این سومین قسمت از داستان یوسف است که شاهد آزمونی دیگر است که او باید آن را تحمل کند. این سومین و آخرین آزمون سختی در زندگی اوست. آنچه پس از این می‌آید، خوشبختی است که خود نیز آزمونی برای پایداری او به شمار می‌رود. آزمون کنونی آن است که او پس از آنکه بی‌گناهی‌اش ثابت شده، به زندان افکنده می‌شود. زندانی شدن انسان بی‌گناه برای او به‌ویژه دشوار است، هرچند او می‌تواند به این امر دلداری دهد که هیچ جرمی مرتکب نشده است.

This third episode of Joseph’s story witnesses yet another trial he has to endure. It is the third and final test of hardship in his life. What comes after this is good fortune which also constitutes a test of his perseverance. The present trial sees him thrown in jail after his innocence has been established. When an innocent person is put in prison, he finds it especially difficult, although he can console himself that he has committed no crime.

در جریان محاکمه یوسف، جلوه‌ای از فضلی را می‌بینیم که خداوند به او عطا می‌کند؛ آنجا که به او دانشی می‌بخشد که با آن می‌تواند خواب‌ها و رؤیاها را تعبیر کند، و توانایی آن را دارد که بر پایه نشانه‌هایی که می‌بیند، رویدادهای آینده را شرح دهد.

During Joseph’s trial we see an aspect of the grace God bestows on him as He gives him knowledge which enables him to interpret dreams and visions, and gives him the ability to explain forthcoming events on the basis of indications he may see.

سپس فضل خداوند بر او افزون می‌شود، آنگاه که در حضور پادشاه بی‌گناه شناخته می‌شود. توانایی‌های او نیز به رسمیت شناخته می‌شود و این امر به او فرصت می‌دهد تا به مقام بلندی دست یابد، همراه با اعتماد پادشاه و اختیارات گسترده‌.

Then God’s grace is further bestowed on him when he is declared innocent in the presence of the King. His abilities are also recognized, giving him the chance to assume high position, coupled with the King’s trust and wide powers.

«با این همه نشانه‌هایی که دیده بودند، آنان چنین صلاح دیدند که او را مدتی به زندان بیفکنند.» (آیهٔ ۳۵) چنین است کنشی که در کاخ‌ها رایج است. این کنش ویژهٔ اشراف، حکومت‌های مستبد و شرایط اجتماعی‌ای است که نشان‌دهندهٔ حالت جاهلیت است. در حالی که همهٔ نشانه‌ها بر بی‌گناهی یوسف دلالت دارد، تصمیم بر این گرفته می‌شود که او را به زندان بیفکنند. چه بی‌عدالتی آشکاری! همسر وزیر، بی‌آنکه کمترین شرم داشته باشد، مهمانی برپا می‌کند و زنان هم‌طبقهٔ خود را دعوت می‌کند تا جوان، یوسف، را به ایشان نشان دهد. سپس آشکارا از شیفتگی خود نسبت به او سخن می‌گوید. آن زنان نیز همان احساس را پیدا می‌کنند و آنان نیز می‌کوشند او را فریب دهند. تنها چاره‌ای که یوسف در برابر چنین وسوسه‌های فریبنده دارد، این است که به پروردگارش پناه برد. بانوی او بی‌شرمانه در برابر دیگر زنان اعلام می‌کند که او باید به آنچه به وی گفته می‌شود تن دهد، وگرنه به زندان افکنده خواهد شد، جایی که یقیناً خوار و زبون خواهد گشت. گزینش یوسف زندان است و سرانجام همین نیز رخ می‌دهد.

“Yet for all the evidence they had seen, they felt it right to put him in jail for a time.” (Verse 35) Such is the type of action taken in palaces. It is the action typical of the aristocracy, despotic regimes and social conditions reflecting a state of ignorance or jāhiliyyah. When all the signs point to Joseph’s innocence, the decision is taken to put him in prison. What a travesty of justice. The Chief Minister’s wife behaves with no sense of shame, throwing a party and inviting women of her class to show them the young man, Joseph. She then declares in public her infatuation with him. They experience the same feelings and so too try to tempt him. Joseph’s only recourse in the face of such tantalizing appeals is to turn to his Lord for protection. His mistress declares, shamelessly, before the other women that he will have to do as he is told or else be thrown in prison where he is sure to be humiliated. His choice is prison, and ultimately this is what occurs.

با این همه، تصمیم بر زندانی کردن او گرفته می‌شود. احتمالاً تا این زمان آن زن از واکنش نشان دادن او به تلاش‌هایش نومید شده است. افزون بر این، این موضوع باید به گفتگوی مردم تبدیل شده باشد و تنها به اشراف محدود نمانده باشد. بنابراین لازم بود آبروی خانواده‌های سرشناس حفظ شود. از آنجا که مردان این خانواده‌ها نتوانسته‌اند آبروی خود و زنانشان را نگه دارند، یقیناً می‌توانند جوانی را به زندان بیندازند، با این علم که او جز نپذیرفتن وسوسه یک زن اشرافی، هیچ گناهی مرتکب نشده است. پس از همه، همین پایداری او در برابر وسوسه بود که آن زن را سرزبان همه طبقات کرد.

Despite all this, the decision is made to imprison him. Most probably by this time the woman has despaired of him responding to her attempts. Moreover, it must have become the subject of conversation among the public, and not confined to the aristocracy. It was, therefore, necessary to protect the reputation of high class families. Since the men in these families have been unable to safeguard their own reputation and that of their women, they are certainly able to throw a young man in prison, knowing that he has committed no offence other than not responding to the temptation of an aristocratic woman. After all, it is his resistance of temptation that made her the talk of all classes.

«و دو جوان با او به زندان رفتند.» (آیهٔ ۳۶) به‌زودی خواهیم دانست که آن دو به کارکنان خصوصی پادشاه تعلق داشتند.

“Two young men went to prison with him.” (Verse 36) We will presently know that they belonged to the King’s private staff.

این سوره به آنچه در زندان بر یوسف گذشت و اینکه چگونه به عنوان مردی درستکار و مهربان شناخته شد و به زودی اعتماد همه کسانی را که در اطرافش بودند جلب کرد، نمی‌پردازد. همچنین حتماً در میان آنان کسانی بودند که بدشانسی آن را داشتند که در کاخ یا برای درباریان کار کنند، اما به دلایلی خشم اربابان خود را برانگیخته بودند و در نتیجه اکنون در زندان به سر می‌بردند. همه‌ی این موارد حذف شده است. زیرا سوره بلافاصله به ترسیم صحنه‌ای از یوسف در زندان می‌پردازد که با دو جوان سخن می‌گوید؛ آن دو که او را مردی حکیم یافته بودند، خوابshan را برای او بازگو کردند و از او خواستند که آن را تعبیر کند.

The sūrah does not dwell on what happened to Joseph in prison, and how he was recognized as a man of integrity and kindness, and that he soon won the trust of all those around him. There must also have been quite a few among them who had had the misfortune to work in the palace or for courtiers, yet had incurred the anger of their masters for one reason or another, and, as a result, were now in jail. All this is omitted. For the sūrah immediately moves on to portray a scene of Joseph, in prison, speaking to two young men who had found him to be a man of wisdom. They related their dreams to him, requesting that he interpret them.

یکی از آن دو گفت: «من خود را [در خواب] می‌دیدم که شراب می‌فشارم.» و دیگری گفت: «و من خود را [در خواب] می‌دیدم که نانی بر سرم حمل می‌کنم و پرندگان از آن می‌خورند.» «تعبیر این خواب‌ها را به ما بگو، زیرا می‌بینیم که تو مردی نیکوکاری.» (آیهٔ ۳۶)

One of them said: I saw myself [in a dream] pressing wine.’ The other said: And I saw myself [in a dream] carrying bread on my head, and birds were eating of it.’ ‘Tell us the meaning of these dreams, for we can see that you are a man of virtue.’ (Verse 36)

یوسف علیه‌السلام از این فرصت استفاده می‌کند و با زندانیان درباره ایمانش، که ایمان حق است، سخن می‌گوید. اینکه او در زندان است، او را از وظیفه‌اش در تبلیغ ایمان حق و نقد هر وضعیتی که ربوبیت را به حاکمان انسانی نسبت می‌دهد، معاف نمی‌کند. زیرا تسلیم شدن در برابر چنین حاکمانی به این معناست که آنان حقوق ربوبیت را غصب کرده و فرعون می‌شوند.

Joseph seizes the opportunity to speak to the prisoners about his faith, which is the true faith. The fact that he is in prison does not exempt him from his duty to preach the true faith and to criticize any situation that assigns lordship to human rulers. For submission to such rulers means that they usurp the rights of lordship and become pharaohs.

یوسف روشی ظریف دارد: آنان را گام‌به‌گام و با دقت می‌برد و سپس به ژرفای دلشان نفوذ می‌کند تا ایمان خود را آشکار و کامل بیان کند. او همراه با این کار توضیح می‌دهد که رنجی که آنان در زندگی تحمل می‌کنند، ناشی از باورهای نادرستی است که خود و مردمشان به‌طور عمومی بدان معتقدند. «ای دو یار زندانی من! آیا خدایان متفرق بهتر است یا خدای یگانه‌ای که بر همه هستی چیره است؟ آنچه به جای او می‌پرستید، جز نام‌هایی نیست که خود و پدرانتان بر آن‌ها نهاده‌اید و خداوند هیچ دلیلی بر آن‌ها نازل نکرده است. فرمان تنها از آنِ خداست. او دستور داده که جز او را نپرستید. این دین استوار است، ولی بیشتر مردم نمی‌دانند.» (آیات ۳۹-۴۰)

Joseph’s approach is subtle, taking them carefully step by step before going deep into their hearts to reveal his faith plainly and completely. He couples this with an explanation that the misery they suffer in life is due to the false beliefs which they and their people generally hold. “My two prison companions! Which is better: [to believe] in diverse lords, or to believe in God, the One who holds sway over all that exists? Those you worship instead of Him are nothing but names you and your fathers have invented, and for which God has given no sanction from on high. All judgement rests with God alone. He has ordained that you should worship none but Him. This is the true faith, but most people do not know it.” (Verses 39-40)

در چند کلام روشن، گویا و روشنگر، یوسف ویژگی‌های اصلی دین حق را که بر یگانگی خدا استوار است، بیان می‌کند. او ساختار شرک و اندیشه‌ی شریک قرار دادن برای خدا را به شدت به لرزه درمی‌آورد.

In a few clear, lucid and enlightening words, Joseph outlines the main features of the true faith based on the oneness of God. He shakes violently the whole structure of polytheism and the very concept of associating partners with God.

«ای دو همزندانی من! آیا پراکنده بودن ارباب‌ها بهتر است یا خدای یگانه‌ی قهار؟» (آیه ۳۹) یوسف آن دو را همنشین خود می‌خواند و با رفتار دلنشین‌اش به خود نزدیک می‌کند. این کار راه را برای ورود آسان به موضوع اصلی، یعنی جوهره‌ی ایمان، هموار می‌سازد. او مستقیماً از آنان نمی‌خواهد که آن را بپذیرند، بلکه آن را به‌عنوان موضوعی برای گفتگوی عینی و بی‌طرفانه مطرح می‌کند:

“My two prison companions! Which is better: [to believe] in diverse lords, or to believe in God, the One who holds sway over all that exists?” (Verse 39) Joseph makes them his companions, drawing them close with his affable approach. This facilitates an easy way into the main subject, namely the essence of faith. He does not call on them directly to adopt it, but instead presents it as a subject for objective discussion:

«آیا [پرستش] خدایان متفرق بهتر است یا [ایمان به] خدای یگانه، آنکه بر همهٔ موجودات چیره است؟» این پرسش، مستقیم و پرقدرت، به فطرت انسانی خطاب می‌کند؛ فطرتی که تنها یک معبود را می‌شناسد. چگونه ممکن است که چند موجود، خدا خوانده شوند، در حالی که شایستهٔ آن است که پروردگار باشد و در همهٔ آنچه فرمان می‌دهد پرستیده و اطاعت شود، تنها کسی است که بر همهٔ موجودات تسلط کامل دارد؟ او کسی است که قانونش باید در زندگی اجرا شود. وقتی یگانگی خدا اعلام می‌شود و قدرت مطلق او بر هستی پذیرفته می‌شود، آنگاه ربوبیت نیز باید از آنِ آن پروردگار یگانه دانسته شود که قدرتش بر زندگی مردم نیز باید شناخته شود. هرگز نباید روی دهد که کسانی که خدا را یگانه و قادر مطلق می‌شناسند، سپس کسی دیگر را صاحب اختیار خود بپذیرند و به این ترتیب او را در کنار خدا به مقام ربوبیت برسانند. پروردگار باید خدایی باشد که بر تمامی هستی اختیار مطلق دارد. هر کس که چنین قدرتی ندارد، نمی‌تواند به عنوان پروردگار پذیرفته شود و بر زندگی مردم فرمان براند. اگر او نمی‌تواند جهان را تابع اراده‌اش سازد، نباید کسی باشد که مردم در برابرش سر تسلیم فرود آورند.

در این مرحله یوسف علیه‌السلام آخرین و قاطع‌ترین سخن خود را بیان می‌کند و برای هم‌سخنانش روشن می‌سازد که تمام قدرت و حکم از آنِ کیست، و اطاعت به چه کسی واجب است و چگونه باید به آن اقرار شود. یا به بیان کوتاه، عبادت باید به چه کسی تقدیم شود.

At this point Joseph makes his final and decisive point, making it clear to his interlocutors where all power and judgement lie, and to whom obedience is owed and how it must be acknowledged. Or, in short, to whom worship should be offered:

«فرمانروایی و حکم تنها از آنِ خداوند است. او فرمان داده که جز او را نپرستید. این است دین راست، اما بیشتر مردم نمی‌دانند.» (آیه ۴۰)

“All judgement rests with God alone. He has ordained that you should worship none but Him. This is the true faith, but most people do not know it.” (Verse 40)

حکم و اختیار جز برای هیچ‌کس جز خداوند نیست. اوست که معبود است و اختیار قانون‌گذاری و داوری دارد. در حقیقت، حاکمیت از آنِ اوست، زیرا حاکمیت یکی از صفات بنیادین خداوند است. هرکس که هر حقی بر آن ادعا کند، در واقع با قدرت خداوند به منازعه برخاسته است؛ خواه این مدعی فرد باشد، یا طبقه، یا حزب، یا سازمان، یا جامعه، یا یک سازمان بین‌المللی که نماینده بشریت است. هرکس این صفت بسیار بنیادین خداوند را برای خود ادعا کند، به خداوند کفر ورزیده است. کفر او به شکل انکار بخشی از ایمان است که اساساً و به‌طور جهانی به‌عنوان یک واقعیت شناخته شده است.

Judgement and authority belong to no one other than God. It is He who is the Godhead, with authority to legislate and judge. Indeed, sovereignty, belongs to Him, for sovereignty is one of God’s basic attributes. Whoever claims any right to it is indeed disputing God’s power, whether the claimant be an individual, a class, a party, an organization, a community or an international organization representing mankind. Anyone who claims this very basic attribute of God’s for himself disbelieves in God. His disbelief is in the form of denying a part of faith which is essentially and universally known as a fact.

تصاحب حقوق حاکمیت که تنها از آنِ خداست، تنها به یک شکل نیست. کسی که ادعای ویژگی بنیادینِ خدایی، یعنی حاکمیت، را دارد، لازم نیست آنقدر خام باشد که بگوید: «من برای شما خدایی جز خودم نمی‌شناسم که او را بپرستید»، یا «من پروردگار برترِ شما هستم»، چنان‌که فرعون چنین گفت. او در واقع با نازعه با اقتدار خدا، این حقوق را ادعا می‌کند، آنگاه که قوانین را از هر منبعی غیر از قانون خدا استخراج می‌کند و اعلام می‌کند که سرچشمهٔ قدرت و اقتدار به نهاد یا موجودی غیر از خدا تعلق دارد. حتی وقتی آن نهاد کلِ ملت یا تمام بشریت باشد، نتیجه همان است. در نظام اسلامی، ملت حاکم را برمی‌گزیند و به او اختیار می‌دهد تا بر اساس قانون خدا حکومت کند. ملت یا جامعه سرچشمهٔ حاکمیتی که قانون را وضع کرده و به آن قدرت می‌دهد نیست. سرچشمهٔ حاکمیت خداست. بسیاری کسانند که اعمال قدرت و سرچشمهٔ آن را با هم اشتباه می‌گیرند. این اشتباه حتی در میان عالمان مسلمان نیز دیده می‌شود. آنچه ما می‌گوییم این است که انسان‌ها، در مجموعِ کلِ خود، حقِ حاکمیت را ندارند. آنان تنها آنچه را که خدا قانون‌گذاری کرده است اجرا می‌کنند.

اکنون به دربار پادشاه می‌رویم، جایی که پادشاه از درباریان و کاهنان خود می‌خواهد خوابی آشفته را که دیده بود تعبیر کنند: «و پادشاه گفت: من [در خواب] دیدم هفت گاو فربه را که هفت گاو لاغر می‌خورند، و هفت خوشه سبز گندم را در کنار هفت خوشه دیگر خشک و پژمرده. ای بزرگان من، اگر می‌توانید خواب را تعبیر کنید، تعبیر رؤیای مرا بگویید.» گفتند: «این جز پریشان‌خوابی‌ها نیست، و ما را به تعبیر حقیقی خواب‌ها دانشی ژرف نیست.» (آیات ۴۳ و ۴۴)

Now we move into the court with the King asking his courtiers and priests to interpret a disturbing dream he had had: “And the King said: I saw [in a dream] seven fat cows being devoured by seven emaciated ones, and seven green ears of wheat next to seven others dry and withered. Tell me the meaning of my vision, my nobles, if you are able to interpret dreams.’ They replied: ‘This is but a medley of dreams, and we have no deep knowledge of the real meaning of dreams.’” (Verses 43-44)

هیچ‌کس نتوانست تعبیری قابل‌قبول برای خوابِ پادشاه ارائه دهد. یا شاید آنان احساس می‌کردند که این خواب بر چیزی ناخوشایند دلالت دارد و به همین دلیل نمی‌خواستند آن را با پادشاه در میان بگذارند. این اغلب رویّهٔ درباریان و مشاورانی است که ترجیح می‌دهند به اربابانشان تنها آنچه را خوشایند است عرضه کنند. از این رو گفتند که این خواب چیزی جز «پریشان‌خوابی» نیست. آن را رؤیاهایی آشفته توصیف کردند که شایستهٔ نام خواب درست نیستند. سپس افزودند: «ما از حقیقت معنای خواب‌ها آگاهیِ ژرفی نداریم»، یعنی هنگامی که این خواب‌ها تا این اندازه مبهم و درهم‌ریخته باشند.

None could offer a plausible interpretation of the King’s dream. Or they might have felt that it signalled something unpleasant and hence did not wish to put it to the King. This is often the attitude of courtiers and advisors who prefer to deliver to their masters only that which is pleasant. Hence they said that it is all ‘but a medley of dreams.’ They described it as disturbed visions that did not constitute a proper dream. They followed this by saying, “We have no deep knowledge of the real meaning of dreams,” i.e. when they are so blurred and confused.

تا اینجا سه ماجرای خواب را یادآور شده‌ایم: نخست خوابِ یوسف، دوم خوابِ دو جوانِ زندانی و اکنون خوابِ پادشاه. در هر سه مورد درخواستِ تعبیر شده است. این‌که چنین تأکیدی بر خواب‌ها گذاشته شده، چیزی به ما می‌گوید درباره فضایی که در مصر و جاهای دیگر حاکم بود.

So far we have mentioned three dream incidents: the first was Joseph’s, the second was those of the two young men in prison and now we have the King’s dream. Each time interpretation was requested. That so much emphasis was placed on dreams tells us something about the atmosphere that prevailed in Egypt and elsewhere.

در این هنگام، آن کسی که از زندان آزاد شده بود، پس از این همه مدت ناگهان یوسف را به یاد آورد و گفت: «تعبیر این خواب را به شما خبر می‌دهم، پس مرا [نزد یوسف] بفرستید.» (آیه ۴۵)

او از پادشاه اجازه می‌خواهد که برود و کسی را ببیند که مطمئن بود تعبیری راست از خوابی خواهد داد که دیگران جرئت تعبیر آن را نداشتند. پرده‌ها در اینجا فرو می‌افتند، و وقتی دوباره بالا می‌روند، ما در زندان هستیم و به یوسف و همراه سابقش می‌نگریم که از او می‌خواهد خواب پادشاه را تعبیر کند: «‘یوسف، ای مرد راستگو، برای ما درباره هفت گاو فربه که هفت گاو لاغر آنها را می‌خورند، و هفت خوشه سبز گندم در کنار هفت خوشه دیگر خشک و پژمرده، بگو، تا من نزد مردم [دربار] بازگردم و آنان بدانند.»» (آیه ۴۶)

He requests leave to go and see the man who was certain to give a true interpretation of the dream no one else dared interpret. The curtains drop here, and when they are raised again we are in the prison looking at Joseph and his former companion asking him to interpret the King’s dream: “‘Joseph, man of truth, tell us of the seven fat cows being devoured by seven emaciated ones, and seven green ears of wheat next to seven others dry and withered, so that I may return to the people [of the court], and that they would come to know.’” (Verse 46)

آن مردی که ساقی پادشاه است، یوسف را «مردی راستگو» می‌خواند، که گواهی است بر اینکه یوسف بنا بر تجربه‌ی شخصی خود آن مرد از او، همواره راست می‌گوید. «ای یوسف، ای مرد راستگو! ما را درباره‌ی هفت گاو فربه، فتوا ده...» در اینجا آن مرد سخنان خود پادشاه را در بازگفتن خواب نقل می‌کند. از آنجا که او تعبیر خواب را می‌خواست، ناگزیر بود توصیف آن را دقیق بازگو کند. سوره همان واژه‌ها را دوباره به کار می‌برد تا دقت در گزارش را نشان دهد و امکان دهد که تعبیر بی‌درنگ پس از این بیان بیاید.

The man, who is the drink master of the King, calls Joseph a ‘man of truth,’ which is testimony that Joseph always tells the truth according to the man’s own experience with him. “Tell us of the seven fat cows...” Here the man quotes the King’s own words in relating the dream. Since he was asking for an interpretation of the dream, he had to quote the description accurately. The sūrah uses the same words again to indicate the accuracy of the reporting, and to enable the interpretation to immediately follow the statement.

اما آنچه یوسف ارائه می‌دهد تعبیری منفعلانه از خواب نیست. بلکه همراه با توصیه‌ای است دربارهٔ بهترین شیوهٔ مقابله با پیامدهای آنچه قرار است رخ دهد. «گفت: هفت سال پیاپی کشت کنید» (آیهٔ ۴۷). این هفت سال، سال‌هایی بدون وقفه‌اند که در آن‌ها محصول فراوان است؛ از این رو در خواب به صورت هفت گاو چاق تصویر شده‌اند. «پس آنچه را درو کردید در خوشه‌اش بگذارید،» (آیهٔ ۴۷)

However, what Joseph gives is not a passive interpretation of the dream. Instead it is coupled with advice on how best to cope with the consequences of what is going to happen. “He replied: ‘You shall sow for seven consecutive years.” (Verse 47) These are seven years without a gap when there is a rich harvest. Hence they are depicted in the dream as seven fat cows. “But let the grain you harvest remain in its ear,” (Verse 47)

در این مرحله سوره دوباره به صحنهٔ بعدی می‌رود و میان صحنه‌ای که هم‌اکنون پایان یافته و صحنه‌ای که در شرف آغاز است، فاصله‌ای باقی می‌گذارد. آنچه در این فاصله رخ می‌دهد به تصور ما واگذار شده است. سپس پرده‌ها بار دیگر در کاخ پادشاه بالا می‌رود. سوره آنچه را که آن مرد دربارهٔ تعبیر خواب پادشاه می‌گوید، و نیز آنچه دربارهٔ یوسف، زندانی‌شدن او و علت آن، و وضعیت کنونی او بیان می‌کند، حذف کرده است. به جای آن، اثر همهٔ این‌ها را در میل آشکارشدهٔ پادشاه به دیدار او و فرمانش مبنی بر آوردنش نزد خود می‌بینیم.

At this point the sūrah again moves to the next scene, leaving a gap between the one just ending and the one about to begin. What happens during this gap is left for us to imagine. The curtains are then once again raised in the King’s palace. The sūrah leaves out what the man tells of the interpretation of the King’s dream, and what he says about Joseph, his imprisonment and its cause, and his present situation. What we have instead is the effect of all this, embodied in the King’s expressed desire to see him and his order that he should be brought before him.

«پادشاه گفت: "این مرد را نزد من بیاورید."» (آیه ۵۰) باز هم این سوره جزئیات اجرای فرمان پادشاه را حذف کرده است. تنها می‌بینیم که یوسف به فرستادهٔ پادشاه پاسخ می‌دهد. او آنقدر در زندان مانده است که عجله‌ای برای بیرون آمدن ندارد، مگر آنکه پروندهٔ او به‌درستی بررسی شود. او می‌خواهد حقیقت به‌روشنی آشکار شود و بی‌گناهی‌اش برای همهٔ مردم اعلام گردد. همهٔ اتهام‌های ناروایی که به او زده شده باید به‌عنوان چیزی جز دروغ شناخته شوند. پروردگارش او را در پناه خود داشته و تربیتی که دیده، به او آرامش خاطر و اطمینان می‌بخشد. او تا روشن شدن حقیقت، عجله‌ای ندارد.

“The King said: ‘Bring this man before me.’” (Verse 50) Again the sūrah leaves out the details of carrying out the King’s order. We simply find Joseph replying to the King’s emissary. He has spent so long in prison that he is in no hurry to leave until his case has been properly investigated. He wants the truth to be clearly known and his innocence to be declared to all people. All the false accusations hurled at him must be known for what they were: mere lies. He has been looked after by his Lord, and the way he has been brought up gives him reassurance and peace of mind. He is in no hurry until the truth is known.

تأثیر مراقبتی که خداوند در تربیت یوسف داشت، به‌روشنی در تفاوت میان نگرش کنونی او و نگرش پیشین‌اش دیده می‌شود. پیش‌تر، او از همزندانی‌اش خواسته بود که وی را نزد آقایش یاد کند. اکنون، او می‌خواهد نخست بی‌گناهی‌اش ثابت شود. از این‌رو به فرستادهٔ پادشاه می‌گوید: «نزد سرورت بازگرد و از او بپرس که حال آن زنانی که دست‌های خود را بریدند چگونه بود.» (آیهٔ ۵۰) فاصلهٔ میان این دو وضعیت واقعاً بسیار بزرگ است.

The impact of the care God has taken of Joseph in bringing him up is clearly seen in the difference between his present attitude and his earlier one. Formerly, he had asked his prison companion to remember him to his master. Now he wants his innocence to be established first. Hence he says to the King’s emissary: “Go back to your lord and ask him about the women who cut their hands.” (Verse 50) The gulf between these two situations is great indeed.

عبارت قرآنی از اصطلاحی بسیار قوی‌تر از آنچه با عبارت «چه شده بود که...» بیان می‌شود استفاده می‌کند؛ این عبارت بیشتر شبیه «چه مصیبتی بر سر شما آمد» است. به نظر می‌رسد پادشاه پیش از آنکه آن زنان را فرابخواند، خواستار اطلاعات کامل درباره ماجرا شد. این کار را پادشاه انجام داد تا پیش از سخن گفتن با آنان از جزئیات آگاه باشد. وقتی آنان به حضورش آورده می‌شوند، پرسش او انگشت اتهام به سوی ایشان می‌گیرد و نشان می‌دهد که حتماً اتفاق بسیار جدی‌ای رخ داده است: «چه شده بود آن هنگام که شما یوسف را به فریب کشیدید؟» (آیه ۵۱)

The Qur’ānic text uses a term much stronger than that expressed by the phrase, ‘What was the matter with you.’ It is much more like ‘what calamity came over you.’ It appears that the King asked for full information about the matter before he called them in. This the King did so that he would be appraised of the circumstances before he spoke to them. When they are brought before him, his question points an accusing finger, saying that something really serious must have happened: “What was the matter with you when you tried to seduce Joseph?” (Verse 51)

پرسش خود پادشاه چیزی به ما می‌گوید درباره آنچه در آن روز در خانه وزیر رخ داد. از آنچه زنان به یوسف گفتند، یا به آن اشاره کردند، تا او را به گناه و فریب وسوسه کنند، چیزی دستگیرمان می‌شود.

The King’s very question tells us something about what happened on that day at the Chief Minister’s house. We gather something of what the women said to Joseph, or hinted at, trying to tempt him into seduction.

هنگامی که زنان در برابر چنین اتهامی در حضور پادشاه قرار گرفتند، احساس کردند دیگر نمی‌توانند حقایق را انکار کنند: «زنان گفتند: خدا ما را حفظ کند! ما کمترین بدی‌ای از جانب او مشاهده نکردیم.» (آیه ۵۱) این حقیقتی بود که حتی آنان نیز نمی‌توانستند انکارش کنند. یوسف چنان بی‌گناه بود که هیچ‌کس نمی‌توانست به‌طور منطقی او را به هیچ خطایی متهم کند.

When faced with such an accusation in the presence of the King, the women felt that they could no longer deny the facts: “The women said. God save us! We did not perceive the least evil on his part.” (Verse 51) That is the truth that could not be denied, even by them. Joseph was so innocent that no one could realistically accuse him of any misdeed.

در این مرحله، زنی که به یوسف عشق می‌ورزید و با وجود ناامیدی از اینکه او هرگز به فریب‌کاری‌هایش تن دهد، نتوانست خود را از این عشق رها کند، با اعترافی بسیار صریح پیش می‌آید و همه چیز را بازگو می‌کند: «همسر عزیز گفت: اکنون حقیقت آشکار شد.

At this point, the woman who loved Joseph and could not rid herself of such love, despite her despair of him ever succumbing to her guile, comes forward to confess all in a very frank statement: “The Chief Minister’s wife said: Now has the truth come to light.

و پادشاه گفت: «او را نزد من آورید تا او را برای خودم برگزینم.» و چون با او سخن گفت، پادشاه گفت: «تو از این پس نزد ما جایگاهی بلند خواهی داشت و مورد اعتماد کامل خواهی بود.» یوسف گفت: «مرا بر خزائن این سرزمین بگمار؛ من نگهبانی دانا هستم.» و این گونه یوسف را در آن سرزمین استقرار دادیم تا هرجا که بخواهد جای گیرد. رحمت خود را به هر که بخواهیم می‌رسانیم و پاداش نیکوکاران را ضایع نمی‌کنیم. و قطعاً پاداش آخرت برای کسانی که ایمان آوردند و پرهیزگاری کردند، بهتر است.

And the King said: ‘Bring him before me. I will choose him for my own.’ And when he had spoken to him, the King said: ‘You shall henceforth be in a position of high standing with us, invested with all trust.’ Joseph replied: ‘Give me charge of the store- houses of the land. I am able to look after them with wisdom.’ Thus did We establish Joseph in the land, free to do what he willed. We bestow Our mercy on whom We will, and We never fail to give their reward to those who do good. But as for those who believe in God and keep away from evil, the reward of the life to come is much better indeed. (Verses 54-57)

پادشاه بی‌گناهی یوسف را ثابت کرد. او همچنین دریافت که یوسف در تعبیر خواب‌ها چقدر ماهر بود، و چقدر خردمندانه عمل کرد وقتی خواستار بررسی رفتار زنان شد. پادشاه همچنین دریافت که یوسف مردی باوقار بود. او برای ترک زندان و دیدار با پادشاه مصر عجله نکرد. او موضع مردی شریف را گرفت که به ناحق زندانی شده بود. او می‌خواست نادرستی اتهام را حتی پیش از آزادی‌اش ثابت کند. او می‌خواست پیش از آنکه به دنبال هیچ مقام و مرتبه‌ای نزد پادشاه باشد، درستکاری خود و حقانیت ایمانش را دوباره به اثبات برساند.

The King established Joseph’s innocence. He also learnt how adept Joseph was in the interpretation of dreams, and how wise he was when he requested an investigation of the women’s behaviour. The King also learnt that Joseph was a man of dignity. He did not rush to leave the prison and meet the King of Egypt. He took the stand of an honourable man who had been wrongfully imprisoned. He wanted to prove the falsehood of the accusation even before his release. He wanted to re- establish his integrity and the truth of his faith before seeking any position of favour with the King.

او به خاطر رفتار باوقار خود به عنوان مردی با درستکاری و حکمت، مورد محبت و احترام پادشاه قرار گرفت. از این رو، پادشاه دستور داد: «او را نزد من بیاورید. من او را برای خودم برمی‌گزینم.» (آیه ۵۴) او نمی‌خواهد که یوسف را نزد خود بیاورند تا او را آزاد کند، یا فقط برای آنکه این تعبیرکنندهٔ دانشمند خواب را بشناسد، یا برای آنکه به او اجازهٔ حضور دهد و به او بگوید که از او خشنود است. او می‌خواهد که یوسف را نزد وی بیاورند تا او را برای خودش برگزیند و او را مشاوری مورد اعتماد و حتی دوستی صمیمی قرار دهد.

His dignified attitude as a man of integrity and wisdom earned hire the King’s love and respect. Hence, the King ordered: “Bring him before me. I will choose him for my own.” (Verse 54) He does not want him brought before him so that he can release him, or just to know this learned interpreter of dreams, or to grant him audience and tell him that he is pleased with him. He wants him brought to him so that he can choose him for his own and make him a trusted advisor and even a friend.

با این حال، درخواست یوسف به نظر می‌رسد که دو اصل از قانون اسلامی را نقض می‌کند۔

Nonetheless Joseph’s request appears to violate two principles of the Islamic code.

درخواستِ منصب، که در اسلام جایز نیست، همان‌طور که پیامبر ﷺ فرمود:

The first is a request of position, which is not allowed in Islam, as the Prophet says:

«ما هیچ‌کس را که خواستار مقامی [در حکومت] باشد، به آن نمی‌گماریم.» [روایت از البخاری و مسلم]. دومی ستایش خویشتن است که با دستور قرآن در تضاد است: «خویشتن را پاک نشمارید.» (۵۳: ۳۲) با این حال، چنین قواعدی در نظام اسلامی‌ای که در زمان پیامبر محمد ﷺ بنا نهاده شد، وضع گردید. از این رو، این قواعد در زمان یوسف جاری نبودند. افزون بر این، این موضوع تنها مسئله‌ای مربوط به سازمان‌دهی و اداره است و چنین امورى لزوماً در همه پیام‌هایی که از سوی خدا فرستاده شده یکسان نیستند و به‌طور یکسان بر همه امت‌هایی که هدایت الهی را پذیرفته‌اند، اعمال نمی‌شوند.

“We do not give a position [of government] to anyone who asks for it.” [Related by al-Bukhārī and Muslim.] The second is praising oneself, which runs contrary to the Qur’ānic instruction: “Do not pretend to purity.” (53: 32) However, such rules were established by the Islamic system laid down at the time of the Prophet Muĥammad (peace be upon him). Hence they did not apply during Joseph’s time. Besides, this is only a matter of organization and administration, and such matters are not necessarily the same in all messages sent by God, and they do not apply equally to all communities that accept divine guidance.

با اینکه این دفاع از درخواست یوسف معتبر است، ما نمی‌خواهیم بر آن تکیه کنیم. این موضوع بسیار جدی‌تر از آن است که بر چنین استدلالی تکیه شود. در واقع این دفاع بر ملاحظات دیگری استوار است که باید به‌درستی تشریح شود، تا روش استنباط و استنتاج بر پایه گزاره‌های مسلم در قرآن و حدیث را کاملاً درک کنیم. آنگاه می‌توانیم ماهیت پویای فقه اسلامی را دریابیم، که کاملاً با وضعیت راکدی که به نظر می‌رسد در طول نسل‌ها و در پی دوره‌های بی‌تحرکی، در میان علما باقی مانده، متفاوت است.

Valid as this defence of Joseph’s request is, we do not wish to rely on it. The matter is far too serious to rest on such an argument. In fact it is based on different considerations which need to be properly outlined so that we can fully understand the method of deduction and construction on the basis of established statements in the Qur’ān and Ĥadīth. We will be able then to appreciate the dynamic nature of Islamic jurisprudence, which is totally different from the stale situation which appears to have remained with scholars upheld over generations of inactivity.

فقه اسلامی در خلأ متولد نشد و نمی‌تواند در خلأ کارکرد داشته باشد. هنگامی متولد شد که یک جامعهٔ اسلامی پدید آمد. از این رو شروع به پاسخ‌گویی به نیازهای آن جامعه کرد تا اطمینان حاصل شود که زندگی‌اش با اصول و ارزش‌های اسلامی همسو باشد. جامعهٔ اسلامی محصول فقه اسلامی نبود؛ در واقع برعکس است: نظام حقوقی پدید آمد تا نیازهای جامعهٔ اسلامی را هنگامی که شروع به زیستن و کارکردن کرد برآورده کند. هر دو واقعیت از اهمیت بالایی برخوردارند، زیرا بینشی از ماهیت پویای فقه اسلامی و احکام آن به ما می‌دهند.

حرکت، عنصر تشکیل‌دهندهٔ جامعهٔ اسلامی است و این همان چیزی است که آن را به وجود می‌آورد. در آغاز، دین از سرچشمهٔ الهی‌اش می‌آید و توسط پیامبر خدا ﷺ با گفتار و کردار ابلاغ می‌شود. در نسل‌های بعدی، این دین توسط دعوت‌کنندگان به دین الهی نمایندگی می‌شود. برخی از مردم به این دعوت پاسخ می‌دهند و با مقاومت روبه‌رو می‌شوند و تحت آزار رژیم‌های ستمگری قرار می‌گیرند که شکل‌های گوناگون جاهلیت را پیاده می‌کنند. برخی ممکن است در برابر آزار تسلیم شوند و از دین و از حرکت دعوتگر آن روی برگردانند، در حالی که دیگران استوار می‌مانند. برخی از این گروه اخیر ممکن است شهید شوند و برخی دیگر مبارزه را ادامه می‌دهند تا آنکه خدا میان ایشان و مخالفانشان داوری کند. این گروه اخیر از سوی خدا پیروزی خواهند یافت؛ خدایی که ایشان را وسیلهٔ تحقق خواست خود قرار می‌دهد. او وعدهٔ پیروزی و قدرت را به آنان عملی می‌کند تا بتوانند حکومت دین الهی را برپا سازند. این پیروزی به‌عنوان سود یا پاداش شخصی از آنِ ایشان نیست. این پیروزی، پیروزی پیام ایشان است، تا آنکه ربوبیت خدا بر بشریت را برپا کنند.

Movement is the constituent element of Islamic society, and this is what gives birth to it. Initially, the faith comes from its divine source, conveyed by God’s Messenger in word and deed. In later generations, it is represented by advocates of the divine faith. Some people will respond to this advocacy, and they are met with resistance, and subjected to persecution by tyrannical regimes implementing different forms of Jāhiliyyah. Some may succumb to persecution and turn away from the faith and its advocating movement, while others remain steadfast. Some of the latter may become martyrs, and others continue the struggle until God has judged between them and their opponents. This latter group will be granted victory by God, who makes them a means of fulfilling His will. He fulfils His promise to them of victory and power, so that they can establish the rule of divine faith. The victory is not theirs as a personal gain or reward. It is a victory of their message, so that they establish God’s Lordship of mankind.

این گروه از مردم ایمان خود را به سرزمین معینی، یا به نژاد، ملت، رنگ، زبان یا پیوندهای توخالی مشابه، محدود نمی‌کنند. رسالت آنان آزادسازی بشریت در سراسر جهان از بندگی هر کسی جز خداوند، و ارتقای انسان به مقامی بسیار فراتر از سطح فرمانبرداری از ستمگران است، هر نوع ستمگری که باشد.

This group of people do not limit their faith to a certain piece of land, or to a certain race, nation, colour, language or similarly hollow tie. Their mission is to liberate mankind, the world over, from submission to anyone other than God, and to elevate mankind far above the level of subservience to tyrants, regardless of their type of tyranny.

همانطور که این جنبش پیش می‌رود، شایستگی‌های افراد آشکار می‌شود و جایگاه هر کس بر پایه معیارها و ارزش‌هایی تعیین می‌گردد که ریشه‌ای استوار در این عقیده دارند و مورد پذیرش همه امت هستند. این ارزش‌ها عبارت‌اند از: فداکاری در راه هدف، ایثار، تقوا، اخلاق والا، کارایی و توانایی. همه این ارزش‌ها با عمل سنجیده می‌شوند، زیرا از طریق کنش و حرکت نمایان می‌گردند. بدین ترتیب امت کسانی را که این ویژگی‌ها را دارند می‌شناسد. چنین افرادی نیازی ندارند که ادعای برتری کنند، و لازم نیست که برای دست یافتن به مقام حکومتی بکوشند یا با تبلیغات شخصی خود به مجلس راه یابند.

برخی ممکن است چنین بپندارند که این ویژگی بر اساس شرایط تاریخی‌اش، تنها متعلق به نخستین جامعه مسلمانان بوده است. اما آنان فراموش می‌کنند که یک جامعه اسلامی حقیقی هیچ بنیان و روش دیگری برای وجود داشتن نخواهد داشت. چنین جامعه‌ای پدید نخواهد آمد مگر آنکه جنبشی به بازگشت به اسلام فراخواند و به مردم یاری دهد تا از جاهلیتی که در آن فرو رفته‌اند دست بکشند. این آغاز راه است. و ناگزیر، همان‌گونه که بار نخست بود، دورانی از سختی و آزمون در پی خواهد آمد. برخی از اعضای آن زیر فشار تسلیم خواهند شد، و برخی دیگر استوار خواهند ماند. در میان ایشان شهیدانی خواهند بود، و آنان که زنده می‌مانند با عزمی راسخ به ادامه مبارزه خواهند پرداخت. آنان از بازگشت به جاهلیت به همان اندازه بیزار خواهند بود که از افکنده شدن در آتش بیزارند. تا آن‌گاه که خداوند میان ایشان و مخالفانشان داوری کند و همان‌گونه که به نخستین جامعه مسلمانان پیروزی داد، به ایشان نیز پیروزی بخشد، به مبارزه ادامه می‌دهند.

Some people may suggest that this quality belongs uniquely to the first Muslim community on the basis of its historical circumstances. They forget, however, that a true Islamic society will have no other foundation or method of existence. It will not come about unless a movement advocates a return to Islam and helps people abandon the jāhiliyyah into which they have sunk. That is the starting point. It will inevitably be followed by a period of hardship and trial, just like the first time. Some of its members will succumb to pressure, while others will remain steadfast. There will be martyrs among them while those who survive will be determined to continue the struggle. They will hate sinking back into jāhiliyyah as much as they hate being thrown into fire. They keep up the struggle until God has judged between them and their opponents, and gives them victory as He did with the first Muslim community.

این امر به معنای تولد یک نظام اسلامی جدید در بخشی از سرزمین خداست. در این مرحله، جنبش مسیری را از نقطه آغاز تا نقطه برپایی یک جامعه اسلامی طی خواهد کرد و در این میان، داعیان خود را بر اساس ایمان و معیارها و ارزش‌هایی که در عمل به کار بسته‌اند، به درجات مختلفی تقسیم خواهد کرد. آنان نیازی نخواهند داشت که خود را برای پست‌های قدرت نامزد کنند، زیرا جامعه‌ای که با ایشان در راه جهاد مبارزه کرده، توانایی‌هایشان را شناخته و ایشان را معرفی خواهد نمود.

This means the birth of a new Islamic system in some part of God’s land. At this point, the movement will have travelled from the point of beginning to the point of establishing an Islamic society, and in the meantime it will have sorted out its advocates into different grades based on faith and the standards and values they put into effect. These will not need to nominate themselves for positions of power, because their community, which fought the campaign of jihād with them, will have recognized their abilities and recommended them.

برخی ممکن است استدلال کنند که این حکم تنها در دوران آغازین اعمال می‌شود، و شامل دورانی نمی‌شود که جامعه اسلامی استقرار یافته و ثبات پیدا کرده است. این تصور نشان‌دهنده فقدان کامل آگاهی از ماهیت اسلام است. این دین هرگز از حرکت خود باز نخواهد ایستاد، زیرا هدفش رهایی تمام بشریت در سراسر جهان از تسلیم در برابر قدرت ستمگر است. این بدان معناست که حرکت ادامه خواهد یافت، و تمایز در این حرکت همچنان معیاری برای شناخت کسانی خواهد بود که دارای استعداد، توانایی و فداکاری هستند. این حرکت متوقف نخواهد شد، مگر آنکه انحرافی از اسلام رخ دهد. قاعده‌ای که خودستایی برای مناصب حکومتی را منع می‌کند، در محیط اسلامی همچنان معتبر خواهد ماند، همان‌گونه که هنگام وضع نخستین آن چنین بود.

آنان که امروز دربارهٔ نظام اسلامی و ساختار آن می‌اندیشند یا می‌نویسند، خود را در هزارتویی گرفتار می‌سازند، زیرا می‌کوشند نظام اسلامی و قواعد و ارزش‌های آن را در ساختار اجتماعی کنونی‌شان پیاده کنند. در مقایسه با نظام اسلامی، چنین ساختاری مانند خلائی است که جایی برای اجرای هیچ‌یک از احکام اسلامی باقی نمی‌گذارد. میان سرشت این دو نوع جامعه تفاوتی بنیادین وجود دارد. در نظام اسلامی، افراد و گروه‌ها از یکدیگر به آنچه انجام می‌دهند متمایز می‌شوند؛ یعنی در فرایند برپایی عملی دین اسلام و در مبارزه با ارزش‌ها و نظام‌های جاهلیت. این پایداری آنان است که ایشان را قادر می‌سازد فشار، آزار و دیگر سختی‌ها را تاب آورند؛ سختی‌هایی که تا برپایی جامعه‌ای اسلامی در آن سرزمین ادامه می‌یابد. دیگر جوامع متعلق به جاهلیت‌اند و در جا زده‌اند و به اصولی و ارزش‌هایی پایبندند که هیچ ربطی به اسلام ندارند. از این رو، آن‌ها مانند خلائی هستند که نمی‌تواند از کارکرد اصول و ارزش‌های اسلامی پشتیبانی کند.

Those who think or write about the Islamic system and its structure today place themselves in a maze, because they try to implement the Islamic system and its rules and values in their present social set-up. Compared with the Islamic system, such a set-up is like a vacuum which provides no room for the implementation of any Islamic rules. There is a fundamental difference in the very make-up of the two types of society. In the Islamic system, people and groups are distinguished through what they do in the process of establishing the Islamic faith in practice and in the struggle against the values and systems of jāhiliyyah. It is their perseverance which enables them to endure pressure, persecution and other hardships that continue until the establishment of an Islamic society in the land. Other societies belong to jāhiliyyah, and they are stagnating, upholding principles and values that have nothing to do with Islam. As such, they are like a vacuum that cannot support the functioning of Islamic principles and values.

آن نویسندگان و پژوهشگران به دنبال راهی هستند که به آنان امکان دهد از نظام اسلامی و نهادهای آن دفاع کنند و ارزش‌ها و قوانین آن را به کار ببندند. نخستین چیزی که ذهن آنان را به خود مشغول می‌کند این است که اعضای شورا چگونه باید انتخاب شوند، در صورتی که نمی‌توانند خود را نامزد کنند یا از ویژگی‌های خویش سخن بگویند.

Those writers and researchers look for a solution which enables them to advocate the Islamic system and its institutions, and to operate its values and laws. The first thing to trouble them is how the members of the Consultative Council are to be selected if they cannot put their names forward or speak about their own qualities.

چگونه باید افراد شایسته را در جوامعی مانند جامعهٔ امروز شناخت، جوامعی که در آن مردم فضایل یکدیگر را نمی‌شناسند و بر اساس معیارهای درست صداقت، کارآمدی و درستکاری داوری نمی‌شوند؟ آنان همچنین از شیوهٔ انتخاب رئیس دولت دچار نگرانی‌اند. آیا او باید از طریق همه‌پرسی عمومی برگزیده شود، یا توسط شورای مشورتی؟ اگر او کسی باشد که اعضای شورای مشورتی را نامزد می‌کند، آنان در آینده چگونه او را برخواهند گزید؟ آیا خود را مدیون او نخواهند دانست و نخواهند خواست لطف او را جبران کنند؟ افزون بر این، اگر خود آنان او را برگزینند یا انتخاب کنند، آیا بر او نفوذ نخواهند داشت، هنگامی که او رهبر کل باشد؟ و هنگام نامزد کردن اعضا، آیا او جز کسانی را که به او وفادارند برنخواهد گزید؟ چنین پرسش‌هایی پایان‌ناپذیرند.

تحقیق فکری در فقه اسلامی شاید آسوده‌خاطر باشد، زیرا هیچ خطری در آن نیست، اما بخشی از دعوت اسلامی نیست. در واقع بخشی از راهبرد اسلامی هم به شمار نمی‌آید. کسانی که می‌خواهند از خطر دوری کنند، بهتر است به ادبیات، هنر یا تجارت بپردازند. به نظر شخصی من — و خداوند داناتر است — مطالعه‌ی دانشگاهی فقه اسلامی به شیوه‌ای که توصیف شد، تلاشی بیهوده و پاداشی ناچیز است. دین خداوند، موضع فرمانبرداری از جاهلیت را نمی‌پذیرد؛ جاهلیتی که در برابر حکم خدا سر به طغیان دارد و گاه با درخواست راه‌حل‌های اسلامی برای مشکلات خود، آن را به تمسخر می‌گیرد، در حالی که حاضر نیست در برابر خدا و دین اسلام تسلیم شود.

Intellectual research in Islamic jurisprudence may be comfortable, because it involves no risks, but it is not part of Islamic advocacy. In fact it is not a part of Islamic strategy. Those who want to steer away from risk will be better off occupying themselves with literature, art or commerce. Academic study of Islamic jurisprudence on the lines described is in my personal view — and God knows best — a waste of effort and reward. The divine faith does not accept a position of subservience to jāhiliyyah which rebels against its rule and which, at times, ridicules it by requesting Islamic solutions for its own problems when it refuses to submit to God and the Islamic faith.

روش شکل‌گیری جامعه اسلامی یکسان است و از همان مراحل پیروی می‌کند.

The method of birth of Islamic society is the same, and it follows the same stages.

تبدیل شدن از جاهلیت به اسلام هرگز کاری آسان نخواهد بود، و هرگز با تدوین اصول اسلامی به عنوان آمادگی برای جامعه اسلامی، هر زمان که آن جامعه به وجود آید، آغاز نخواهد شد. این قوانین نیز آن عنصری نیستند که جوامع غیراسلامی برای اسلامی شدن به آن نیازمندند. دشواری چنین تبدیلی به این دلیل نیست که قوانین اسلامی برای برآوردن نیازهای پیچیدهٔ جوامع پیشرفته و متمدن ناکافی باشند. این همه خودفریبی است. آنچه مانع می‌شود این جوامع اسلامی شوند، استبدادی است که نمی‌پذیرد تمامی حاکمیت تنها از آنِ خداوند است. از این رو، آنان ربوبیت خداوند بر زندگی انسان و بر تمامی جهان را نمی‌پذیرند. بدین ترتیب، خود را به کلی از اسلام بیرون می‌برند. این بخشی از اسلام است که اساساً بر همگان شناخته شده است. افزون بر این، هنگامی که توده‌ها در برابر استبداد سر تسلیم فرود می‌آورند، طاغوت‌ها را در کنار خدا ارباب قرار می‌دهند و از آنان اطاعت می‌کنند. بدین سان، توده‌ها خود را از ایمان به یگانگی خداوند به شرک می‌کشانند، زیرا پذیرفتن ربوبیت برای هر موجودی جز خدا، آن موجود را در همان جایگاه خداوند می‌نشاند. این گونه است که جاهلیت به عنوان یک نظام بشری برقرار می‌شود. این نظام بر پایه‌ٔ برداشت‌های نادرست بنا شده است، همان‌قدر که بر پایهٔ قدرت مادی استوار است.

A transformation from jāhiliyyah to Islam will never be an easy task, and it will never start with codifying Islamic principles in preparedness for Islamic society whenever it may come into existence. Nor are these codes the ingredient that non-Islamic societies require in order to become Islamic. The difficulty in such a transformation is not due to Islamic laws being inadequate to meet the sophisticated needs of advanced and civilized societies. That is all self-deception. What prevents such societies from becoming Islamic is tyranny that refuses to acknowledge that all sovereignty belongs to God alone. Hence they refuse to acknowledge God’s Lordship over human life and over the whole world. Thus they take themselves out of Islam altogether. That is a part of Islam that is essentially known to all. Moreover, when the masses submit to tyranny, they make the tyrants lords beside God, and they obey them. Thus the masses take themselves away from believing in the oneness of God to polytheism, because acknowledging Lordship as belonging to any beings other than God is to place such beings in the same position as God. That is how jāhiliyyah is established as a human system. It is founded on misconceptions as much as it is founded on material power.

اکنون که درباره درخواست یوسف برای عهده‌دار شدن انبارهای خزانه پادشاهی و مسئله طلب منصب‌های حکومتی در جامعه اسلامی توضیح دادیم، رشتهٔ داستان را دوباره دنبال می‌کنیم. اگر به متن سوره بنگریم، درمی‌یابیم که در آن به موافقت پادشاه با درخواست یوسف اشاره‌ای نشده است. گویی خود آن درخواست، دلالت بر تأیید پادشاه داشته است. این، افتخاری بزرگ‌تر برای یوسف است و جایگاه بلند او نزد پادشاه را نشان می‌دهد. او تنها لازم بود درخواستش را بیان کند تا پاسخ داده شود. آیات زیر این مطلب را تأیید می‌کنند:

Having elaborated the point about Joseph’s request to be in charge of the Kingdom’s store houses, and the issue of seeking government posts in Islamic society, we pick up the thread of the story again. When we consider the text of the sūrah we find that it does not mention the King’s agreement to Joseph’s request. It is as if the request itself implied the King’s approval. This is an even higher honour given to Joseph, and it shows his high standing with the King. He only needed to state his request for it to be answered. This is confirmed by the following verses:

«این‌گونه یوسف را در آن سرزمین جای دادیم تا هرجا که بخواهد آزادانه مسکن گزیند. رحمت خود را به هرکس که بخواهیم می‌رسانیم، و پاداش نیکوکاران را ضایع نمی‌گردانیم. و یقیناً پاداش آخرت برای کسانی که ایمان آورده و پرهیزگاری می‌کنند بسی بهتر است.» (آیات ۵۶-۵۷)

“Thus did We establish Joseph in the land, free to do what he willed. We bestow Our mercy on whom We will, and We never fail to give their reward to those who do good. But as for those who believe in God and keep away from evil, the reward of the life to come is much better indeed.” (Verses 56-57)

بدین ترتیب، اثبات بیگناهی یوسف به همان شیوه‌ای که انجام شد، و تحسین پادشاه که پیش‌تر نسبت به او ابراز شده بود، و برآورده شدن درخواستش، همگی به استقرار یوسف در آن سرزمین یاری رساندند و به او جایگاهی استوار و برجسته بخشیدند.

Thus the proof of Joseph’s innocence in the way that it was done, and the King’s admiration that he has already won, and the granting of his request, all helped to establish Joseph in the land, giving him a firm and distinguished position.

«بدین‌گونه یوسف را در آن سرزمین استوار کردیم، که هر جا می‌خواست منزل گزیند.» (آیهٔ ۵۶) او آزاد بود که خانه‌ای را که می‌خواست، در جایی که برمی‌گزید، اختیار کند و به هر مقامی که دوست داشت دست یابد. این آزادی کاملاً در تضاد است با چاهی که برادرانش او را در آن افکندند و با حکم زندانی که باید تحمل می‌کرد، با همهٔ ترس‌ها و محدودیت‌هایی که در هر دو وضعیت وجود داشت. «رحمت خود را به هر که بخواهیم می‌رسانیم.» (آیهٔ ۵۶)

“Thus did We establish Joseph in the land, free to do what he willed.” (Verse 56) He was free to take up the house he wanted, at the place of his choice, and to occupy the position he wished. That freedom contrasts fully with the well in which he was thrown by his brothers and the prison sentence he had to endure, with all the fears and restrictions of both situations. “We bestow Our mercy on whom We will.” (Verse 56)