در این بخش به اشاره‌ای کوتاه درباره داوود و روایتی کامل‌تر درباره سلیمان برمی‌خوریم که بلافاصله پس از داستان کوتاه موسی آمده است. هر سه پیامبرانی بودند که برای بنی‌اسرائیل فرستاده شدند. با این حال، این داستان‌ها در سوره‌ای آمده‌اند که با توصیف قرآن آغاز می‌شود. بعدها در آن آمده است: «این قرآن بیشتر آنچه را که آنان در آن اختلاف دارند برایشان بیان می‌کند.» (آیه ۷۶)

In this passage we have a short reference to David and a more complete account of Solomon, following immediately after the short episode of Moses. All three were prophets sent to the Children of Israel. Yet these stories occur in a sūrah that opens with a description of the Qur’ān. Later it says: “This Qur’ān explains to the Children of Israel most of that over which they disagree.” (Verse 76)

همان‌گونه که در اینجا نقل شده، داستان سلیمان جزئیات بیشتری نسبت به هر جای دیگر قرآن کریم ارائه می‌دهد، اما تنها بر یک واقعه تمرکز دارد که به آنچه او با هدهد و با ملکه سبا انجام داد مربوط می‌شود. مقدمه‌ی این داستان سخن سلیمان را نقل می‌کند که در آن به همه‌ی مردم اعلام می‌کند که خداوند به او توانایی سخن گفتن با پرندگان و فهمیدن زبان آن‌ها را عطا کرده و افزون بر این، از هر چیزی به او داده است. او برای این نعمت‌های آشکاری که خداوند به او ارزانی داشته، سپاس خود را به درگاه خدا ابراز می‌کند. سپس او را می‌بینیم که لشکری را که شامل انسان‌ها، جن‌ها و پرندگان بود بازرسی می‌کند، و پیش از آن، هشداری را می‌شنویم که یک مورچه به جامعه‌ی خود داد تا مبادا زیر پا له شوند. سلیمان سخن مورچه را می‌فهمد و بار دیگر سپاس خود را به خدا ابراز می‌دارد. او درمی‌یابد که چنین نعمت‌هایی آزمایشی است و از خدا می‌خواهد که در این آزمایش موفق گردد.

As related here, Solomon’s story provides far more details than anywhere else in the Qur’ān, but it concentrates only on one episode which relates what he did with the hoopoe and with the Queen of Sheba. A preamble to the story quotes Solomon as he declares to all people that God has granted him the ability to talk to birds and understand their speech, and He has further given him of all things. He expresses his thanks to God for such clear favours He has bestowed on him. We then see him inspecting a procession that included humans, jinn and birds, before we note a warning given by one ant to its community lest they be stamped upon. Solomon understands the ant’s discourse and again he expresses his gratitude to God. He realizes that such favours constitute a test, and he prays to God that he will be successful in this test.

این داستان‌های موسی، داوود و سلیمان شاید مهم‌ترین داستان‌ها در تاریخ بنی‌اسرائیل باشند. آن‌ها به خوبی با آنچه سوره در آغاز خود درباره قرآن می‌گوید هم‌خوانی دارند؛ قرآنی که به نوبه خود، بیشتر اختلاف‌های بنی‌اسرائیل را برایشان روشن می‌کند. افزون بر این، جزئیاتی که در اینجا درباره سلیمان آمده، به‌ویژه با موضوع این سوره سازگار است. این امر در چند مورد آشکار است. نخست آنکه کل سوره تأکید بسیاری بر دانش دارد. نخستین سخنان درباره داوود و سلیمان این است: «و به داوود و سلیمان دانشی عطا کردیم.» (آیه ۱۵) سخن سلیمان با اشاره به دانشش از زبان پرندگان آغاز می‌شود: «به ما زبان پرندگان آموخته شده است.» (آیه ۱۶) با پیشرفت داستان، هدهد برای غیبت خود عذر می‌آورد: «چیزی را دریافته‌ام که تو از آن آگاه نیستی، و با خبری درست از سبا نزد تو آمده‌ام.» (آیه ۲۲) افزون بر این، کسی که تخت ملکه را در کمترین زمان نزد سلیمان می‌آورد، «کسی است که دانشی از کتاب داشت.» (آیه ۴۰)

به راستی ما به داوود و سلیمان دانش عطا کردیم، و هر دو گفتند: ستایش از آنِ خداوندی است که ما را بر بسیاری از بندگان مؤمنش برتری بخشید.

For sure, We granted knowledge to David and Solomon, and both of them said: All praise is due to God who has favoured us above many of His believing servants.

(آیه ۱۵)

(Verse 15)

این آغازه‌ی داستان است که با آن آغاز می‌شود. این آیه از بزرگ‌ترین نعمتی که خداوند به داوود و سلیمان (درود خدا بر ایشان هر دو باد) عطا کرد خبر می‌دهد. درباره‌ی داوود، جزئیات دانشی که خداوند به او آموخت، در سوره‌های دیگر آمده است. از جمله‌ی این‌ها تلاوت زیبا و دلنشین او از زبور است که جهان پیرامونش آن را پژواک می‌داد. کوه‌ها و پرندگان، به سبب شیرینی صدای او و صداقت عمیق و احساس ژرفش هنگام راز و نیاز با پروردگارش، همراه او تسبیح خدا می‌گفتند. همه‌ی موانع و حجاب‌ها میان او و جهان برداشته شد. او در ساختن جامه‌های زره‌ی محافظ مهارت داشت که به‌ویژه در جنگ سودمند بود. آهن و اشیای تیز و سخت برای او نرم شد تا آن‌ها را هرگونه که می‌خواست به کار گیرد. همچنین به او آموخته شد که میان مردم داوری کند، نعمتی که سلیمان نیز در آن با او شریک بود.

This is the starting signal that opens the story. It reports on the most important favour God granted to David and Solomon (peace be upon them both). As for David, the details of what knowledge God imparted to him are given in other sūrahs. These include his fine and enchanting recitation of Psalms which was echoed by the universe around him. The mountains and the birds sang God’s praises with him because of the sweetness of his voice, his profound sincerity and deep feeling as he addressed his Lord. All barriers and impediments between him and the universe were removed. He was skilled in making protective garments which were particularly useful in war. Iron and sharp, tough objects were softened for him so that he was able to use them the way he liked. He was also taught how to judge between people, which was a favour also shared by Solomon.

این سوره همچنین شرحی از برخی نعمت‌هایی به دست می‌دهد که خداوند به سلیمان ارزانی داشت، به ویژه دانش او به زبان پرندگان و دیگر جانداران. این افزون بر آن چیزهایی است که در سوره‌های دیگر آمده است، مانند توانایی او در داوری در اختلاف‌های پیچیده، و این که به فضل خداوند، بادها تابع فرمان او گردانیده شدند.

The sūrah also gives us an account of some of the favours God granted Solomon, particularly his knowledge of the speech of birds and other creatures. This is in addition to what is mentioned in other sūrahs, such as his ability to judge in intricate disputes, and the fact that the winds were made subject to his command, by God’s grace.

داستان با اشاره به دانش آغاز می‌شود: «و به یقین به داوود و سلیمان دانشی عطا کردیم.» (آیه ۱۵) پیش از پایان آیه، از سپاس‌گزاری آن دو به درگاه خدا برای این نعمت یاد می‌شود. آن‌ها ارزش و سودمندی بزرگ دانش را برجسته می‌کنند و ستایش خود را برای خدا به خاطر آن اعلام می‌دارند. بدین‌ترتیب، ارزش دانش افزون می‌شود و روشن می‌گردد که دانشمندان نزد خدا از برتری و جایگاه بلندی برخوردارند.

«ای مردم! ما زبان پرندگان را به ما آموخته‌اند، و از هر چیز نیکویی به ما داده شده است.» (آیه ۱۶) بدین‌ترتیب، سلیمان به همه مردم اعلام می‌کند که اینها جلوه‌هایی از نعمت‌های خداوند است که به او عطا شده است. او بدین سبب هیچ جایگاه ویژه‌ای نمی‌جوید. در واقع، او چنین نعمت‌هایی را همان‌گونه که هستند توصیف می‌کند: «این به راستی فضلی آشکار [از جانب خداوند] است.» (آیه ۱۶) این نعمتی است که سرچشمه‌اش را برای همگان آشکار می‌سازد. هیچ‌کس جز خداوند نمی‌تواند زبان پرندگان را به انسان بیاموزد، و هیچ‌کس جز خداوند نمی‌تواند بهره‌ای از همه چیزهای نیکو به کسی ببخشد.

“O people! We have been taught the speech of birds, and have been given of all good things.” (Verse 16) Thus Solomon announces to all people that these are aspects of God’s favours granted to him. He seeks no special position as a result. Indeed, he describes such favours as they truly are: “This is indeed a manifest favour [from God].” (Verse 16) It is a favour that makes its source known to all. No one can teach the language of birds to man other than God, and no one can give anyone a measure of all good things except God.

پرندگان، چهارپایان و حشرات ابزار ارتباطی خاص خود را دارند که در واقع زبان‌های آن‌هاست. خداوند، آفریدگار همه‌ی این‌ها می‌فرماید: «هیچ جنبنده‌ای در زمین نیست و هیچ پرنده‌ای که با دو بال خود پرواز کند، مگر آن‌که امت‌هایی مانند شما هستند.» (انعام: ۳۸)

Birds, animals and insects have their own means of communication, which are in fact their languages. God, the Creator of all these says: “There is not an animal that walks on earth and no bird that flies on its wings but are communities like your own.” (6: 38)

آنها نمی‌توانند جامعه‌هایی تشکیل دهند مگر آنکه پیوندها و رابطه‌هایی داشته باشند که آن‌ها را حفظ کنند، و وسیله‌ای ارتباطی که با آن یکدیگر را بفهمند.

They cannot form communities unless they have ties and bonds which they maintain, and some means of communication with which to understand each other.

این امر در بسیاری از گونه‌های پرندگان، حیوانات و حشرات به روشنی مشاهده می‌شود. زیست‌شناسانی که به گونه‌های خاصی علاقه‌مندند تلاش زیادی می‌کنند تا اندکی از زبان آن‌ها را بفهمند، اما آن‌ها تنها می‌توانند به حدس و گمان تکیه کنند که به هیچ درجه‌ای از یقین نمی‌رسد.

This is clearly observed in many species of bird, animal and insect. Biologists who are interested in certain species try hard to understand a little of their languages, but they can only rely on guesswork which does not approach any degree of certainty.

آنچه خداوند به سلیمان عطا فرمود چیزی ویژه بود، معجزهای که از قوانین طبیعت آشنا برای انسان فراتر میرود. دانشی که او به دست آورد، از راه هیچ تلاشی که برای فهم این گونهها کرده باشد نبود؛ بلکه هدیهای از جانب خداوند بود.

«پیش از سلیمان لشکرهایش از جن و انس و پرندگان گرد آورده شدند؛ و همگی در صفوفی منظم صف کشیده بودند.» (آیه ۱۷) این یک رژه‌ی بزرگ است که در آن همه‌ی لشکرها، جن، انسان و پرنده، گرد آورده می‌شوند. طبیعی است که انسان‌ها را خوب می‌شناسیم، اما جن موجوداتی هستند که درباره‌ی آن‌ها بیش از آنچه خداوند در قرآن فرموده، چیزی نمی‌دانیم.

“Before Solomon were marshalled his troops of jinn, humans and birds; and they were all lined in orderly ranks.” (Verse 17) This is a big procession in which are marshalled all troops, jinn, human and bird. Naturally, men are well known to us, but the jinn are creatures about whom we know nothing more than what God has said in the Qur’ān.

آنان از شعله‌ی آتش آفریده شده‌اند و می‌توانند ما را ببینند، در حالی که ما نمی‌توانیم آنان را ببینیم: «او و قبیله‌اش شما را از جایی که نمی‌توانید ببینیدشان، می‌بینند.» (اعراف: ۲۷) [اشاره‌ی این آیه به ابلیس یا شیطان است که از جن است.] آنان می‌توانند مردم را برانگیزانند و به انجام کارهای زشت و گناه‌آلود وسوسه کنند. ما نمی‌دانیم این کار چگونه انجام می‌شود. همچنین می‌دانیم که گروهی از آنان به پیامبر خدا ﷺ ایمان آوردند. او با آنان دیدار نکرد و آنان را ندید، اما خداوند او را از آنچه رخ داده بود آگاه ساخت: «بگو: به من وحی شده است که گروهی از جن [قرآن را] شنیدند و گفتند: ما قرآنی شگفت‌انگیز شنیدیم که به راه راست رهنمون است، پس به آن ایمان آوردیم و هرگز هیچ شریکی برای پروردگارمان قرار نخواهیم داد.» (جن: ۱-۲) همچنین می‌دانیم که خداوند برخی از آنان را در خدمت سلیمان قرار داد تا هرچه را که او می‌خواست، از محراب‌ها، مجسمه‌ها و دیگ‌های بزرگ آشپزی برایش بسازند. آنان همچنین برای او به دریا فرو می‌رفتند و فرمان او را انجام می‌دادند. برخی از آنان در کنار انسان‌ها و پرندگان در لشکر او بودند.

They were created from flames, and can see us while we cannot see them: “Surely, he and his tribe watch you from where you cannot perceive them.” (7: 27) [The reference in this verse is to Iblīs, or Satan, who belongs to the jinn.] They are able to prompt people and tempt them to take evil and sinful actions. We do not know how this takes place. We also know that a group of them believed in God’s Messenger (peace be upon him). He did not meet or see them, but God informed him of what happened: “Say: ‘It has been revealed to me that a group of the jinn listened [to the Qur’ān]’, and said: ‘We have listened to a wonderful discourse that guides to what is right, and so we have come to believe in it. We shall never associate any partners with our Lord.’” (72: 1-2) We also know that God made some of them serve Solomon, making for him whatever he wished of sanctuaries, statues, and large cauldrons for cooking. They also dived into the sea for him, and did his bidding. Some were in his procession side by side with humans and birds.

ما می‌گوییم که خداوند تنها بخشی از جن، پرندگان و انسان‌ها را زیر فرمان سلیمان قرار داد. بنابراین روشن است که همه‌ی مردم روی زمین رعیت او نبودند، زیرا قلمرو حکومتش منطقه‌ای را در بر می‌گرفت که امروزه فلسطین، لبنان، سوریه و عراق را شامل می‌شود و تا رود فرات ادامه داشت. به همین ترتیب، همه‌ی جنیان یا پرندگان نیز زیر فرمان او نبودند، بلکه بخشی از هر یک از این گونه‌ها در اختیارش بود.

همهٔ این مقدمات، درآمدی بود بر داستان سلیمان و ملکهٔ سبا که در آن هدهد نقشی مهم دارد. این داستان در شش صحنه روایت می‌شود و برخی جنبه‌ها عمداً حذف شده‌اند، اما این حذف‌ها به درک ما آسیبی نمی‌رساند. در واقع، این خلأها زیبایی هنری داستان را افزایش می‌دهند. افزون بر این، برخی صحنه‌ها با تفسیری همراه‌اند که اهمیت معنوی آن‌ها را به ما یادآوری می‌کند و پیام اخلاقی نهفته در داستان را برجسته‌تر می‌سازد. این ویژگی‌های سبکی چنان در کنار هم قرار می‌گیرند که هماهنگی کامل آیات را تضمین می‌کنند.

All this was a prelude to Solomon’s story with the Queen of Sheba in which the hoopoe plays an important role. The story is told in six scenes with certain aspects deliberately left out, but which do not impair our understanding. Indeed, these gaps serve to enhance the artistic beauty of the story. Furthermore, some scenes carry a commentary, alerting us to their spiritual significance and enhancing the moral portrayed. These stylistic features combine in such a way as to ensure the perfect harmony of the verses.

از آنجا که اشاره به سلیمان با ذکر جن، انس و پرندگان آغاز می‌شود، داستان به هر سه بخش آفرینش نقشی می‌دهد و بدین ترتیب ارزش دانش را نشان می‌دهد. گویی آیات آغازین عمداً بازیگران اصلی داستان را معرفی می‌کنند. و این، یکی از ظرافت‌های هنری قرآن در داستان‌پردازی است.

Since the reference to Solomon began by mentioning the jinn, humans and birds, as well as highlighting the importance of knowledge, the story gives roles to all three aspects of creation, thus showing the value of knowledge. It is as if the opening verses deliberately identify the key actors in the story. This, then, is one of the Qur’ān’s finer artistic features in storytelling.

چنان‌که در این سوره بیان شده، این داستان ویژگی‌های شخصی و متمایز شخصیت‌های اصلی را ترسیم می‌کند: سلیمان، ملکه، هدهد و درباریان ملکه. همچنین واکنش‌های گوناگون این شخصیت‌ها را در موقعیت‌های مختلفی که ارائه می‌شود، به تصویر می‌کشد.

As told in the sūrah, the story paints the personal and distinctive features of the main characters: Solomon, the queen, the hoopoe and the queen’s courtiers. It portrays the different reactions from these characters in the various situations presented.

صحنهٔ نخست با رژهٔ نظامی آغاز میشود؛ پس از آنکه کاروان از درهٔ مورچهها گذشت:

The first scene begins with the military parade, after the procession has passed the valley of the ants:

او پرندگان را بازرسی کرد و گفت: «چرا هدهد را نمی‌بینم؟ آیا او از غایبان است؟ قطعاً او را سختاً عذاب خواهم کرد، یا سرش را خواهم برید، مگر آنکه دلیلی روشن برای غیبتش برای من بیاورد.» (آیات ۲۰ و ۲۱)

He inspected the birds and said: ‘Why is it that I do not see the hoopoe? Is he among the absentees? I will certainly punish him severely, or I will kill him, unless He brings me a clear warrant’ [for his absence]. (Verses 20-21)

سلیمان در این ماجرا عجولانه قضاوت نمی‌کند. او از خبری که هدهد آورده چندان خوشحال نمی‌شود. پیش از آنکه اقدامی کند، می‌خواهد مطمئن شود. این شیوه‌ای شایسته است که یک پیامبر عادل و یک پادشاه خردمند باید در پیش گیرد.

Solomon does not judge the matter hastily. He is not too thrilled with the news brought by the hoopoe. He wants to be sure before taking any action. This is the appropriate course to follow by a fair prophet and a wise king:

سلیمان گفت: «خواهیم دید که آیا راست گفته‌ای یا از دروغگویانی. این نامه مرا ببر و به سوی ایشان بیفکن، سپس از ایشان دور شو و ببین چه پاسخی بازمی‌گردانند.» (آیات ۲۷ و ۲۸)

Said [Solomon]: We shall see whether you have told the truth or you are a liar. Go with this my letter and deliver it to them; and then draw back from them, and see what answer they return. (Verses 27-28)

در این مرحله، محتوای نامه فاش نمی‌شود. آن را تا زمانی که تحویل داده شود و کنجکاوی در بالاترین حد خود باشد، نگه می‌دارند.

At this point the contents of the letter are not revealed. They are left until it is delivered when interest is at its highest.

پردهها اینجا کشیده شدهاند. هنگامی که دوباره بالا میروند، پس از آنکه نامه به دستش رسیده، در حضور ملکهٔ سبا هستیم. او با مشاورانش در حال رایزنی است:

The curtains are drawn here. When they are lifted again, we are in the presence of the Queen of Sheba, after the letter has been delivered to her. She is in consultation with her advisers:

[ملکه سبا] گفت: ای بزرگانم، بدانید که نامهٔ ارزشمندی به دستم رسیده است. این نامه از سلیمان است و چنین آغاز شده است: «به نام خداوند بخشندهٔ مهربان. بر من برتری مجویید و تسلیم‌شده نزد من بیایید.» (آیات ۲۹ تا ۳۱)

[The Queen of Sheba] said: Know, my nobles, that a worthy letter has been delivered to me. It is from Solomon, and it reads, ‘In the name of God, the Most Merciful, the Beneficent: Do not exalt yourselves against me, but come to me in submission [to God].’(Verses 29-31)

وقتی او به مشاورانش از نامه خبر می‌دهد، می‌توان دریافت که به احتمال زیاد نمی‌دانست نامه چگونه و به دست چه کسی رسانده شده است. او در گزارشش از رسیدن نامه از ساختار مجهول استفاده می‌کند. اگر می‌دانست که هدهد آن را آورده است، چنان‌که برخی تفاسیر قرآن می‌گویند، بی‌شک آن را به عنوان رویدادی شگفت‌انگیز و خارق‌العاده گزارش می‌کرد. با این حال، او نامه را «کریم» توصیف می‌کند؛ یا به سبب شکل و ظاهرش، یا مهری که بر آن است، یا محتوایی که به مشاورانش گزارش می‌دهد: «این نامه از سلیمان است و چنین آغاز می‌شود: به نام خداوند بخشنده مهربان. در برابر من برتری‌جویی مکنید و تسلیم‌شده نزد من آیید.» ({آیه‌های ۳۰ و ۳۱}) او خدا را پرستش نمی‌کرد، اما تمام آن منطقه از سلیمان و جایگاهش آگاه بودند. افزون بر این، زبان نامه روشن، قاطع و بی‌پرده بود.

اکنون سلیمان را می‌بینیم که کاملاً آگاه است پاسخش ماجرا را با ملکه یکسره خواهد کرد؛ ملکه‌ای که او دریافته بود هیچ میلی به درگیری ندارد. در واقع، او احساس می‌کرد که ملکه احتمالاً به دعوت او پاسخ خواهد داد. با این حال، سوره درباره‌ی بازگشت فرستادگان ملکه، آنچه به او گفتند، و اینکه چگونه تصمیم گرفت، چیزی نمی‌گوید. در اینجا خلائی وجود دارد، اما از آنچه پس از آن می‌آید درمی‌یابیم که ملکه قصد داشت نزد سلیمان برود و او از این قصدش آگاه بود. از این رو، با فرماندهانش درباره‌ی چگونگی آوردن تختش نزد او گفت‌وگو می‌کند؛ تختی که ملکه آن را در کاخش به خوبی نگهبانی شده برجای گذاشته بود.

We now see Solomon fully aware that his answer will settle the matter with the queen, whom he realized had no wish for conflict. Indeed, he felt that she was likely to respond to his call. The sūrah, however, does not mention how her envoys returned, what they said to her, and how she made up her mind. There is a gap here, but we learn from what comes afterwards that she planned to go to Solomon, and that he was aware of her intention. Hence, he discusses with his commanders how to bring him her throne which she had left well guarded in her palace:

سلیمان گفت: «ای بزرگان، کدام‌یک از شما تخت او را پیش از آن‌که تسلیم‌شده نزد من آیند برای من خواهد آورد؟» عفریتی از جنّ گفت: «من آن را پیش از آن‌که از جای خود برخیزی نزد تو خواهم آورد. من برای این کار توانا و امین‌ام.» اما کسی که از کتاب آگاهی ژرف داشت گفت: «من آن را در چشم‌به‌هم‌زدنی نزد تو خواهم آورد.» (آیات ۳۸ تا ۴۰)

Solomon said: “Which of you, nobles, can bring me her throne before they come to me in submission?’ Said an afreet of the jinn: I shall bring it to you before you rise from your position. I am powerful enough to do it, and worthy of trust.’ But the one who was deeply versed in the Book said: I shall bring it to you within the twinkling of your eye.’ (Verses 38-40)

سلیمان با آوردن تخت او پیش از آنکه او بیاید و اعلام تسلیم خود در برابر خداوند کند، چه هدفی داشت؟ به احتمال زیاد او می‌خواست جنبه‌ای از قدرت برتری را که در اختیارش قرار داده شده بود به او نشان دهد. این کار احتمالاً می‌توانست دل او را به دست آورد و او را به ایمان آوردن به خداوند ترغیب کند.

What was Solomon’s objective behind bringing her throne before she arrived and declared her submission to God? Most probably he wanted to show her some aspect of the superior power placed at his command. This was likely to win her heart and influence her to believe in God.

یک عفریت از میان جنّیان پیشنهاد کرد که پیش از آنکه سلیمان مجلسی را که در آن نشسته بود به پایان برساند، تخت را نزد او بیاورد. روایت شده است که او از صبح تا ظهر می‌نشست تا در اختلافاتی که به او ارجاع داده می‌شد داوری کند. ظاهراً سلیمان این مدت را برای انتظار بسیار طولانی یافت. از این رو، شخصی که «نزد او دانشی از کتاب بود» پیشنهاد کرد که آن را در یک چشم برهم زدن بیاورد. سوره نام آن شخص را ذکر نمی‌کند و نمی‌گوید آن کتابی که او بدان آگاه بود کدام بود. با این حال ما می‌فهمیم که او مؤمنی بود که پیوندی عمیق با خداوند داشت و رازی الهی داشت که به او امکان می‌داد از آن قدرت بزرگی که از موانع و فاصله‌ها فراتر می‌رود بهره گیرد. این چیزی است که گاه برای برخی افراد با ایمانی بسیار قوی رخ می‌دهد. برای آن توضیحی ارائه نمی‌شود، زیرا فراتر از آن چیزی است که برای مردم آشناست. پس این همه چیزی است که می‌توانیم بگوییم، بی‌آنکه به قلمرو افسانه و خرافه وارد شویم.

سلیمان همچنان به آماده‌سازی غافلگیری‌هایی برای ملکهٔ سبا می‌پردازد که انتظار داشت به‌زودی برسد: «گفت: تخت او را برایش ناشناس کنید، ببینیم آیا راه را باز می‌یابد یا از راهیافتگان نخواهد بود.» (آیهٔ ۴۱) او می‌خواست ویژگی‌های متمایزِ تختِ ملکه تغییر داده شود تا هوش و هوشیاری او سنجیده شود. آیا او تخت را بازمی‌شناسد، یا این تغییر او را چنان سردرگم می‌کند که نتواند آن را ببیند؟

Now Solomon continues preparing some surprises for the Queen of Sheba whom he expected would arrive shortly: “He [then] said: Alter the appearance of her throne: let us see whether she will be able to recognize it, or she will remain unguided.” (Verse 41) He wanted the distinctive features of her throne to be changed, so as to gauge her intelligence and alertness. Would she be able to recognize it, or would the change confuse her such that she could not see it?

شاید سلیمان می‌خواست هوشیاری او و واکنش‌اش در لحظهٔ شگفتی، آنگاه که تخت را دید، بیازماید. از این رو تصویری از ملکه در کنار سلیمان به دست می‌دهیم: «پس چون آمد، به او گفته شد: آیا تختت این‌گونه است؟ گفت: گویی همان است.» (آیهٔ ۴۲) این برای ملکه شوکه‌کننده بود. هرگز نمی‌توانست باور کند که تختی که پیش رو دارد، تخت خودش باشد. او آن را در سرزمین خود، جایی که به‌خوبی نگهبانی می‌شد، جا گذاشته بود. چه چیزی می‌توانست آن را به اورشلیم، پایتخت سلیمان، برساند؟ چه کسی آن را آورده بود و چگونه؟ با این همه، با وجود تغییراتی که در آن داده شده بود، می‌دید که تخت خودِ اوست. آیا باید بر پایهٔ واقعیت‌های موجود آن را انکار می‌کرد، یا با در نظر گرفتن همهٔ شباهت‌ها می‌گفت که از آن خودِ اوست؟ پاسخ او اندیشیده و زیرکانه بود: «گویی همان است.» (آیهٔ ۴۲) نه انکار کرد و نه تأیید. در واقع پاسخ او نشانهٔ هوش تیز و حضور ذهن سریع اوست.

Perhaps Solomon wanted to test her presence of mind and her reaction at the point of surprise as she saw the throne. Therefore, we are presented with a picture of the queen with Solomon: “So when she arrived, she was asked: ‘Is your throne like this?’ She answered: “It looks as though it were the same.’“ (Verse 42) This was a shock for the queen. She could have never thought it possible that the throne she was looking at was her own. She had left it in her own country, where it was well guarded. What could bring it to Jerusalem, Solomon’s capital? Who could bring it and how? Yet she could see that it was hers, despite the alterations. Should she deny this on the basis of the realities of the situation, or should she say that it was hers, considering all the similarities? Her answer was thoughtful and clever: “It looks as though it were the same.” (Verse 42) She neither denied nor confirmed it. In fact her answer is indicative of a sharp intelligence and quick presence of mind.

در اینجا نیز یک فاصله‌ی دیگر وجود دارد که نشان می‌دهد او از غافل‌گیری و رازِ آن آگاه شده بود. او در پاسخ گفت که از همان لحظه‌ای که پس از رد شدنِ هدیه‌اش از سوی سلیمان تصمیم گرفت نزد او بیاید، پیش‌تر خود را تسلیمِ خدا کرده بود: «و ما پیش از او دانش داده شده بودیم و تسلیم شده‌ایم.» (آیه‌ی ۴۲)