مریم ( یک سلسلهٔ طولانی از پیامبران) ۴۱-۶۵

مریم ( یک سلسلهٔ طولانی از پیامبران) ۴۱-۶۵ - در سایهٔ قرآن | Quran Course

این سوره، پس از بیان داستان تولد عیسی، با سخنی به پایان می‌رسد که بطلان و یگانگیِ افسانه‌ی پسر خدا بودنِ عیسی را آشکار می‌کند. این افسانه‌ای است که برخی مسیحیان در باورهای تحریف‌شده‌ی خود بدان پایبندند. سوره اکنون بخشی از داستان ابراهیم را بازگو می‌کند و با آن، یگانگیِ خدا و بطلان باورهای مشرکانه را نشان می‌دهد. ابراهیم همان نیای بزرگی است که عرب‌ها خود را از نسل او می‌دانند.

The account given in this sūrah of the birth of Jesus is concluded with a statement showing the fallacy and singularity of the myth making Jesus God’s son. This is a fabrication upheld by some Christians in their distorted beliefs. The sūrah now gives an account of part of Abraham’s story, demonstrating the singularity and fallacy of pagan beliefs. Abraham is the great ancestor from whom the Arabs claim to descend.

در واقع، مشرکان عرب مدعی تولیت کعبه بودند، کعبه‌ای که ابراهیم و فرزندش اسماعیل آن را بنا کردند.

In fact the pagan Arabs claimed the custodianship of the Ka (bah, built by Abraham and his son, Ishmael.

در این روایت، منش خشنود، صبور و نرم‌خوی ابراهیم به‌روشنی نمایان است. ما این ویژگی‌ها را در رفتار و زبان او می‌بینیم. این ویژگی‌ها همچنین در کردار او و در نحوه پاسخ‌گویی‌اش به رفتار سلطه‌جویانه پدرش آشکارا دیده می‌شود. همچنین درمی‌یابیم که خداوند چگونه لطف خود را شامل ابراهیم کرده و در برابر پدر و قومش که همه کافر بودند، به او فرزندانی نیکو عطا فرموده که نسلی بزرگ از آنان پدید آمد، نسلی که سهم فراوانی از پیامبران و عالمان پارسا دارد. اما پس از آنان، نسل‌هایی آمدند که نماز را ضایع کردند و از راهی که ابراهیم به آنان نشان داده بود منحرف شدند و در پی خواسته‌های نفسانی خود رفتند. آنان همان کافرانند.

In this account, Abraham’s contented, patient and gentle character is shown in sharp relief. We see these aspects of his character in his approach and language. They are also clearly apparent in his behaviour and how he responds to his father’s overbearing attitude. We also feel how God has bestowed His grace on Abraham, compensating him for his father and people, all unbelievers, with goodly offspring that beget a whole nation which has its generous share of prophets and saintly divines. Yet these are followed by generations who neglected prayers and deviated from the path shown them by Abraham to pursue their desires. Those were the unbelievers.

خداوند در قرآن کریم ابراهیم را «مردی راستگو و پیامبر» توصیف می‌کند. واژه عربی «صِدّیق» که در اینجا به «مردی راستگو» ترجمه شده، معنایی گسترده‌تر از صرفاً راستگو بودن دارد. این واژه دلالت بر آن دارد که او همواره راستگو بود و به حقیقت ایمانی استوار داشت. هر دو ویژگی با شخصیت او کاملاً سازگار است:

God describes Abraham in the Qur’ān as being ‘a man of truth and a prophet’. The Arabic word, şiddīq, translated here as ‘a man of truth’ has a wider sense than merely being truthful. It connotes that he was always truthful and a firm believer in the truth. Both qualities fit well with his character:

در این کتاب، ابراهیم را یاد کن. او راستگویی بسیار بود و پیامبری بود. به پدرش گفت: ای پدر! چرا چیزی را می‌پرستی که نه می‌شنود، نه می‌بیند، و هیچ سودی به تو نمی‌رساند؟ ای پدر! دانشی به من رسیده که تو از آن بهره‌ای نداری. از من پیروی کن تا تو را به راهی راست رهنمون شوم. ای پدر! شیطان را نپرست، زیرا شیطان نسبت به [خدای] رحمان نافرمانی کرده است. ای پدر! می‌ترسم عذابی از جانب خدای رحمان به تو برسد و آنگاه از دوستان شیطان شوی.» (آیات ۴۱ تا ۴۵)

Mention in the Book Abraham. He certainly was a man of truth and a prophet. He said to his father: My father! Why do you worship something that neither hears nor sees and can be of no avail whatever to you? My father! There has come to me knowledge which you do not have. Follow me, and I shall guide you along a straight path. My father! Do not worship Satan, fir Satan has indeed rebelled against [God] the Most Merciful. My father! I dread lest a scourge will fall upon you from the Most Merciful, and then you will become one of Satan’s friends.’ (Verses 41-45)

با چنین التماسی پرشور، ابراهیم با پدرش سخن می‌گوید و می‌کوشد او را به نیکی‌ای که خدا به او آموخته بود و او را به سوی آن هدایت کرده بود، رهنمون شود.

It is with such a passionate appeal that Abraham addresses his father, trying to guide him to the goodness God had taught him and to which He had directed him.

دعوت او دعوتی دلنشین است که بر جایگاه او به عنوان پسری مهربان تأکید دارد. او از وی می‌پرسد:

His appeal is an endearing one, stressing his position as a loving son. He asks him:

«چرا چیزی را می‌پرستی که نه می‌شنود و نه می‌بیند و هیچ سودی به تو نمی‌رساند؟» (آیه ۴۲) معمول این است که مردم پرستش خود را متوجه کسی کنند که از انسان برتر، داناتر و نیرومندتر باشد. در حقیقت، پرستش همیشه به سوی کسی تقدیم می‌شود که بالاتر از جایگاه انسان است. پس چگونه است که در این مورد، پرستش به چیزی تقدیم می‌شود که پایین‌تر از سطح انسان و حتی پایین‌تر از سطح حیوانات است؛ چیزی که هیچ چیز را نمی‌شنود و نمی‌بیند و نه سودی می‌رساند و نه زیانی؟ این وضعیت پدر ابراهیم و قوم او بود.

“Why do you worship something that neither hears nor sees and can be of no avail whatever to you?” (Verse 42) The normal practice is that people address their worship to someone who is more exalted, knowledgeable and stronger than man. Indeed worship is always presented to someone exalted above man’s position. How is it, then, that in this case it is presented to something below the level of man, and indeed below the level of animals; something that does not hear or see anything and can cause no benefit or harm. This was the case of Abraham’s father and community.

آنان بت‌پرستی می‌کردند، درست مانند عرب‌های قریش که با اسلام مخالفت می‌ورزیدند.

They worshipped idols, just like the Arabs of the Quraysh who opposed Islam.

این نخستین نکته در خطاب ابراهیم به پدرش است. او پس از آن بیان می‌کند که این ادعا را از پیش خود مطرح نمی‌کند، بلکه بر پایه‌ی دانش حقیقی‌ای است که خداوند به او عطا کرده تا او را بر راه هدایت راستین قرار دهد. او قطعاً از پدرش کم‌سن‌وسال‌تر و کم‌تجربه‌تر بود، اما آنچه از جانب خداوند به او بخشیده شده بود، شناختی روشن از حقیقت به او داده بود. از این رو او پدرش را که چنین دانشی را دریافت نکرده بود، نصیحت می‌کند. او می‌خواست پدرش نیز از او پیروی کند تا بر راه حق قرار گیرد: «ای پدر! دانشی به من رسیده که تو از آن بی‌بهره‌ای. از من پیروی کن تا تو را به راهی راست رهنمون شوم.» (آیه ۴۳)

This is the first point in Abraham’s appeal to his father. He follows it with a statement that he does not make this claim at his own behest. Rather, he makes it on the basis of true knowledge that has been vouchsafed to him by God to set him on the path of true guidance. He was certainly younger and less experienced than his father, but what had been bestowed on him from on high gave him a clear recognition of the truth. Hence he gives his advice to his father who had not received such knowledge. He wanted his father to follow suit so that he would be on the road of truth: “My father! There has come to me knowledge which you do not have. Follow me, and I shall guide you along a straight path.” (Verse 43)

هیچ اشکالی ندارد که پدری از پسرش پیروی کند، هنگامی که این پسر به منبعی برتر دسترسی مستقیم دارد که می‌تواند هدایت حقیقی ببخشد. در این حالت، این پسر است که راه درست را می‌پیماید، راهی که جز به آنچه نیک است منتهی نمی‌شود.

There is nothing wrong with a father following his son when this son has a direct recourse to a higher source able to give true guidance. In this case, the son is the one who follows the right way, leading only to what is good.

پس از آنکه ابراهیم به پدرش نشان داد که پرستش بت باطل است و سرچشمه هدایتی را که دریافت کرده بود بیان نمود، که پایه و اساس دعوتش به پدرش است، روشن می‌سازد که راهی که پدرش دنبال می‌کند، راه شیطان است. هدف خود او این است که پدرش را به راهی هدایت کند که نزد خداوند، آن بخشاینده مهربان، پسندیده است. او می‌ترسد که پدرش مشمول خشم خداوند شود و در نتیجه، دوست نزدیک شیطان گردد.

Having shown his father the fallacy of idol worship and outlined the source of guidance he received, which is the cornerstone of his appeal to his father, Abraham makes it clear that the way followed by his father is that of Satan. His own aim is to guide his father to the way acceptable to God, the Most Merciful. He fears that his father may incur God’s anger and thus become a close friend of Satan:

ای پدر من! شیطان را نپرست، زیرا شیطان به خدای رحمان عصیان ورزیده است. ای پدر من! می‌ترسم که عذابی از جانب خدای رحمان به تو برسد و آنگاه دوست شیطان گردی. (آیات ۴۴ و ۴۵)

My father! Do not worship Satan, for Satan has indeed rebelled against [God] the Most Merciful. My father! I dread lest a scourge will fall upon you from the Most Merciful, and then you will become one of Satan’s friends. (Verses 44-45)

این شیطان است که مردم را به پرستش بت‌ها وسوسه می‌کند. این بدان معناست که هر کس بت‌ها را بپرستد، در همان موقعیتی قرار دارد که کسی که خود شیطان را می‌پرستد. نباید فراموش کرد که شیطان یاغی‌ای است که در همه‌چیز از خدا نافرمانی می‌کند. ابراهیم پدرش را از اینکه خشم خدا را برانگیزد برحذر می‌دارد؛ زیرا اگر چنین کند، دوست و پیرو شیطان خواهد شد و در نتیجه سزاوار مجازات خدا می‌گردد. این به روشنی نشان می‌دهد که وقتی خدا بنده‌ای از بندگانش را به فرمانبرداری از خود هدایت می‌کند، این خود نعمتی است، در حالی که دوستی با شیطان بلایی است که به عذاب خدا می‌انجامد و در روز قیامت به نابودی کامل منجر می‌شود.

It is Satan who tempts people to worship idols. This means that whoever worships idols is in the same position as one who worships the devil himself. Satan, it must not be forgotten, is a rebel who disobeys God in every way. Abraham warns his father against incurring God’s displeasure. For if he does, he will become Satan’s friend and follower and so liable to God’s punishment. This shows clearly that when God guides a servant of His to obey Him, that in itself is a blessing, while befriending Satan is a scourge leading to God’s punishment and a position of utter ruin on the Day of Judgement.

دعوت ابراهیم که با مهربان‌ترین زبان بیان شد، با این همه به قلب سخت‌شدهٔ پدرش راه نیافت. پدر با رد و تهدید پاسخ داد:

Abraham’s appeal, made in the most compassionate language, cannot however find its way to his father’s hardened heart. The father retorts with rejection and threats:

آیا از خدایان من روی می‌گردانی ای ابراهیم؟ اگر دست برنداری، بی‌شک تو را سنگسار خواهم کرد. اکنون برای همیشه از برابر من دور شو! (آیه ۴۶)

Are you renouncing my gods, Abraham? If you do not desist, I shall most certainly have you stoned. Now begone from me for good! (Verse 46)

پاسخ پدرش تند، متکبرانه و تهدیدآمیز بود. او رد کردن بت‌ها توسط ابراهیم را گستاخی می‌دانست. این جرمی بود که ابراهیم را سزاوار مجازاتی بی‌رحمانه می‌کرد؛ یعنی مرگ با سنگسار. از این رو به او توصیه کرد که دور شود، وگرنه مجازات در راه خواهد بود.

His father’s answer was harsh, arrogant and threatening. He considered Abraham’s rejection of idols to be impertinent. It was a crime for which Abraham deserved a cruel punishment: i.e. death by stoning. Hence, he advised him to stay away, or else punishment would be forthcoming.

این‌گونه با جهل و بی‌رحمی است که پدر به درخواست پرشور و مؤدبانه‌ی پسر پاسخ می‌دهد. هیچ توجهی به مراقبت و دلواپسی پسر نسبت به پدرش نمی‌شود.

It is with such ignorance and cruelty that the father replies to the son’s passionate and polite appeal. No regard is given for the son’s care and concern for his father.

این همان الگوی پاسخی است که دعوت‌کنندگان به ایمان از سوی کسانی دریافت می‌کنند که بر اثر کفر و نبودن هدایت سخت‌دل شده‌اند۔

This is indeed the pattern of response that advocates of faith receive from those who are hardened by disbelief and lack of guidance.

اما ابراهیم، اجازه نمی‌دهد که خشم، رفتار او را تعیین کند. او وظیفه‌شناسی خود نسبت به پدرش را از یاد نمی‌برد. از این رو، همچنان با احترام و مهربانی با او سخن می‌گوید:

Abraham, however, does not allow anger to dictate his attitude. He does not lose sight of his dutifulness to his father. Hence, he continues to address him with respect and compassion:

ابراهیم پاسخ داد: سلام بر تو باد. از پروردگارم برای آمرزش تو درخواست خواهم کرد، زیرا او همواره نسبت به من بسیار مهربان بوده است. اما من از شما و از هر آنچه غیر از خدا می‌پرستید کناره می‌گیرم و تنها پروردگارم را خواهم خواند. امید است که با دعای خود به پروردگارم، بی‌بهره نمانم. (آیات ۴۷-۴۸)

Abraham replied: Peace be on you. I shall pray to my Lord to forgive you; for He has always been very kind to me. But I shall withdraw from you all and from whatever you invoke instead of God, and I shall pray to my Lord alone. Perhaps, by my prayer to my Lord I shall not be unblest. (Verses 47-48)

ابراهیم روشن می‌سازد که به این تهدید پاسخ نخواهد داد و در جدال بیهوده درنخواهد آمد. او به پدرش وعده می‌دهد که از خداوند برای آمرزش او دعا کند و اینکه به او اجازه ندهد بیش از این در گمراهی پیش برود و مجازات نشود. او از خداوند خواهد خواست که به پدرش رحم کند و او را به راه حق هدایت فرماید. به او می‌گوید که خو کرده است به عطایای بزرگوارانه‌ی خداوند، زیرا او دعاهایش را اجابت می‌کند. سپس می‌افزاید که اگر حضور و درخواست خود او پدرش را آزرده می‌سازد، پس او کناره‌گیری خواهد کرد، پدر و قومش را ترک خواهد گفت و معبودهایی را که به جای خداوند می‌خوانند رها خواهد کرد. او تنها خداوند یگانه را عبادت خواهد کرد، به امید آنکه با این کار از بی‌بهره ماندن بازماند. این است ادب و فروتنی یک مؤمن. ابراهیم خود را سزاوار عطایای خداوند بیش از آن نمی‌داند که از سختی، ناخشنودی و سلب برکات در امان بماند.

Abraham makes it clear that he will not respond to the threat, nor will he indulge in futile argument. He promises his father to pray to God to forgive him and not to punish him by allowing him to go further astray. He will pray to God to have mercy on his father and guide him to the truth. He tells him that he is used to God’s generous favours, as He answers his prayers. Then he adds that if his own presence and appeal irritate his father, then he will withdraw, leave his father and people, abandoning the deities they invoke instead of God. He will only worship God alone, hoping that by doing so he will avoid being unblest. Such is a believer’s politeness and humility. Abraham does not feel that he is deserving of favours from God more than being spared misery, unhappiness and withdrawal of blessings.

بدین ترتیب ابراهیم پدر، قوم و سرزمین خود را ترک کرد، همراه با بتها و آیین‌های پرستش آنان. اما خداوند به او فرزندانی عطا کرد و آنچه را که بهتر از آنچه از دست داده بود، به او بخشید.

Thus Abraham left his father, his community and homeland, as well as their idols and worship practices. God, however, blessed him with offspring and gave him what was better than that which he had sacrificed.

هنگامی که [ابراهیم] از آنان و از آنچه به جای خدا می‌پرستیدند کناره گرفت، اسحاق و یعقوب را به او بخشیدیم، و هر یک را پیامبر قرار دادیم. و از رحمت خویش به آنان ارزانی داشتیم و جایگاه بلند راستگویی [و ابلاغ حق] را به ایشان عطا کردیم. (آیات ۴۹ و ۵۰)

When he had withdrawn from them and from all that they were worshipping instead of God, We bestowed on him Isaac and Jacob, each of whom We made a prophet. We bestowed on them of Our mercy and We granted them the high honour of [conveying! the truth. (Verses 49-50)

اسحاق پسرِ ابراهیم بود که همسرش سارا او را به دنیا آورد؛ سارا پیش از تولد او فرزندی نداشت. یعقوب پسرِ اسحاق بود، اما در اینجا گویی پسرِ خودِ ابراهیم شمرده شده است، زیرا در زمان حیاتِ جدِّ خود به دنیا آمد و زیرِ سرپرستیِ او بزرگ شد. بنابراین او مانند فرزندِ خودش به جدِّ خود نزدیک بود. او ایمان را مستقیماً از او آموخت و آن را به فرزندانِ خود آموزش داد. هم اسحاق و هم یعقوب پیامبر بودند.

Isaac was Abraham’s son, born to him by his wife Sarah who, prior to his birth, was childless. Jacob was Isaac’s son, but he is mentioned here as though he were Abraham’s own son, because he was born during his grandfather’s lifetime, growing up under his care. Thus, he was close to his grandfather, just as though he were his own son. He learnt faith from him directly and he taught it to his own children. Both Isaac and Jacob were prophets.

«ما از رحمت خود به ایشان ارزانی داشتیم.» (آیه ۵۰) این اشاره به ابراهیم، اسحاق و یعقوب و همچنین به فرزندان ایشان است. همه آنان مشمول رحمت خدا بودند، رحمتی که در فضای کلی این سوره، بزرگ‌ترین بخشش خداوند شمرده شده است. افزون بر این، همین بخشش الهی بود که جبران فقدان قوم و سرزمین را برای ابراهیم کرد و در محیط تنهایی تازه‌اش به او آرامش بخشید. «و به ایشان جایگاه بلند گفتنِ [حقیقت] را عطا کردیم.» (آیه ۵۰) ایشان در رسالت خود راستگو بودند و در میان قوم خویش از اعتماد و احترام برخوردار بودند. سخنشان شنیده می‌شد و با پذیرش نیکو روبه‌رو می‌گشت.

“We bestowed on them of Our mercy.” (Verse 50) This is a reference to Abraham, Isaac and Jacob, as well as to their offspring. They were all recipients of God’s mercy, which is mentioned here as the most bounteous gift granted by God in the general ambience of the sūrah. Furthermore, it was the quality of God’s bounty that compensated Abraham for the loss of his people and homeland, giving him reassurance in his new solitary environment. “We granted them the high honour of [conveying! the truth.” (Verse 50) They were truthful in their mission, enjoying trust and honour among their people. Their word was listened to and received well.

سوره به گفتگو درباره همان شاخه از نسل ابراهیم ادامه می‌دهد و ما را به یاد موسی و هارون می‌اندازد: «و در کتاب، از موسی یاد کن که برگزیده‌ای بود، فرستاده‌ای از جانب خدا و پیامبری. ما از سمت راست کوه طور او را ندا دادیم و در راز و نیاز به خود نزدیک ساختیم. از روی رحمت خود، برادرش هارون را که پیامبر بود به او بخشیدیم.» (آیات ۵۱ تا ۵۳)

The sūrah moves on, speaking about the same branch of Abraham’s seed and reminding us of Moses and Aaron: “And mention in the Book Moses, who was a chosen one, a messenger of God and a prophet. We called out to him from the right side of Mount Sinai and drew him near [to Us] in mystic communion. We gave him, out of Our grace, his brother Aaron, to be a prophet.” (Verses 51-53)

موسی به‌عنوان کسی توصیف شده که برای وظیفهٔ وقف‌شدن به دعوت خداوند برگزیده شد. او پیامبری شناخته می‌شود که پیامی به او سپرده شده تا آن را به مردم برساند. پیامبر، وظیفهٔ یکسانی ندارد. او مدافع ایمانی است که مستقیماً از خداوند دریافت می‌کند. در میان بنی‌اسرائیل پیامبران بسیاری بودند که وظیفه داشتند پیامی را که موسی ابلاغ کرده بود تبلیغ کنند و میان مردم بر اساس تورات که خداوند بر او نازل کرده بود داوری نمایند: «به یقین ما تورات را نازل کردیم که در آن هدایت و نور است. پیامبرانی که خود را تسلیم خدا کرده بودند، بر اساس آن برای یهودیان داوری می‌کردند، و همچنین عالمان دینی و ربانیان:»

Moses is described here as one who was chosen for the task of dedication to God’s call. He is identified as a prophet who is entrusted with a message that he must deliver to people. A prophet is not given the same task. He is an advocate of faith which he receives from God directly. Among the Children of Israel there were many prophets who were given the task of advocating the message delivered by Moses and judging among people according to the Torah revealed to him by God: “Indeed, it is We who revealed the Torah, containing guidance and light. By it did the prophets, who had surrendered themselves to God, judge among the Jews, and so did the divines and the rabbis:

«[آنان به حکم کردند] بر اساس آنچه از کتاب خدا به ایشان سپرده شده بود و خود بر آن گواه بودند.» (مائده: ۴۴)

[they gave judgement] in accordance with what had been entrusted to their care of God’s Book and to which they themselves were witnesses.” (5: 44)

فضل و موهبتی که به موسی عطا شد برجسته شده است، زیرا او از سمت راست کوه طور ندا داده شد. [این سمت راست موسی بود، در آن لحظه که رو به کوه ایستاده بود.] او آنقدر به خدا نزدیک شد که با او به گفت‌وگوی مستقیم و راز و نیاز پرداخت. ما نمی‌دانیم این ارتباط چگونه برقرار شد، یا موسی چگونه آن را درک کرد. آیا این صدایی بود که موسی به شیوه‌ی معمول با گوش‌های خود شنید، یا خطابی بود که تمام وجود او دریافت کرد؟ همچنین نمی‌دانیم خداوند موسی را چگونه آماده کرد تا سخنان خود را دریافت کند. اما ما باور داریم که همه‌ی این‌ها واقع شده است. برای خداوند انجام دادن آن بسیار آسان است که بنده‌اش را در عین حفظ انسانیتش، با خود در ارتباط قرار دهد. نباید فراموش کنیم که انسان جایگاه خود را با دمیده شدن روح خداوند در او به دست آورد. § این سوره یادآور می‌شود که خداوند با دادن پشتیبانی برادرش هارون که او را نیز پیامبر ساخت، رحمت خود را بر موسی ارزانی داشت. این موسی بود که این یاری را درخواست کرد و خداوند آن را پذیرفت: «برادرم هارون در سخن گفتن از من فصیح‌تر است. پس او را همراه من به یاری‌ام بفرست تا تصدیق کند که من راست می‌گویم، زیرا می‌ترسم که مرا تکذیب کنند.» (قصص: ۳۴) در واقع در سراسر این سوره فضای آشکاری از رحمت الهی به چشم می‌خورد.

The grace granted to Moses is highlighted as he was called out from the right side of Mount Sinai. [That was the right side of Moses as he stood at that moment facing the Mount.] He was drawn so close as to be spoken to in communion. We do not know how this communication took place, or how Moses understood it. Was it a voice heard by Moses through his ears in the normal way, or was it an address received by his whole being. Nor do we know how God prepared Moses to receive His own words. But we believe that all this took place. It is simply very easy for God to accomplish it, bringing His servant into communion with Him while at the same time retaining his humanity. We must not forget that man acquired his status with the breathing in of God’s spirit into him.§ The sūrah mentions how God bestowed His mercy on Moses by giving him the support of Aaron, his brother, whom God also made a prophet. It was Moses who requested this help and God granted it: “My brother Aaron is far better in speech than I am. Send him, therefore, as a helper, so that he might bear witness to my speaking the truth; for I fear indeed that they will accuse me of lying.” (28: 34) Indeed, throughout the sūrah there is an unmistakeable air of divine mercy.

اب سورت ابراہیم علیہ السلام کی نسل کی دوسری شاخ کی طرف اشارہ کرتی ہے، اور اسماعیل علیہ السلام، جو عربوں کے جدِّ امجد ہیں، کا خاص طور پر ذکر لاتی ہے۔

Now the sūrah refers to the other branch of Abraham’s seed, bringing in Ishmael, the father of the Arabs, for special mention:

و در این کتاب، اسماعیل را یاد کن که همواره به وعدهٔ خود وفادار بود، و فرستادهٔ خدا و پیامبری بود. او خاندان خود را به نماز و زکات فرمان می‌داد، و پروردگارش از او خشنود بود. (آیات ۵۴ و ۵۵)

And mention in the Book Ishmael who was always true to his promise, and was a messenger of God, a prophet. He used to enjoin on his people prayer and charity, and his Lord was well pleased with him. (Verses 54-55)

سورہ به یک ویژگی خاص اسماعیل اشاره دارد، و آن وفای او به وعده‌اش است. این صفتی است که میان همه پیامبران و همه زنان و مردان خداترس مشترک است. اینکه این ویژگی در اینجا برجسته شده، نشان می‌دهد که در مورد اسماعیل باید اهمیت بسیار ویژه‌ای داشته باشد. افزون بر این، به اسماعیل مقام فرستاده‌ی خدا داده شده است، یعنی او پیام خدا را به اعراب قدیم ابلاغ می‌کرد.

The sūrah highlights a special quality of Ishmael’s, which was his being true to his promise. This is a characteristic common to all prophets and all God-fearing men and women. The fact that it is highlighted here suggests that in Ishmael’s case it must have had very special significance. Moreover, Ishmael is given the status of messenger of God, which means that he preached God’s message to the Arabs of old.

همانا او بزرگترین جد آنان بود. ما می‌دانیم که حتی اندکی پیش از ظهور رسالت پیامبر محمد ﷺ، برخی از اعراب به‌صورت فردی به خدای یگانه ایمان داشتند. به احتمال زیاد، آنان بازماندگان پایانی پیروان اسماعیل بودند.

Indeed he was their highest grandfather. We know that even shortly before the advent of the message of the Prophet Muĥammad, there were some individual Arabs who believed in one God. Most probably they were the last remnants of Ishmael’s followers.

این سوره همچنین یادآور می‌شود که از جمله پایه‌های ایمان او، نماز و زکات بود که به خانواده و قوم خود دستور داد که آن‌ها را برپا دارند. افزون بر این، سوره هیچ تردیدی باقی نمی‌گذارد که اسماعیل خشنودی خدا را به دست آورد، و این امر به هر کسی احساس آرامش و رضایت می‌بخشد. این رضایت جنبهٔ دیگری است که همانند رحمت، سراسر این سوره را فرا گرفته است. در حقیقت، این دو جنبه، یعنی رحمت و رضایت، با یکدیگر پیوندی متقابل دارند.

The sūrah also mentions that the fundamentals of his faith included prayer and zakāt, which he ordered his family and his people to observe. Moreover, the sūrah leaves us in no doubt that Ishmael earned God’s pleasure, which imparts a sense of contentment and satisfaction to anyone. This contentment is another aspect that permeates the whole sūrah, in the same way as mercy. In fact the two aspects of mercy and contentment are mutually related.

آخرین پیامبری که در این سوره ذکر شده، ادریس است: «و در این کتاب، ادریس را یاد کن که مردی راستگو و پیامبری بود. و او را به مقامی بلند برافراشتیم.» (مریم: ۵۶-۵۷)

The last prophet to be mentioned in this sūrah is Idrīs: “And mention in the Book Idrīs, who was a man of truth, a prophet. We raised him to a lofty station.” (Verses 56-57)

ما راهی برای تعیین این نکته نداریم که ادریس در کدام دوره از تاریخ زندگی می‌کرده است. به احتمال زیاد او پیش از ابراهیم می‌زیسته است. او از پیامبران یهودی نبود و در کتاب‌های یهودی هیچ ذکری از او نیامده است. قرآن او را مردی راستگو و پیامبر توصیف می‌کند. قرآن این حقیقت را ثبت کرده است که خداوند به او شرافت بخشید و او را شایسته ستایش ساخت و به جایگاهی بلند برکشید.

We have no way of determining during which period of history Idrīs lived. Most probably he was ahead of Abraham. He was not one of the Jewish prophets. There is no mention of him in the Jewish books. The Qur’ān describes him as a man of truth and a prophet. It records the fact that God granted him honour and made him worthy of praise, elevating him to a lofty position.

در اینجا دیدگاهی را ذکر می‌کنیم که بدون اینکه درباره درستی یا نادرستی آن نظر دهیم، بیان می‌شود. برخی از مصرشناسان معتقدند که «ادریس» صورت عربی‌شده «اوزیریس» است، همان‌گونه که «یوحنا» به «یحیی» و «الیشع» به «الیسع» عربی‌سازی شده‌اند. می‌دانیم که پیرامون اوزیریس افسانه‌های بسیاری ساخته شده است. گفته می‌شود که مصریان باستان بر این باور بودند که او به آسمان بالا برده شد و در آنجا بر تختی مستقر گشت.

There is a view we would like to mention here without suggesting whether it is true or false. Some Egyptologists suggest that Idrīs is an Arabicized form of Osiris in the same way as Yohanna is Arabicized as Yaĥyā, and Eliesha as Al-Yasa`. We know that around Osiris many a legend has been woven. It is said that old Egyptians believed that he was elevated to heaven where he was established on a throne.

هر کس پس از مرگ، اگر معلوم شود که در این زندگی کارهای نیکش بیش از کارهای بدش بوده است، به اوزیریس خواهد پیوست که به خدایی مصری تبدیل شده است. گفته می‌شود که او تمام آنچه را که مصریان پیش از بالا برده شدنش به آسمان می‌دانستند به ایشان آموخته بود.

Whoever, after death, is found to have to his credit more good deeds in this life than bad ones will join Osiris who has become an Egyptian deity. He is also said to have taught the Egyptians all that they knew before he was elevated to heaven.

به هر حال، ما خود را به آنچه قرآن دربارهٔ ادریس بیان کرده است محدود می‌کنیم و به گمانه‌زنی نمی‌پردازیم. تنها می‌گوییم که احتمال بیشتر آن است که او پیش از زمان ابراهیم می‌زیسته است.

Be that as it may, we confine ourselves to what the Qur’ān states about Idrīs, without indulging in speculation. We only say that it is more probable that he lived before the time of Abraham.

این سوره همه این پیامبران را به ترتیب یاد می‌کند تا آنان را، که گروهی از مؤمنان پرهیزگار بودند، با نسل‌های بعدی مشرکان عرب و بنی‌اسرائیل کافر مقایسه کند.

The sūrah mentions all these prophets in order to compare them, a group of God- fearing believers, with later generations of pagan Arabs and unbelieving Israelites.

فاصلهٔ میان این دو عظیم است. هیچ چیزی وجود ندارد که تازه‌واردان را به نیاکانشان نزدیک کند.

The gulf separating the two is vast. There is nothing to bring the newcomers close to their ancestors.

اینان از پیامبرانی بودند که خداوند بر ایشان نعمت ارزانی داشت؛ از نسل آدم، و از کسانی که با نوح در کشتی سوار کرده بودیم، و از نسل ابراهیم و اسرائیل، و از کسانی که هدایت کرده و برگزیده بودیم. هنگامی که آیات خداوند رحمان بر ایشان تلاوت می‌شد، به سجده می‌افتادند و گریان بودند. پس از آنان نسل‌هایی آمدند که نماز را ضایع کردند و تنها از هواهای نفسانی خود پیروی نمودند؛ و اینان به زودی به نتیجهٔ گمراهی خود خواهند رسید.

These were some of the prophets upon whom God bestowed His blessings — of the seed of Adam, and of those whom We carried in the ark with Noah, and of the seed of Abraham and Israel, and of those whom We had guided and chosen. When the revelations of [God] the Most Merciful were recited to them they fell down prostrating themselves [before Him] and weeping. They were succeeded by generations who neglected their prayers and followed only their lusts; and these will, in time, meet with utter disillusion. (Verses 58-59)

در این صحنهٔ نقش نبوت در تاریخ بشر، تنها ویژگی‌های اصلی ترسیم شده‌اند: «از نسل آدم» و «از کسانی که با نوح در کشتی حمل کردیم»، و همچنین «از نسل ابراهیم و اسرائیل». نسل آدم همهٔ انسان‌ها را در بر می‌گیرد، و نوح به همهٔ کسانی اشاره دارد که پس از او آمدند، در حالی که ابراهیم دو شاخهٔ اصلی نبوت را در خود جمع می‌کند: یعقوب، که سرِ شاخهٔ بنی‌اسرائیل است، و اسماعیل، که عرب‌ها به او منسوب‌اند و آخرین پیامبران، محمد ﷺ، از میان آنان برخاست.

In this scene of the role of prophethood in human history, we see only the main features delineated: of the seed of Adam,’ and of those whom We carried in the ark with Noah,’ and also ‘of the seed of Abraham and Israel.’ Adam’s seed includes all, and Noah refers to all who came after him, while Abraham combines the two major branches of prophethood: Jacob as the head of the Israelite tree and Ishmael to whom the Arabs belong and from among whom came the last of all prophets.

آن پیامبران، به همراه کسانی از فرزندان ایشان که خداوند هدایتشان کرد و از میان پرهیزگاران برگزید، یک ویژگی اصلی مشترک دارند: «هرگاه آیات خداوند رحمان بر آنان خوانده می‌شد، سجده‌کنان و گریان به خاک می‌افتادند.» (آیه ۵۸) آنان به راستی خداترس‌اند و بسیار حساس به آنچه خشنودی یا ناخشنودی خداوند را در پی دارد. هنگامی که آیات او تلاوت می‌شود، می‌لرزند. این احساس چنان شدید است که نمی‌توانند آنچه را در درونشان می‌گذرد با کلمات بیان کنند. چشمانشان اشک‌آلود می‌شود و در برابر خداوند سجده‌کنان به خاک می‌افتند و می‌گریند.

Those prophets together with those from among their offspring whom God guided and chose of pious people share a main quality in common: “When the revelations of [God] the Most Merciful were recited to them they fell down prostrating themselves [before Him] and weeping.” (Verse 58) They are truly God-fearing, very sensitive to what pleases or displeases God. They shudder when His revelations are recited. This sensation is so strong that they cannot express their inner feelings in words. Their eyes are tearful and they fall down prostrating themselves before God and weep.

اما پس از این افراد بسیار خداترس، نسل‌هایی می‌آیند که از خدا دورند؛ کسانی که نماز را ضایع می‌کنند و آن را به‌عنوان واجبی که بر عهده‌شان است انکار می‌کنند. در عوض، تنها از هوس‌های نفسانی خود پیروی می‌کنند و در هر کار بی‌بندوبار فرو می‌روند. تفاوت چنان آشکار و تضاد چنان کامل است.

Yet such highly God-fearing people are succeeded by generations that are distant from God, by people who neglect their prayer and deny it as a duty incumbent on them. Instead, they follow only their lusts and indulge in every loose activity. The difference is so clear and the contrast complete.

این سوره به کسانی هشدار می‌دهد که از راهی که پدران پرهیزگارشان پیموده بودند، روی گرداندند، و به ایشان نشان می‌دهد که ناگزیر راه خود را گم خواهند کرد و به تباهی خواهند رسید. در حقیقت، پایان کارشان بسیار نزدیک است: «اینان به‌زودی با یأس و نومیدی مطلق روبه‌رو خواهند شد.» (آیه ۵۹) این نومیدی ایشان را به گمراهی خواهد کشاند، و گمراهی آنان را به نابودی کامل خواهد رساند.

The sūrah warns those who turned away from the path followed by their God- fearing forefathers, and shows them that they are bound to lose their way and end in ruin. Indeed, their end looms large: “These will, in time, meet with utter disillusion.” (Verse 59) Disillusion will lead them into error, and error will take them to utter destruction.

این سوره روشن می‌سازد که درِ توبه و اصلاح راه برای همه کسانی که بخواهند باز سوی راه آمده و رفتار خود را نیکو کنند، همچنان گشوده است. از آن دَر، بوی رحمت خداوند و فروغ فیض بی‌پایانش به مشام می‌رسد:

The sūrah makes it clear that the door remains wide open for all who wish to repent and mend their ways. Through that door comes the scent of God’s mercy and the aura of abounding grace:

مگر کسانی که توبه کنند، ایمان آورند و کارهای شایسته انجام دهند. اینان به بهشت درمی‌آیند و به هیچ‌وجه مورد ستم قرار نمی‌گیرند: باغ‌های عدن که [خداوند] رحمان به بندگان خود وعده داده است، در عالمی که فراتر از دریافت انسانی است. بی‌گمان وعدهٔ او حتماً تحقق می‌یابد. در آنجا سخن بیهوده‌ای نمی‌شنوند، جز ندای سلام. و روزی‌شان در آنجا صبح و شام به ایشان داده می‌شود. این است آن بهشتی که به بندگان پرهیزگار خود به ارث می‌دهیم. (آیات ۶۰-۶۳)

Excepted, however, shall be those who repent, believe and do righteous deeds. These will enter the Garden and will not be wronged in any way: the gardens of Eden which [God] the Most Merciful has promised to His servants, in the realm that lies beyond the reach of human perception. Indeed, His promise is certain of fulfilment. There they will hear no idle talk, but only the voice of peace. And their sustenance shall be given them there morning and evening. Such is the paradise which We shall give the righteous among Our servants to inherit. (Verses 60-63)

توبه‌ای که آغازگر پذیرش صادقانهٔ دین الهی و انجام کارهای نیک باشد، و بدین‌ترتیب معنای مثبت آن را به واقعیتی روشن بدل کند، رهایی از آن سرنوشت ویرانگر را تضمین می‌کند. کسانی که به چنین توبه‌ای روی آورند، دچار ناامیدی نخواهند شد، بلکه به بهشت خواهند رفت، جایی که به هیچ‌کس ستمی نمی‌شود. آنان برای ماندگاری همیشگی به آن‌جا می‌روند. خداوند ورود به این باغ را به بندگانش وعده داده است و آنان پیش از آن‌که آن را ببینند به آن ایمان آوردند، زیرا وعدهٔ خداوند همواره تحقق می‌یابد.

Repentance that initiates a sincere acceptance of the divine faith and good works, thus making its positive significance a clear reality, ensures escape from that ruinous fate. Those who resort to such repentance will not end up in disillusion, but will rather go to heaven, where they are subjected to no wrong. They go there for permanent abode. God has promised entry into this garden to His servants and they believed in it before they could ever see it, because God’s promise always comes true.

سوره سپس تصویری از بهشت و ساکنان آن ترسیم می‌کند: «در آنجا سخنی بیهوده نمی‌شنوند، جز سلامی (که از هر سو به آنان گفته شود).» (آیه ۶۲) گفتگوی آنان عاری از سخنان بیهوده، سروصدای بلند و جدل بی‌ثمر است. گفتگویی است که در آن تنها یک نوع صدا شنیده می‌شود؛ صدایی که با این فضای دلپذیر و سرشار از خشنودی سازگار است. آن صدا، صدای سلام است. در این بهشت، روزی و رزق بی‌تردید فراهم خواهد بود، بی‌آنکه نیازی به تلاش سخت، نگرانی یا اضطراب باشد. این رزق هرگز تمام نمی‌شود: «روزی آنان در آنجا صبح و شام به ایشان داده می‌شود.» (آیه ۶۲) در چنین فضای سرشار از نعمت، درخواست‌ها، مطالبات و نگرانی‌ها جایی ندارند.

The sūrah then draws an image of heaven and its dwellers: “There they will hear no idle talk, but only the voice of peace.” (Verse 62) Their talk is free of idle remarks, loud noise, futile argument. It is a conversation when only one type of voice is heard. It is the type that fits in with this pleasant atmosphere, full of contentment. That is the voice of peace. Provisions are certain to come in this heaven, without the need for hard work, worry or anxiety. They will never be exhausted: “Their sustenance shall be given them there morning and evening.” (Verse 62) In such a blissful atmosphere, requests, demands and worries are out of place.

«این همان بهشتی است که ما از میان بندگانمان به پرهیزگاران به ارث می‌دهیم.» (آیه ۶۳) هرکس بخواهد در این میراث سهیم باشد، راه تضمین آن را می‌داند: توبه، ایمان استوار و عمل صالح. نسب و تبار هیچ سودی ندارد. برخی مردم از آن پیامبران خداترس و آن مردمان نیکویی که از هدایت الهی پیروی کردند و خداوند ایشان را به افتخار برگزید، فرزند شده‌اند، اما فرزندانشان نمازهای خود را ضایع کردند و از هوای نفس خویش پیروی نمودند. نسبشان هیچ سودی به ایشان نرساند. قطعاً سرانجامشان نومیدی خواهد بود.

“Such is the paradise which We shall give the righteous among Our servants to inherit.” (Verse 63) Anyone who wishes to share in this inheritance is aware of the way to ensure it: repentance, firm belief and good works. Descent and ancestry are of no avail. Certain people descended from those God-fearing prophets and the goodly people who followed divine guidance and whom God selected for honour, but their descendants neglected their prayers and followed their own wanton desires. Their descent benefited them nothing. They are certain to end in disillusion.

این بخشِ سوره با اعلام ربوبیتِ مطلقِ خداوند بر جهانِ هستی پایان می‌یابد. از این رو، مردم به پرستشِ تنها او فراخوانده می‌شوند و به صبر در برابرِ تکالیفِ دشوارِ آن دعوت می‌گردند. افزون بر این، هرگونه امکانِ شریک بودنِ کسی با خداوند به‌طورِ کامل نفی می‌شود.

This passage of the sūrah ends with a declaration of God’s total Lordship of the universe. Hence, people are directed to worship Him alone and to bear with patience the hard tasks involved. Furthermore, the possibility of anyone having something in common with God is absolutely negated.

ما نازل نمی‌شویم مگر به فرمان پروردگارت. از آنِ اوست آنچه پیش روی ماست و آنچه پشت سر ماست و آنچه میان این دو است. و پروردگارت هرگز فراموش‌کار نیست. او پروردگار آسمان‌ها و زمین و آنچه میان آن‌هاست.

We descend only by the command of your Lord. To Him belongs all that is before us and all that is hidden from us and all that is in between. Never does your Lord forget anything. He is the Lord of the heavens and the earth and all that is between them.

پس تنها او را بپرست و در عبادتش پایدار باش. آیا کسی را می‌شناسی که نامش شایستهٔ آن باشد که در کنار نام او یاد شود؟ (آیات ۶۴-۶۵)

Worship Him alone, then, and remain steadfast in His worship. Do you know any whose name is worthy to be mentioned side by side with His? (Verses 64-65)

روایات به اتفاق نقل کرده‌اند که جبرئیل فرشته مأمور شد نخستین سخن را به پیامبر ﷺ بگوید: «ما جز به فرمان پروردگارت فرود نمی‌آییم.» (آیه ۶۴)

Reports are unanimous that the angel Gabriel was ordered to say the first statement to the Prophet: “We descend only by the command of your Lord.” (Verse 64)

این سخن در پاسخ به پیامبر ﷺ بود، آنگاه که ایشان احساس کرد وحی دیر می‌رسد. در واقع جبرئیل مدتی بود که به دیدار ایشان نیامده بود و پیامبر ﷺ احساس تنهایی می‌کرد و دلتنگ فرشته‌ای بود که دوستش می‌داشت. آنگاه خداوند به جبرئیل فرمان داد که به او بگوید: «ما فرود نمی‌آییم مگر به فرمان پروردگارت.» او تدبیر همه امور ما را بر عهده دارد: «آنچه پیش روی ماست و آنچه پشت سر ماست و آنچه میان این دو است، از آنِ اوست.» (آیه ۶۴) او هیچ چیز را فراموش نمی‌کند. وحی نازل می‌شود آنگاه که او در حکمت خود بخواهد که نازل شود.

This was in reply to the Prophet when he felt that revelation was slow in coming. In fact Gabriel had not come to see him for some time, and he experienced a feeling of loneliness, keenly missing the angel whom he loved. Gabriel was then ordered by God to tell him: “We descend only by the command of your Lord.” He conducts all our affairs: “To Him belongs all that is before us and all that is hidden from us and all that is in between.” (Verse 64) He forgets nothing. Revelations are bestowed when He in His wisdom wills that they be bestowed.

آیه با این جمله پایان می‌یابد: «و پروردگار تو هرگز چیزی را فراموش نمی‌کند.» (آیه ۶۴) شایسته است که پس از این بیان، دستور داده شود که تنها خدا را بپرستند و پایدار بمانند، و در همان حال، ربوبیت او بر همه چیز اعلام گردد: «او پروردگار آسمان‌ها و زمین و آنچه میان آن دو است، می‌باشد.» (آیه ۶۵)

The verse ends with the statement: “Never does your Lord forget anything.” (Verse 64) It is fitting that this comment should be followed with the injunction to worship God alone and remain steadfast, declaring at the same time His Lordship over all things: “He is the Lord of the heavens and the earth and all that is between them.” (Verse 65)

هیچ کس دیگری در این ربوبیت سهمی ندارد.

No one else has any share in this Lordship.

«پس تنها او را بپرست و در عبادتِ او پایدار بمان.» (آیه ۶۵) او را بپرست و در تحملِ مسئولیت‌هایی که چنین عبادتی به همراه دارد، استوار باش.

“Worship Him alone, then, and remain steadfast in His worship.” (Verse 65) Worship Him and persevere in shouldering the responsibilities that such worship entails.

این‌ها شامل مسئولیت رسیدن به آن سطح والای معنوی است که انسان را قادر می‌سازد در حضور او حاضر شود، و نیز مسئولیت حفظ این سطح والا. تنها او را بپرست و همه توانایی‌ها و استعدادهای خود را برای دیدار با او و آموختن از آن سرچشمه متعالی به کار گیر. این کاری دشوار است که مستلزم آزاد شدن از همه محدودیت‌ها و مسئولیت‌ها، فعالیت‌ها و سرگرمی‌ها است. با این حال، این کار با لذتی همراه است که جز کسانی که آن را تجربه کرده‌اند، نمی‌توانند آن را به‌طور کامل درک کنند. اما این لذت جز برای کسانی که به این وظیفه برمی‌خیزند و آن را با عزمی که شایستهٔ آن است به انجام می‌رسانند، به دست نمی‌آید. واژهٔ کلیدی در اینجا «تعهد» است و بدون تعهد، نه آن لذت حاصل می‌شود و نه نتایجی که انسان امید دارد.

These include the responsibility of attaining the high standard that allows one to present oneself before Him and of maintaining this high standard. Worship Him alone and mobilize all your abilities and potential for meeting Him and for learning from that sublime source. This is a hard task, requiring one to free oneself of all restrictions and responsibilities, activities and distractions. Yet this task is coupled with a pleasure that cannot be fully appreciated except by those who have experienced it. Yet the pleasure cannot be gained except by those who rise to the task and fulfil it with the determination it deserves. Dedication is the key word here, and without dedication, the pleasure will not be forthcoming, nor the results one hopes for.

«پس تنها او را بپرست و در عبادت او پایدار باش»، با این یادآوری که عبادت در اسلام تنها به مناسک عبادی اشاره ندارد، بلکه همه کارها، احساسات، نیت‌ها و اندیشه‌ها را در بر می‌گیرد. جهت دادن همه اینها به سوی آسمان و قرار دادن جلب خشنودی خداوند به عنوان هدف، کاری دشوار است. از آنجا که دشوار است، به پایداری نیاز دارد. این امر مستلزم آن است که هر فعالیت انسانی بر روی زمین را به سوی خشنودی خداوند سوق دهد و اطمینان یابد که از همه محدودیت‌ها، وسوسه‌ها و خواسته‌های نفسانی آزاد باقی می‌ماند.

“Worship Him alone, then, and remain steadfast in His worship,” remembering that worship in Islam does not denote merely the rituals of worship. It includes all activities, feelings, intentions and thoughts. It is hard to direct all these towards heaven and make their aim the winning of God’s pleasure. As it is hard, it requires perseverance. It requires that one directs every human activity on earth to pleasing God, ensuring that it remains free of all restrictions, temptations and desires.

بدین ترتیب درمی‌یابیم که اسلام براستی نظامی جامع برای زندگی است. هنگامی که انسان این نظام را به کار می‌بندد و احساس می‌کند که هرچه انجام می‌دهد، بزرگ یا کوچک، عبادتی برای خداوند است، به سطحی پاک و روشن از عبادت برمی‌آید. چنین نظامی، برای تحقق درست خود، به شکیبایی و پایداری در هنگام رنج نیازمند است.

Thus we see how Islam is truly a comprehensive system for life. When man implements this system, feeling that whatever he does, large or small, is meant as worship of God, he rises to the pure and enlightened level of worship. Such a system requires, for its proper fulfilment, perseverance and endurance at the time of suffering.

به ما فرمان داده شده است که همه‌چیز را کنار گذاشته و تنها «او را بپرستیم». او تنها کسی در هستی است که شایستگی آن را دارد که پرستش ما متوجه او باشد. این بخش با این پرسش بلاغی پایان می‌یابد: «آیا کسی را می‌شناسی که نامش شایسته باشد که در کنار نام او ذکر شود؟» (آیه ۶۵) این پرسش همچنین می‌پرسد که آیا همتایی برای خدا می‌شناسیم. او برتر از همه چیز است!

The command is given to us all that we must “worship Him alone.” He is the only One in the universe who deserves to be the recipient of our worship. The passage concludes with the rhetorical question: “Do you know any whose name is worthy to be mentioned side by side with His?” (Verse 65) This question also asks whether we know any equal to God. Supreme is He above all things!

مریم ( یک سلسلهٔ طولانی از پیامبران) ۴۱-۶۵

یک درخواست پرشور از یک پسر

پاسخ گستاخانه به یک درخواست همدلانه

بیشتر پیامبران

درِ خدا باز است

ربوبیت مطلق خداوند