این پیام را ببینید: «تِلْكَ الرُّسُلُ» — نخستین نکته‌ای که در این بخش به آن توجه می‌کنیم، عبارت آغازین آن است که اهمیت ویژه‌ای دارد: «آنان پیامبران‌اند!» قرآن کریم ایشان را «این پیامبران» نمی‌نامد، آن‌گونه که معمولاً به گروهی از مردم اشاره می‌کنیم. ارجاع به ایشان با شیوه‌ای نسبتاً غیرمعمول آغاز شده تا دلالت‌های قوی خاصی برجسته شود.

The first thing we note in this passage is its opening phrase, which carries special significance: “Those are the Messengers!” The Qur’ān does not refer to them as, ‘these messengers’, as we would normally refer to a group of people. Reference to them is started in a rather unusual way to highlight certain strong implications.

«آنان پیامبران هستند!» ایشان گروهی ویژه با سرشتی ویژه‌اند، اما در عین حال انسان‌هایی عادی به شمار می‌آیند. پس آنان چه کسانی هستند؟

“Those are the Messengers!” They are a special group of people, with a special nature, but they are at the same time ordinary human beings. Who are they, then?

این‌که پیام ایشان چیست؟ چگونه به آنان داده می‌شود؟ و چرا تنها این افراد به رسالت برگزیده شده‌اند؟ همواره از پاسخ دادن به این پرسش‌ها دلهره داشته‌ام، زیرا وقتی به اهمیت پیامی الهی که به انسان داده می‌شود می‌اندیشم، احساس‌ها و معناهای گوناگونی در من برمی‌خیزد که نمی‌توانم آن‌ها را به‌درستی با واژه‌ها بیان کنم. با این حال، برای توضیح مفهوم موردنظر، ناچار باید آن‌ها را به کلمات درآورم، هرچند این کار ناقص باشد.

What is the nature of their message? How are they given it? And why are only these people made Messengers? These are questions I have always felt reluctant to try to answer, because when I consider the significance of a divine message given to man, I experience a host of feelings and identify several meanings which I cannot adequately express in words. Yet put them in words I must, in order to explain the concept involved, however inadequately.

جهانی که ما در آن زندگی میکنیم، دارای قوانین اساسی است که هستی آن را پشتیبانی میکند. این قوانین، قوانین طبیعت هستند که خداوند آنها را به کار انداخته است. این قوانین بر همهٔ چیزهای موجود در جهان حکمفرمایند. انسان با افزایش دانش خود، برخی جنبههای فرعی این قوانین را کشف میکند. اما آنچه کشف میکند، طبیعتاً در حوزهٔ توانایی ادراک و فهم او باقی میماند. این توانایی متناسب با نقشی است که در طول عمرش بر روی زمین به او واگذار شده است. تلاشهای او برای کشف این قوانین بر دو روش اساسی متکی است: مشاهده و آزمایش. این دو روش ذاتاً ناقصاند و نتایجشان به هیچ وجه مطلق نیست. گاهی به کشف برخی جنبههای قوانین طبیعی میانجامند، اما این امر بسیار به ندرت و در طول دورههای طولانی رخ میدهد. آنچه انسان کشف میکند، ماهیتی موقت و ناقص دارد و نه قطعی است و نه مطلق. این به آن دلیل است که قانون کلی که بر روابط متقابل و هماهنگی میان همهٔ قوانین طبیعی حاکم است، برای انسان پنهان خواهد ماند: این قانون با مشاهدهٔ محدود انسانی، در هیچ دورهای از زمان، قابل کشف نیست. نکتهٔ مورد نظر در اینجا این است که عامل نهایی در این خصوص زمان نیست، بلکه محدودیتهای انسان در سرشت و نقش او در زندگی است. از آنجا که این نقش تنها محدود است، محدودیت آن با این واقعیت دوچندان میشود که مدت زندگی بر روی زمین که به نوع بشر داده شده نیز محدود است. از این رو، همهٔ ابزارهای کشفی که انسان در این جهان در اختیار دارد، و همهٔ نتایجی که به آنها میرسد، در این حوزهٔ محدود باقی میمانند.

اینان پیامبرانند! بعضی از ایشان را بر بعضی دیگر برتری دادیم. با برخی از آنان خدا سخن گفت و برخی را به درجاتی بالاتر برافراشت. به عیسیٰ پسر مریم دلایل روشن دادیم و او را با روح‌القدس تأیید کردیم. اگر خدا می‌خواست، کسانی که پس از ایشان آمدند، پس از آنکه دلایل روشن برایشان آمده بود، با یکدیگر نمی‌جنگیدند. اما آنان با هم اختلاف کردند: برخی ایمان آوردند و برخی کافر شدند. با این همه، اگر خدا می‌خواست، با یکدیگر نمی‌جنگیدند. اما خدا هر چه بخواهد انجام می‌دهد. (آیهٔ ۲۵۳)

Those are the Messengers! We have exalted some of them above others. To some God spoke directly, and some He raised in rank. We gave Jesus, the son of Mary, clear signs and strengthened him with the Holy Spirit. Had God so willed, those who succeeded them would not have fought against one another after the clear proofs had come to them. But they differed with one another: some of them accepted the faith and some rejected it. Yet had God so willed, they would not have fought one another. But God does whatever He wills. (Verse 253)

این آیه خلاصهٔ رسالت پیامبران خداست که آنان را گروهی جدا از انسان‌های دیگر یاد می‌کند. آیه بیان می‌کند که خدا برخی از پیامبران را بر برخی دیگر برتری داده و به بعضی از دلایل و نشانه‌های این برتری اشاره می‌کند. همچنین به اختلاف و نزاعی که میان پیروان و جانشینان آنان پدید آمد، اشاره دارد؛ اختلافی که در برخی موارد به جنگ کشید، و تأیید می‌کند که برخی از آن جانشینان ایمان آوردند و برخی دیگر ایمان نیاوردند. آیه همچنین بیان می‌کند که این جنگ‌ها در چارچوب تدبیر خدا بود تا حق برقرار شود و باطل شکست خورد.

This verse summarizes the essence of the mission of God’s messengers, whom it speaks of as a distinct group of human beings. It asserts that God has placed some of the messengers higher than others, pointing out some of the reasons for, and signs of, doing so. It refers to the dissension and disagreement among their followers and successors, which in some cases escalated to fighting, confirming that some of those successors believed while others did not. It points out that the fighting was part of God’s scheme in order to establish the truth and defeat evil.

«آنان پیامبرانند! برخی از ایشان را بر برخی دیگر برتری دادیم» (آیه ۲۵۳) برتری نسبی فرستادگان خدا بر یکدیگر به محیط، ماهیت و گستره رسالتشان بستگی دارد. برخی از پیامبران تنها به سوی یک قبیله، برخی به سوی ملتی بزرگتر، برخی تنها به سوی یک نسل، و برخی به سوی همه ملت‌ها و همه نسل‌ها فرستاده شدند. این امر همچنین به امتیازات گوناگونی مربوط می‌شود که آنان دریافت کرده یا برای قومشان آورده‌اند.

“Those are the Messengers! We have exalted some of them above others” (Verse 253) The relative elevation of God’s messengers is determined by the environment, the nature and the scope of their respective missions. Some messengers were sent to single tribes, some to larger nations, some to single generations, and some to all nations and all generations. It also relates to the various distinctions they had received or brought to their people.

با وجود یگانگی «آن پیامبران» و پیوستگی پیام‌هایشان، پیروانشان با یکدیگر کشمکش و نزاع کردند. «اما آنان با یکدیگر اختلاف کردند:

Despite the unity of ‘those messengers’ and the continuity of their messages, their followers quarrelled and fought among themselves. “But they differed with one another:

برخی از آنان ایمان آوردند و برخی کفر ورزیدند. و اگر خدا می‌خواست، با یکدیگر نمی‌جنگیدند. امّا خدا هر آنچه را بخواهد انجام می‌دهد.» (آیه ۲۵۳)

some of them accepted the faith and some rejected it. Yet had God so willed, they would not have fought one another. But God does whatever He wills.” (Verse 253)

درگیری میان گروه‌های انسانی که در سراسر تاریخ آشکار بوده، بر خلاف خواست خدا پدید نیامده است، زیرا هیچ چیزی در این جهان به‌رغم خواست خدا رخ نمی‌دهد.

Conflict among human groups, evident throughout history, has not come about in spite of God’s will, for nothing in this whole world happens in spite of God’s will.

انسان با توانایی دوگانه آفریده شده است: می‌تواند هدایت را بپذیرد یا آن را رد کند، و آزادی داده شده که به هر یک از این دو راه برود. تمامی کنش‌هایی که از این سرشت انسانی برمی‌خیزند، بنابراین، به خواست خداوند تعیین و اداره می‌شوند.

Man is created with the dual ability to accept guidance or to reject it, and is given the freedom to go one way or the other. All actions resulting from this human disposition are, therefore, determined and governed by the will of God.

تفاوت در استعدادها و توانایی‌ها میان افراد بشر، ویژگی اساسی طرح آفرینش خداوند است. با وجود یگانگی منشأ انسان، چنین تنوعی برای برآوردن نیازهای نقش پیچیده و گوناگونی که انسان قرار است به‌عنوان نماینده خداوند در زمین ایفا کند، ضروری است. خداوند نمی‌خواهد انسان‌ها همانندهای یکدیگر باشند، به‌ویژه با توجه به تنوع کارکردها و نقش‌های لازم برای ساختن، رشد و بالندگی زندگی. این فرایندی مکمل و خودشکوفا است، که در آن هر فرد ترغیب می‌شود راه خود را به سوی هدایت و ایمان بجوید، استعداد نهفته‌اش را در آن جهت به‌طور کامل به کار گیرد و از همه امکانات و نشانه‌هایی که در سراسر هستی موجود است، و نیز از وحی‌های الهی که در طول اعصار به وسیله فرستادگان خداوند دریافت شده، بهره‌مند شود.

The variance in aptitudes and abilities from one individual human being to another is an essential feature of God’s scheme of creation. Despite the unity of human origin, such diversity is necessary to fulfil the requirements of the complex multifarious role man is destined to play as God’s representative on earth. God does not wish for human beings to be clones of one another, especially in view of the diversity of functions and roles required for the construction, development and growth of life. It is a complementary, self-fulfilling process, in which every individual is urged to seek his or her route to guidance and faith, fully applying their latent disposition in that direction and benefitting from all the facilities and evidence available throughout the universe, as well as from divine revelations received by God’s messengers all through the ages.

سپس آیه‌ای می‌آید که با کلماتی قدرتمند و موجز، اصول بنیادین ایمان اسلامی را خلاصه می‌کند و صفاتی از خداوند را بیان می‌کند که به شایستگی معنا و اهمیت اصل بنیادین اسلامی توحید، یعنی یگانگی خداوند، را تأیید می‌کنند.

Then follows a verse that summarizes, in powerful and succinct Words, the basic principles of the Islamic faith, citing those attributes of God that most aptly assert the meaning and significance of the basic Islamic principle of tawĥīd: the oneness of God.

خدا: هیچ معبودی جز او نیست، زنده‌ی پاینده و قیوم است. نه چرت او را فرا می‌گیرد و نه خواب. آنچه در آسمان‌ها و آنچه در زمین است از آن اوست. کیست که جز به اذن او نزد او شفاعت کند؟ آنچه پیش روی آنان و آنچه پشت سرشان است را می‌داند، و آنان جز به آنچه او بخواهد از علم او چیزی را درنمی‌یابند. کرسی او آسمان‌ها و زمین را فراگرفته، و نگهداری آن دو او را خسته نمی‌کند. او بلندمرتبه و بزرگ است. (آیه ۲۵۵)

“God: there is no deity but Him, the Ever-Living, the Eternal Master of all. Neither slumber nor sleep overtakes Him. His is all that is in the heavens and all that is on earth. Who is there that can intercede with Him, except by His permission? He knows all that lies open before them and all that lies hidden from them; whereas they cannot attain to anything of His knowledge save as He wills. His throne extends over the heavens and the earth, and the preservation of both does not weary Him. He is the Most High, the Most Great.” (Verse 255)

هر یک از این صفات، جنبهٔ بنیادینی از دیدگاه جهانی اسلام دربارهٔ جهان را منعکس می‌کند. اگرچه انتظار می‌رود که موضوع این آیه در چارچوب مضامین آن بخش‌های قرآن باشد که در مکه بر پیامبر ﷺ نازل شد، اما می‌بینیم که در مواردی متعدد، بخش‌هایی که در مدینه نازل شد نیز این جنبه‌های بسیار مهم اسلام را در بر دارند. برای آنکه نظام کلی اسلام درک و فهم شود، باید اصول بنیادین استوار گردد و در ذهن مؤمنان به‌طور محکم جای گیرد.

Every one of these attributes reflects a fundamental aspect of the universal Islamic view of the world. Although the subject matter of this verse would normally be expected to fall within the themes of the Qur’ānic parts received by the Prophet in Makkah, we do find that on several occasions, parts received in Madinah also cover these most important aspects of Islam. For the overall Islamic system to be understood and appreciated, the fundamentals have to be established and firmly implanted in the minds of the believers.

در تفسیر خود بر سورهٔ الفاتحه، بر اهمیت حیاتی درک روشن و کامل معنای صفات خداوند تأکید کردیم. آشفتگی دینی و اعتقادی پیش از ظهور اسلام تقریباً به طور کامل ناشی از سوءتفسیر یا تحریف جایگاه و صفات خداوند بود. تنها پس از آنکه اسلام دیدگاه روشن خود را ارائه داد، مفهوم و هویت خداوند از اسطوره و خرافه و از مجادلات فلسفیِ مبهمی که آن را در پرده فرو برده بود، جدا و متمایز شد.

پس از بیان برخی از اساسی‌ترین و دقیق‌ترین جنبه‌های ایمان، و پس از تعیین دقیق جایگاه خداوند و ماهیت رابطهٔ او با سایر مخلوقات، این سوره به توصیف رفتار شایستهٔ مؤمنان می‌پردازد؛ کسانی که این ایمان را می‌پذیرند و آن را به دیگران منتقل می‌کنند، و رهبری بشریت را بر عهده می‌گیرند.

Having outlined some of the most essential and detailed aspects of faith, and having precisely defined the status of God and the nature of His relationship with the rest of creation, the sūrah goes on to describe the proper behaviour of the believers as they adopt this faith and pass it on to others, and assume the leadership of mankind.

هیچ اجباری در دین نیست. راه درست از گمراهی آشکار شده است. هرکس به طاغوت کفر ورزد و به خدا ایمان آورد، به راستی به دستاویزی محکم چنگ زده که گسستنی در آن نیست. خدا شنوای داناست. خداوند سرپرست مؤمنان است. آنان را از تاریکی‌ها به سوی نور بیرون می‌برد. و اما کافران، سرپرستانشان طاغوت‌ها هستند که آنان را از نور به سوی تاریکی‌ها بیرون می‌برند. اینان اهل آتشند و در آن جاودانه خواهند بود. (آیات ۲۵۶-۲۵۷)

There shall be no compulsion in religion. The right way is henceforth distinct from error. He who rejects false deities and believes in God has indeed taken hold of a most firm support that never breaks. God hears all and knows all. God is the Patron of the believers. He leads them out of darkness into the light. As for the unbelievers, their patrons are false deities who lead them out of light into darkness. Those are the ones destined for the fire, therein to abide. (Verses 256-257)

اسلام ایمان دینی را امری مبتنی بر اقناع می‌داند؛ پس از آنکه حقایق اساسی ارائه و تبیین شوند. ایمان هرگز امری اجباری یا مبتنی بر زور نیست. برای دستیابی به این اقناع، اسلام انسان را در تمامیت وجودی‌اش مخاطب قرار می‌دهد. اسلام ذهن و خرد انسانی، عقل سلیم بشری، عواطف و احساسات، فطرت درونی انسان و تمامی وجود آگاه او را مورد خطاب قرار می‌دهد. اسلام نه به وسایل اجباری متوسل می‌شود و نه به معجزات مادی‌ای که ذهن را مبهوت کنند یا فراتر از توان بشر برای تعقل و فهم باشند.

Islam looks at religious faith as a matter of conviction, once the basic facts are provided and explained. Faith is never a matter of coercion or compulsion. To achieve this conviction, Islam addresses the human being in totality. It addresses the human mind and intellect, human common sense, emotions and feelings, the innermost human nature, and the whole human conscious being. It resorts to no coercive means or physical miracles that confound the mind or that are beyond human ability to rationalize and comprehend.

به همین ترتیب، اسلام هرگز از راه اجبار، تهدید یا فشار از هیچ نوعی به دنبال جذب پیروان نیست. بلکه از حقایق، استدلال، توضیح و اقناع بهره می‌گیرد.

By the same token, Islam never seeks converts through compulsion or threats or pressure of any kind. It deploys facts, reasoning, explanation and persuasion.