این سوره، محمد، در مدینه نازل شد. این سوره نام دیگری نیز دارد: القتال، به معنای «جنگ». این عنوان دوم بسیار مناسب است، زیرا جنگ موضوع اصلی سوره است، بیشتر تصویرهای آن را فراهم می‌کند و آهنگ متمایزش را پدید می‌آورد. سوره با توضیح ماهیت واقعی هم کافران و هم مؤمنان آغاز می‌شود؛ توضیحی که به شکل حمله‌ای اخلاقی به کافران و ستایشی پیوسته از مؤمنان بیان می‌شود. مفهوم روشن آن این است که خداوند دشمن کافران و حامی کسانی است که ایمان دارند. افزون بر این، این حقیقتی راستین در نزد خداوند است. بنابراین آغاز سوره، اعلان جنگ خداوند با دشمنانش به شمار می‌آید که با دین او دشمنی می‌ورزند: «کسانی که کفر ورزیدند و دیگران را از راه خدا بازداشتند، خدا اعمالشان را تباه می‌کند، و کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته کردند و به آنچه بر محمد نازل شده ایمان آوردند، که آن حق است از سوی پروردگارشان، خداوند بدی‌هایشان را از ایشان می‌زداید و حالشان را به صلاح می‌آورد. این بدان سبب است که کافران از باطل پیروی کردند و کسانی که ایمان آوردند از حق پیروی کردند که از جانب پروردگارشان است. این گونه خداوند برای مردم مثل‌های خود را بیان می‌کند.» (آیه‌های ۱ تا ۳)

This surah, Muhammad, was revealed in Madinah. It also goes by another name, al-Qitdl, meaning ‘Fighting. This secondary title is very apt because fighting is the surah's subject matter providing most of its images and giving it its distinctive beat. It begins with an explanation of the true nature of both the unbelievers and the believers which takes the form of a moral attack on the former and a monologue of praise of the latter. The clear implication is that God is the enemy of the unbelievers and the protector of those who have faith. Furthermore, this is a true fact in Gods sight. Thus, the opening of the surah serves as a declaration of war by God against His enemies who are hostile to His faith: “ Those who disbelieve and debar others from God's path will have their deeds brought to nothing by Him, whereas those who have faith and do righteous deeds, and believe in what has been revealed to Muhammad, for it is indeed the truth from their Lord - He will forgive them their bad deeds and bring them to a happy state. This is because the unbelievers follow falsehood, whereas those who believe follow the truth from their Lord. Thus does God lay down for mankind their rules of conduct.” (Verses 1-3)

هنگامی که این اعلام جنگ علیه کافران صادر شد، فرمانی روشن و قاطع به مؤمنان داده می‌شود که در این جنگ علیه آنان شرکت کنند. این فرمان با بیان قواعدی درباره‌ی اسیران جنگی پس از پایان نبرد خونین دنبال می‌شود: «پس چون با کافران روبه‌رو شدید، گردن‌هایشان را بزنید؛ تا آنگاه که ایشان را به‌طور کامل مغلوب کردید، محکم ببندید. سپس یا به منت آزادشان کنید یا در برابر فدیه، تا آنکه جنگ بارِ سنگین خود را بر زمین نهد.» {آیه ۴} افزون بر این فرمان، توضیحی درباره‌ی هدف جنگ و تشویق مؤمنان به پیوستن به آن و نیکوکاری آورده شده و به کسانی که در راه خدا شهید می‌شوند وعده‌ی کرامت داده شده است. همچنین به کسانی که در راه حمایت از دین خدا وارد جنگ می‌شوند، وعده‌ی یاری داده می‌شود و با تذکری تکمیلی روشن می‌گردد که کافران نابود خواهند شد و کردارشان بی‌ثمر خواهد ماند.

Once this declaration of war against the unbelievers is made, an express, resounding order is given to the believers to join this war against them. This order is followed by an outline of the rules that apply to captives of war once the bloody battle is over: “Now when you meet the unbelievers in battle, smite their necks. Then when you have thoroughly subdued them, bind them firmly. Thereafter, set them free either by an act of grace or against ransom, until war shall lay down its burden.” (Verse 4) Added to this order is an explanation about the purpose of fighting and encouragement to the believers to join with it and do well, and a promise of honour for those who fall as martyrs. A further promise of help is given to those who join the fighting in support of Gods cause, with an added rejoinder making clear that the unbelievers will be destroyed and their deeds will come to nothing:

این چنین است. اگر خداوند می‌خواست، خود می‌توانست آنان را مجازات کند، اما اراده‌ی او بر این است که شما را به وسیله‌ی یکدیگر بیازماید.

“ Thus [shall it be]. Had God so willed, He could have punished them Himself, but it is His will that He tests you all by means of one another.

و اما کسانی که در راه خدا کشته شوند، هرگز اعمالشان را تباه نخواهد کرد. آنان را هدایت خواهد کرد و حالشان را نیکو خواهد ساخت، و آنان را به بهشتی که برایشان شناسانده است درخواهد آورد. ای مؤمنان! اگر خدا را یاری کنید، شما را یاری خواهد کرد و گام‌هایتان را استوار خواهد داشت؛ و اما کسانی که کافر شدند، برایشان هلاکت باد و اعمالشان را تباه خواهد ساخت. این به سبب آن است که آنچه را خدا فرو فرستاده ناخوش داشتند، پس خدا اعمالشان را تباه کرد.» (آیات ۴ تا ۹)

And as for those who are slain in God's cause, never will He let their deeds go to waste. He will grant them guidance, and bring them to a happy state, and will admit them to the Garden He has already made known to them. Believers! If you support [the cause of] God, He will support you and will make your steps firm; but as for the unbelievers, ill fortune awaits them as He will bring their deeds to nothing. This is because they hate what God has bestowed from on high, and thus He causes their deeds to go to waste.” (Verses 4-9)

کافران با هشداری سخت روبه‌رو می‌شوند که همراه با اعلامی از سوی خداوند درباره حمایت او از مؤمنان است. بدین‌ترتیب، کافران همه‌چیز را از دست خواهند داد؛ آنان ضعیف خواهند ماند و از هیچ سویی پشتیبانی نخواهند داشت: «آیا آنان در زمین سیر نکرده‌اند تا ببینند سرانجام کسانی که پیش از ایشان بودند چگونه بود؟ خداوند آنان را کاملاً نابود کرد. کافران نیز سرنوشتی مشابه خواهند داشت. این به آن سبب است که خداوند حامی مؤمنان است، در حالی که کافران هیچ یاوری ندارند.» (آیات ۱۰ و ۱۱) هشدار دیگری شهری را که پیامبر ﷺ را بیرون کرد مورد خطاب قرار می‌دهد: «و چه بسیار شهرهایی که از این شهر تو که تو را بیرون کرد نیرومندتر بودند، نابودشان کردیم و هیچ یاوری نداشتند.» (آیه ۱۳)

A strong warning is issued to the unbelievers, coupled with a declaration from God about His protection of the believers. The unbelievers will, thus, lose all; they will remain weak and lack support from any quarter: “Have they never travelled through the land and seen what was the end of those who lived before their time? God destroyed them utterly. A similar fate awaits the unbelievers. This is because God protects the believers, while the unbelievers have no one to protect them.” (Verses 10-11) A further warning singles out the city which drove the Prophet out: “How many cities of greater power than this your city which has driven you out have We destroyed, and they had none to help them.” (Verse 13)

پس از آنکه سوره با حمله‌ای این‌چنین قاطع به کافران آغاز می‌شود، گفتاری گوناگون درباره‌ی ایمان و کفر را در پی می‌آورد و حال مؤمنان و کافران را، هم در این دنیا و هم در جهان آخرت، توصیف می‌کند. این سوره میان بهره‌مندی مؤمن از چیزهای پاکیزه و خوش، و شیوه‌ی برخورداری کافران از لذت‌های دنیا فرق می‌گذارد؛ شیوه‌ای که با خوردن چارپایان تفاوتی ندارد: «خداوند کسانی را که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده‌اند، به باغ‌هایی درمی‌آورد که از زیر درختانش نهرها جاری است؛ و کسانی که کفر ورزیده‌اند، [در این دنیا] بهره می‌برند و مانند چارپایان می‌خورند؛ و آتش جایگاه ایشان است» (آیه ۱۲). سوره آنچه را مؤمنان در بهشت می‌نوشند توصیف می‌کند: آب‌هایی گوناگون و پاک، شیری که مزه‌اش تغییر نکرده، شرابی لذت‌بخش و عسلی ناب و تصفیه‌شده. این نوشیدنی‌ها چنان فراوانند که همچون رودخانه‌ها جاری می‌شوند. افزون بر این، انواع میوه‌ها در اختیار دارند، همراه با آمرزش خداوند و خشنودی او از ایشان. سپس این پرسش بلاغی مطرح می‌شود: «آیا آنان همانند کسانی‌اند که جاودانه در آتش خواهند ماند و آبی جوشان به ایشان نوشانده می‌شود که روده‌هایشان را پاره‌پاره می‌کند؟» (آیه ۱۵)

Having opened with such a strong attack on the unbelievers, the surah adds a varied discourse on faith and unbelief, describing the states of the believers and the unbelievers both in this world and in the life to come. It distinguishes between a believer’s enjoyment of goodly things and the way unbelievers enjoy the pleasures of this world in a way that does not differ from that of cattle: “God will indeed admit those who believe and do righteous deeds into gardens through which running waters flow, while those who disbelieve will enjoy their life [in this world] and eat as cattle eat; but the fire shall be their abode” (Verse 12) It describes what the believers will drink in heaven, variously pure water, milk with unaltered taste, delightful wine and pure, clarified honey. These drinks are so plentiful that they flow like rivers. Moreover, they have plenty of every type of fruit, together with God’s forgiveness and His being pleased with them. A rhetorical question is then added: “Are they to be compared to those who are to abide in the fire and be given a drink of scalding water that tears their bowels?' (Verse 15)

هذه الجولة الأولى في المعركة المستمرة أبداً بين المؤمنين والكافرين قد انتهت، وتبدأ السورة جولة أخرى مع المنافقين الذين، إلى جانب اليهود في المدينة، شكّلوا خطراً على الجماعة المسلمة. ولم تكن المشكلة التي طرحوها أقل خطورة من مشكلة المشركين الذين كانوا يشنّون حرباً مكشوفة على الإسلام من مكة وما حولها. وتوحي الأحداث التي تشير إليها السورة بأنها تتحدث عن الفترة التي تلت غزوة بدر ولكن قبل وقعة الخندق. وقد بشّرت هذه الأخيرة بهزيمة ساحقة لليهود، وبنكسة خطيرة للمنافقين، كما هو موضح في تعليقنا على سورة الأحزاب، المجلد الرابع عشر.

This first round in the ever-raging battle between the believers and the unbelievers over, the surah starts another round with the hypocrites who, together with the Jews in Madinah, represented a danger to the Muslim community. The problem they posed was no less serious than that of the idolaters who were waging open war on Islam from Makkah and its surrounding areas. The events to which the surah refers suggest that it talks about the period that followed the Battle of Badr but prior to the Encounter of the Moat.1 The latter heralded a crushing defeat for the Jews and a serious setback for the hypocrites, as explained in our commentary on Surah 33, Volume XIV.

در این سوره، اشاره‌ها به منافقان با همان لحن رودررو و مبارزه‌جویانه‌ای بیان می‌شود که در بقیهٔ سوره به کار رفته است. این موضوع از نخستین اشاره به آنان کاملاً آشکار است؛ جایی که وصف می‌شود که چگونه در حضور پیامبر ﷺ بی‌توجه و غافل‌اند، و سخنی که درباره‌شان گفته می‌شود، آنان را گمراهانی دور از حق توصیف می‌کند که از هوای نفس خود پیروی می‌کنند: «و از ایشان کسانی هستند که به تو گوش فرا می‌دهند، اما همین که از نزد تو بیرون می‌روند، به کسانی که دانش یافته‌اند، با تمسخر می‌گویند: "او همین الآن چه گفت؟" اینانند کسانی که خدا بر دل‌هایشان مُهر نهاده و از هوای نفس خود پیروی کرده‌اند.» (آیهٔ ۱۶) به آنان هشدار داده می‌شود که قیامت حتماً فرا خواهد رسید و در آن هنگام، دیگر حتی نخواهند توانست پند گیرند: «آیا جز این انتظار می‌کشند که قیامت ناگهان به سراغشان آید؟ نشانه‌هایش که پیش‌تر آمده است؛ اما هنگامی که آمد، دیگر پندپذیری‌شان چه سودی به حالشان خواهد داشت؟» (آیهٔ ۱۸)

References to the hypocrites are made in the same confrontational and fighting manner as the rest of the surah. This is noticeable right from their first mention, which describes how they are absent minded when they sit with the Prophet and its comment that describes them as being far astray, following their desires: “Some of them listen to you, but no sooner do they leave your presence than they [scornfully] say to those endowed with knowledge: 'What is it that he said just now?' Such are the ones whose hearts God has sealed, and who follow their desires." (Verse 16) They are warned that the Last Hour will inevitably come, and, then, they will not even be able to take heed: "Are they waiting for the Last Hour to come upon them of a sudden? Its portents have already come; but once it has arrived, what benefit will it then be to them if they take heed?' (Verse 18)

سپس سوره توصیف می‌کند که آنان چگونه هنگامی که با دستور صریح قرآنی به جهاد روبه‌رو می‌شوند، دچار وحشت می‌گردند. آنان خود را مؤمن جلوه داده‌اند و در اینجا سوره به روشنی تفاوت میان ایشان و مؤمنان راستین را آشکار می‌سازد: «و کسانی که ایمان آورده‌اند می‌گویند: کاش سوره‌ای نازل می‌شد. اما آنگاه که سوره‌ای محکم و صریح نازل می‌شود و در آن از جنگ یاد می‌گردد، کسانی را که در دلشان بیماری است می‌بینی که از ترس مرگ، چون کسی که بیهوش می‌شود، به تو خیره می‌نگرند.» (آیه ۲۰) در حالی که آنان به اطاعت از خداوند و پیامبرش ﷺ و به راستگویی و پایداری فراخوانده می‌شوند، سوره رفتار ایشان را نکوهش می‌کند و با آنان اعلام جنگ می‌نماید.

The surah then describes their panic when they are confronted with an express Qur’anic order to fight. They have pretended to be believers, and here we see how the surah makes abundantly clear the difference between them and true believers: “ The believers say: 'Would that a surah had been revealed.’ Yet when a surah of clear import is revealed, and fighting is mentioned in it, you see those who are sick at heart staring at you like one who is about to faint for fear of death." verse 20) While they are urged to obey God and His messenger and to be truthful and firm, the surah condemns their behaviour and declares war against them.

They are expelled from God’s mercy: «{فَأَوْلَىٰ لَهُمْ * طَاعَةٌ وَقَوْلٌ مَّعْرُوفٌ * فَإِذَا عَزَمَ الْأَمْرُ فَلَوْ صَدَقُوا اللَّهَ لَكَانَ خَيْرًا لَّهُمْ * فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِن تَوَلَّيْتُمْ أَن تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَتُقَطِّعُوا أَرْحَامَكُمْ * أُولَٰئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فَأَصَمَّهُمْ وَأَعْمَىٰ أَبْصَارَهُمْ}»

They are expelled from God’s mercy: "Far better for them would be obedience and an appropriate word. Moreover, when fighting is decided upon, it is better for them to be true to God. If you turn away now, is it to be expected of you that you will spread corruption in the land and break your ties of kinship? It is such as these whom God rejects, leaving them deafand blind." verses 20-23)

منافقان: نقشه‌های منافقان آشکار می‌شود. آنان به شیطان گوش می‌دهند، با یهودیان دوستی می‌کنند و علیه مؤمنان با آنان توطئه می‌چینند. از این رو، به عذابی که در هنگام مرگ بر آنان فرود آورده می‌شود هشدار داده می‌شوند. همچنین به رسوا شدن در میان جامعه مسلمانان، که خود را به آن منتسب می‌کنند درحالی‌که واقعاً جزو آن نیستند، هشدار داده می‌شوند. برعکس، آنان علیه این جامعه نقشه می‌کشند: «کسانی که پس از آنکه هدایت برایشان روشن شده، به عقب برگشتند، شیطان آنان را فریب داده و آرزوهای دور و دراز در دلشان انداخته است. این بدان سبب است که به کسانی که از آنچه خدا نازل کرده کراهت دارند می‌گویند: "در برخی کارها از شما فرمان می‌بریم." و خدا رازهای پنهانی آنان را می‌داند. پس حال آنان چگونه خواهد بود آنگاه که فرشتگان جانشان را می‌ستانند و بر چهره‌ها و پشت‌هایشان می‌زنند؟ این بدان سبب است که از آنچه خشم خدا را برمی‌انگیزد پیروی می‌کنند و از آنچه خشنودی او را دارد بیزارند. بنابراین، قطعاً خدا همه اعمالشان را تباه خواهد ساخت. آیا کسانی که در دلشان بیماری است می‌پندارند که خدا کینه‌های آنان را هرگز آشکار نخواهد کرد؟ اگر می‌خواستیم، آنان را به تو نشان می‌دادیم تا ایشان را با نشانه‌هایشان بشناسی؛ اما قطعاً ایشان را از لحن سخنانشان خواهی شناخت. خدا به آنچه می‌کنید آگاه است. و قطعاً شما را آزمایش خواهیم کرد تا کسانی از شما را که تلاش می‌کنند و پایداری می‌ورزند معلوم داریم؛ و اخبار شما را بیازماییم.» (آیات ۲۵ تا ۳۱)

The hypocrites’ schemes are exposed: they listen to Satan and befriend the Jews and conspire with them against the believers. Therefore, they are warned about torture that would be inflicted on them at the point of death. They are also warned about exposure within the Muslim community to which they pretend to belong when they are not really part of it. On the contrary, they scheme against it: “ Those who turn their backs after guidance has been given to them are seduced by Satan who fills them with false hopes. That is because they say to those who abhor all that God has revealed, 'We will obey you in some matters, ’ but God knows all their secret schemes. How will they feel when the angels gather them in death, striking their faces and their backs? That is because they follow what incurs God's anger, and hate what pleases Him. Therefore, He will surely make all their deeds come to nothing. Do those who are sick at heart assume that God will never bring their malice to light? Had We so willed, We could have pointed them out to you, and you would have recognized them by their marks; but you will most certainly recognize them by the tone of their speech. God knows all that you people do. Most certainly We shall put you to the proof to see who of you strive hard and remain firm; and We shall test the truth of your assertions. ” (Verses 25-31)

دور سوم و پایانی سوره دوباره به حمله علیه کافران از میان قریش و یهودیان می‌پردازد: «کسانی که کفر ورزیدند و دیگران را از راه خدا بازداشتند، و پس از آنکه هدایت را دیدند، در برابر پیامبر ﷺ موضع دشمنی گرفتند، هرگز نمی‌توانند به خدا زیانی برسانند؛ و او قطعاً همه اعمالشان را بی‌اثر خواهد کرد.» (آیه ۳۲) این دور مؤمنان را از افتادن در همان دام‌هایی که دشمنانشان در آن افتادند، برحذر می‌دارد: «ای مؤمنان، از خدا و از پیامبر ﷺ فرمان برید، و اعمالتان را باطل مکنید. کسانی که کفر ورزیدند و دیگران را از راه خدا بازداشتند، و سرانجام در حال کفر مردند، هرگز خدا آنان را نخواهد بخشید.» (آیات ۳۳-۳۴) مؤمنان در جریان نبرد به پایداری فرا خوانده می‌شوند: «پس سست نشوید و به صلح فرا نخوانید. شما برترید و خدا با شماست، و هرگز اعمالتان را تباه نخواهد کرد.» (آیه ۳۵)

The surah's third and final round again takes up the attack against the unbelievers from among the Quraysh and the Jews: “ Those who disbelieve and debar others from the path of God, and take a hostile stand against the Prophet after they have seen the light of guidance, can in no way harm God; but He will surely make all their deeds come to nothing." (Verse 32) It warns the believers against falling into the same traps as their enemies: “Believers, obey God and obey the messenger, and do not let your deeds come to nothing. Those who disbelieve and debar others from the path of God, and in the end die unbelievers shall not be granted forgiveness by God." (Verses 33-34) They are encouraged to remain firm during the fight: “ Therefore, do not lose heart or sue for peace. It is you who have the upper hand, and God is with you. He will never let your deeds go to waste." (Verse 35)

دنیای فانی بازیچه و سرگرمی شمرده شده است. مؤمنان ترغیب می‌شوند که بخشی از مال خود را در راه خدا انفاق کنند. آنان مکلف نیستند که همه‌ی دارایی خود را ببخشند؛ خداوند طبیعت انسانی ایشان را می‌داند و می‌داند که اگر چنین قربانی از آنان خواسته شود، آن را بسیار دشوار خواهند یافت: { زندگی این دنیا جز بازی و سرگرمی نیست، اما اگر ایمان آورید و پرهیزگاری کنید، پاداش شما را خواهد داد. او از شما نمی‌خواهد که همه‌ی اموال خود را بدهید. اگر همه‌ی آن‌ها را از شما می‌خواست و سخت بر شما فشار می‌آورد، بخل می‌ورزیدید و کینه‌های درونتان را آشکار می‌ساخت. } (آیات ۳۶ و ۳۷) سوره با هشداری به مسلمانان پایان می‌یابد که اگر بخل ورزند و از انفاق بخشی از مال خود در راه خدا دریغ کنند: { شما دعوت می‌شوید که در راه خدا انفاق کنید، اما برخی از شما بخل می‌ورزید. هر که بخل ورزد، در حقیقت به خویشتن بخل ورزیده است. خداوند بی‌نیاز است و شما نیازمندید. اگر روی بگردانید، قومی دیگر را جایگزین شما می‌کند که مانند شما نخواهند بود. } (آیه ۳۸)

The life of this world is shown to be trivial. Believers are urged to spend some of their money to support Gods cause. They are not meant to give away all they have; God knows their human nature and that they would find it too difficult to make such a sacrifice should it be asked of them: “ The life of this world is but play and amusement, but if you believe and are God fearing, He will grant you your reward. He does not ask you to give up all your possessions. If He were to ask you all and press you hard, you would grow tight-fisted, and He would bring your malice to light." (Verses 36-37) The surah concludes with a note of warning to the Muslims, should they be niggardly, unwilling to spend some of their money for Gods cause: “ You are called upon to give in God's cause, but some among you will turn out to be niggardly. Whoever h niggardly [in God's cause] is niggardly towards himself. God is the source of all wealth, whereas you are the ones in need. If you turn away, He will substitute other people for you, and they will not be like you." (Verse 38)

سورہ سراسر فضای نبرد را در بر گرفته است و این ویژگی در هر بخش آن دیده می‌شود. پایان آیات آن چون کوبیدن گلوله‌های سنگین بر زمین است، و هنگامی که چنین پایان‌هایی با لحنی نرم‌تر بیان می‌شوند، همچون شمشیرهایی به نظر می‌رسند که در هوا نقش بسته‌اند. تصویرهایی که این سوره ترسیم می‌کند به همان اندازه سخت‌اند که واژه‌هایی که آن‌ها را بیان می‌کنند. در اشاره به نبرد واقعی، سوره می‌فرماید: «پس چون با کافران در نبرد رو به رو شدید، گردن‌هاشان را بزنید.» (آیه ۴) کشتن واقعی و اسیر گرفتن نیز به شکلی گویا توصیف شده است: «پس چون آنان را به سختی مغلوب کردید، محکم ببندیدشان» (آیه ۴) نکوهش کافران با واژه‌هایی به همان اندازه نیرومند بیان شده است: «و اما کافران، بدبختی در انتظار آنان است، و خداوند کردارشان را تباه خواهد ساخت» (آیه ۸) سرنوشت امت‌های پیشین نیز به شیوه‌ای بسیار پرطنین، هم در واژه‌ها و هم در معانی ضمنی، ثبت شده است: «خداوند آنان را به کلی نابود کرد.»

The air of battle colours the surah from start to finish; it is characteristic of its every section. The ending of its verses sound like heavy bombardments. When such endings are given a softer tone, they seem like swords branded in the air. The images the surah draws are as hard as the words expressing them. When referring to actual fighting, the surah says: “when you meet the unbelievers in battle, smite their necks.” (Verse 4) The actual killing and the taking of prisoners is described graphically: “ Then when you have thoroughly subdued them, bind them firmly” (Verse 4) The condemnation of the unbelievers is expressed in equally powerful words: “As for the unbelievers, ill fortune awaits them as He will bring their deeds to nothing” (Verse 8) The fate of earlier communities is also documented in a highly resounding way, both in words and connotations: “God destroyed them utterly.

عذابی مشابه در انتظار کافران است۔» (آیه ۱۰) همان‌گونه که کافران در جهنم عذاب می‌شوند، به آنان چنین نشان داده می‌شود که «از آب جوشان نوشانده می‌شوند که روده‌هایشان را پاره‌پاره می‌کند» (آیه ۱۵)۔ به همین ترتیب، حالت وحشت‌زده‌ای که منافقان را فرا می‌گیرد با شدتی تمام تصویر شده است: «می‌بینی کسانی را که در دلشان بیماری است، همچون کسی که از ترس مرگ بیهوش می‌شود، به تو خیره می‌نگرند» (آیه ۲۰)۔ حتی هشدار ملایم به مؤمنان درباره‌ی روی‌گردانی نیز در قالب تهدیدی قاطع بیان شده است: «اگر روی بگردانید، او قومی دیگر را به جای شما می‌آورد و آنان مانند شما نخواهند بود» (آیه ۳۸)۔

A similar fate awaits the unbelievers.” (Verse 10) As they are made to suffer in hell the unbelievers are shown as being “given a drink of scalding water that tears their bowels” (Verse 15) Likewise, the state of panic that overtakes the hypocrites is drawn intensely: “you see those who are sick at heart staring at you like one who is about to faint for fear of death.” (Verse 20) Even the gentle warning to the believers against turning away is given in the form of a decisive threat: “If you turn away, He will substitute other people for you, and they will not be like you” (Verse 38)

بدین ترتیب، هماهنگی کامل را در سراسر سوره می‌بینیم؛ در موضوع آن، تصاویر، دلالت‌های معنایی و آهنگ آن.

Thus we see perfect harmony permeating the surah-, its subject matter, images, connotations and rhythm.