این بخش جدید به شرح تکالیف دینی و قواعد عملی حاکم بر رفتار در درون جامعه مسلمانان و در روابط آن با جهان بیرون ادامه می‌دهد.

This new passage resumes the elaboration of religious obligations and practical rules governing behaviour within the Muslim community and its relations with the outside world.

این بخش به اهمیت دینی و عملی مراحل ماه می‌پردازد. آداب جاهلی عرب پیش از اسلام، یعنی ورود به خانه‌ها از پشت در در برخی مناسبت‌ها، را رد می‌کند. سپس احکام جنگ و ستیز را به‌طور کلی بیان می‌کند، همراه با حرمت جنگ در ماه‌های حرام: رجب (هفتمین ماه)، ذوالقعده (یازدهمین ماه)، ذوالحجه (دوازدهمین ماه) و محرم (نخستین ماه)، و به‌ویژه در حوالی مسجدالحرام در مکه. و در پایان، شرحی جامع از مناسک حج و عمره، آن‌گونه که اسلام مقرر کرده است، ارائه می‌دهد؛ عمره را می‌توان حجی کوچک‌تر دانست. این مناسک همه تصورات و اعمال مشرکانه و بت‌پرستانه گذشته را اصلاح، تعدیل و جایگزین می‌کند.

It explains the religious and practical significance of the phases of the moon. It dismisses the pre-Islamic Arab superstitious practice of entering houses through the back door on certain occasions. It outlines the rules governing war and fighting generally, as well as the prohibition of fighting in the four lunar months: Rajab (the seventh), Dhu’l-Qa’dah (the eleventh), Dhu’l-Ĥijjah (the twelfth) and Muharram (the first) and particularly in the vicinity of the Sacred Mosque in Makkah. It ends with a comprehensive description of the rituals of the pilgrimage and the `Umrah (which may be described as a mini-pilgrimage) as prescribed by Islam, revising, modifying and replacing all the pagan and idolatrous concepts and practices of former times.

در یک بخش موجز و با سبکی روشن و فشرده، قرآن کریم قواعد و اصولی را بیان می‌کند که مربوط به ایمان و اعتقاد، تنظیم آیین‌ها و عبادات دینی، و همچنین جنگ و نبرد است. این موارد همگی به یکدیگر پیوسته و در هم تنیده‌اند و با هشدارها و تذکرهای قدرتمندی همراه‌اند که یاد خداوند و قدرت او را در ذهن برمی‌انگیزند.

In one concise passage, and in a succinctly clear style, the Qur’ān lays down rules and principles relating to faith and belief, the regulation of religious rituals and practices, as well as war and fighting. These are all linked and interlaced with powerful admonitions and comments evocative of God and His power.

در اصلاح رسم عرب‌ها که از پشت خانه‌ها وارد می‌شدند، سوره به این نکته اشاره می‌کند که شکل و ظاهر فی‌نفسه مهم نیست، بلکه آنچه واقعاً اهمیت دارد آگاهی و ترس انسان از خداست. می‌فرماید: «نیکی آن نیست که از پشت خانه‌ها وارد شوید؛ بلکه نیکوکار کسی است که از خدا بترسد. از درهای خانه‌ها وارد شوید و از خدا بپرهیزید، باشد که رستگار شوید.» در بحث جنگ، سوره به مسلمانان دستور می‌دهد که هرگز آغازگر تجاوز نباشند و تأکید می‌کند که «خدا تجاوزکاران را دوست ندارد.» (آیه ۱۹۰) سوره در بیان جنگ در ماه حرام، چنین تأکید می‌کند:

از این بخش به بعد، ویژگی برجسته‌ای را می‌بینیم که در بقیه سوره تکرار می‌شود. مسلمانان با پرسش‌های مشخصی نزد پیامبر محمد ﷺ می‌آیند که به طیف گسترده‌ای از مسائل و موقعیت‌های روزمره‌ای مربوط است که در شیوه زندگی تازه‌شان با آن‌ها روبه‌رو می‌شدند. آن‌ها تمایل صادقانه‌ای نشان می‌دهند تا بدانند دین تازه‌شان درباره این امور چه می‌گوید. مؤمنان می‌خواستند بیشتر بیاموزند که اسلام چگونه به پدیده‌های اجتماعی و طبیعی‌ای که در جهان پیرامونشان تجربه می‌کردند می‌نگرد و آن‌ها را تفسیر می‌کند.

Beginning with this passage, we note a salient feature recurring in the rest of the sūrah. We find the Muslims addressing the Prophet Muĥammad with specific enquiries relating to a wide range of everyday issues and situations they were encountering in their new way of life. They reveal a genuine desire on the part of the new Muslims to find out what their new religion has to say about these matters. The believers wanted to learn more about how Islam viewed and interpreted the social and physical phenomena they were experiencing in the world around them.

آنان دربارهٔ ماه و مراحل گوناگونی که از سر می‌گذراند می‌پرسند: چرا ماه به‌صورت هلالی باریک آغاز می‌شود که رفته‌رفته بزرگ‌تر می‌گردد تا آن‌که به کرهٔ کامل تبدیل شود، و سپس این چرخه را معکوس می‌کند تا آن‌که به‌کلی ناپدید گردد، پیش از آن‌که دوباره به شکل هلالی باریک زاده شود؟

They ask about the moon and the various phases it goes through. Why does it start as a fine crescent which becomes bigger until it develops into a full sphere, and then reverses the cycle until it disappears altogether before it is reborn in the shape of a thin crescent again?

آنان دربارهٔ اینکه چه بخشی و چقدر از اموال خود را به عنوان صدقه بدهند پرسیدند. دربارهٔ جنگ پرسیدند که آیا در ماه‌های حرام و در نزدیکی مسجد الحرام در مکه جایز است یا نه. آنان احکام اسلام را دربارهٔ نوشیدنی‌های الکلی و قمار جویا شدند، که در زندگی اجتماعی عرب پیش از اسلام رایج بود.

They enquired about what part and how much of their wealth they should give away as charity. They enquired about war, and whether it would be allowed during the sacred months and in the vicinity of the Sacred Mosque in Makkah. They asked for Islamic rulings on alcoholic drinks and gambling, which were social habits in pre- Islamic Arabian life.

آنان دربارهٔ حیض پرسیدند و این که آیا آمیزش جنسی میان همسران در آن ایام جایز است یا نه. آنان دربارهٔ مسائل حتی خصوصی‌تر و شخصی‌تری که به روابط زناشویی مربوط می‌شد نیز پرسش می‌کردند. گاه این پرسش‌ها از سوی زنان مطرح می‌شد.

They enquired regarding menstruation, and whether sexual contact between spouses was allowed during such periods. They enquired about even more intimate and personal issues concerning matrimonial relations. These questions were sometimes raised by women.

از تو درباره‌ی ماه‌های نو می‌پرسند. بگو: «آن‌ها نشانه‌هایی‌اند برای مردم تا زمان‌ها را معین کنند و برای حج.» نیکی آن نیست که از پشت خانه‌ها وارد شوید، بلکه نیکوکار واقعی کسی است که از خدا بترسد. از درهای خانه‌ها وارد شوید و از خدا بترسید، باشد که رستگار شوید. (آیه‌ی ۱۸۹)

They ask you about the new moons. Say, ‘They are signs for people to mark fixed periods of time, and for the pilgrimage.’ Righteousness does not mean that you enter houses from the rear, but truly righteous is he who fears God. Enter houses by their doors and fear God, so that you may be successful. (Verse 189)

برخی روایات حاکی از آن است که از پیامبر محمد ﷺ پرسیده شد که چرا ماه مراحل مختلفی را طی می‌کند. برخی دیگر می‌گویند که از ایشان پرسیده شد چرا هلال‌های ماه آفریده شده‌اند، و این پرسش با پاسخی که در سوره آمده، هماهنگ‌تر به نظر می‌رسد: «آن‌ها نشانه‌هایی برای مردم‌اند تا زمان‌های معین را بشمارند، و برای حج.» این هلال‌ها وسیله‌ای هستند که مردم به‌وسیله آن زمان رویدادها و فعالیت‌های مهم دینی را تعیین و اندازه‌گیری می‌کنند، مانند سفر، حج، روزه، ازدواج و طلاق، و همچنین معاملات تجاری و مدت‌های وام.

Some reports suggest that the Prophet Muĥammad was asked why the moon goes through its various phases. Others say that he was asked why have the crescent moons been created, which seems to be more consistent with the answer given in the sūrah: “They are signs for people to mark fixed periods of time, and for the pilgrimage.” They serve as a means by which people fix and measure the time of important religious events and activities such as travel, pilgrimage, fasting, marriage and divorce, as well as trade transactions and loan periods.

به هر شکلی که پرسش اصلی مطرح شده بود، پاسخ فراتر از بحث‌های صرفاً نظری رفته و اطلاعات عملی، نه «علمی»، دربارهٔ مراحل ماه ارائه کرده بود. قرآن کریم، بی‌آنکه وارد بحث تفصیلی نجومی شود، از کارکرد ماه و نقش آن در زندگی روزمرهٔ مردم سخن می‌گوید. قرآن به توضیح جایگاه ماه در منظومهٔ شمسی یا حرکت نسبی ستارگان، سیارات و کهکشان‌ها نپرداخته است، هرچند این موضوع در خود پرسش تلویحاً وجود دارد.

Whatever the original enquiry, the answer had gone beyond mere abstraction and given practical, rather than ‘scientific’, information relating to the phases of the moon. The Qur’ān, without going into a detailed astronomical discussion, speaks of the function of the moon and its role in people’s daily life. The Qur’ān did not embark on an explanation of the moon’s position within the solar system or the relative movement of stars, planets and galaxies, although this is implied in the question.

این پاسخ که در قرآن آمده، چه دلالتی دارد؟ هدف اصلی قرآن ایجاد و ترویج تصوری نوین از زندگی در نظمی تازه از نظر اجتماعی، سیاسی و اقتصادی بود. در حقیقت، قرآن در پی آن بود که جامعه‌ای نوین از انسان‌ها پدید آورد که نقشی ویژه در رهبری جهان داشته باشد. قرآن الگویی تازه از جامعه‌ی انسانی را پی می‌ریخت که پیش از آن همانندی نداشت، تا شیوه‌ی زندگی‌ای نو را استوار کند؛ شیوه‌ای که اصول و ویژگی‌های جهانی و بنیادین را محکم سازد و سایر مردمان به آن چشم بدوزند و از آن پیروی کنند.

قرآن به چیزی بسیار گسترده‌تر و جامع‌تر از همهٔ آن علوم می‌پردازد. قرآن به خود انسان می‌پردازد، که کلید کشف حقایق و رازهای جهان پیرامون اوست. ذهن انسان به‌طور کامل توانایی آن را دارد که محیط پیرامون خود را بررسی و کاوش کند، و نظریه‌هایی را که صورت‌بندی می‌کند و ابزارهایی را که اختراع می‌کند، آزمایش و به کار گیرد. قرآن بر پرورش شخصیت، وجدان و عقل انسان تمرکز دارد، و بنیان‌های استواری برای محیط انسانی می‌نهد که به او امکان می‌دهد از توان پنهان خود و نیز از توان جهان پیرامون به‌طور کامل بهره ببرد. قرآن پس از نهادن زیربنا و دادن ابزارها و معیارهای ذهنی لازم به انسان، او را در همهٔ عرصه‌های زندگی آزاد می‌گذارد تا بجوید و بکاود، آزمایش کند، دستاورد داشته باشد و خطا کند.

The Qur’ān deals with something much wider and more comprehensive than all those sciences. It is concerned with man himself, the key to uncovering the facts and mysteries of the world around. The human mind is fully equipped to scrutinize and probe into man’s surroundings, and to experiment with and apply the theories he formulates and the tools he invents. The Qur’ān concentrates on nurturing man’s character, conscience and mind, and laying the sound foundations of the human environment which allows him to make full use of his own hidden potential and that of the world around. Having laid down the groundwork and given man the necessary mental tools and criteria, the Qur’ān leaves man free to seek and search, experiment, achieve and make mistakes, in all areas of life.

همچنین خطر بزرگی در این است که کوشش شود حقایق علمی‌ای که گاه‌گاهی در قرآن کریم آمده، از طریق گمان‌ها، نظریه‌ها یا به‌اصطلاح «حقایق علمی» که از تلاش‌های تجربی بشری به دست آمده‌اند، تأیید شود.

There is also a great risk in attempting to seek verification of facts of a scientific nature given occasionally in the Qur’ān through suppositions, theories or so-called ‘scientific facts’ arrived at through human empirical efforts.

حقایقی که قرآن بیان می‌کند، حقایق مطلق و نهایی‌اند، در حالی که آنچه از راه پژوهش بشری به دست می‌آید چنین نیست، هرقدر هم که ابزار و روش به‌کاررفته پیشرفته و پیچیده باشد. دومی به شرایط محیط انسان محدود است و به ماهیت و گستره‌ی ابزارهای به‌کاررفته محدود می‌شود. بنابراین، حقایق مطلق و نهایی قرآن را نمی‌توان با حقایق ناقطعی که انسان کشف کرده است، تعدیل یا تأیید کرد.

The facts that the Qur’ān mentions are absolute and final truths, while those arrived at through human research are not, no matter how advanced or sophisticated the means or the approach used to arrive at them. The latter are constrained by the conditions of man’s own environment, and they are limited by the nature and scope of the tools used. The absolute and final truths of the Qur’ān cannot, therefore, be qualified or authenticated by the inconclusive ones discovered by man.

علاوه بر «حقیقت علمی»، این امر در مورد «نظریهٔ علمی» نیز صدق می‌کند. این شامل نظریه‌هایی دربارهٔ منشأ جهان، آفرینش و تکامل انسان، و نظریه‌های روان‌شناختی و جامعه‌شناختی می‌شود. حتی در قلمرو اندیشهٔ بشری نیز، این‌ها به‌عنوان بیانگر حقایق علمی به شمار نمی‌آیند. در واقع، این‌ها چیزی بیش از فرضیه‌ها یا ایده‌های گمانه‌زنانه نیستند که در بهترین حالت به توضیح طیف وسیعی از پدیده‌های فیزیکی، زیستی، روان‌شناختی یا جامعه‌شناختی کمک می‌کنند. با ساخته شدن ابزارهای دقیق‌تر و کشف یافته‌های بیشتر، این نظریه‌ها پیوسته اصلاح و توسعه می‌یابند، یا جای خود را به نظریه‌های دیگری می‌دهند که توضیح‌ها یا تفسیرهای گسترده‌تر یا دقیق‌تری ارائه می‌کنند.

این [متن] با بیانی درباره جنگیدن به طور کلی، و به ویژه درباره جنگیدن در اطراف مسجدالحرام در مکه و در ماه‌های حرام، دنبال می‌شود. سپس دعوتی فوری به انفاق مال شخصی در راه پیشبرد دین خدا می‌آید، فعالیتی که به‌طور نزدیکی با وظیفه بنیادین اسلامی جهاد، یعنی تلاش در راه خدا، مرتبط است.

This is followed with a statement on fighting in general, and on fighting around the Sacred Mosque in Makkah and during the sacred months in particular. Then follows an urgent call to spend of one’s personal wealth for the promotion of God’s cause, an activity which is closely related to the fundamental Islamic duty of jihād, or struggle for God’s cause:

با آنان که با شما می‌جنگند، در راه خدا بجنگید، اما تجاوز نکنید. قطعاً خدا تجاوزکاران را دوست نمی‌دارد. {هر کجا با آنان روبه‌رو شدید، بکشیدشان و از همان‌جا که شما را بیرون کردند، بیرونشان کنید؛ زیرا فتنه از کشتار شدیدتر است. و نزد مسجدالحرام با آنان نجنگید، مگر آنکه در آنجا با شما بجنگند؛ پس اگر با شما جنگیدند، آنان را بکشید. کیفر کافران چنین است. اما اگر دست کشیدند، پس قطعاً خدا آمرزنده و مهربان است. و با آنان بجنگید تا فتنه‌ای نماند و دین، تنها از آنِ خدا شود. پس اگر دست کشیدند، دشمنی جز بر ستمکاران روا نیست.} ماه حرام در برابر ماه حرام، و حرمت‌ها قصاص دارد. پس هر کس بر شما تجاوز کرد، همان‌گونه که بر شما تجاوز کرده، بر او تجاوز کنید. و از خدا پروا کنید و بدانید که خدا با پرهیزگاران است. و در راه خدا انفاق کنید و خود را با دستان خویش به هلاکت نیفکنید، و نیکوکاری کنید که خدا نیکوکاران را دوست دارد. (آیات ۱۹۰ تا ۱۹۵)

Fight for the cause of God those who wage war against you, but do not commit aggression. Indeed, God does not love aggressors. Slay them wherever you may come upon them, and drive them away from wherever they drove you away; for oppression is even worse than killing. Do not fight them near the Sacred Mosque unless they fight you there first. Should they fight you, then kill them. Such is the reward of the unbelievers. But if they desist, know that God is much-Forgiving, Merciful. Fight them until there is no more oppression, and submission is made to God alone. If they desist, let there be no hostility except against the wrongdoers. A sacred month for a sacred month: for just retribution also applies to the violation of sanctity. If anyone commits aggression against you, attack him just as he has attacked you. Have fear of God, and be sure that God is with those who are God-fearing. Give generously for the cause of God and do not with your own hands throw yourselves to ruin. Persevere in doing good, for God loves those who do good. (Verses 190-195)

برخی گزارش‌ها نشان می‌دهند که این‌ها نخستین آیات دربارهٔ جنگ بودند که نازل شدند. پیش از آن‌ها تنها آیات ۳۹ تا ۴۱ سورهٔ حج نازل شده بود: «به کسانی که مورد ستم جنگی قرار گرفته‌اند، اجازهٔ جنگ داده شده است. قطعاً خداوند تواناست که آنان را پیروز گرداند. اینان کسانی هستند که به ناحق از سرزمین‌هایشان بیرون رانده شدند، تنها به این سبب که گفتند: پروردگار ما خداست.» و اگر خداوند بعضی از مردم را به وسیلهٔ بعضی دیگر دفع نمی‌کرد، صومعه‌ها، کلیساها، کنیسه‌ها و مسجدها که در همهٔ آن‌ها نام خدا بسیار یاد می‌شود، قطعاً ویران می‌شدند.

این بخش به وضعیت جامعه مسلمانان در مدینه می‌پردازد، در آن زمان که با مشرکان عرب از قریش در نبرد بودند. آن کافران مسلمانان را به سبب باورهای دینی‌شان آزار می‌دادند، ایشان را از خانه‌هایشان بیرون رانده بودند و سخت می‌کوشیدند تا آنان را از دینشان بازگردانند. این بخش همچنین قواعد اساسی جهاد در اسلام را بیان می‌کند.

The present passage addresses the situation of the Muslim community in Madinah as it was in confrontation with the pagan Arabs of the Quraysh. Those unbelievers had persecuted the Muslims for their religious beliefs, drove them out of their homes and were trying hard to turn them away from their faith. It also lays down the fundamental rules of jihād in Islam.

این آیه با دستوری دقیق آغاز می‌شود: مسلمانان باید با کسانی که با آنان می‌جنگیدند بجنگند و در برابر هرگونه حمله‌ای از سوی هر کس، با نیرو پاسخ دهند، بی‌آنکه تجاوزی مرتکب شوند. «در راه خدا با کسانی بجنگید که با شما می‌جنگند، و تجاوز نکنید. قطعاً خدا تجاوزکاران را دوست ندارد.» (آیه ۱۹۰)

It begins with the precise instruction that Muslims should fight those who had been fighting them and to meet with force any attacks against them by anyone, without committing aggression. “Fight for the cause of God those who wage war against you, but do not commit aggression. Indeed, God does not love aggressors.” (Verse 190)

اهداف جنگ در اسلام از همان آغاز به روشنی تعیین شده است: «در راه خدا با کسانی بجنگید که با شما می‌جنگند...» بنابراین جهاد باید تنها به خاطر خدا انجام شود، و نه برای هیچ هدف دیگری که با خواسته‌ها و انگیزه‌های انسانی تعریف شده باشد. جنگ نباید برای کسب شهرت یا سلطه، برای ثروت‌اندوزی مادی، یا برای گشودن بازارهای تازه و کنترل مواد خام دنبال شود. نباید برای آن باشد که طبقه‌ای، نژادی یا ملتی را بر دیگری مسلط سازد. جنگ در اسلام تنها باید برای پیشبرد اهدافی انجام شود که اسلام تعیین کرده است: برتری بخشیدن به کلمه خدا در جهان، برپا داشتن نظم او، و حفاظت از مؤمنان در برابر آزار، اجبار، فساد و همه تلاش‌ها برای واداشتن آنان به ترک یا رها کردن ایمانشان. به باور اسلام، هر نوع جنگ دیگری ناعادلانه است و کسانی که در آن شرکت می‌کنند نباید از سوی خدا پاداش یا برکتی انتظار داشته باشند.

The aims of war in Islam are clearly defined right at the outset: “Fight for the cause of God those who wage war against you...” Fighting should, therefore, be undertaken for the sake of God, and for no other purpose that may be defined by human desires or motivations. War should not be pursued for glory or dominance, nor for material aggrandisement, nor to gain new markets or control raw materials. It should not be pursued to give one class, race or nation of people dominance over another. Fighting in Islam must be undertaken only to promote the aims defined by Islam: to make God’s word supreme in the world, to establish His order, and to protect the believers against persecution, coercion, corruption, and all efforts to force them to betray their faith or abandon it. According to Islam, all other types of war are unjust, and those who take part in them should expect no rewards or blessings from God.

این مجموعه‌ای است از برخی از این اصول و آداب، همان‌گونه که پیامبر محمد ﷺ آن‌ها را بیان فرمود و در توصیه‌های برخی از یارانش ﷺ آمده است.

Here is a selection of these principles and conventions, as laid down by the Prophet Muĥammad and outlined in the instructions of some of his Companions.

آنها به روشنی ماهیت رویکرد اسلامی به جنگ عادلانه را آشکار می‌کنند، رویکردی که تا پیش از این برای جامعه بشری ناشناخته بوده است.

They clearly reveal the nature of the Islamic approach to a just war, hitherto unknown to human society.

عبدالله بن عمر روایت می‌کند که وقتی در یکی از جنگ‌ها به پیامبر ﷺ خبر دادند که زنی در میان کشته‌شدگان یافت شده است، فوراً دستور داد که در حین جنگ زنان و کودکان کشته نشوند. [روایت از مالک، البخاری، مسلم، ابوداوود و الترمذی] ابوهریره از پیامبر ﷺ نقل می‌کند که فرمودند: «هنگامی که می‌جنگید، از زدن به صورت حریف خودداری کنید.» [روایت از البخاری و مسلم] ابوهریره روایت می‌کند که پیامبر ﷺ او را با یک سریه فرستاد و دستور داد که دو مرد از قریش را که نام برده بود، بسوزانند. اما هنگامی که آنان می‌خواستند حرکت کنند، پیامبر ﷺ فرمود: «به شما دستور دادم که این دو نفر را بسوزانید، اما تنها خداوند می‌تواند با آتش عذاب دهد. اگر آن دو را اسیر کردید، فقط آنان را بکشید.» [روایت از البخاری، ابوداوود و الترمذی] عبدالله بن مسعود از پیامبر ﷺ نقل می‌کند که فرمودند: «مؤمنان واقعی کسانی هستند که هنگام کشتن، اصول اخلاقی خود را به دقت رعایت می‌کنند.» [روایت از ابوداوود] عبدالله بن یزید الانصاری روایت می‌کند که پیامبر ﷺ غارت‌گری و مثله کردن اجساد مردگان را به شدت منع فرمود. [روایت از البخاری] ابن یعلی روایت می‌کند که در یکی از سریه‌ها، فرمانده، عبدالرحمن بن خالد بن الولید، چهار جنگجوی دشمن را نزد او آوردند. او دستور داد که آنان را ببندند و به تدریج به قتل برسانند. هنگامی که ابوایوب الانصاری، از یاران نزدیک پیامبر ﷺ، این خبر را شنید، گفت: «از پیامبر ﷺ شنیدم که کشتن به تدریج را منع فرمود. به خدا سوگند که حتی به یک مرغ نیز چنین مرگ آهسته‌ای نمی‌دهم.» هنگامی که عبدالرحمن این را شنید، فوراً در جبران آن درصدد آزاد کردن چهار برده برآمد. [روایت از ابوداوود] در اینجا می‌افزاییم که آزاد کردن برده، بخشی از کفاره‌ی تعیین‌شده برای قتل خطایی است.

`Abdullāh ibn `Umar reports that when, in one of the battles, the Prophet was told that a woman was found among those killed, he immediately ordered that women and children should not be killed during combat. [Related by Mālik, al-Bukhārī, Muslim, Abū Dāwūd and al-Tirmidhī] Abū Hurayrah quotes the Prophet as saying: “When you fight, avoid striking your opponent in the face.” [Related by al-Bukhārī and Muslim] Abū Hurayrah reports that the Prophet sent him with an expedition instructing them to burn two men from the Quraysh he had named, but as they were about to depart the Prophet said: “I have ordered you to burn these two people, but only God may punish with fire. If you capture them, just kill them.” [Related by al-Bukhārī, Abū Dāwūd and al-Tirmidhī] `Abdullāh ibn Mas`ūd quotes the Prophet as saying: “True believers are those who strictly observe their moral code when they kill.” [Related by Abū Dāwūd] `Abdullāh ibn Yazīd al-Anşarī reports that the Prophet has strictly forbidden looting and the mutilation of dead bodies. [Related by al- Bukhārī] Ibn Ya`lā reports that on one expedition, the leader, `Abd al-Raĥmān ibn Khālid ibn al-Walīd, was brought four enemy fighters. He ordered that they be tied and put to death slowly. When Abū Ayyūb al-Anşārī, a close Companion of the Prophet, heard of this, he said: “I heard the Prophet forbid slow killing. I swear by God that I would not inflict slow death even on a chicken.” When `Abd al-Raĥmān heard this he immediately sought to free four slaves in compensation. [Related by Abū Dāwūd] We may add here that freeing a slave is part of the prescribed compensation for accidental killing.

محدودیت دیگر این بود که در محدودهٔ مسجد الحرام در مکه هیچ جنگی مجاز نبود؛ مسجدی که خداوند، در پاسخ به دعاهای حضرت ابراهیم، آن را سرزمینی امن و خانهٔ صلح و امنیت مقرر فرموده بود. با این حال، کسانی که حرمت مسجد الحرام را پایمال می‌کنند و در آنجا به مسلمانان تعدی می‌کنند باید با آنان جنگید و نباید ایشان را بخشید. کردار زشت آنان و آزار مسلمانان که در محدودهٔ مسجد الحرام صورت می‌گیرد، جز با مجازات سخت پاسخ داده نمی‌شود.

The other restriction is that no fighting was allowed within the vicinity of the Sacred Mosque in Makkah, which God, in response to the Prophet Abraham’s prayers, had declared a safe haven and an inviolable house of peace. However, those who desecrate the sanctity of the Sacred Mosque and commit aggression against Muslims there must be fought and should not be spared. Their vile actions and their persecution of Muslims, committed as they are within the vicinity of the Sacred Mosque, can only be rewarded with severe punishment.

«اما اگر باز ایستند، بدانید که خداوند بسیار آمرزنده و مهربان است.» (آیه ۱۹۲) برای آنکه آمرزش و رحمت خداوند را به دست آورند، صرفاً باز ایستادن از جنگ با مسلمانان و تلاش برای وادار کردن ایشان به دست کشیدن از دینشان کافی نیست. آنان ناگزیرند انکار خود نسبت به خداوند و رد پیام او را کنار گذارند. بیشترین چیزی که آنان در برابر خودداری از حمله به مسلمانان و آزار ایشان می‌توانند انتظار داشته باشند، آتش‌بس است، اما این برای شایسته شدن به آمرزش و رحمت خداوند کافی نیست. بنابراین، کافران دعوت و تشویق می‌شوند که ایمان آورند تا از رحمت و آمرزش خداوند بهره‌مند گردند.

“But if they desist, know that God is much-Forgiving, Merciful.” (Verse 192) To earn God’s forgiveness and mercy, they should not simply desist from waging war against the Muslims and trying to force them to abandon their faith. They would be required to renounce their denial of God and their rejection of His Message. The most they can expect in return for refraining from attacking the Muslims and persecuting them would be a truce, but that would not be sufficient to merit God’s forgiveness and mercy. The unbelievers are, therefore, invited and encouraged to believe so that they may enjoy God’s mercy and forgiveness.

چه کار شایسته‌ای! اسلام به سرسخت‌ترین دشمنانش مجازات و تلافی نمی‌کند، بلکه در عوض، تنها با پیوستن به صفوف مؤمنان، بخشش و رحمت به آنان می‌بخشد. این کار همه خطاهای گذشته‌شان را می‌بخشد و زیان‌ها و جنایت‌هایی را که علیه مسلمانان مرتکب شده بودند، از میان می‌برد.

What a commendable gesture! Islam spares its staunchest enemies punishment and retribution, and instead offers them forgiveness and mercy in return for the simple act of joining the ranks of the believers. That would absolve them of all their previous misdemeanours, and cancel out the damage and the atrocities they had wrought against the Muslims.

سورہ اس کے بعد حج اور عمرہ (چھوٹے حج) کے مناسک کا خاکہ پیش کرتی ہے۔ یہ بات اس سے پہلے کے بیان کے ساتھ کافی فطری طور پر جڑتی ہے، جو چاند کی تبدیلیوں اور منزلوں، اور سال کے حرمت والے مہینوں میں اور مسجدِ حرام کے آس پاس لڑائی کی اجازت کے مسئلے سے متعلق ہے۔

The sūrah then gives an outline of the rituals of the pilgrimage and the `Umrah (lesser pilgrimage). This follows quite naturally from the earlier account dealing with lunar changes and phases, and the admissibility of fighting during the sacred months of the year and in the vicinity of the Sacred Mosque in Makkah.

{وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ ۚ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ ۖ وَلَا تَحْلِقُوا رُءُوسَكُمْ حَتَّىٰ يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ ۚ فَمَنْ كَانَ مِنكُم مَّرِيضًا أَوْ بِهِ أَذًى مِّن رَّأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِّن صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ ۚ فَإِذَا أَمِنتُمْ فَمَن تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ ۚ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ ۗ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ۗ ذَٰلِكَ لِمَن لَّمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حَاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ ۝ الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَّعْلُومَاتٌ ۚ فَمَن فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلَا رَفَثَ وَلَا فُسُوقَ وَلَا جِدَالَ فِي الْحَجِّ ۗ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ يَعْلَمْهُ اللَّهُ ۗ وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوَىٰ}

Perform to their completion both the pilgrimage and the `Umrah purely for God’s sake. If you are prevented from doing so, then make whatever offering you can easily afford. Do not shave your heads until the offerings have reached their appointed destination. If any of you is ill or suffers from an ailment of the head, he shall redeem himself by fasting, or alms, or sacrifice. When you are in safety, then he who takes advantage of performing the `Umrah before the pilgrimage shall make whatever offering he can easily afford; but he who lacks the means shall fast three days during the pilgrimage and seven more days on returning home; that is, ten days in all. All this applies to those whose families are not resident in the vicinity of the Sacred Mosque. Fear God, and know well that He is severe in retribution. The pilgrimage takes place in the months appointed for it. Whoever undertakes the pilgrimage in those months shall, while on pilgrimage, abstain from lewdness, all wicked conduct and wrangling. Whatever good you do God is well aware of it. Provide well for yourselves:

بهترین توشه، تقواست. پس از من بترسید، ای خردمندان. بر شما گناهی نیست که فضل پروردگارتان را بجویید. هنگامی که از عرفات کوچ کردید، خدا را نزد مشعر الحرام یاد کنید، و همان گونه که او شما را هدایت کرده است، یادش کنید؛ هرچند پیش از این، قطعاً از گمراهان بودید. سپس از همان جایی کوچ کنید که مردم کوچ می‌کنند، و از خدا آمرزش بخواهید؛ که او آمرزنده و مهربان است. چون مناسک خود را به پایان رساندید، خدا را یاد کنید، همان گونه که پدرانتان را یاد می‌کردید، بلکه با یادی شدیدتر. برخی از مردم می‌گویند: پروردگارا! در این دنیا به ما عطا کن. اینان در آخرت بهره‌ای ندارند. و برخی می‌گویند: پروردگارا! در این دنیا و در آخرت به ما نیکی عطا کن و ما را از عذاب آتش نگاه دار. اینان از آنچه به دست آورده‌اند بهره‌ای خواهند داشت، و خدا زودشمار است. در روزهای معدودی خدا را یاد کنید. هرکس در دو روز شتاب کند، بر او گناهی نیست، و هرکس تأخیر کند، بر او نیز گناهی نیست، برای کسی که پرهیزگار باشد. و از خدا بترسید و بدانید که به سوی او گرد آورده خواهید شد.

پیامبر ﷺ این حکم را وضع کرد و زمان آن را تا طلوع فجر روز قربان، یعنی دهم ذوالحجه، تمدید نمود تا عمل اسلامی از عمل مشرکان عرب متمایز شود.

The Prophet laid down this rule and extended the time to the break of dawn on the Day of Sacrifice, the tenth of Dhu’l-Ĥijjah, in order to distinguish Islamic practice from that of the pagan Arabs.

المِسوَر بن مَخرَمه، یکی از صحابه پیامبر ﷺ، روایت میکند که پیامبر ﷺ در خطبهاش در عرفات، ابتدا خدا را ستایش و تمجید کرد و سپس فرمود: «این روز بزرگ حج است. مشرکان و بتپرستان پیش از غروب آفتاب، در حالی که خورشید هنوز بر فراز قلهها دیده میشد و مانند عمامههای مردان به نظر میرسید، عرفات را ترک میکردند. اما ما پیش از طلوع خورشید (روز بعد) حرکت میکنیم، زیرا روش ما با روش آنان کاملاً متفاوت است.» سنتی که پیامبر ﷺ پذیرفته بود، این بود که پس از غروب آفتاب از عرفات حرکت کنند. در حدیثی صحیح که مسلم روایت کرده، جابر بن عبدالله گزارش میدهد که «پیامبر ﷺ تا هنگامی که خورشید شروع به غروب کرد، سرخی آسمان پدیدار شد و قرص خورشید کاملاً ناپدید شد، در عرفات ماند. در حالی که اسامه پشت سر او بر همان شتر سوار بود، او افسار شتر مادهاش را چنان محکم میکشید که سرِ شتر به جلوی جهاز میخورد.»

Al-Musawwar ibn Makhramah, a Companion of the Prophet reports that, in his address at `Arafāt, the Prophet began with praising and glorifying God before saying: “This is the grand day of pilgrimage. The polytheists and the idolaters used to leave `Arafāt before the sun had set, when it was still visible over mountain tops looking like men’s turbans. But we depart before the sun rises, our practice being distinctly different to theirs.” The established tradition adopted by the Prophet was to depart from `Arafāt after sunset. In an authentic ĥadīth related by Muslim, Jābir ibn `Abdullāh reports that “the Prophet remained at `Arafāt until the sun began to set, the sky reddened and the sun’s disc completely disappeared. With Usāmah behind him on the same camel, he was pulling hard on the reins of his she-camel until her head would hit the saddle.

او با دست راستش اشاره کرد و گفت: «آرام باشید! آرام باشید!» در هر تپه‌ای افسار را شل می‌کرد تا شتر بتواند با آسودگی بالا برود. به محل مزدلفه که رسید، نماز مغرب و عشاء را با یک اذان و دو اقامه جداگانه خواند. میان این دو نماز واجب، هیچ ذکر و تسبیحی به جا نیاورد. پس از آن تا سپیده‌دم دراز کشید و استراحت کرد. سپس برخاست و هنگامی که روشنایی روز آشکار شدن گرفت، نماز صبح را گزارد. نماز با اذان و اقامه خوانده شد. سپس پیامبر ﷺ بر شتر خود سوار شد و به سوی مشعرالحرام روانه شد. آنجا رو به قبله ایستاد و به دعا و نیایش طولانی و ستایش خدا پرداخت تا آنکه روشنایی روز کاملاً آشکار شد. سپس پیش از طلوع خورشید حرکت کرد. این همان روشی است که در سوره بیان شده است، آنجا که می‌فرماید:

He motioned with his right hand, saying, ‘Stay calm! Stay calm!’ He relaxed his grip on the reins at every hill so that the camel could climb with ease. On arrival at Muzdalifah, he prayed maghrib and `ishā’ with a single adhān and two separate iqāmahs. He did not separate the two obligatory prayers with any glorification of God. After that he lay down to rest until dawn, when he got up and offered the fajr prayer when the light of day began to appear. The prayer was preceded by adhān and iqāmah. The Prophet then mounted his camel and headed towards al-Mash`ar al- Ĥarām. There he faced the qiblah and embarked on a lengthy devotional prayers and praise of God until the light of day was bright. He then set off before the sun had risen.” This is the practice outlined in the sūrah as it says:

هنگامی که مناسک مقدّس خود را به پایان رساندید، خدا را یاد کنید، همان‌گونه که پدرانتان را یاد می‌کنید، بلکه با یادی شدیدتر. برخی از مردم می‌گویند: «پروردگارا، در همین دنیا به ما عطا کن». آنان در آخرت هیچ بهره‌ای نخواهند داشت.

When you have fulfilled your sacred duties, remember God as you remember your fathers — nay with a yet keener remembrance. Some people say, ‘Our Lord, give us abundance in this world.’ They shall have no share in the rewards of the life to come.

و از میان مردم کسانی هستند که می‌گویند: «پروردگارا، در دنیا به ما نیکی عطا فرما و در آخرت نیز نیکی عطا فرما و ما را از عذاب آتش نگاه دار.» اینان از آنچه به دست آورده‌اند، بهره‌ای خواهند داشت، و خدا در حسابرسی سریع است.

There are others who say, ‘Our Lord, grant us what is good in this world and what is good in the life to come and protect us from the torment of the fire.’ These shall have their portion in return for what they have earned; for God is swift in reckoning.

(آیات ۲۰۰-۲۰۲)

(Verses 200-202)

پیش از اسلام، عرب‌ها هیچ رسالت یا پیامی نداشتند که آنان را از محدوده شبه‌جزیرهٔ عربستان بیرون ببرد. آنان به بازارهای مشهور عکاظ، مجنّه و ذوالمجاز رو می‌آوردند، نه تنها برای داد و ستد و مبادلهٔ کالاهای مادی، بلکه همچنین برای نمایش غرور قبیله‌ای، ستایش نیاکان خود و جشن گرفتن افتخارات گذشته‌شان. این مجالس فرصتی بود برای نشان دادن توانایی‌های شاعرانه و ادبی‌شان. آنان هیچ کار دیگری با اهمیت فرهنگی یا ملی نداشتند که توجهشان را جلب کند یا آنان را به آمیختن با فرهنگ‌ها و جوامع دیگر یا کاوش در آن‌ها ترغیب نماید.

Prior to Islam, the Arabs had no mission or message to take them outside the confines of the Arabian Peninsula. They would throng to the famous market places of `Ukāż, Mijannah, and Dhu’l-Majāz, not only to trade and exchange material goods, but also to display their tribal pride, eulogize their ancestors and celebrate their past glories. These were occasions for showing off their poetic and literary prowess. They had no other culturally or nationally significant pursuits to attract their interest or encourage them to mix with or explore other cultures and societies.

با ظهور اسلام، اما، آنان نگرشی تازه نسبت به زندگی، مسئولیتی بزرگ و هدفی روشن یافتند. قرآن ایشان را در مسیر تازهٔ خود برمی‌انگیخت: «و هنگامی که مناسک خود را به پایان بردید، خدا را یاد کنید همچنان که پدران خود را یاد می‌کردید، بلکه با یادی شدیدتر.» (آیهٔ ۲۰۰)

With the advent of Islam, however, they acquired a fresh outlook on life, a great responsibility, and a definite purpose. The Qur’ān prompted them in their new direction: “When you have fulfilled your sacred duties, remember God as you remember your fathers — nay with a yet keener remembrance.” (Verse 200)