این بخش دوم سوره، احکام نهایی مربوط به روابط میان جامعه مسلمانان و اهل کتاب را بیان می‌کند، همان‌گونه که بخش نخست، احکام نهایی روابط میان جامعه مسلمانان و مشرکان عرب را معین کرد. با این حال، بخش نخست به وضعیتی می‌پرداخت که در آن زمان در عربستان حاکم بود، و از مشرکان عرب و رفتارها و رویدادهایی که مختص آنان بود سخن می‌گفت. در این بخش دوم، می‌بینیم که عبارات و مفهوم سخنان آن کلی‌تر است و درباره همه اهل کتاب، چه در عربستان و چه در جاهای دیگر، کاربرد دارد.

This second passage of the sūrah provides the final rulings concerning the relations between the Muslim community and the people of earlier revelations, just like the first passage defined the final rulings on relations between the Muslim community and the idolaters in Arabia. However, the first passage addressed the situation that prevailed at the time in Arabia, speaking about the Arab idolaters and referring to their attitudes and events relating specifically to them. In this second passage we note that its statements are more general in phraseology and import, and are applicable to all people of earlier revelations, whether in Arabia or elsewhere.

این احکام جدید شامل تغییرات قابل توجهی در قوانینی است که روابط میان جامعه مسلمان و اهل کتاب پیشین، به ویژه مسیحیان، را تنظیم می‌کند. تا زمانی که این سوره نازل شد، همه برخوردها و درگیری‌های نظامی با یهودیان پیش از آن رخ داده بود، اما هیچ درگیری‌ای با هیچ جامعه مسیحی صورت نگرفته بود.

These new rulings include a number of substantial amendments to the rules governing relations between the Muslim community and people of earlier revelations, particularly the Christians. By the time this sūrah was revealed, all encounters and military conflicts with the Jews had already taken place, but no such conflict took place with any Christian community.

مهم‌ترین اصلاحی که احکام جدید در بر دارد، دستور جنگ با کسانی است که از دین الهی منحرف شده‌اند، تا آنگاه که پس از خوار شدن، جزیه، یعنی مالیات تسلیم، را بپردازند. هیچ توافق صلحی با آنان جز بر این مبنای تسلیم که با پرداخت مالیات ویژه‌ای آشکار می‌شود، صورت نمی‌گیرد؛ مالیاتی که به آنان حق زندگی آرام در کنار مسلمانان را می‌دهد. از سوی دیگر، اگر به حقانیت اسلام یقین یابند و آن را بپذیرند، جزو امت مسلمانان به شمار می‌آیند.

The main amendment the new rulings include is the order given to fight those who deviate from the divine faith until they pay the jizyah, or submission tax, after they have been humbled. No peace agreement may be made with them except on this basis of submission evident by the payment of a special tax which gives them the right to live in peace with the Muslims. On the other hand, if they become convinced of the truth of Islam and accept it, they are considered part of the Muslim community.

هرگز آنان به پذیرش دین اسلام مجبور نخواهند شد. یک قاعده اساسی و قطعی اسلامی می‌گوید: «لا إکراه فی الدین» {هیچ اجباری در دین نیست}. (۲: ۲۵۶) اما تا زمانی که با پیمانی با جامعه مسلمانان بر پایه پرداخت جزیه پیوند نبسته باشند، وضعیت صلح‌آمیز به آنان داده نمی‌شود.

آن گروه از اهل کتاب که پیش از این وحی‌ها بودند، بیان می‌کند که

The present text states that those people of earlier revelations:

1. به خدا و روز آخرت به‌راستی ایمان ندارند؛ 2. آنچه را خدا و فرستاده‌اش حرام کرده‌اند، حرام نمی‌شمارند؛ 3. به دین حق گردن نمی‌نهند؛ 4. یهودیان از میان آنان می‌گویند که عُزَیر پسر خدا است، و مسیحیان می‌گویند که عیسی مسیح پسر خدا است. آنان با این ادعاهای باطل تنها سخنان ناروای کافران پیشین را تکرار می‌کنند، یونانیان، رومیان، هندیان، مصریان یا دیگر بت‌پرستان. [خواهیم دید که اندیشه‌ی تثلیث از باورهای بت‌پرستانه‌ی کهن به مسیحیان رسیده است، همچنان‌که ادعای مسیحیان و یهودیان مبنی بر اینکه خدا فرزندی دارد. هیچ‌یک از این‌ها از اصل مسیحیت یا یهودیت نبوده‌اند.] 5. آنان علمای دینی و راهبان خود، و نیز خود عیسی را به جای خدا، ارباب خویش گرفتند. بدین‌سان از اصل یکتاپرستی که به پایبندی بدان فرمان یافته بودند، تجاوز کردند. از این رو مشرک‌اند؛ 6. با ایمان خدا دشمنی می‌ورزند و می‌خواهند با دهان‌های خود نور خدا را خاموش کنند.

1. Do not truly believe in God and the Last Day; 2. Do not forbid what God and His Messenger have made forbidden; 3. Do not follow the religion of truth; 4. The Jews among them claim that Ezra was the son of God, while the Christians claim that Jesus Christ was the son of God. In making these false claims they are merely echoing the false claims of the unbelievers of old times, Greeks, Romans, Indians and Egyptians, or other idolaters. [We will show that the concept of the Trinity was borrowed by the Christians from old idolatrous beliefs, as were the Christian and Jewish claims that God has a son. None of these was part of the origin of Christianity or Judaism.] 5. They treated their rabbis and monks, as well as Jesus himself, as lords alongside God. Thus they transgressed the principles of God’s oneness they were bid to uphold. As such, they are idolaters; 6. They are hostile to God’s faith, trying to put out God’s light with their mouths.

بنابراین، آنان کافرند؛ و ۷. بسیاری از راهبان و خاخام‌های ایشان اموال مردم را به ناحق می‌خورند و آنان را از راه خدا بازمی‌دارند.

As such, they are unbelievers; and 7. Many of their monks and rabbis devour people’s money and property against all right, and they turn people away from God’s path.

بر پایهٔ چنین باورها و اعمالی است که حقانیت پیروان کتب آسمانی پیشین بیان می‌شود و احکام نهایی ناظر بر روابط ایشان با مؤمنانی که پیام خداوند را به اجرا می‌گذارند تعیین می‌گردد.

It is on the basis of such beliefs and practices that the truth of the people of earlier revelations is stated, and the final rulings governing their relations with the believers who implement God’s message are defined.

این بیان قطعی ممکن است غافلگیرکننده باشد و ممکن است متناقض با آنچه قرآن پیش‌تر درباره اهل کتاب‌های پیشین بیان کرده، تلقی شود.

با این حال، رفتار این افراد نماینده نگرش اکثریت مردمان کتاب‌های پیشین در شبه‌جزیرهٔ عربستان، به‌ویژه یهودیان، نبود. یهودیان مدینه همین‌که احساس کردند اسلام برای آنان تهدیدی است، کارزار زشتی علیه آن به راه انداختند و از همهٔ شیوه‌هایی که در چند جای قرآن از آن‌ها یاد شده بهره گرفتند. ناگفته پیداست که آنان از پذیرش اسلام سر باز زدند و اشاره‌های کتاب‌های خودشان به پیامبر محمد ﷺ را انکار کردند، و نیز این واقعیت را که قرآن آنچه را از وحی‌های راستین‌شان نزد ایشان مانده تأیید می‌کند. در مقابل، آن افراد نیکو و درستکار همهٔ این‌ها را آشکارا پذیرفتند. قرآن انکارهای آنان را ثبت کرده و انحراف و تباهی‌شان را گوشزد می‌کند. با این همه، قرآن بیانی روشن از باورهای مردمان کتاب‌های پیشین نیز در بر دارد، مانند این آیات: «چون عیسی با دلایل روشن آمد، گفت: من با حکمت به سوی شما آمده‌ام و آمده‌ام تا برخی از آنچه را در آن اختلاف دارید برای شما روشن کنم. پس از خدا پروا کنید و از من فرمان برید. بی‌گمان خدا پروردگار من و پروردگار شماست؛ پس تنها او را بپرستید: این است راه راست!» اما گروه‌هایی از میان آنان به اختلاف‌نظر پرداختند. پس وای بر ستمکاران از عذاب روزی دردناک!» (زخرف: ۶۳-۶۵) «آنان به سبب ستم‌پیشگی خویش، پس از آنکه دانش به ایشان داده شد، میان خود تفرقه افکندند. و اگر سخنی که از جانب پروردگارت تا زمانی معین مهلتشان داده، پیشی نگرفته بود، میان ایشان داوری می‌شد. و کسانی که پس از آنان کتاب به میراث بردند، اکنون در شکی سخت به سر می‌برند.» (شوری: ۱۴) «و به ایشان گفته شد: در این شهر سکونت گزینید و از خوراکی‌های آن هر چه خواستید بخورید، و بگویید: "پروردگارا، بار گناه ما را فرو نِه"، و با فروتنی از دروازه درآیید. ما گناهانتان را می‌بخشیم و به نیکوکاران پاداشی فزون می‌دهیم. اما ستمکاران از میان ایشان، سخنی را که به آنان گفته شده بود به سخنی دیگر بدل کردند.» پس ما به سزای ستمکاریشان، عذابی از آسمان بر آنان فرو فرستادیم. و از آنان درباره شهری که کنار دریا بود بپرس، آنگاه که مردمش در روز شنبه از حدود الهی تجاوز می‌کردند؛ زیرا ماهیانشان در روز شنبه آشکارا بر سطح آب ظاهر می‌شدند، اما در غیر روزهای شنبه به سراغشان نمی‌آمدند.

However, the attitude of these individuals was not representative of the attitude of the majority of the people of earlier revelations in the Arabian Peninsula, particularly the Jews. Once they felt that Islam represented a threat to them, the Jews in Madinah launched a wicked campaign against it, using all the methods mentioned in several places in the Qur’ān. Needless to say, they refused to adopt Islam, and denied the references in their own Scriptures to the Prophet Muĥammad (peace be upon him), and the fact that the Qur’ān confirmed what remained with them of their true revelations. By contrast, those goodly and honest individuals acknowledged all that openly. The Qur’ān records all their denials and points out their deviation and corruption. However, the Qur’ān also includes clear statements of the beliefs of the people of earlier revelations, such as: “When Jesus came with all evidence of the truth, he said: I have now come to you with wisdom, and to make clear to you some of that on which you are at variance. Hence, fear God and pay heed to me. God is indeed my Lord and your Lord; so worship Him alone: this is a straight way!’ But factions from among them began to hold divergent views. Woe, then, to the evildoers for the suffering [they will endure] on a painful day!” (43: 63-65) “They broke up their unity, through their own wickedness, only after knowledge was given to them. And but for a word that had already gone forth from your Lord, [postponing a decision] until an appointed term, all would have been decided between them. Those who inherited the Scriptures after them are now in grave doubt.” (42: 14) “It was said to them: Dwell in this city and eat of its food whatever you may wish, and say: “Lord, relieve us of our burden,” and enter the gate in humility. We will forgive you your sins, and We will richly reward those who do good. ‘But the wrongdoers among them substituted other words for those which they had been given. Therefore We let loose against them a scourge from heaven in requital for their wrongdoing. Ask them about the town which stood by the sea: how its people profaned the Sabbath. Each Sabbath their fish appeared before them breaking the water’s surface, but they would not come near them on other than Sabbath days.

اکنون به بررسی ماهیت روابط میان جامعه مسلمان و پیروان ادیان پیشین خواهیم پرداخت، و آن را هم در بستر ماهوی و هم در بستر تاریخی آن قرار خواهیم داد. این‌ها عناصر اصلی‌ای بودند که احکام نهایی حاکم بر این روابط را تعیین کردند.

We will now discuss the nature of relations between the Muslim community and the followers of earlier religions, putting it in both its substantial and historical contexts. These were the major elements in defining the final rulings governing these relations.

برای آنکه تصویری روشن و دقیق از ماهیت چنین روابطی به دست آوریم، مهم است که نخست آنچه را خداوند درباره این روابط در کتاب خود بیان فرموده بررسی کنیم؛ کتابی که سخن کاملاً راستین است و هیچ خطا یا نادرستی در آن راه ندارد. چنین بیاناتی از خطاهایی که ناشی از تعصب انسانی و لغزش‌های استدلال و استنتاج است، مصون هستند.

In order to form a clear and accurate idea of the nature of such relations, it is important first to study what God states concerning these relations in His Book which is the absolutely true word that admits no error or falsehood. Such statements are free of errors resulting from human bias and faults of reasoning and deduction.

و اکنون باید به رویدادها و نگرش‌هایی بنگریم که این گفته‌ها را تأیید می‌کنند۔

Then we have to look at the events and attitudes which confirm these statements.

ماهیت نگرش اهل کتاب نسبت به مسلمانان چندین بار در قرآن کریم بیان شده است. گاهی خداوند تنها از ایشان سخن می‌گوید و گاهی آنان را با کافران هم‌ردیف قرار می‌دهد، زیرا این دو گروه در نگرش‌شان نسبت به اسلام و جامعه مسلمانان با هم متحد هستند. گاهی قرآن از مواضعی سخن می‌گوید که ایشان اتخاذ کرده‌اند و همدستی‌شان علیه اسلام را آشکار می‌سازد. خود این بیانات چنان روشن و قاطع‌اند که نیازی به توضیح ندارند: «کسانی که کافر شدند از اهل کتاب و مشرکان دوست ندارند که هیچ خیری از جانب پروردگارتان بر شما نازل شود.» (بقره: ۱۰۵)

The nature of the attitude of the people of the earlier revelations towards the Muslims is stated several times in the Qur’ān. On certain occasions, God speaks of them alone, while on others, He groups them with the unbelievers, since the two groups are united in their attitudes towards Islam and the Muslim community. At times, the Qur’ān speaks of certain positions they have taken which expose their alliance against Islam. The statements themselves are too clear and decisive to require any comment: ‘Neither the unbelievers among the people of earlier revelations nor the idolaters would like to see any blessing ever bestowed upon you by your Lord.” (2: 105)

«بسیاری از اهل کتاب دوست دارند که پس از ایمان آوردنِ شما، شما را به کفر بازگردانند؛ این را از روی حسدی که در جانشان است انجام می‌دهند، پس از آنکه حق برایشان آشکار شده است.» (۲: ۱۰۹) «یهودیان و مسیحیان هرگز از تو خشنود نخواهند شد، مگر آنکه از آیین ایشان پیروی کنی.» (۲: ۱۲۰) «گروهی از اهل کتاب دوست دارند که شما را گمراه کنند.» (۳: ۶۹) «گروهی از اهل کتاب [به یکدیگر] می‌گویند: در آغاز روز به آنچه بر مؤمنان نازل شده ایمان آورید و در پایان روز آن را انکار کنید، شاید که آنان [از دین خود] بازگردند. و جز به کسی که از آیین شما پیروی کند، اعتماد نکنید.» (۳: ۷۲-۷۳) «ای مؤمنان، اگر از گروهی از کسانی که کتاب به ایشان داده شده است پیروی کنید، شما را پس از ایمانتان به کفر بازمی‌گردانند.» (۳: ۱۰۰) «آیا ندیده‌ای کسانی را که بهره‌ای از کتاب داده شده‌اند؟ گمراهی را می‌خرند و می‌خواهند که شما نیز راه را گم کنید. و خدا به دشمنان شما داناتر است.» (۴: ۴۴-۴۵) «آیا ندیده‌ای کسانی را که بهره‌ای از کتاب داده شده‌اند؟ به بت و طاغوت ایمان می‌آورند و به کافران می‌گویند که آنان از مؤمنان راهیافته‌ترند.» (۴: ۵۱)

چندین سوره در قرآن به دشمنی یہودیان با اسلام اشاره دارد که در توطئه‌ها و دسیسه‌های شیطانی برای تضعیف جامعهٔ مسلمانان نمایان شده است. در واقع این دشمنی از نخستین رویارویی آنان با اسلام در مدینه تا همین لحظه همواره آشکار بوده است. بیان تاریخ کامل چنین خصومتی خارج از حوزهٔ این تفسیر است، اما تنها به چند اشارهٔ مختصر به برخی از رخدادهای این جنگ بی‌وقفه‌ای که یہودیان علیه اسلام آغاز کرده‌اند بسنده خواهیم کرد.

Several sūrahs in the Qur’ān refer to the Jews’ hostility towards Islam which manifested itself in wicked scheming and conspiracies aiming to undermine the Muslim community. Indeed this hostility has always been manifest, ever since their first confrontation with Islam in Madinah up to the present moment. It is beyond the scope of this commentary to provide a full account of such a hostile history, but we will make only a few brief references to episodes of the unabating war the Jews have launched against Islam.

هنگامی که پیامبر ﷺ به مدینه هجرت کرد، یهودیان آنجا بدترین استقبالی را از ایشان به عمل آوردند که پیروان یک پیام الهی می‌توانستند نسبت به فرستاده‌ای از جانب خدا انجام دهند، در حالی که می‌دانستند او امین است و پیامی راستین می‌رساند.

When the Prophet migrated to Madinah, the Jews there gave him the worst reception that could have been given by the followers of a divine message to a Messenger of God whom they knew to be honest and conveying a true message.

آنان دروغ‌هایی ساختند و در میان پیروان آیین نوین شبهه‌افکنی کردند و برای پخش این جعلیات به دسیسه‌گری‌ترین شیوه‌ها متوسل شدند. آنان درباره خود پیامبر ﷺ شبهه ایجاد کردند، در حالی که به درستکاری و جایگاه راستین او یقین داشتند. با اعراب منافق متحد شدند و به آنان آموختند که چگونه تهمت‌های بی‌اساس بزنند و آن‌ها را در میان مردم پخش کنند. هر رویدادی را که ممکن بود دستکاری کردند؛ مانند تغییر قبله هنگام نماز مسلمانان، و اتهامات دروغینی که به همسر پیامبر ﷺ وارد کردند، و نمونه‌های بسیار دیگر. چندین آیه در قرآن، در سوره‌های ۲، ۳، ۴، ۵، ۹، ۳۳ و ۵۹، مستقیماً به چنین رویدادهایی اشاره دارد. در ادامه نمونه‌هایی آورده می‌شود:

They invented lies and raised doubts among the followers of the new faith, resorting to the most devious means to spread these fabrications. They expressed doubts about the Prophet himself when they were certain of his honesty and true position. They allied themselves with the hypocrite Arabs and taught them how to make false accusations and spread them around. They manipulated every possible event, such as the change in direction when Muslims offer their prayers and the false accusations levelled against the Prophet’s wife, as well as numerous other instances. Several comments in the Qur’ān, in Sūrahs 2, 3, 4, 5, 9, 33 and 59, refer directly to such incidents. Here are some examples:

و اکنون که کتابی که تصدیق‌کنندهٔ کتاب آن‌هاست از جانب خدا به سوی آن‌ها آمده است، و حال آن‌که پیش از آن، با [آمدن] آن بر کافران پیروزی می‌جستند، وقتی آنچه را می‌شناختند به آن‌ها آمد، به آن کفر ورزیدند. لعنت خدا بر کافران باد! چه بد است آنچه جان‌های خود را به آن فروختند، که به آنچه خدا نازل کرده است کفر ورزیدند، از روی حسد به این که خدا از فضل خود بر هر کس از بندگانش که بخواهد وحی خود را نازل می‌کند. پس به خشم بر روی خشم گرفتار شدند، و برای کافران عذابی خوارکننده است. {و لَمَّا جَاءَهُمْ كِتَابٌ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَهُمْ وَكَانُوا مِنْ قَبْلُ يَسْتَفْتِحُونَ عَلَى الَّذِينَ كَفَرُوا فَلَمَّا جَاءَهُمْ مَا عَرَفُوا كَفَرُوا بِهِ فَلَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْكَافِرِينَ * بِئْسَمَا اشْتَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ أَنْ يَكْفُرُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ بَغْيًا أَنْ يُنَزِّلَ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ فَبَاءُوا بِغَضَبٍ عَلَى غَضَبٍ وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ مُهِينٌ} [البقرة: ۸۹-۹۰]

اہلِ کتاب کے دوسرے گروہ، یعنی عیسائی، بھی کچھ کم دشمنی پر نہیں رہے۔

The other people of earlier revelations, the Christians, have been no less hostile.

دشمنی میان بیزانسی‌ها و ایرانیان قرن‌ها پیش‌تر آغاز شده بود.

Enmity between the Byzantines and the Persians went back for centuries.

با این حال، به محض آنکه کلیسا احساس کرد که اسلام، این دین نوین، تهدیدی برای نسخهٔ ساختگی مسیحیت آن به شمار میآید، که چیزی جز مجموعهای از افسانههای باستانی بتپرستانه، ابداعات گمراهکننده و شماری گفتههای اندک از عیسی پیامبر نبود، هر دو جبهه تمام دشمنی گذشته و کینهٔ دیرینهٔ خود را کنار گذاشتند تا با هم در برابر این دین نوین بایستند.

Nevertheless, as soon as the Church felt that Islam, the new faith, represented a threat to its concocted version of Christianity, which was no more than a collection of ancient pagan legends, misguided inventions and a handful of statements from the Prophet Jesus, both camps buried all their past enmity and age-old hatred to confront the new faith together.

رومیان و دست‌نشاندهٔ عرب آنان، حکومت غسّانی، شروع به گردآوری نیرو برای مقابله با دین نوین کردند. آنان فرستادهٔ پیامبر ﷺ را کشتند، در حالی که فرستادگان به‌طور سنّتی از حمایت کامل برخوردار بودند. هنگامی که پیامبر ﷺ نیرویی سه‌هزار نفره را برای بازداشتن این تجاوز اعزام کرد، با ارتشی روبه‌رو شدند که به گزارش منابع تاریخی، صد هزار نفر از رومیان و نیرویی همانند آن از عرب‌های مسیحی تحت فرمان آنان را در بر می‌گرفت. این نبرد، نبرد موته بود که در سال هشتم هجری، برابر با سال ۶۳۰ میلادی، رخ داد و در آن سه فرمانده مسلمان، زید بن حارثه، جعفر بن ابی‌طالب و عبدالله بن رواحه، به شهادت رسیدند.

The Byzantines, and their puppet Arab regime of Ghassān, started to raise forces to fight the new faith. They killed the Prophet’s messenger, when messengers were traditionally given full protection. When the Prophet sent a force of 3,000 men to stop the provocation, they were confronted by an army that included, according to historical reports, 100,000 of the Byzantines and a similar force of Christian Arabs under their rule. This was the Battle of Mu’tah, which took place in year 8 H, corresponding to 630 CE, and in which three Muslim commanders, Zayd ibn Ĥārithah, Ja`far ibn Abī Ţālib and `Abdullāh ibn Rawāĥah, fell as martyrs.

سپس غزوهٔ تبوک، که موضوع اصلیِ بحث در این سوره است، رخ داد، و پس از آن حرکت لشکری که به فرماندهی اسامه بن زید بود. این لشکر را پیامبر ﷺ آماده کرد و جانشین ایشان، ابوبکر، آن را اعزام نمود تا نمایشی از قدرت باشد در برابر نیروهای روم شرقی که برای خاموش کردن صدای اسلام بسیج می‌شدند. سپس مسلمانان در نبرد یرموک پیروزی بزرگی بر روم به دست آوردند. این پیروزی آغازگر آزادسازی بخش‌های گسترده‌ای از شام، مصر، شمال آفریقا و حوزهٔ مدیترانه از استعمار بیزانس بود و تثبیت پایگاهی اسلامی در اندلس را به دنبال داشت. از آن پس، دشمنی صلیبیان با اسلام به اوج خود رسید.

با کسانی بجنگید که با وجود آنکه به آنان کتاب داده شده، نه به خدا و نه به روز آخرت ایمان واقعی دارند، و آنچه را خدا و فرستادهٔ او حرام کرده‌اند حرام نمی‌شمارند، و به دین حق نمی‌گروند، تا آنکه با دست خود و در حالی که خوار شده‌اند، جزیه بدهند.

Fight against those who — despite having been given Scriptures — do not truly believe in God and the Last Day, and do not treat as forbidden that which God and His Messenger have forbidden, and do not follow the religion of truth, till they [agree to] pay the submission tax with a willing hand, after they have been humbled. (Verse 29)

این آیه و آیات پس از آن برای آماده‌سازی مسلمانان برای لشکرکشی به تبوک و رویارویی با بیزانسی‌ها و رژیم دست‌نشاندهٔ آنان از اعراب مسیحی، معروف به غَسّانیان، نازل شد. این نشان می‌دهد که توصیفاتی که در اینجا آمده، دربارهٔ مردم طرف مقابل این رویارویی صادق بوده است. این توصیفات تنها واقعیت آن مردم را نشان می‌دهند. این اوصاف به‌عنوان شرایط جنگیدن با اهل کتاب ذکر نشده‌اند، بلکه به‌عنوان ویژگی‌های ذاتی باورهای منحرف آنان و واقعیت موجود آن مردم بیان شده‌اند.

This verse and the ones that follow were meant to prepare the Muslims for their expedition to Tabūk and the confrontation with the Byzantines and their puppet regime of Christian Arabs, known as the Ghassānīd. This suggests that the descriptions we have here were true of the people on the other side of the confrontation. They simply show the reality of those people. These descriptions are not mentioned here as conditions for fighting the people of earlier revelations, but as qualities inherent in their distorted beliefs and the actual reality of those people.

از این رو آنان دلیل و توجیه جنگیدن با ایشان را فراهم می‌کنند. این حکم همچنین شامل تمام کسانی می‌شود که همان عقاید و ویژگی‌ها را دارند.

Hence they provide the justification for fighting them. The ruling also applies to all those who share the same beliefs and characteristics.

این آیه سه ویژگی را مشخص می‌کند. (۱) ایمان نداشتن به خدا و روز آخرت؛ (۲) حرام ندانستن آنچه خدا حرام کرده است؛ و (۳) ایمان نداشتن به دین حق. آیات بعدی نشان می‌دهند که این ویژگی‌ها چگونه بر ایشان صدق می‌کند.

This verse specifies three such characteristics. (1) They do not believe in God and the Last Day; (2) they do not treat as forbidden what God has forbidden; and (3) they do not believe in the religion of truth. The verses that follow show how these characteristics apply to them.

ابتدا، یهودیان ادعا می‌کنند که عُزیر پسر خداست، و مسیحیان مدعی‌اند که مسیح پسر اوست. این ادعاها یادآور سخنانی است که مشرکان پیشین نیز می‌گفتند. از این رو، با کسانی که به خدا و روز قیامت ایمان ندارند، بر یک پایه قرار داده می‌شوند.

Firstly, the Jews claim that Ezra is the son of God, and the Christians assert that Christ is His son. These claims echo similar ones made by the pagans of former times. Hence, they are to be treated on the same basis as people who do not believe in God and the Last Day.

شرطی که آیهٔ قرآن برای ترک جنگ با آنان مقرر می‌کند، این نیست که اسلام را بپذیرند. نه. در امر دین هیچ اجباری وجود ندارد و هیچ‌کس در هیچ زمانی ناچار به پذیرش اسلام نمی‌شود. شرط تنها این است که آنان جزیه، یا همان مالیات سرانه، را با دست‌ودلِ باز بپردازند و کاملاً مطیع و زیردست گردند. هدف از این شرط چیست، و چرا این شرط پایانی است که هر جنگی باید در آن متوقف شود؟

The condition which the Qur’ānic verse lays down for not fighting them is not that they should accept Islam. No. There is simply no compulsion in matters of faith, and no one is forced to accept Islam at any time. The condition is simply that they should pay the tribute, or the submission tax, with a willing hand and that they be utterly subdued. What is the purpose of this condition, and why is it the end at which all fighting must stop?

جواب در این واقعیت نهفته است که اهل کتاب با چنین ویژگی‌هایی، خود را هم در عقیده و هم در عمل، در حالت ستیز با دین الهی قرار می‌دهند. آنان همچنین با جامعه اسلامی در ستیز‌اند، زیرا میان شیوه‌های زندگی برگرفته از دین الهی از یک سو، و جاهلیت از سوی دیگر، تعارضی ذاتی وجود دارد. چنان‌که در این آیات بیان شده، اهل کتاب هم در عقاید و هم در اعمال، از جاهلیت‌اند. تاریخ نیز ماهیت این ستیز و ناممکن بودن همزیستی میان این دو نظام رفتاری را ثابت می‌کند. اهل کتاب در دوره پیش از نزول این آیه، و در دوره پس از آن تا به امروز، در مخالفت خود با دین اسلام مصمم بوده‌اند.

The answer is found in the fact that with such characteristics, the people of earlier revelations place themselves at war with the divine faith, both in belief and in practical terms. They are also at war with Islamic society because of the inherent conflict between the codes of living derived from the divine faith on the one hand and ignorance, or jāhiliyyah, on the other. As described in these verses, the people of earlier revelations belong to jāhiliyyah in both beliefs and practices. History also proves the nature of conflict, and the impossibility of coexistence between the two codes. The people of earlier revelations were determined in their opposition to the Islamic faith in the period preceding the revelation of this verse, and in the period following it, up to the present day.

از آنجا که اسلام تنها دین حق موجود بر روی زمین امروز است، برای برداشتن تمام موانع مادی و جسمی‌ای که می‌کوشند تلاش‌های آن را برای رهایی انسان‌ها از بندگی هر کسی جز خدا بازدارند، اقدام لازم را انجام می‌دهد. این بندگی در پیروی از دین حق ترجمه می‌شود، به شرط آنکه به هر انسانی انتخاب آزاد داده شود. نه از جانب خود دین و نه از سوی آن نیروهایی که موانع مادی را برپا می‌دارند، نباید هیچ گونه فشاری وجود داشته باشد.

As the only religion of truth that exists on earth today, Islam takes appropriate action to remove all physical and material obstacles that try to impede its efforts to liberate mankind from submission to anyone other than God. That submission is translated in following the religion of truth, provided that every human being is given free choice. There must be no pressure either from the religion itself or from those forces putting up the physical obstacles.

همان‌طور که دیدیم، خداوند به مسلمانان دستور داد که با اهل کتاب، یعنی یهودیان و مسیحیان، بجنگند «تا آن‌گاه که با خواری، جزیه را با دست خود بپردازند.» (آیه ۲۹) هنگامی که این دستور داده شد، شرایط خاصی که در مقدمهٔ این سوره بحث شد، بر جامعهٔ مسلمانان در مدینه در آن زمان تأثیر گذاشت. این شرایط ایجاب می‌کرد که این دستور تکرار و تأکید شود. دلایل آن باید روشن می‌شد. نگرانی برخی مسلمانان از هدف آن نیازمند اطمینان‌بخشی بود. اطاعت از این دستور به معنای مخالفت با رومیان در جنوب سوریه بود. پیش از ظهور اسلام، اعراب از رومیان هراس داشتند، به‌ویژه به این دلیل که آنان مدت طولانی بر شمال عربستان تسلط داشتند. برخی قبایل عرب با آنان همکاری می‌کردند و آنان دولت دست‌نشانده‌ای داشتند که در آن قبیلهٔ غسّان قدرت را در دست گرفته بود.

As we have seen, God issued His order to the Muslims to fight the people of earlier revelations, i.e. the Jews and the Christians, “till they pay the submission tax with a willing hand, after they have been humbled.” (Verse 29) When this order was given certain circumstances, discussed in the Prologue to this sūrah, affected the Muslim community in Madinah at that time. These circumstances required that this order should be reiterated and emphasized. Its reasons needed to be clarified. The uneasiness felt by some Muslims about its purpose required reassurance. To obey this order meant opposing the Byzantines in southern Syria. Before the advent of Islam, the Arabs held the Byzantines in awe, particularly because they held control over the north of Arabia for a long time. Some Arab tribes collaborated with them, and they had a puppet state where the Ghassān tribe assumed power.

این نخستین برخورد مسلمانان با بیزانسی‌ها نبود. خداوند با اسلام به عرب‌ها عزت نفسی عطا کرد که آنان را توانا ساخت در برابر هم ایرانیان و هم بیزانسی‌ها بایستند. پیش از آن، تمام شجاعتی که از خود نشان می‌دادند در درگیری‌های داخلی و یورش‌های غارتگرانه‌ای بود که قبیله‌ای علیه قبیله‌ای دیگر انجام می‌دادند. با این حال، هنوز ترسی ماندگار از بیزانسی‌ها وجود داشت، به‌ویژه در میان کسانی که هنوز نگرش واقعی اسلامی را به دست نیاورده بودند. افزون بر این، آخرین نبرد بزرگ با بیزانسی‌ها به سود مسلمانان پایان نیافته بود. در آن نبرد، بیزانسی‌ها و دست‌نشاندگان عرب‌شان نیروهای عظیمی گرد آوردند که برخی گزارش‌ها شمار آن را دست‌کم دویست هزار مرد دانسته‌اند.

This was not the first encounter the Muslims had with the Byzantines. With Islam, God gave the Arabs a sense of dignity which enabled them to stand up to both the Persians and the Byzantines. Formerly, all the bravery they demonstrated was in internal conflict and the looting raids they launched against one another, tribe against tribe. Yet there was still a lingering fear of the Byzantines, particularly among those who had not yet acquired the true Islamic attitude. Moreover, the last major encounter with the Byzantines had not gone in favour of the Muslims. In that battle, the Byzantines and their Arab stooges marshalled large forces which some reports put at no less than 200,000 men.

در تفسیر ادعاهای یهودیان و مسیحیان مبنی بر اینکه عُزیر یا عیسیٰ پسر خدا است، قرآن تأکید می‌کند که آنان در این ادعاها، سخنان و اندیشه‌های کافران پیشین را تکرار می‌کنند: «این سخنی است که با دهان خود می‌گویند، و با سخن کافرانِ پیش از خود همانندی دارد.» (آیهٔ ۳۰) نخست آنکه این تفسیر تأکید می‌کند که این ادعاها را خود ایشان مطرح کرده‌اند و دیگران آن را از ایشان نقل نکرده‌اند.

Commenting on the assertions by the Jews and the Christians that Ezra or Jesus is the son of God, the Qur’ān emphasizes that they echo the assertions and concepts of unbelievers in former times: “Such are the assertions they utter with their mouths, echoing assertions made by the unbelievers of old.” (Verse 30) First of all this comment emphasizes that these assertions were made by them and not reported by others.

این که عبارت «با دهان‌هایشان» ذکر شده، برای افزودن یک تصویر جسمانی است، بر اساس شیوه بیانی قرآن. روشن است که هر آنچه می‌گویند یا ادعا می‌کنند، باید با زبان و به‌واسطه دهان گفته شود. ذکر عمدی دهان‌هایشان نه زائد است ــ حاشا که خداوند آنچه را زائد است بی‌جهت بیفزاید ــ و نه سخن را پرگو می‌کند. سبک قرآنی، شیوه ادعای آنان را به تصویر می‌کشد و تصویری بسیار واقعی به ما می‌دهد که هنگام شنیدن این سخن می‌توانیم آن را ببینیم. همچنین دلالتی افزوده وجود دارد که بر این تأکید می‌کند که این سخنان هیچ چیزی را که در واقعیت وجود داشته باشد توصیف نمی‌کنند. اینها صرفاً الفاظی هستند که بر زبان رانده می‌شوند و هیچ معنای حقیقی ندارند.

This is the reason for mentioning `their mouths’ to add a physical image, following the Qur’ānic method of expression. It is evident that whatever they say or assert must be said by word of mouth. The deliberate mention of their mouths is neither redundant — far be it from God to unnecessarily add what is redundant — nor does it make the statement verbose. The Qur’ānic style pictures how they make their assertions and gives us a very real image that we can see as we listen to the statement. There is also an additional connotation stressing that the words do not describe any thing that exists in reality. These are merely words uttered and have no real significance.

سپس جنبهٔ دیگری از یکتایی قرآن را داریم که به منشأ آن و این‌که وحی خداوند است اشاره دارد. این را در این عبارت می‌یابیم: «که گفتار کافران پیشین را تکرار می‌کند.» (آیهٔ ۳۰) مفسران قرآن پیشتر می‌گفتند که این به این معناست که ادعاهای آنان دربارهٔ فرزند داشتن خداوند شبیه همان چیزی است که مشرکان عرب می‌گفتند که فرشتگان دختران خدا هستند. شباهت میان این دو ادعا درست است، اما این عبارت دلالت گسترده‌تری دارد که تنها اخیراً آشکار شده است، زمانی که عقاید مشرکان هند، مصر باستان و یونان مطالعه شد. این مطالعه منشأ عقاید تحریف‌شدهٔ پیروان ادیان پیشین، به‌ویژه مسیحیان، را روشن ساخته است. این عقاید به‌سادگی از آن آیین‌های بت‌پرستانه‌ای گرفته شده بودند که نخست به تعالیم پولس راه یافتند و سرانجام به آموزه‌های شوراهای کلیسا رسیدند.

Then we have another aspect of the uniqueness of the Qur’ān which points to its origin and that it is God’s revelation. This we find in the statement: “echoing assertions made by the unbelievers of old.” (Verse 30) Commentators on the Qur’ān used to say that this means that their assertions about God having a son are similar to what the Arab idolaters used to say that the angels were God’s daughters. The similarity between the two assertions is true, but this statement has a wider implication which has transpired only recently when the faiths of idolaters in India, ancient Egypt and Greece were studied. The study has brought to light the origins of the distorted beliefs of the people of earlier revelations, particularly the Christians. They were simply derived from those forms of pagan faiths which found their way firstly into Paul’s teachings and finally into those of the Church Synods.

پیش از آنکه توضیح دهیم چگونه راهبان و احبار خود را به جای خدا ارباب گرفتند، می‌خواهیم برخی روایات صحیح را یادآور شویم که در بردارنده تفسیر خود پیامبر ﷺ است. بی‌تردید تفسیر ایشان درست و قطعی است.

Before we explain how they took their monks and rabbis for lords, we wish to mention some authentic reports which include the Prophet’s own interpretation. His is undoubtedly the correct and final interpretation.

ترمذی و چند تن از بزرگان علم حدیث، از عدی بن حاتم روایت کرده‌اند که پیش از دیدار با پیامبر ﷺ و پذیرفتن اسلام، مسیحی بود.

Al-Tirmidhī and several major scholars of Ĥadīth report on the authority of `Adiy ibn Ĥātim, who was a Christian before he met the Prophet and adopted Islam:

هنگامی که برای نخستین بار نزد پیامبر ﷺ آمدم، ایشان این آیه از سورهای را که «توبه» نام دارد، تلاوت میفرمودند: «آنان دانشمندان و راهبان خود و مسیح پسر مریم را به جای خدا، ارباب خود گرفتند». ایشان توضیح دادند: «آنها هرگز آنان را عبادت نمیکردند، اما هرگاه آنان چیزی را برایشان حلال میکردند، آن را حلال میدانستند، و هرگاه چیزی را حرام میکردند، آن را حرام میشمردند». گزارش صحیح دیگری را امام احمد، ترمذی و طبری از عدیّ بن حاتم روایت کردهاند.

“When I first came to see the Prophet, he was reciting this verse of the sūrah entitled Repentance: ‘They make of their rabbis and their monks, and of the Christ, son of Mary, lords besides God.’ He explained: “They certainly did not worship these (rabbis and monks). But when they permitted them something they treated it as permissible, and when they prohibited something they treated it as forbidden.” A second authentic report is transmitted by Imām Aĥmad, al- Tirmidhī and alŢabarī on the authority of `Adiy ibn Ĥātim:

وقتی عدی که در روزگار جاهلیت مسیحی بود، از پیام اسلام خبر یافت، به شام گریخت. خواهرش همراه گروهی از قبیله‌اش اسیر شد. پیامبر ﷺ با خواهرش مهربانی کرد، او را آزاد ساخت و هدایایی به او داد. او نزد برادرش رفت و از او خواست که اسلام را بپذیرد و با پیامبر ﷺ دیدار کند. عدی سخن خواهرش را پذیرفت و به مدینه سفر کرد. او رئیس قبیله‌اش، طیء، بود و پدرش به بخشش بی‌همتایش شهرت داشت. مردم از ورود او به مدینه سخن می‌گفتند. هنگامی که به دیدار پیامبر ﷺ رفت، صلیبی نقره‌ای به گردن داشت. پیامبر ﷺ این آیه را تلاوت می‌کرد: {آنان دانشمندان و راهبان خود را به جای خداوند، ارباب خویش گرفتند}. عدی گفت: «آنان آنها را پرستش نکردند». پیامبر ﷺ فرمود: «چرا، بی‌گمان چنین کردند. آنان از ایشان پیروی کردند، آنگاه که آنان حلال را بر ایشان حرام کردند و حرام را برای ایشان حلال نمودند؛ و این همان پرستش آنان بود». السدی، مفسر دانشمند قرآن، می‌گوید: «آنان از انسان‌ها راهنمایی خواستند و کتاب خداوند را رها کردند. از این رو خداوند می‌فرماید: {و جز این فرمان نیافته بودند که تنها خدای یگانه را بپرستند}، یعنی آن کسی که اگر چیزی را حرام کند، همگان آن را حرام می‌شمارند، و اگر چیزی را حلال کند، آن را حلال می‌دانند؛ فرمانش باید اطاعت شود و حکمش قطعی است». آلوسی، دانشمند دوره متأخر، در تفسیر قرآن خود می‌گوید:

این سوره گامی فراتر می‌رود و مؤمنان را به جهاد تشویق می‌کند: «می‌خواهند نور خدا را با دهان‌های خود خاموش کنند، اما خدا جز این نمی‌خواهد که نور خود را کامل گرداند، هرچند این بر کافران ناخوشایند باشد. اوست که فرستاده‌اش را با هدایت و دین حق فرستاد، تا آن را بر همه [ادیان] دیگر پیروز گرداند، هرچند این بر مشرکان ناخوشایند باشد.» (آیات ۳۲ و ۳۳)

The sūrah goes a step further in encouraging the believers to fight: “They want to extinguish God’s light with their mouths, but God will not allow anything but to bring His light to perfection, however hateful this may be to the unbelievers. It is He who has sent His Messenger with guidance and the religion of truth, so that He may cause it to prevail over all [other] religions, however hateful this may be to the idolaters.” (Verses 32-33)

اهل کتاب پیشین به صرف انحراف از دین حق و پرستش ارباب‌ها و موجودات دیگر به جای خدا، و نیز انکار خدا و روز قیامت به معنای راستین آن، بسنده نمی‌کنند. آنان فراتر می‌روند و با دین حق به ستیز برمی‌خیزند و تلاش می‌کنند نور خدا را خاموش کنند؛ نوری که در این دین، در جنبشی که آن را ترویج می‌کند و در نظامی که برای زندگی انسان فراهم می‌آورد، تجلی یافته است.

The people of earlier revelations do not stop at mere deviation from the religion of truth and worshipping lords and other beings instead of God, as well as refusing to believe in God and the Last Day in the true sense of such a belief. They go further by declaring war against the religion of truth and trying hard to extinguish God’s light, represented by this religion, the movement advocating it and the system it provides for human life.

«آنان می‌خواهند نور خدا را با دهان‌های خود خاموش کنند.» (آیهٔ ۳۲) پس ایشان با نور خدا دشمن‌اند و می‌کوشند مانع گسترش آن شوند. دروغ می‌بافند و بذر فتنه و تفرقه می‌پاشند. همچنین پیروان خود را بسیج می‌کنند تا در برابر این دین و پیروانش بایستند، چنان‌که هنگام نزول این آیات چنین بود. از آن زمان تاکنون نیز همین‌گونه بوده است. اگرچه این سخن در درجهٔ نخست برای تقویت عزم مسلمانان آن روزگار بیان شده، اما وصف حقیقت نگرشی است که اهل کتاب‌های پیشین همواره نسبت به نور خدا اتخاذ کرده‌اند؛ نوری که در شکل دین حق او، هدایت‌بخش بشریت است.

“They want to extinguish God’s light with their mouths.” (Verse 32) So, they are hostile to God’s light, trying to prevent its spread. They fabricate lies and sew the seeds of discord and division. They also mobilize their followers to stand in opposition to this religion and its followers, as was the case when these verses were revealed. This has continued to be the case ever since. Although this statement aimed primarily at enhancing the determination of the Muslims at the time, it also describes the true nature of the attitude the people of earlier revelations always adopt towards God’s light as reflected by His true faith providing guidance for mankind.

این گام آخر در افشای حقیقت آن اهل کتاب که پیام خدا را تحریف کرده‌اند، در دو آیه‌ای بیان شده که خطاب به مؤمنان است:

This last step in exposing the reality of those people of earlier revelations who have distorted God’s message is given in two verses addressed to the believers:

ای مؤمنان، بسیاری از دانشمندان یهود و راهبان، اموال مردم را به ناحق می‌خورند و آنان را از راه خدا بازمی‌دارند. و کسانی را که طلا و نقره را گنج می‌کنند و آن را در راه خدا انفاق نمی‌کنند، به عذابی دردناک مژده ده. روزی که آن‌ها در آتش دوزخ گداخته می‌شوند و با آن پیشانی‌ها، پهلوها و پشت‌هایشان داغ می‌شود. [به آن‌ها گفته می‌شود:] «این است آنچه برای خودتان اندوخته کرده‌اید. پس بچشید آنچه را که گنج می‌کردید.» (آیات ۳۴-۳۵)

“Believers, some of the rabbis and monks wrongfully devour people’s property and turn people away from God’s path. To those who hoard up gold and silver and do not spend them in God’s cause, give the news of a painful suffering, on the day when it will all be heated in the fire of hell, and their foreheads, sides and backs will be branded with them. [They will be told]: ‘This is what you have hoarded up for yourselves. Taste, then, what you have been hoarding.’” (Verses 34-35)

آیهٔ نخست، نقش‌های احبار و رهبان را شرح می‌دهد؛ کسانی که اهل کتاب پیشین ایشان را به‌جای پروردگار قرار داده‌اند و در معاملات روزمرهٔ خود و همچنین در عبادت‌شان از فرمان ایشان پیروی می‌کنند.

The first verse elaborates on the roles of the rabbis and monks whom those people of earlier revelations have made as lords, following their bidding in their day-to-day transactions, and also in their worship.

بی‌گمان، احبار (علمای یهود) و رهبانان (راهبان مسیحی) دوست دارند که با آنان همچون اربابانی رفتار شود که فرمانشان همواره اطاعت گردد. آنان در آنچه برای پیروانشان قانون‌گذاری می‌کنند، اموال مردم را به بهانه‌های دروغین می‌بلعند و نیز ایشان را از راه خدا بازمی‌دارند.

Indeed the rabbis and monks enjoy being treated as lords whose orders are always obeyed. In what they legislate for their followers, they devour people’s property on the basis of false claims and they also turn people away from God’s path.

ناهیدن اموال مردم همیشه به شکل‌های گوناگونی صورت می‌گیرد. یکی از آن‌ها پولی است که در ازای صدور فتواهایی دریافت می‌شود که آنچه واقعاً حرام است را حلال و آنچه مباح است را حرام می‌کنند. چنین فتواهایی همواره در خدمت منافع کسانی است که ثروت یا قدرت یا هر دو را در اختیار دارند. راه دیگر، آن چیزی است که یک کشیش ممکن است در ازای شنیدن اعترافات مردم و بخشیدن گناهانشان دریافت کند، آن هم با استفاده از اختیاری که ظاهراً به کلیسا داده شده است. بدترین و رایج‌ترین راه خوردن اموال مردم به ناحق، ربا است. با این حال، روش‌های بسیار دیگری نیز وجود دارد.

اگرچه حقیقت مشرکان بسیار روشن بود، رویارویی با آنان در میدان نبرد نیازمند یک کارزار دقیق‌ومنظم از سوی جامعهٔ مسلمانان بود. در مقابل، رویارویی با اهل کتاب (پیروان کتاب‌های آسمانی پیشین) نیازمند کارزاری حتی قوی‌تر و ژرف‌تر بود که در آغاز، هدفش آشکار ساختن حقیقت آن مردم بود. همچنین لازم بود نامی که دیگر با واقعیتشان سازگار نبود، از آنان سلب شود. آنان باید همان‌گونه که واقعاً بودند نمایان می‌شدند: کافرانی که برای خدا شریک قرار می‌دادند و با خدا و پیام او در جنگ بودند. افزون بر این، آنان بیش از حد از راه گمراه شده بودند، اموال و دارایی مردم را بی‌دلیل می‌خوردند و مردم را از راه خدا بازمی‌داشتند. این افشاگری در سخنانی چون سخن زیر آمده است:

Although the reality of the idolaters was very clear, confronting them on the battlefield required a carefully prepared campaign by the Muslim community. By contrast, the confrontation with the people of earlier revelations required an even stronger and more profound campaign which aimed, at the outset, to expose the reality of those people. It also required the removal of their nameplate which no longer reflected their reality. They needed to appear as they truly were: unbelievers, associating partners with God, and at war with God and His message. Moreover, they were too far astray, devouring people’s wealth and property without justification and turning people away from God’s path. This exposure comes in statements like the following:

با آنان که به کتاب [آسمانی] داده شده‌اند ولی به خداوند و روز بازپسین ایمان ندارند و آنچه را خدا و فرستاده‌اش حرام کرده‌اند حرام نمی‌شمارند و به دین حق نمی‌گروند، تا آنگاه که با دست خود، با خواری، جزیه بپردازند، کارزار کنید. یهودیان گفتند: عُزَیر پسر خداست، و مسیحیان گفتند: مسیح پسر خداست. این سخنی است که با زبان خود می‌گویند، و با گفتار کافران پیشین همانندی دارد. خدا آنان را نابود کند! چگونه [از حق] بازگردانده می‌شوند؟ آنان دانشمندان و راهبان خود را، و مسیح پسر مریم را، به جای خدا ارباب خود گرفته‌اند، با آنکه جز این فرمان نیافته بودند که تنها خدای یگانه را بپرستند که معبودی جز او نیست. او از آنچه با او شریک می‌سازند منزه است. آنان می‌خواهند نور خدا را با دهان‌های خود خاموش کنند، و حال آنکه خدا جز این نمی‌خواهد که نور خود را کامل گرداند، هرچند کافران را ناخوش آید. او کسی است که فرستاده خود را با هدایت و دین حق فرستاد تا آن را بر همه ادیان چیره گرداند، هرچند مشرکان را ناخوش آید. ای مؤمنان، بسیاری از دانشمندان و راهبان، اموال مردم را به ناحق می‌خورند و از راه خدا باز می‌دارند...

Fight against those who — despite having been given Scriptures — do not truly believe in God and the Last Day, and do not treat as forbidden that which God and His Messenger have forbidden, and do not follow the religion of truth, till they [agree to] pay the submission tax with a willing hand, after they have been humbled. The Jews say: Ezra is the son of God,’ while the Christians say: ‘The Christ is the son of God.’ Such are the assertions they utter with their mouths, echoing assertions made by the unbelievers of old. May God destroy them! How perverse they are! They make of their rabbis and their monks, and of the Christ, son of Mary, lords besides God. Yet they have been ordered to worship none but the One God, other than whom there is no deity. Exalted be He above those to whom they ascribe divinity. They want to extinguish God’s light with their mouths, but God will not allow anything but to bring His light to perfection, however hateful this may be to the unbelievers. It is He who has sent His Messenger with guidance and the religion of truth, so that He may cause it to prevail over all [other] religions, however hateful this may be to the idolaters. Believers, some of the rabbis and monks wrongfully devour people’s property and turn people away from God’s path... (Verses 29-34)

این افشای باورهای اهل کتاب‌های پیشین توسط خداوند چه معنایی دارد؟

What does this exposure by God of the beliefs of the people of earlier revelations signify?

ظاهرِ فریبندهای که آنان ارائه می‌دهند، در رویارویی با جاهلیت، مانعی برای مدافعان پیام اسلامی است. از این رو باید آن را برداشت، تا دیگر نتوانند تصویری نادرست ارائه دهند. نباید اهمیت شرایط حاکم بر جامعه‌ی مسلمانان در آن زمان را نادیده گرفت؛ از جمله ساختار ارگانیک آن جامعه و این واقعیت که غزوه‌ی تبوک در زمانی رخ داد که با سختی‌های اقتصادی همراه بود و گرمای شدید تابستان عربستان نیز آن را آسان‌تر نمی‌کرد. افزون بر این، مسلمانان از رویارویی جنگی آشکار با رومیان اکراه داشتند، زیرا عرب‌ها همواره از ایشان هراس داشتند. آنان حتی بیش از این نگران دستوری کلی بودند که برای نبرد با اهل کتاب صادر شده بود، در حالی که آنان از کتاب‌های آسمانی‌ای پیروی می‌کردند که از سوی خدا نازل شده بود.

The deceptive front they present acts as a check on the advocates of the Islamic message in their confrontation with the jāhiliyyah. Hence, it must be removed, so that they can no longer present a false image. We must not overlook the importance of the prevailing circumstances of the Muslim community at the time, including the organic structure of that community and the fact that the Tabūk Expedition took place at a time of economic hardship which was not made any easier by the extreme heat of the Arabian summer. Moreover, the Muslims were reluctant to confront the Byzantines in open warfare, because the Arabs had always held them in awe. They were even more uneasy about the general order given to them to fight the people of earlier revelations, when they were following divine Scriptures revealed by God.

دشمنان این دین که جنبش‌های احیاگرانه اسلامی امروز را با دقت زیر نظر دارند، کاملاً از آنچه ممکن است بر سرشت انسان تأثیر بگذارد و نیز از تاریخ اسلام آگاهند. از این رو، آنان مشتاقند به رژیم‌ها، جنبش‌ها، ارزش‌ها، سنت‌ها و فلسفه‌هایی که پرورش و حمایت می‌کنند، ظاهری «اسلامی» ببخشند تا جنبش‌های احیاگرانه اسلامی را در سراسر جهان درهم بشکنند. آنان چنین می‌کنند، زیرا این ظاهر «اسلامی» ممکن است مانع از آن شود که حامیان واقعی اسلام با واقعیت جاهلیتی که پشت این ظاهر دروغین نهفته است، روبه‌رو شوند.

The enemies of this faith who are watching carefully the Islamic revivalist movements of today are fully aware of what may influence human nature, and of the history of Islam as well. Therefore, they are keen to give an outward `Islamic’ appearance to the regimes, movements, values, traditions and philosophies they nurture and support in order to crush the Islamic revivalist movements the world over. They do so, because this outward `Islamic’ appearance may prevent the true advocates of Islam from confronting the jāhiliyyah reality that lies behind this false appearance.

آنها در مواردی ناگزیر شدند حقیقت چنین رژیم‌ها و جنبش‌ها و دشمنی‌شان با اسلام را آشکار کنند. روشن‌ترین نمونه‌ی این امر، مورد آتاتورک و جنبشش در ترکیه بود که در دشمنی با همه‌چیز اسلامی سازش‌ناپذیر بود. آنان به‌سبب احساس شتابی که برای از میان بردن نظام خلافت داشتند، ناچار شدند واقعیتش را آشکار کنند؛ نظامی که آخرین نمود وحدت مسلمانان بود. هرچند تنها جنبه‌ای ظاهری داشت، پیش از آنکه بتوانند به جنبه‌های بنیادی‌تری چون عبادت و نماز حمله کنند، ناچار بودند آن را برچینند. این سخن پیامبر ﷺ را به یاد می‌آورد: «این دین یک‌به‌یک جنبه‌هایش تضعیف خواهد شد. نخستین جنبه‌ای که تضعیف می‌شود حکومت است و آخرین آن نماز.» پس از آنکه نیاز به دشمنی آشکار به پایان رسید، آن ملحدان و پیروان ادعایی ادیان پیشین که همپیمانی‌شان را تنها هنگام جنگ با اسلام تجدید می‌کنند، به شیوه‌های پنهانی خود بازگشتند. اکنون بیش از پیش مشتاق بودند به رژیم‌های دیگری که در واقع با همان جهت‌گیری آتاتورک در مخالفت با اسلام بودند، ظاهری اسلامی بدهند. آنان در پنهان کردن حقیقت این رژیم‌ها که از نظر سیاسی، اقتصادی و فرهنگی حمایتشان می‌کنند، چنان خلاق شده‌اند. سازمان‌های اطلاعاتی، رسانه‌های گسترده و دیگر منابعشان همه برای حفاظت از چنین رژیم‌هایی به کار گرفته می‌شوند. ملحدان و دشمنان دینی اسلام به یک اندازه در حمایت از چنین رژیم‌هایی همکاری می‌کنند؛ رژیم‌هایی که می‌کوشند وظیفه‌ای را که جنگ‌های صلیبی، کهن و نو، ناتمام گذاشته بود، برای ایشان به انجام برسانند.