه‌های ستمگرانهٔ زندگی را از میان بردارد و برنامهٔ خود را برای رفاه انسان عرضه کند.

In this short presentation it is difficult for me to spell out the entire sociopolitical order of Islam. Keeping within the constraints of my subject, I wish to emphasize the point that Islam is not merely the amalgamation of certain dogmas and rituals but rather a comprehensive code of life that seeks to blot out all oppressive modes of life and introduce its own programme for human welfare.

برای رسیدن به این هدف، اسلام مخاطبان گسترده‌تری را می‌جوید و با در آغوش گرفتن کل بشریت، به گروه خاصی محدود نمی‌شود. در واقع، حتی تا آنجا پیش می‌رود که ستمگران، از جمله پادشاهان و ثروتمندان بسیار ثروتمند، را دعوت می‌کند تا در چارچوب مشروعی که آفریدگارشان تعیین کرده است زندگی کنند. اسلام می‌گوید اگر آنان حق را بپذیرند، از آرامش و امنیت برخوردار خواهند شد. در اینجا، دشمنی با انسان‌ها وجود ندارد.

To meet this end, Islam seeks a wider audience by embracing humanity and not just a particular group. In fact, it even goes to the extent of inviting oppressors, including kings and the super rich, to come and live within the legitimate bounds fixed by their Creator. If they accept the truth, it says, they will have peace and security. Here, there is no enmity toward human beings.

اگر دشمنی وجود دارد، آن دشمنی با ستم، بی‌نظمی اجتماعی و فساد اخلاقی است.

If there is hostility, it is towards oppression, social disorder, and immorality.

به بیان دیگر، این حکم متوجه کسانی است که با تصاحب آنچه از آنِ ایشان نیست، از حدود فطری خود تجاوز می‌کنند.

In other words, it is towards those who by taking what is not theirs, transgress their natural limits.

علاوه بر این، هر کس که این پیام را بپذیرد، به هر طبقه، نژاد، ملت و کشوری که تعلق داشته باشد، در جامعه اسلامی از حقوق و جایگاهی برابر برخوردار خواهد بود؛ و بدین ترتیب آن حزب انقلابی جهانی را پدید می‌آورد که قرآن آن را «حزب الله» می‌نامد، یا همان چیزی که به «حزب اسلامی» یا «امت مسلمان» نیز شناخته می‌شود.

Besides, whoever embraces this message no matter to what class, race, nation, and state he or she belongs, will have equal rights and status in the Islamic society, creating thus that universal revolutionary party which the Qur’ān describes as “Hizb Allāh” or what is also known as the “Islamic party” or “the Muslim ummah”.

همین که این حزب شکل می‌گیرد، برای پیشبرد اهداف آفرینش خود به جهاد می‌پردازد. این امر نباید شگفت‌انگیز باشد، زیرا با اقتضای موجودیت آن هماهنگ است: حزب می‌کوشد تا جاهلیت را در زندگی انسان با یک نظام متوازن بازسازی اجتماعی جایگزین کند؛ نظامی که قرآن از آن با عنوان «کلمةالله»، یعنی کلمهٔ خدا، یاد می‌کند.

از بحث‌های گذشته باید این نکته روشن شده باشد که جهاد اسلامی در پی جایگزین کردن سلطه‌ی نظام‌های غیراسلامی است. این انقلاب سرزمینی نیست بلکه بین‌المللی است، هرچند در آغاز، اعضای جبهه‌ی مسلمانان، هرجا که زندگی می‌کنند، باید بر همان مکان تمرکز کنند. با این حال، هدف نهایی آن باید یک انقلاب جهانی باشد، به این دلیل ساده که هر ایدئولوژی انقلابی‌ای که ویژه‌ی انسان است و خواهان رفاه همگانی است، نمی‌تواند خود را به یک دولت یا ملت خاص محدود کند. ذات آن ایجاب می‌کند که کل جهان را در بر گیرد، زیرا حقیقت خود را در چارچوب جغرافیا محصور نمی‌کند. از نظر آن، حقیقت تجزیه‌ناپذیر است: اگر در یک سوی رودخانه حقیقت باشد، در سوی دیگر نیز همان حقیقت است. هیچ بخشی از بشریت نباید از مهربانی آن محروم بماند. هر جا که انسان‌ها ستم ببینند، باید به یاری آنان بشتابد. این است فرمان پیام آن. قرآن نیز همین را می‌گوید:

The discussion so far should clarify the point that Islamic jihād seeks to replace the dominance of non-Islamic systems. This revolution is not territorial but international, though as a starter the members of the Muslim party, wherever they live, should focus on that place. Their eventual goal should, however, be a world revolution for the simple reason that any revolutionary ideology, which is humanity specific and seeking universal welfare, cannot reduce itself to a particular state or nation. It is innate in its nature to embrace the whole world, for the truth refuses to be confined to geography. For it, truth is indivisible: if it is truth on one side of a river, it is the same truth on the other side as well. No segment of humanity should be barred of its compassion. Wherever humans are oppressed, it must come to their rescue. Such is the dictate of its message. The Qur’ān says the same:

«و چرا در راه خدا و در راه مردان، زنان و کودکان مستضعفی که می‌گویند: "پروردگارا! ما را از این شهری که مردمش ستمگرند بیرون ببر، و از جانب خود سرپرستی برای ما قرار ده، و از جانب خود یاوری برای ما بگمار" نمی‌جنگید؟»

“And why should you not fight in the cause of God and the utterly helpless men, women and children who are crying, ‘Our Lord! Deliver us from this land whose people are oppressors, and send forth to us, out of Your grace, a protector, and send us one that will help us.’“ (4: 75)

علاوه بر این، با وجود اینکه مردم به مرزهای ملی تقسیم شده‌اند، روابط انسانی ذاتاً جهانی است. در حقیقت، هیچ دولتی نمی‌تواند به تعهدات ایدئولوژیک خود پایبند باشد اگر دولت‌های همسایه دیدگاه آن را نسبت به انسان نداشته باشند. بنابراین، برای گسترش رسالت حزب مسلمانان در بهبود وضعیت انسانی، اجتناب‌ناپذیر است که نظام اسلامی از دیدگاه محلی‌گرایانه فراتر رود و جهان‌شمول را در آغوش بگیرد. از یک سو، باید برای پیام خود دامنه‌ای جهانی جستجو کند و همه را به آغوش خود برای زندگی بهتر دعوت نماید. از سوی دیگر، بسته به منابع قدرت خود، باید دولت‌های غیراسلامی را وادار کند که طویله‌های خود را پاک کنند، وگرنه با جاروب پاک‌کننده حکومت اسلامی روبه‌رو شوند.

Besides, split as the peoples are into national confines, human relations are universal by their nature. In fact, no state can live up to its ideological moorings if neighbouring states do not share its vision of humanity. For the spread of the Muslim party’s mission of improving the human situation, it is thus inevitable that the Islamic system should rise above the parochial outlook and embrace the universal. On the one hand, it should seek a global reach for its message inviting everyone to its fold for a better life. On the other hand, depending on its power resource, it should force non-Islamic governments to clean their stables or face the cleansing sweep of Islamic governance.

با توجه به این شرح از ماهیت اسلام، نقش جهاد و اهمیت آن، و همچنین شیوه زندگی‌ای که اسلام در پی اجرای آن است و راهبرد جهاد آن با مراحل تدریجی‌اش، اکنون می‌توانیم به نبرد بدر و اهمیت آن بپردازیم. این نبردی است که خداوند آن را «یوم الفرقان» نامیده است. همچنین می‌توانیم به این سوره، یعنی سوره انفال، که به این نبرد می‌پردازد، نگاه کنیم.

In the light of this exposition of the nature of Islam, the role of jihād and its importance, as well as the way of life Islam seeks to implement and its strategy of jihād and what it involves of progressive stages we can now consider the Battle of Badr and its importance. This was a battle which God describes as the Day of Distinction. We can also look at this sūrah, al Anfāl, which comments on this battle.

همانطور که پیش‌تر گفته شد، غزوهٔ بدر نخستین اقدام جهادی اسلام نبود. پیش از آن، چندین سریه اعزام شد، اما جنگ تنها در یکی از آن‌ها رخ داد که گروه کوچکی به فرماندهی عبداللہ بن جحش بود و هفده ماه پس از هجرت پیامبر ﷺ به مدینه روی داد. همهٔ این اقدامات با اصل بنیادینی که مفهوم جهاد اسلامی بر آن استوار است همسو بود، اصلی که در این مقدمه به‌طور کامل بحث شد. درست است که همهٔ آن‌ها علیه قریش بود، همان قریشی که پیامبر ﷺ و یاران گرامی‌اش را از خانه‌هایشان بیرون راند و حرمت خانهٔ محترم عبادت را که اسلام و پیش از آن به‌درستی پاس می‌داشت، نقض کرد. اما این، پایهٔ مفهوم جهاد اسلامی نبود. پایه این است که اسلام می‌خواهد همهٔ انسان‌ها را از بندگی هر مخلوقی رها سازد تا تنها آفریدگار را بپرستند. می‌خواهد خدایی را تنها از آن خدا بداند و هر قدرت ستمگری را که انسان‌ها را به بند می‌کشد از میان بردارد. قریش نیروی ستمگر بلافصلی بود که مانع می‌شد مردم عربستان به پرستش تنها خدا روی آورند و تنها حاکمیت او را بپذیرند. از این رو، اسلام بنا بر راهبرد کلی خود چاره‌ای جز مبارزه با این قدرت ستمگر نداشت. این کار این مزیت اضافی را نیز داشت که بی‌عدالتی‌ای را که یاران گرامی پیامبر ﷺ در مکه متحمل شده بودند برطرف می‌کرد و امنیت سرزمین مسلمانان در مدینه را در برابر هرگونه تجاوز احتمالی تضمین می‌نمود.

As stated earlier, the Battle of Badr was not the first action of Islamic jihād. Prior to it, a number of expeditions were sent out, but fighting took place during only one of these, involving the small company led by `Abdullāh ibn Jaĥsh, 17 months after the Prophet’s migration to Madinah. All of these were in line with the fundamental principle underlying the concept of Islamic jihād, which I have fully discussed in this Prologue. They were all, it is true, directed against the Quraysh which drove the Prophet and his noble companions away from their homes, violating the sanctity of the Inviolable House of worship that was rightly observed under Islam and prior to its advent. But this was not the basis upon which the concept of Islamic jihād is founded. The basis is that Islam wants to liberate all mankind from servitude to any creature, so that they may serve only the Creator. It wants to establish Godhead as belonging to God alone, and remove all tyrannical authority that enslaves human beings. The Quraysh was the immediate tyrannical power which prevented people in Arabia from turning to the worship of God alone and acknowledging only His sovereignty. Hence, in line with its overall strategy, Islam had no option but to fight this tyrannical power. This had the added advantage of removing the injustice suffered by the noble companions of the Prophet in Makkah, and ensuring the security of the Muslim homeland in Madinah against any possible aggression.

ابن اسحاق روایت می‌کند:

Ibn Isĥāq reports:

قریش صبح‌گاهان به راه افتاد تا به مسلمانان نزدیک شود. وقتی پیامبر ﷺ دید که آنان به دره وارد می‌شوند، فرمود: «پروردگارا، این قریش است که با همه غرور و خودبزرگ‌بینی‌اش آمده تا با تو ستیز کند و فرستاده‌ات را دروغگو بخواند. پروردگارا، آن پیروزی را که به من وعده داده‌ای به من عطا فرما. پروردگارا، امروز آنان را نابود کن.» پیامبر ﷺ عتبة بن ربیعه را دید که بر شتری سرخ‌رنگ سوار است و فرمود: «اگر در میان این مردم کسی خِرَد داشته باشد، همان مرد سوار بر شتر سرخ است. اگر از او فرمان ببرند، به راه رشد خواهند رفت.» خفاف بن ایماء بن رحضة الغفاری، یا پدرش، وقتی قریش از نزدیک خیمه‌گاه او می‌گذشت، برای آنان گوشت ذبح‌شده‌ای که آماده کرده بود به هدیه فرستاد و پیامی هم فرستاد که آماده است با مردان و سلاح یاریشان کند. آنان برای او پیام سپاس فرستادند و افزودند: «بیش از وظیفه‌ات عمل کرده‌ای. اگر با مردانی همانند خودمان بجنگیم، بر آنان برتری داریم، اما اگر با خدا بجنگیم، چنان که محمد می‌گوید، هیچ‌کس را یارای ایستادگی در برابر خدا نیست.» وقتی قریش فرود آمد، برخی از مردان آنان، از جمله حکیم بن حزام، به آبشخور پیامبر ﷺ آمدند و پیامبر ﷺ به یارانش دستور داد که به آنان اجازه دهند هرچه می‌خواهند انجام دهند. هر یک از آنان که از آن آبشخور نوشید، در بدر کشته شد، جز حکیم بن حزام که بعدها مسلمانی نیکو شد. از آن پس، هرگاه می‌خواست سوگندی بسیار استوار یاد کند، می‌گفت: «به آن کسی که در روز بدر مرا نجات داد.» وقتی قریش فرود آمد، عمیر بن وهب جمحی را فرستادند تا شمار سپاه مسلمانان را به درستی برآورد کند. او سوار بر اسب گرد سپاه چرخید و سپس نزد قوم خود بازگشت و گفت: «سیصد تن‌اند، کم و بیش. اما اندکی درنگ کنید تا ببینم آیا پشتیبانی پنهانی دارند.» او به عمق دره رفت، اما چیزی نیافت. بازگشت و این گزارش را داد: «پشتیبانی پنهانی نیافتم، اما فاجعه و کشتار بسیار می‌بینم. آنان جز شمشیرهای خود هیچ پناهی ندارند. گمان می‌کنم هیچ‌یک از ایشان را نخواهیم کشت مگر آنکه پیش از آن، یکی از ما را بکشد. اگر آنان بتوانند یکی از ما را بکشند، زندگی برای ما ارزشی نخواهد داشت. خودت تصمیم بگیر.» چون حکیم بن حزام این سخن را شنید، نزد عتبه بن ربیعه رفت و به او گفت: «تو مرد محترم قریش و بزرگ مطاع آن هستی.

The Quraysh marched on in the morning to draw near to the Muslims. When the Prophet saw them coming into the valley, he said: “My Lord, this is the Quraysh demonstrating all its conceit to contend against You and call Your Messenger a liar. My Lord, grant me the victory You have promised me. My Lord, destroy them today.” The Prophet saw `Utbah ibn Rabī`ah riding a red camel, and said: “If any of these people has some wisdom, it is the man with the red camel. If they obey him, they will follow good counsel.” Khufāf ibn Aymā’ ibn Raĥđah al-Ghifārī, or his father, sent to the Quraysh some slaughtered animals he had prepared for them as a gift as they passed close to his quarters. He also sent them a message that he was ready to support them with men and arms. They sent him a message of thanks, and added: “You have done more than your duty. If we are fighting men like us, we are more than a match for them, but if we are fighting God, as Muĥammad says, then no one can stand up to God.” When the Quraysh encamped, some of their men, including Ĥakīm ibn Ĥizām, came up to the Prophet’s basin and the Prophet ordered his Companions to let them do what they wanted. Every one of them who drank from the basin was killed in Badr, except for Ĥakīm ibn Ĥizām who later became a good Muslim. Subsequently, if he wished to swear very firmly, he would say: “By Him who saved me on Badr day.” When the Quraysh had encamped, they sent `Umayr ibn Wahb of Jumaĥ to make a good guess at the number of Muslim troops. He went around the troops on his horse before returning to his people to say: “They are three hundred, give or take a few. But hold on a while and I will see if they have any hidden support.” He went far into the valley, but found nothing. He came back with this report: “I have found no hidden support, but I can see a catastrophe and much killing. They simply have no protection apart from their swords. I think that we will not kill any one of them without him killing one of us first. Should they be able to kill their number from our side, life would not be worth living. You make your own decision.” When Ĥakīm ibn Ĥizām heard that, he went to `Utbah ibn Rabī`ah and said to him: “You are the honourable man of the Quraysh and its obeyed master.

این سوره در تفسیر و شرح نبرد بدر نازل شد؛ نبردی که خلاصه‌ای از آن را پیش‌تر بیان کردیم. این سوره رویدادهای آشکار این نبرد را تصویر می‌کند و همچنین نیروی نهفته‌ای را که پشت این رویدادها بود نشان می‌دهد و اینکه خداوند چگونه توالی رویدادها را تعیین کرد. افزون بر این، مسیر و خطی را که در طول تاریخ بشر دنبال شده است آشکار می‌سازد. این سوره همه این‌ها را با زبان منحصربه‌فرد قرآن و سبک بی‌همتای آن توصیف می‌کند. ما در جریان بحث از متن، همه این موارد را به‌تفصیل بیان خواهیم کرد. در اینجا تنها خطوط اصلی سوره را برجسته خواهیم ساخت.

It was in comment on the Battle of Badr, of which we have given a brief outline, that this sūrah was revealed. It portrays the obvious events of this battle, and also shows the ultimate power behind the events and how God determined the sequence of events. Beyond that, it shows the line followed throughout human history. It describes all this in the unique language of the Qur’ān and its inimitable style. We will speak about all these in detail as we discuss the text. Here we will only highlight the main lines of the sūrah.

این رویدادِ مشخص را ابن اسحاق از قول عُبادةَ بن صامت نقل می‌کند؛ او که از صحابهٔ پیامبر ﷺ بود، دربارهٔ این سوره می‌گوید: «این سوره دربارهٔ ما، اهلِ بدر، نازل شد، هنگامی که بر سرِ غنیمت با یکدیگر نزاع کردیم و در آن بدخلقی نشان دادیم. خداوند آن را از ما گرفت و به فرستادهٔ خود داد، و او آن را میانِ مسلمانان به‌طور مساوی تقسیم کرد.» این رویداد، پرتوی روشن بر آغاز سوره و مسیری که پیش می‌گیرد می‌افکند. یارانِ پیامبر ﷺ بر سرِ غنیمتِ اندکی که در نبردی به دست آورده بودند اختلاف کردند؛ نبردی که خداوند آن را نقطه‌ی عطفی در تاریخ بشر تا پایانِ روزگار قرار داد. اما خداوند می‌خواست به آنان، و به تمامِ انسان‌ها در نسل‌های بعد، حقایقی بسیار مهم بیاموزد.

A particular event reported by Ibn Isĥāq on the authority of `Ubādah ibn al-Şāmit, the Prophet’s Companion who says in reference to this sūrah: “It was revealed concerning us, the people of Badr, when we disputed about the booty and were impolite about it. God removed it from us and gave it up to His Messenger who divided it equally among the Muslims.” This event sheds ample light on the opening of the sūrah and the line it takes. The Prophet’s Companions disputed over the little booty they gained in a battle that God considered a landmark in human history for the rest of time. But God wanted to teach them, and all humanity in succeeding generations, some highly important facts.

اولین چیزی که Allah می‌خواست مسلمانان بفهمند این بود که این جنگ بسیار مهم‌تر از غنایم جنگی است که بر سر آن اختلاف داشتند. از این رو، Allah روزی را که این نبرد در آن رخ داد «روز جدایی حق از باطل، روز رویارویی دو گروه» نامید. (آیه ۴۱)

The first thing He wanted them to understand was that this battle was far more important than the spoils of war over which they were in dispute. Therefore, He called the day that witnessed it “the day when the true was distinguished from the false, the day when the two hosts met in battle.” (Verse 41)

از آنجا که هر نبردی که مؤمنان در آن می‌جنگند به برنامه‌ریزی خود خدا، تحت فرمان او و برای هدف او است، این سوره بارها به لزوم پایداری اشاره می‌کند، به آمادگی خوب برای آن، با این یادآوری که یاری خدا قطعاً خواهد رسید، و به پرهیز از وسوسه‌ای که مؤمنان را از آن دور می‌کند، از جمله مال و فرزندان. آنان باید همه ارزش‌های مربوط به آن را رعایت کنند و از هرگونه خودنمایی بپرهیزند. پیامبر ﷺ مأمور است که مؤمنان را به جهاد در راه آن تشویق کند. (آیات ۱۵-۱۶، ۲۴، ۲۷-۲۸، ۴۵-۴۷، ۶۰، ۶۵)

Since every battle believers fight is of God’s own planning, under His command and for His cause, the sūrah mentions time and again the need to remain steadfast, prepare well for it remembering that God’s support is certain to come, guard against the lure that keeps believers away from it, including property and offspring. They have to observe all values related to it, and guard against any element of showing off. The Prophet is ordered to encourage the believers to fight it. (Verses 15-16, 24, 27- 28, 45-47, 60, 65)

در حالی که دستورهایی برای پایداری و ثبات‌قدمی در جنگ داده می‌شود، این سوره توضیحاتی درباره جنبه‌های مختلف عقیده اسلامی ارائه می‌دهد و ریشه‌های آن را استوار می‌سازد؛ و آن را سرچشمه هر حکم و هر داوری قرار می‌دهد. بدین ترتیب، دستورها به‌عنوان موارد جداگانه و بی‌ارتباط با یکدیگر باقی نمی‌مانند، بلکه آشکار می‌شود که همه از یک سرچشمه روشن، یکدست و عمیق نشأت می‌گیرند.

While orders are given to remain steadfast and stand firm in battle, the sūrah provides clarifications of different aspects of the Islamic faith, strengthening its roots, making it the source of every commandment and every judgement. Thus, orders are not left as individual and unrelated items; they are seen to be stemming from the same clear, consistent and profound source.

۱. دربارهٔ مسئلهٔ غنائم جنگی، مؤمنان یادآوری می‌شوند که باید تقوای الهی را پیشه کنند، هنگام یاد خدا دلهایشان لرزان شود، و ایمان‌شان با اطاعت از خدا و پیامبرش ﷺ به‌طور نزدیک و همیشگی آشکار گردد: «از تو دربارهٔ غنائم می‌پرسند. بگو: غنائم از آنِ خدا و پیامبر است. پس از خدا بترسید و روابط درونی خود را اصلاح کنید. اگر مؤمنان واقعی هستید، از خدا و پیامبرش اطاعت کنید. مؤمنان واقعی تنها کسانی‌اند که هرگاه نام خدا برده شود دلهایشان ترسان گردد، و هرگاه آیات او بر ایشان خوانده شود ایمانشان افزون گردد. و تنها بر پروردگارشان توکل می‌کنند. نمازشان را برپا می‌دارند و از آنچه به ایشان روزی داده‌ایم انفاق می‌کنند. آنان همان مؤمنان حقیقی‌اند. نزد پروردگارشان درجات بلند، و آمرزش گناهان و روزی‌ای نیکو خواهند داشت.» (آیات ۱-۴)

1. On the question of the spoils of war, the believers are reminded of the need to remain God-fearing, to feel their hearts filled with awe when He is mentioned, and of the close and permanent manifestation of faith by obedience to God and His Messenger: “They ask you about the spoils of war. Say: The spoils of war belong to God and the Messenger. So, have fear of God and set to right your internal relations. Obey God and His Messenger, if you are true believers. True believers are only those whose hearts are filled with awe whenever God is mentioned, and whose faith is strengthened whenever His revelations are recited to them. In their Lord do they place their trust. They attend regularly to their prayers and spend on others some of what We have provided them with. It is those who are truly believers. They shall be given high ranks with their Lord, and forgiveness of sins and generous provisions.” (Verses 1-4)

این‌ها خطوط اصلی این سوره‌اند. وقتی به یاد داشته باشیم که این سوره برای تفسیر و تبیین جنگ بدر نازل شده، می‌توانیم برخی جنبه‌های روشی را که قرآن در تربیت جامعهٔ مسلمان دنبال می‌کند و آن را برای رهبری بشریت آماده می‌سازد، درک کنیم. همچنین می‌توانیم دریابیم که اسلام چگونه به آنچه در زمین و در زندگی انسان رخ می‌دهد می‌نگرد، تا به مسلمانان دیدگاه درست بدهد.

Such are the main lines of the sūrah. When we remember that it was revealed to comment on the Battle of Badr, we can appreciate some aspects of the method the Qur’ān follows in the education of the Muslim community, preparing it for the leadership of humanity. We can also recognize how Islam looks at what happens on earth and in human life, in order to give Muslims the right perception.

بدر اولین نبردِ بزرگی بود که مسلمانان در آن شکستی بسیار سنگین بر دشمنان مشرکشان وارد کردند. اما مسلمانان برای این هدف یا با این نیت از خانه‌هایشان بیرون نیامده بودند. آنان تنها برای رهگیری کاروان تجاری متعلق به قریش حرکت کردند؛ قبیله‌ای که تمام خانه‌ها و اموال آنان را مصادره کرده بود. آنان می‌خواستند بخشی از خسارات خود را جبران کنند، اما خدا چیز دیگری می‌خواست. او می‌خواست که کاروان بگریزد و مسلمانان با سرسخت‌ترین دشمنانشان که توانسته بودند اسلام را در مکه در محاصره قرار دهند، در نبرد روبه‌رو شوند. آنان همچنین پس از آنکه یارانِ پیامبرِ خدا ﷺ را در یک کمپین سازشناپذیر آزار و شکنجه کرده بودند، نقشه کشتن خودِ پیامبرِ خدا ﷺ را نیز در سر پروراندند.

Badr was the first major battle when the Muslims inflicted a very heavy defeat on their idolater enemies. But the Muslims did not leave their homes for this purpose or with this intention. They only marched to intercept a trade caravan belonging to the Quraysh, the tribe that confiscated all their homes and property. They wanted to regain some of their losses, but God wanted something else. He wanted the caravan to escape and the Muslims to meet in battle their most hardened enemies who were able to place Islam under siege in Makkah. They further plotted to kill God’s Messenger [peace be upon him] after they had mounted an uncompromising campaign of persecution against his companions.

خدا خواست که این نبرد معیاری باشد که حق را از باطل جدا کند، و نشانه‌ای بزرگ در مسیر تاریخ اسلام و در نتیجه در تاریخ بشر باشد. او خواست که این نبرد، فاصله عظیم میان آنچه مردم برای خود طرح می‌ریزند و گمان می‌برند به سود آنهاست، و آنچه خدا برای ایشان برمی‌گزیند را آشکار سازد، هرچند که در نگاه نخست ممکن است آن را ناچیز بپندارند. او می‌خواست که جامعه نوپای مسلمانان عوامل پیروزی و عوامل شکست را به درستی بیاموزد، و این درس‌ها را مستقیماً در میدان نبرد، از کسی جز خدا، پروردگار و یاور خودشان، دریافت کند.

God willed that this battle would be the criterion that separates the truth from falsehood, and that it be a landmark in the line of Islamic history and, consequently in human history. He willed that this battle should show the great gulf between what people may plan for themselves, believing it to serve their best interests, and what God chooses for them, even though they may think little of it at first sight. He wanted the emerging Muslim community to properly learn the factors that bring victory and those that bring defeat, receiving these directly in the battlefield, from none other than God, their Lord and protector.